Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

9. vidradhinidānam

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதோ வித்ரதீநாஂ நிதாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||

View original

अथातो विद्रधीनां निदानं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ஸர்வாமரகுருஃ ஶ்ரீமாந்நிமித்தாந்தரபூமிபஃ | ஶிஷ்யாயோவாச நிகிலமிதஂ வித்ரதிலக்ஷணம் ||௩||

View original

सर्वामरगुरुः श्रीमान्निमित्तान्तरभूमिपः | शिष्यायोवाच निखिलमिदं विद्रधिलक्षणम् ||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (4-6) · Śloka 6

த்வக்ரக்தமாஂஸமேதாஂஸி ப்ரதூஷ்யாஸ்திஸமாஶ்ரிதாஃ | தோஷாஃ ஶோபஂ ஶநைர்கோரஂ ஜநயந்த்யுச்ச்ரிதா பஶம் ||௪|| மஹாமூலஂ ருஜாவந்தஂ வத்தஂ சா(வாऽ)ப்யதவாऽऽயதம் | தமாஹுர்வித்ரதிஂ தீரா, விஜ்ஞேயஃ ஸ ச ஷட்விதஃ ||௫|| பதக்தோஷைஃ ஸமஸ்தைஶ்ச க்ஷதேநாப்யஸஜா ததா | ஷண்ணாமபி ஹி தேஷாஂ து லக்ஷணஂ ஸம்ப்ரவக்ஷ்யதே ||௬||

View original

त्वग्रक्तमांसमेदांसि प्रदूष्यास्थिसमाश्रिताः | दोषाः शोफं शनैर्घोरं जनयन्त्युच्छ्रिता भृशम् ||४|| महामूलं रुजावन्तं वृत्तं चा(वाऽ)प्यथवाऽऽयतम् | तमाहुर्विद्रधिं धीरा, विज्ञेयः स च षड्विधः ||५|| पृथग्दोषैः समस्तैश्च क्षतेनाप्यसृजा तथा | षण्णामपि हि तेषां तु लक्षणं सम्प्रवक्ष्यते ||६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (7) · Śloka 7

கஷ்ணோऽருணோ வா பருஷோ பஶமத்யர்தவேதநஃ | சித்ரோத்தாநப்ரபாகஶ்ச வித்ரதிர்வாதஸம்பவஃ ||௭||

View original

कृष्णोऽरुणो वा परुषो भृशमत्यर्थवेदनः | चित्रोत्थानप्रपाकश्च विद्रधिर्वातसम्भवः ||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (8) · Śloka 8

பக்வோதும்பரஸங்காஶஃ ஶ்யாவோ வா ஜ்வரதாஹவாந் | க்ஷிப்ரோத்தாநப்ரபாகஶ்ச வித்ரதிஃ பித்தஸம்பவஃ ||௮||

View original

पक्वोदुम्बरसङ्काशः श्यावो वा ज्वरदाहवान् | क्षिप्रोत्थानप्रपाकश्च विद्रधिः पित्तसम्भवः ||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (9) · Śloka 9

ஶராவஸதஶஃ பாண்டுஃ ஶீதஃ ஸ்தப்தோऽல்பவேதநஃ | சிரோத்தாநப்ரபாகஶ்ச ஸகண்டுஶ்ச கபோத்திதஃ ||௯||

View original

शरावसदृशः पाण्डुः शीतः स्तब्धोऽल्पवेदनः | चिरोत्थानप्रपाकश्च सकण्डुश्च कफोत्थितः ||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (10) · Śloka 10

தநுபீதஸிதாஶ்சைஷாமாஸ்ராவாஃ க்ரமஶஃ ஸ்மதாஃ |௧௦|

View original

तनुपीतसिताश्चैषामास्रावाः क्रमशः स्मृताः |१०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (10) · Śloka 11

நாநாவர்ணருஜாஸ்ராவோ காடாலோ விஷமோ மஹாந் ||௧௦|| விஷமஂ பச்யதே சாபி வித்ரதிஃ ஸாந்நிபாதிகஃ |௧௧|

View original

नानावर्णरुजास्रावो घाटालो विषमो महान् ||१०|| विषमं पच्यते चापि विद्रधिः सान्निपातिकः |११|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (11-12) · Śloka 13

