Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాత ఉదరాణాం నిదానం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||
View original
अथात उदराणां निदानं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
7. udaranidānam
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ధన్వంతరిర్ధర్మభృతాం వరిష్ఠో రాజర్షిరింద్రప్రతిమోఽభవద్యః | బ్రహ్మర్షిపుత్రం వినయోపపన్నం శిష్యం శుభం సుశ్రుతమన్వశాత్ సః ||3||
View original
धन्वन्तरिर्धर्मभृतां वरिष्ठो राजर्षिरिन्द्रप्रतिमोऽभवद्यः | ब्रह्मर्षिपुत्रं विनयोपपन्नं शिष्यं शुभं सुश्रुतमन्वशात् सः ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
పృథక్ సమస్తైరపి చేహ దోషైః ప్లీహోదరం బద్ధగుదం తథైవ | ఆగంతుకం సప్తమమష్టమం చ దకోదరం చేతి వదంతి తాని ||4||
View original
पृथक् समस्तैरपि चेह दोषैः प्लीहोदरं बद्धगुदं तथैव | आगन्तुकं सप्तममष्टमं च दकोदरं चेति वदन्ति तानि ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 6
సుదుర్బలాగ్నేరహితాశనస్య సంశుష్కపూత్యన్ననిషేవణాద్వా | స్నేహాదిమిథ్యాచరణాచ్చ జంతోర్వృద్ధిం గతాః కోష్ఠమభిప్రపన్నాః ||5|| గుల్మాకృతివ్యంజితలక్షణాని కుర్వంతి ఘోరాణ్యుదరాణి దోషాః |6|
View original
सुदुर्बलाग्नेरहिताशनस्य संशुष्कपूत्यन्ननिषेवणाद्वा | स्नेहादिमिथ्याचरणाच्च जन्तोर्वृद्धिं गताः कोष्ठमभिप्रपन्नाः ||५|| गुल्माकृतिव्यञ्जितलक्षणानि कुर्वन्ति घोराण्युदराणि दोषाः |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 7
కోష్ఠాదుపస్నేహవదన్నసారో నిఃసృత్య దుష్టోఽనిలవేగనున్నః ||6|| త్వచః సమున్నమ్య శనైః సమంతాద్వివర్ధమానో జఠరం కరోతి |7|
View original
कोष्ठादुपस्नेहवदन्नसारो निःसृत्य दुष्टोऽनिलवेगनुन्नः ||६|| त्वचः समुन्नम्य शनैः समन्ताद्विवर्धमानो जठरं करोति |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 8
తత్పూర్వరూపం బలవర్ణకాంక్షావలీవినాశో జఠరే హి రాజ్యః ||7|| జీర్ణాపరిజ్ఞానవిదాహవత్యో బస్తౌ రుజః పాదగతశ్చ శోఫః |8|
View original
तत्पूर्वरूपं बलवर्णकाङ्क्षावलीविनाशो जठरे हि राज्यः ||७|| जीर्णापरिज्ञानविदाहवत्यो बस्तौ रुजः पादगतश्च शोफः |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 9
సంగృహ్య పార్శ్వోదరపృష్ఠనాభీర్యద్వర్ధతే కృష్ణసిరావనద్ధం ||8|| సశూలమానాహవదుగ్రశబ్దం సతోదభేదం పవనాత్మకం తత్ |9|
View original
सङ्गृह्य पार्श्वोदरपृष्ठनाभीर्यद्वर्धते कृष्णसिरावनद्धम् ||८|| सशूलमानाहवदुग्रशब्दं सतोदभेदं पवनात्मकं तत् |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 10
యచ్చోషతృష్ణాజ్వరదాహయుక్తం పీతం సిరా భాంతి చ యత్ర పీతాః ||9|| పీతాక్షివిణ్మూత్రనఖాననస్య పిత్తోదరం తత్త్వచిరాభివృద్ధి |10|
View original