தைஸ்தைர்பாவைரபிஹதே க்ஷதே வாऽபத்யஸேவிநஃ ||௧௧|| க்ஷதோஷ்மா வாயுவிஸதஃ ஸரக்தஂ பித்தமீரயேத் | ஜ்வரஸ்தஷ்ணா ச தாஹஶ்ச ஜாயதே தஸ்ய தேஹிநஃ ||௧௨|| ஏஷ வித்ரதிராகந்துஃ பித்தவித்ரதிலக்ஷணஃ |௧௩|

View original

तैस्तैर्भावैरभिहते क्षते वाऽपथ्यसेविनः ||११|| क्षतोष्मा वायुविसृतः सरक्तं पित्तमीरयेत् | ज्वरस्तृष्णा च दाहश्च जायते तस्य देहिनः ||१२|| एष विद्रधिरागन्तुः पित्तविद्रधिलक्षणः |१३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (13) · Śloka 14

கஷ்ணஸ்போடாவதஃ ஶ்யாவஸ்தீவ்ரதாஹருஜாஜ்வரஃ ||௧௩|| பித்தவித்ரதிலிங்கஸ்து ரக்தவித்ரதிருச்யதே |௧௪|

View original

कृष्णस्फोटावृतः श्यावस्तीव्रदाहरुजाज्वरः ||१३|| पित्तविद्रधिलिङ्गस्तु रक्तविद्रधिरुच्यते |१४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (14) · Śloka 14

உக்தா வித்ரதயோ ஹ்யேதே தேஷ்வஸாத்யஸ்து ஸர்வஜஃ ||௧௪||

View original

उक्ता विद्रधयो ह्येते तेष्वसाध्यस्तु सर्वजः ||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (15-18) · Śloka 19

ஆப்யந்தராநதஸ்தூர்த்வஂ வித்ரதீந் பரிசக்ஷதே | குர்வஸாத்ம்யவிருத்தாந்நஶுஷ்கஸஂஸஷ்டபோஜநாத் ||௧௫|| அதிவ்யவாயவ்யாயாமவேகாகாதவிதாஹிபிஃ | பதக் ஸம்பூய வா தோஷாஃ குபிதா குல்மரூபிணம் ||௧௬|| வல்மீகவத்ஸமுந்நத்தமந்தஃ குர்வந்தி வித்ரதிம் | குதே பஸ்திமுகே நாப்யாஂ குக்ஷௌ வங்க்ஷணயோஸ்ததா ||௧௭|| வக்கயோர்யகதி ப்லீஹ்நி ஹதயே க்லோம்நி வா ததா | தேஷாஂ லிங்காநி ஜாநீயாத்பாஹ்யவித்ரதிலக்ஷணைஃ ||௧௮|| ஆமபக்வைஷணீயாச்ச பக்வாபக்வஂ விநிர்திஶேத் |௧௯|

View original

आभ्यन्तरानतस्तूर्ध्वं विद्रधीन् परिचक्षते | गुर्वसात्म्यविरुद्धान्नशुष्कसंसृष्टभोजनात् ||१५|| अतिव्यवायव्यायामवेगाघातविदाहिभिः | पृथक् सम्भूय वा दोषाः कुपिता गुल्मरूपिणम् ||१६|| वल्मीकवत्समुन्नद्धमन्तः कुर्वन्ति विद्रधिम् | गुदे बस्तिमुखे नाभ्यां कुक्षौ वङ्क्षणयोस्तथा ||१७|| वृक्कयोर्यकृति प्लीह्नि हृदये क्लोम्नि वा तथा | तेषां लिङ्गानि जानीयाद्बाह्यविद्रधिलक्षणैः ||१८|| आमपक्वैषणीयाच्च पक्वापक्वं विनिर्दिशेत् |१९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (19-22) · Śloka 22

அதிஷ்டாநவிஶேஷேண லிங்கஂ ஶணு விஶேஷதஃ ||௧௯|| குதே வாதநிரோதஸ்து பஸ்தௌ கச்ச்ரால்பமூத்ரதா | நாப்யாஂ ஹிக்கா ததாऽऽடோபஃ குக்ஷௌ மாருதகோபநம் ||௨௦|| கடீபஷ்டக்ரஹஸ்தீவ்ரோ வங்க்ஷணோத்தே து வித்ரதௌ | வக்கயோஃ பார்ஶ்வஸங்கோசஃ ப்லீஹ்ந்யுச்ச்வாஸாவரோதநம் ||௨௧|| ஸர்வாங்கப்ரக்ரஹஸ்தீவ்ரோ ஹதி ஶூலஶ்ச தாருணஃ | ஶ்வாஸோ யகதி தஷ்ணா ச பிபாஸாக்லோமஜேऽதிகா ||௨௨||

View original

अधिष्ठानविशेषेण लिङ्गं शृणु विशेषतः ||१९|| गुदे वातनिरोधस्तु बस्तौ कृच्छ्राल्पमूत्रता | नाभ्यां हिक्का तथाऽऽटोपः कुक्षौ मारुतकोपनम् ||२०|| कटीपृष्ठग्रहस्तीव्रो वङ्क्षणोत्थे तु विद्रधौ | वृक्कयोः पार्श्वसङ्कोचः प्लीह्न्युच्छ्वासावरोधनम् ||२१|| सर्वाङ्गप्रग्रहस्तीव्रो हृदि शूलश्च दारुणः | श्वासो यकृति तृष्णा च पिपासाक्लोमजेऽधिका ||२२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (23) · Śloka 23

ஆமோ வா யதி வா பக்வோ மஹாந் வா யதி வேதரஃ | ஸர்வோ மர்மோத்திதஶ்சாபி வித்ரதிஃ கஷ்ட உச்யதே ||௨௩||

View original

आमो वा यदि वा पक्वो महान् वा यदि वेतरः | सर्वो मर्मोत्थितश्चापि विद्रधिः कष्ट उच्यते ||२३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (24-25) · Śloka 25

நாபேருபரிஜாஃ பக்வா யாந்த்யூர்த்வமிதரே த்வதஃ | ஜீவத்யதோ நிஃஸ்ருதேஷு ஸ்ருதேஷூர்த்வஂ ந ஜீவதி ||௨௪|| ஹந்நாபிபஸ்திவர்ஜ்யா யே தேஷு பிந்நேஷு பாஹ்யதஃ | ஜீவேத் கதாசித் புருஷோ நேதரேஷு கதாசந ||௨௫||

View original

नाभेरुपरिजाः पक्वा यान्त्यूर्ध्वमितरे त्वधः | जीवत्यधो निःस्रुतेषु स्रुतेषूर्ध्वं न जीवति ||२४|| हृन्नाभिबस्तिवर्ज्या ये तेषु भिन्नेषु बाह्यतः | जीवेत् कदाचित् पुरुषो नेतरेषु कदाचन ||२५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (26) · Śloka 26

ஸ்த்ரீணாமபப்ரஜாதாநாஂ ப்ரஜாதாநாஂ ததாऽஹிதைஃ | தாஹஜ்வரகரோ கோரோ ஜாயதே ரக்தவித்ரதிஃ ||௨௬||

View original

स्त्रीणामपप्रजातानां प्रजातानां तथाऽहितैः | दाहज्वरकरो घोरो जायते रक्तविद्रधिः ||२६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 (27) · Śloka 28

அபி ஸம்யக்ப்ரஜாதாநாமஸக் காயாதநிஃஸதம் | ரக்தஜஂ வித்ரதிஂ குர்யாத் குக்ஷௌ மக்கல்லஸஞ்ஜ்ஞிதம் ||௨௭|| ஸப்தாஹாந்நோபஶாந்தஶ்சேத்ததோऽஸௌ ஸம்ப்ரபச்யதே |௨௮|

View original

अपि सम्यक्प्रजातानामसृक् कायादनिःसृतम् | रक्तजं विद्रधिं कुर्यात् कुक्षौ मक्कल्लसञ्ज्ञितम् ||२७|| सप्ताहान्नोपशान्तश्चेत्ततोऽसौ सम्प्रपच्यते |२८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 (28-33) · Śloka 33

விஶேஷமத வக்ஷ்யாமி ஸ்பஷ்டஂ வித்ரதிகுல்மயோஃ ||௨௮|| குல்மதோஷஸமுத்தாநாத்வித்ரதேர்குல்மகஸ்ய ச | கஸ்மாந்ந பச்யதே குல்மோ வித்ரதிஃ பாகமேதி ச ||௨௯|| ந நிபந்தோऽஸ்தி குல்மாநாஂ வித்ரதிஃ ஸநிபந்தநஃ | குல்மாகாராஃ ஸ்வயஂ தோஷா வித்ரதிர்மாஂஸஶோணிதே ||௩௦|| விவராநுசரோ க்ரந்திரப்ஸு புத்புதகோ யதா | ஏவம்ப்ரகாரோ குல்மஸ்து தஸ்மாத் பாகஂ ந கச்சதி ||௩௧|| மாஂஸஶோணிதபாஹுல்யாத் பாகஂ கச்சதி வித்ரதிஃ | மாஂஸஶோணிதஹீநத்வாத்குல்மஃ பாகஂ ந கச்சதி ||௩௨|| குல்மஸ்திஷ்டதி தோஷே ஸ்வே வித்ரதிர்மாஂஸஶோணிதே | வித்ரதிஃ பச்யதே தஸ்மாத்குல்மஶ்சாபி ந பச்யதே ||௩௩||