यच्चोषतृष्णाज्वरदाहयुक्तं पीतं सिरा भान्ति च यत्र पीताः ||९|| पीताक्षिविण्मूत्रनखाननस्य पित्तोदरं तत्त्वचिराभिवृद्धि |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10) · Śloka 11
యచ్ఛీతలం శుక్లసిరావనద్ధం గురు స్థిరం శుక్లనఖాననస్య ||10|| స్నిగ్ధం మహచ్ఛోఫయుతం ససాదం కఫోదరం తత్తు చిరాభివృద్ధి |11|
View original
यच्छीतलं शुक्लसिरावनद्धं गुरु स्थिरं शुक्लनखाननस्य ||१०|| स्निग्धं महच्छोफयुतं ससादं कफोदरं तत्तु चिराभिवृद्धि |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (11-13) · Śloka 14
స్త్రియోఽన్నపానం నఖరోమమూత్రవిడార్తవైర్యుక్తమసాధువృత్తాః ||11|| యస్మై ప్రయచ్ఛంత్యరయో గరాంశ్చ దుష్టాంబుదూషీవిషసేవనాద్వా | తేనాశు రక్తం కుపితాశ్చ దోషాః కుర్వంతి ఘోరం జఠరం త్రిలింగం ||12|| తచ్ఛీతవాతాభ్రసముద్భవేషు విశేషతః కుప్యతి దహ్యతే చ స చాతురో మూర్చ్ఛతి సంప్రసక్తం పాండుః కృశః శుష్యతి తృష్ణయా చ ||13|| ప్రకీర్తితం దూష్యుదరం తు ఘోరం ... |14|
View original
स्त्रियोऽन्नपानं नखरोममूत्रविडार्तवैर्युक्तमसाधुवृत्ताः ||११|| यस्मै प्रयच्छन्त्यरयो गरांश्च दुष्टाम्बुदूषीविषसेवनाद्वा | तेनाशु रक्तं कुपिताश्च दोषाः कुर्वन्ति घोरं जठरं त्रिलिङ्गम् ||१२|| तच्छीतवाताभ्रसमुद्भवेषु विशेषतः कुप्यति दह्यते च स चातुरो मूर्च्छति सम्प्रसक्तं पाण्डुः कृशः शुष्यति तृष्णया च ||१३|| प्रकीर्तितं दूष्युदरं तु घोरं ... |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (14-15) · Śloka 16
... ప్లీహోదరం కీర్తయతో నిబోధ | విదాహ్యభిష్యందిరతస్య జంతోః ప్రదుష్టమత్యర్థమసృక్ కఫశ్చ ||14|| ప్లీహాభివృద్ధిం సతతం కరోతి ప్లీహోదరం తత్ ప్రవదంతి తజ్జ్ఞాః | వామే చ పార్శ్వే పరివృద్ధిమేతి విశేషతః సీదతి చాతురోఽత్ర ||15|| మందజ్వరాగ్నిః కఫపిత్తలింగైరుపద్రుతః క్షీణబలోఽతిపాండుః |16|
View original
... प्लीहोदरं कीर्तयतो निबोध | विदाह्यभिष्यन्दिरतस्य जन्तोः प्रदुष्टमत्यर्थमसृक् कफश्च ||१४|| प्लीहाभिवृद्धिं सततं करोति प्लीहोदरं तत् प्रवदन्ति तज्ज्ञाः | वामे च पार्श्वे परिवृद्धिमेति विशेषतः सीदति चातुरोऽत्र ||१५|| मन्दज्वराग्निः कफपित्तलिङ्गैरुपद्रुतः क्षीणबलोऽतिपाण्डुः |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (16) · Śloka 16
సవ్యేతరస్మిన్ యకృతి ప్రదుష్టే జ్ఞేయం యకృద్దాల్యుదరం తదేవ ||16||
View original
सव्येतरस्मिन् यकृति प्रदुष्टे ज्ञेयं यकृद्दाल्युदरं तदेव ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (17-18) · Śloka 19
యస్యాంత్రమన్నైరుపలేపిభిర్వా బాలాశ్మభిర్వా సహితైః పృథగ్వా | సంచీయతే తత్ర మలః సదోషః క్రమేణ నాడ్యామివ సంకరో హి ||17|| నిరుధ్యతే చాస్య గుదే పురీషం నిరేతి కృచ్ఛ్రాదపి చాల్పమల్పం | హృన్నాభిమధ్యే పరివృద్ధిమేతి త(య)చ్చోదరం విట్సమగంధికం చ ||18|| ప్రచ్ఛర్దయన్ బద్ధగుదీ విభావ్యః, ... |19|
View original
यस्यान्त्रमन्नैरुपलेपिभिर्वा बालाश्मभिर्वा सहितैः पृथग्वा | सञ्चीयते तत्र मलः सदोषः क्रमेण नाड्यामिव सङ्करो हि ||१७|| निरुध्यते चास्य गुदे पुरीषं निरेति कृच्छ्रादपि चाल्पमल्पम् | हृन्नाभिमध्ये परिवृद्धिमेति त(य)च्चोदरं विट्समगन्धिकं च ||१८|| प्रच्छर्दयन् बद्धगुदी विभाव्यः, ... |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (19-20) · Śloka 21
...తతః పరిస్రావ్యుదరం నిబోధ | శల్యం యదన్నోపహితం తదంత్రం భినత్తి యస్యాగతమన్యథా వా ||19|| తస్మాత్ స్రుతోఽంత్రాత్ సలిలప్రకాశః స్రావః స్రవేద్వై గుదతస్తు భూయః | నాభేరధశ్చోదరమేతి వృద్ధిం నిస్తుద్యతేఽతీవ విదహ్యతే చ ||20|| ఏతత్ పరిస్రావ్యుదరం ప్రదిష్టం... |21|
View original
...ततः परिस्राव्युदरं निबोध | शल्यं यदन्नोपहितं तदन्त्रं भिनत्ति यस्यागतमन्यथा वा ||१९|| तस्मात् स्रुतोऽन्त्रात् सलिलप्रकाशः स्रावः स्रवेद्वै गुदतस्तु भूयः | नाभेरधश्चोदरमेति वृद्धिं निस्तुद्यतेऽतीव विदह्यते च ||२०|| एतत् परिस्राव्युदरं प्रदिष्टं... |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (21-23) · Śloka 23
... దకోదరం కీర్తయతో నిబోధ | యః స్నేహపీతోఽప్యనువాసితో వా వాంతో విరిక్తోఽప్యథవా నిరూఢః ||21|| పిబేజ్జలం శీతలమాశు తస్య స్రోతాంసి దుష్యంతి హి తద్వహాని | స్నేహోపలిప్తేష్వథవాఽపి తేషు దకోదరం పూర్వవదభ్యుపైతి ||22|| స్నిగ్ధం మహత్ సంపరివృత్తనాభి భృశోన్నతం పూర్ణమివాంబునా చ | యథా దృతిః క్షుభ్యతి కంపతే చ శబ్దాయతే చాపి దకోదరం తత్ ||23||
View original
... दकोदरं कीर्तयतो निबोध | यः स्नेहपीतोऽप्यनुवासितो वा वान्तो विरिक्तोऽप्यथवा निरूढः ||२१|| पिबेज्जलं शीतलमाशु तस्य स्रोतांसि दुष्यन्ति हि तद्वहानि | स्नेहोपलिप्तेष्वथवाऽपि तेषु दकोदरं पूर्ववदभ्युपैति ||२२|| स्निग्धं महत् सम्परिवृत्तनाभि भृशोन्नतं पूर्णमिवाम्बुना च | यथा दृतिः क्षुभ्यति कम्पते च शब्दायते चापि दकोदरं तत् ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (24) · Śloka 24
ఆధ్మానం గమనేఽశక్తిర్దౌర్బల్యం దుర్బలాగ్నితా | శోఫః సదనమంగానాం సంగో వాతపురీషయోః | దాహస్తృష్ణా చ సర్వేషు జఠరేషు భవంతి హి ||24||
View original
आध्मानं गमनेऽशक्तिर्दौर्बल्यं दुर्बलाग्निता | शोफः सदनमङ्गानां सङ्गो वातपुरीषयोः | दाहस्तृष्णा च सर्वेषु जठरेषु भवन्ति हि ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (25) · Śloka 25
అంతే సలిలభావం హి భజంతే జఠరాణి తు | సర్వాణ్యేవ పరీపాకాత్తదా తాని వివర్జయేత్ ||25||
View original
अन्ते सलिलभावं हि भजन्ते जठराणि तु | सर्वाण्येव परीपाकात्तदा तानि विवर्जयेत् ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 7
ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాం నిదానస్థానే ఉదరనిదానం నామ సప్తమోఽధ్యాయః ||7||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां निदानस्थाने उदरनिदानं नाम सप्तमोऽध्यायः ||७||
🔊 Audio coming soon