View original

विशेषमथ वक्ष्यामि स्पष्टं विद्रधिगुल्मयोः ||२८|| गुल्मदोषसमुत्थानाद्विद्रधेर्गुल्मकस्य च | कस्मान्न पच्यते गुल्मो विद्रधिः पाकमेति च ||२९|| न निबन्धोऽस्ति गुल्मानां विद्रधिः सनिबन्धनः | गुल्माकाराः स्वयं दोषा विद्रधिर्मांसशोणिते ||३०|| विवरानुचरो ग्रन्थिरप्सु बुद्बुदको यथा | एवम्प्रकारो गुल्मस्तु तस्मात् पाकं न गच्छति ||३१|| मांसशोणितबाहुल्यात् पाकं गच्छति विद्रधिः | मांसशोणितहीनत्वाद्गुल्मः पाकं न गच्छति ||३२|| गुल्मस्तिष्ठति दोषे स्वे विद्रधिर्मांसशोणिते | विद्रधिः पच्यते तस्माद्गुल्मश्चापि न पच्यते ||३३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 19 (34) · Śloka 34

ஹந்நாபிபஸ்திஜஃ பக்வோ வர்ஜ்யோ யஶ்ச த்ரிதோஷஜஃ |௩௪|

View original

हृन्नाभिबस्तिजः पक्वो वर्ज्यो यश्च त्रिदोषजः |३४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 20 (34-38) · Śloka 38

அத மஜ்ஜபரீபாகோ கோரஃ ஸமுபஜாயதே ||௩௪|| ஸோऽஸ்திமாஂஸநிரோதேந த்வாரஂ ந லபதே யதா | ததஃ ஸ வ்யாதிநா தேந ஜ்வலநேநேவ தஹ்யதே ||௩௫|| அஸ்தி(த) மஜ்ஜோஷ்மணா தேந ஶீர்யதே தஹ்யமாநவத் | விகாரஃ ஶல்யபூதோऽயஂ க்லேஶயேதாதுரஂ சிரம் ||௩௬|| அதாஸ்ய கர்மணா வ்யாதிர்த்வாரஂ து லபதே யதா | ததோ மேதஃப்ரபஂ ஸ்நிக்தஂ ஶுக்லஂ ஶீதமதோ குரு ||௩௭|| பிந்நேऽஸ்த்நி நிஃஸ்ரவேத் பூயமேததஸ்திகதஂ விதுஃ | வித்ரதிஂ ஶாஸ்த்ரகுஶலாஃ ஸர்வதோஷருஜாவஹம் ||௩௮||

View original

अथ मज्जपरीपाको घोरः समुपजायते ||३४|| सोऽस्थिमांसनिरोधेन द्वारं न लभते यदा | ततः स व्याधिना तेन ज्वलनेनेव दह्यते ||३५|| अस्थि(थ) मज्जोष्मणा तेन शीर्यते दह्यमानवत् | विकारः शल्यभूतोऽयं क्लेशयेदातुरं चिरम् ||३६|| अथास्य कर्मणा व्याधिर्द्वारं तु लभते यदा | ततो मेदःप्रभं स्निग्धं शुक्लं शीतमथो गुरु ||३७|| भिन्नेऽस्थ्नि निःस्रवेत् पूयमेतदस्थिगतं विदुः | विद्रधिं शास्त्रकुशलाः सर्वदोषरुजावहम् ||३८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 9

இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ நிதாநஸ்தாநே வித்ரதிநிதாநஂ நாம நவமோऽத்யாயஃ ||௯||

View original

इति सुश्रुतसंहितायां निदानस्थाने विद्रधिनिदानं नाम नवमोऽध्यायः ||९||

🔊 Audio coming soon

9. vidradhinidānam — Sushruta Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi