Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
athātō dravyasaṅgrahaṇīyamadhyāyaṁ vyākhyāsyāmaḥ ||1|| yathōvāca bhagavān dhanvantariḥ ||2||
View original
अथातो द्रव्यसङ्ग्रहणीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
38. dravyasaṁgrahaṇīyādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
samāsēna saptatriṁśaddravyagaṇā bhavanti ||3||
View original
समासेन सप्तत्रिंशद्द्रव्यगणा भवन्ति ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4-5) · Śloka 5
tadyathā- vidārigandhā vidārī viśvadēvā sahadēvā śvadaṁṣṭrā pr̥thakparṇī śatāvarī sārivā kr̥ṣṇasārivā jīvakarṣabhakau mahāsahā kṣudrasahā br̥hatyau punarnavairaṇḍō haṁsapādī vr̥ścikālyr̥ṣabhī cēti ||4|| vidārīgandhādirayaṁ gaṇaḥ pittānilāpahaḥ | śōṣagulmāṅgamardōrdhvaśvāsakāsavināśanaḥ ||5||
View original
तद्यथा- विदारिगन्धा विदारी विश्वदेवा सहदेवा श्वदंष्ट्रा पृथक्पर्णी शतावरी सारिवा कृष्णसारिवा जीवकर्षभकौ महासहा क्षुद्रसहा बृहत्यौ पुनर्नवैरण्डो हंसपादी वृश्चिकाल्यृषभी चेति ||४|| विदारीगन्धादिरयं गणः पित्तानिलापहः | शोषगुल्माङ्गमर्दोर्ध्वश्वासकासविनाशनः ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (6-7) · Śloka 7
āragvadhamadanagōpaghōṇṭākaṇṭakīkuṭajapāṭhāpāṭalāmūrvēndrayavasaptaparṇanimbakuruṇṭakadāsīkuruṇṭaka- guḍūcīcitrakaśārṅga(rṅgē)ṣṭākarañjadvayapaṭōlakirātatiktakāni suṣavī cēti ||6|| āragvadhādirityēṣa gaṇaḥ ślēṣmaviṣāpahaḥ | mēhakuṣṭhajvaravamīkaṇḍūghnō vraṇaśōdhanaḥ ||7||
View original
आरग्वधमदनगोपघोण्टाकण्टकीकुटजपाठापाटलामूर्वेन्द्रयवसप्तपर्णनिम्बकुरुण्टकदासीकुरुण्टक- गुडूचीचित्रकशार्ङ्ग(र्ङ्गे)ष्टाकरञ्जद्वयपटोलकिराततिक्तकानि सुषवी चेति ||६|| आरग्वधादिरित्येष गणः श्लेष्मविषापहः | मेहकुष्ठज्वरवमीकण्डूघ्नो व्रणशोधनः ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (8-9) · Śloka 9
sālasārājakarṇakhadirakadarakālaskandhakramukabhūrjamēṣaśr̥ṅgatiniśacandanakucandanaśiṁśapā- śirīṣāsanadhavārjunatālaśākanaktamālapūtīkāśvakarṇāgurūṇi kālīyakaṁ cēti ||8|| sālasārādirityēṣa gaṇaḥ kuṣṭhavināśanaḥ | mēhapāṇḍvāmayaharaḥ kaphamēdōviśōṣaṇaḥ ||9||
View original
सालसाराजकर्णखदिरकदरकालस्कन्धक्रमुकभूर्जमेषशृङ्गतिनिशचन्दनकुचन्दनशिंशपा- शिरीषासनधवार्जुनतालशाकनक्तमालपूतीकाश्वकर्णागुरूणि कालीयकं चेति ||८|| सालसारादिरित्येष गणः कुष्ठविनाशनः | मेहपाण्ड्वामयहरः कफमेदोविशोषणः ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (10-11) · Śloka 11
varuṇārtagalaśigrumadhuśigrutarkārīmēṣaśr̥ṅgīpūtīkanaktamālamōraṭāgnimanthasairēyakadvayabimbīvasukavasiracitraka- śatāvarībilvājaśr̥ṅgīdarbhā br̥hatīdvayaṁ cēti ||10|| varuṇādirgaṇō hyēṣa kaphamēdōnivāraṇaḥ | vinihanti śiraḥśūlagulmābhyantaravidradhīn ||11||
View original
वरुणार्तगलशिग्रुमधुशिग्रुतर्कारीमेषशृङ्गीपूतीकनक्तमालमोरटाग्निमन्थसैरेयकद्वयबिम्बीवसुकवसिरचित्रक- शतावरीबिल्वाजशृङ्गीदर्भा बृहतीद्वयं चेति ||१०|| वरुणादिर्गणो ह्येष कफमेदोनिवारणः | विनिहन्ति शिरःशूलगुल्माभ्यन्तरविद्रधीन् ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (12-13) · Śloka 13
vīratarusahacaradvayadarbhavr̥kṣādanīgundrānalakuśakāśāśmabhēdakāgnimanthamōraṭāvasukavasirabhallūkakuraṇṭikēndīvarakapōtavaṅkāḥ śvadaṁṣṭrā cēti ||12|| vīratarvādirityēṣa gaṇō vātavikāranut | aśmarīśarkarāmūtrakr̥cchrāghātarujāpahaḥ ||13||
View original
वीरतरुसहचरद्वयदर्भवृक्षादनीगुन्द्रानलकुशकाशाश्मभेदकाग्निमन्थमोरटावसुकवसिरभल्लूककुरण्टिकेन्दीवरकपोतवङ्काः श्वदंष्ट्रा चेति ||१२|| वीरतर्वादिरित्येष गणो वातविकारनुत् | अश्मरीशर्करामूत्रकृच्छ्राघातरुजापहः ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (14-15) · Śloka 15
lōdhrasāvaralōdhrapalāśakuṭannaṭāśōkaphañjīkaṭphalailavālukaśallakījiṅginīkadambasālāḥ kadalī cēti ||14|| ēṣa rōdhrādirityuktō mēdaḥkaphaharō gaṇaḥ | yōnidōṣaharaḥ stambhī varṇyō viṣavināśanaḥ ||15||
View original
लोध्रसावरलोध्रपलाशकुटन्नटाशोकफञ्जीकट्फलैलवालुकशल्लकीजिङ्गिनीकदम्बसालाः कदली चेति ||१४|| एष रोध्रादिरित्युक्तो मेदःकफहरो गणः | योनिदोषहरः स्तम्भी वर्ण्यो विषविनाशनः ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (16-17) · Śloka 17
arkālarkakarañjadvayanāgadantīmayūrakabhārgīrāsnēndrapuṣpīkṣudraśvētāmahāśvētāvr̥ścikālyalavaṇāstāpasavr̥kṣaścēti ||16|| arkādikō gaṇō hyēṣa kaphamēdōviṣāpahaḥ | kr̥mikuṣṭhapraśamanō viśēṣādvraṇaśōdhanaḥ ||17||
View original
अर्कालर्ककरञ्जद्वयनागदन्तीमयूरकभार्गीरास्नेन्द्रपुष्पीक्षुद्रश्वेतामहाश्वेतावृश्चिकाल्यलवणास्तापसवृक्षश्चेति ||१६|| अर्कादिको गणो ह्येष कफमेदोविषापहः | कृमिकुष्ठप्रशमनो विशेषाद्व्रणशोधनः ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (18-19) · Śloka 19
surasāśvētasurasāphaṇijjhakārjakabhūstr̥ṇasugandhakasumukhakālamālakuṭhērakakāsamardakṣavakakharapuṣpāviḍaṅgakaṭphala- surasīnirguṇḍīkulāhalōndurukarṇikāphañjīprācībalakākamācyō viṣamuṣṭikaścēti ||18|| surasādirgaṇō hyēṣa kaphahr̥t kr̥misūdanaḥ | pratiśyāyāruciśvāsakāsaghnō vraṇaśōdhanaḥ ||19||
View original
सुरसाश्वेतसुरसाफणिज्झकार्जकभूस्तृणसुगन्धकसुमुखकालमालकुठेरककासमर्दक्षवकखरपुष्पाविडङ्गकट्फल- सुरसीनिर्गुण्डीकुलाहलोन्दुरुकर्णिकाफञ्जीप्राचीबलकाकमाच्यो विषमुष्टिकश्चेति ||१८|| सुरसादिर्गणो ह्येष कफहृत् कृमिसूदनः | प्रतिश्यायारुचिश्वासकासघ्नो व्रणशोधनः ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (20-21) · Śloka 21
muṣkakapalāśadhavacitrakamadanavr̥kṣakaśiṁśapāvajravr̥kṣāstriphalā cēti ||20|| muṣkakādirgaṇō hyēṣa mēdōghnaḥ śukradōṣahr̥t | mēhārśaḥpāṇḍurōgāśmaśarkarānāśanaḥ paraḥ ||21||
View original
मुष्ककपलाशधवचित्रकमदनवृक्षकशिंशपावज्रवृक्षास्त्रिफला चेति ||२०|| मुष्ककादिर्गणो ह्येष मेदोघ्नः शुक्रदोषहृत् | मेहार्शःपाण्डुरोगाश्मशर्करानाशनः परः ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (22-23) · Śloka 23
pippalīpippalīmūlacavyacitrakaśr̥ṅgavēramaricahastipippalīharēṇukailājamōdēndrayavapāṭhājīrakasarṣapa- mahānimbaphalahiṅgubhārgīmadhurasātiviṣāvacāviḍaṅgāni kaṭurōhiṇī cēti ||22|| pippalyādiḥ kaphaharaḥ pratiśyāyānilārucīḥ | nihanyāddīpanō gulmaśūlaghnaścāmapācanaḥ ||23||
View original
पिप्पलीपिप्पलीमूलचव्यचित्रकशृङ्गवेरमरिचहस्तिपिप्पलीहरेणुकैलाजमोदेन्द्रयवपाठाजीरकसर्षप- महानिम्बफलहिङ्गुभार्गीमधुरसातिविषावचाविडङ्गानि कटुरोहिणी चेति ||२२|| पिप्पल्यादिः कफहरः प्रतिश्यायानिलारुचीः | निहन्याद्दीपनो गुल्मशूलघ्नश्चामपाचनः ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (24-25) · Śloka 25
ēlātagarakuṣṭhamāṁsīdhyāmakatvakpatranāgapuṣpapriyaṅguharēṇukāvyāghranakhaśukticaṇḍāsthauṇēyakaśrīvēṣṭaka- cōcacōrakavālukaguggulusarjarasaturuṣkakundurukāguruspr̥kkōśīrabhadradārukuṅkumāni punnāgakēśaraṁ cēti ||24|| ēlādikō vātakaphau nihanyādviṣamēva ca | varṇaprasādanaḥ kaṇḍūpiḍakākōṭhanāśanaḥ ||25||
View original
एलातगरकुष्ठमांसीध्यामकत्वक्पत्रनागपुष्पप्रियङ्गुहरेणुकाव्याघ्रनखशुक्तिचण्डास्थौणेयकश्रीवेष्टक- चोचचोरकवालुकगुग्गुलुसर्जरसतुरुष्ककुन्दुरुकागुरुस्पृक्कोशीरभद्रदारुकुङ्कुमानि पुन्नागकेशरं चेति ||२४|| एलादिको वातकफौ निहन्याद्विषमेव च | वर्णप्रसादनः कण्डूपिडकाकोठनाशनः ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (26-28) · Śloka 28
vacāmustātiviṣābhayābhadradārūṇi nāgakēśaraṁ cēti ||26|| haridrādāruharidrākalaśīkuṭajabījāni madhukaṁ cēti ||27|| ētau vacāharidrādī gaṇau stanyaviśōdhanau | āmātisāraśamanau viśēṣāddōṣapācanau ||28||
View original
वचामुस्तातिविषाभयाभद्रदारूणि नागकेशरं चेति ||२६|| हरिद्रादारुहरिद्राकलशीकुटजबीजानि मधुकं चेति ||२७|| एतौ वचाहरिद्रादी गणौ स्तन्यविशोधनौ | आमातिसारशमनौ विशेषाद्दोषपाचनौ ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (29-30) · Śloka 30
śyāmāmahāśyāmātrivr̥ddantīśaṅkhinītilvakakampillakaramyakakramukaputraśrēṇīgavākṣī- rājavr̥kṣakarañjadvayaguḍūcīsaptalācchagalāntrīsudhāḥ suvarṇakṣīrī cēti ||29|| uktaḥ śyāmādirityēṣa gaṇō gulmaviṣāpahaḥ | ānāhōdaraviḍbhēdī tathōdāvartanāśanaḥ ||30||
View original
श्यामामहाश्यामात्रिवृद्दन्तीशङ्खिनीतिल्वककम्पिल्लकरम्यकक्रमुकपुत्रश्रेणीगवाक्षी- राजवृक्षकरञ्जद्वयगुडूचीसप्तलाच्छगलान्त्रीसुधाः सुवर्णक्षीरी चेति ||२९|| उक्तः श्यामादिरित्येष गणो गुल्मविषापहः | आनाहोदरविड्भेदी तथोदावर्तनाशनः ||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (31-32) · Śloka 32
br̥hatīkaṇṭakārikākuṭajaphalapāṭhā madhukaṁ cēti ||31|| pācanīyō br̥hatyādirgaṇaḥ pittānilāpahaḥ | kaphārōcakahr̥drōgamūtrakr̥cchrarujāpahaḥ ||32||
View original
बृहतीकण्टकारिकाकुटजफलपाठा मधुकं चेति ||३१|| पाचनीयो बृहत्यादिर्गणः पित्तानिलापहः | कफारोचकहृद्रोगमूत्रकृच्छ्ररुजापहः ||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (33-34) · Śloka 34
paṭōlacandanakucandanamūrvāguḍūcīpāṭhāḥ kaṭurōhiṇī cēti ||33|| paṭōlādirgaṇaḥ pittakaphārōcakanāśanaḥ | jvarōpaśamanō vraṇyaśchardikaṇḍūviṣāpahaḥ ||34||
View original
पटोलचन्दनकुचन्दनमूर्वागुडूचीपाठाः कटुरोहिणी चेति ||३३|| पटोलादिर्गणः पित्तकफारोचकनाशनः | ज्वरोपशमनो व्रण्यश्छर्दिकण्डूविषापहः ||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (35-36) · Śloka 36
kākōlīkṣīrakākōlījīvakarṣabhakamudgaparṇīmāṣaparṇīmēdāmahāmēdācchinnaruhā karkaṭaśr̥ṅgītugākṣīrīpadmakaprapauṇḍarīkardhivr̥ddhimr̥dvīkājīvantyō madhukaṁ cēti ||35|| kākōlyādirayaṁ pittaśōṇitānilanāśanaḥ | jīvanō br̥ṁhaṇō vr̥ṣyaḥ stanyaślēṣmakarastathā ||36||
View original
काकोलीक्षीरकाकोलीजीवकर्षभकमुद्गपर्णीमाषपर्णीमेदामहामेदाच्छिन्नरुहा कर्कटशृङ्गीतुगाक्षीरीपद्मकप्रपौण्डरीकर्धिवृद्धिमृद्वीकाजीवन्त्यो मधुकं चेति ||३५|| काकोल्यादिरयं पित्तशोणितानिलनाशनः | जीवनो बृंहणो वृष्यः स्तन्यश्लेष्मकरस्तथा ||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (37-38) · Śloka 38
ūṣakasaindhavaśilājatukāsīsadvayahiṅgūni tutthakaṁ cēti ||37|| ūṣakādiḥ kaphaṁ hanti gaṇō mēdōviśōṣaṇaḥ | aśmarīśarkarāmūtrakr̥cchragulmapraṇāśanaḥ ||38||
View original
ऊषकसैन्धवशिलाजतुकासीसद्वयहिङ्गूनि तुत्थकं चेति ||३७|| ऊषकादिः कफं हन्ति गणो मेदोविशोषणः | अश्मरीशर्करामूत्रकृच्छ्रगुल्मप्रणाशनः ||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (39-40) · Śloka 40
sārivāmadhukacandanakucandanapadmakakāśmarīphalamadhūkapuṣpāṇyuśīraṁ cēti ||39|| sārivādiḥ pipāsāghnō raktapittaharō gaṇaḥ | pittajvarapraśamanō viśēṣāddāhanāśanaḥ ||40||
View original
सारिवामधुकचन्दनकुचन्दनपद्मककाश्मरीफलमधूकपुष्पाण्युशीरं चेति ||३९|| सारिवादिः पिपासाघ्नो रक्तपित्तहरो गणः | पित्तज्वरप्रशमनो विशेषाद्दाहनाशनः ||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (41-42) · Śloka 42
añjanarasāñjananāgapuṣpapriyaṅgunīlōtpalanaladanalinakēśarāṇi madhukaṁ cēti ||41|| añjanādirgaṇō hyēṣa raktapittanibarhaṇaḥ | viṣōpaśamanō dāhaṁ nihantyābhyantaraṁ bhr̥śam ||42||
View original
अञ्जनरसाञ्जननागपुष्पप्रियङ्गुनीलोत्पलनलदनलिनकेशराणि मधुकं चेति ||४१|| अञ्जनादिर्गणो ह्येष रक्तपित्तनिबर्हणः | विषोपशमनो दाहं निहन्त्याभ्यन्तरं भृशम् ||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (43-44) · Śloka 44
parūṣakadrākṣākaṭphaladāḍimarājādanakatakaphalaśākaphalāni triphalā cēti ||43|| parūṣakādirityēṣa gaṇō'nilavināśanaḥ | mūtradōṣaharō hr̥dyaḥ pipāsāghnō rucipradaḥ ||44||
View original
परूषकद्राक्षाकट्फलदाडिमराजादनकतकफलशाकफलानि त्रिफला चेति ||४३|| परूषकादिरित्येष गणोऽनिलविनाशनः | मूत्रदोषहरो हृद्यः पिपासाघ्नो रुचिप्रदः ||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (45-47) · Śloka 47
priyaṅgusamaṅgādhātakīpunnāganāgapuṣpacandanakucandanamōcarasarasāñjanakumbhīkasrōtōjapadmakēsarayōjanavallyō dīrghamūlā cēti ||45|| ambaṣṭhādhātakīkusumasamaṅgākaṭvaṅgamadhukabilvapēśikāsāvararōdhrapalāśanandīvr̥kṣāḥ padmakēśarāṇi cēti ||46|| gaṇau priyaṅgvambaṣṭhādī pakvātīsāranāśanau | sandhānīyau hitau pittē vraṇānāṁ cāpi rōpaṇau ||47||
View original
प्रियङ्गुसमङ्गाधातकीपुन्नागनागपुष्पचन्दनकुचन्दनमोचरसरसाञ्जनकुम्भीकस्रोतोजपद्मकेसरयोजनवल्ल्यो दीर्घमूला चेति ||४५|| अम्बष्ठाधातकीकुसुमसमङ्गाकट्वङ्गमधुकबिल्वपेशिकासावररोध्रपलाशनन्दीवृक्षाः पद्मकेशराणि चेति ||४६|| गणौ प्रियङ्ग्वम्बष्ठादी पक्वातीसारनाशनौ | सन्धानीयौ हितौ पित्ते व्रणानां चापि रोपणौ ||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (48-49) · Śloka 49
nyagrōdhōdumbarāśvatthaplakṣamadhukakapītanakakubhāmrakōśāmracōrakapatrajambūdvayapriyāla- madhūkarōhiṇīvañjulakadambabadarītindukīsallakīrōdhrasāvararōdhrabhallātakapalāśā nandīvr̥kṣaścēti ||48|| nyagrōdhādirgaṇō vraṇyaḥ saṅgrāhī bhagnasādhakaḥ | raktapittaharō dāhamēdōghnō yōnidōṣahr̥t ||49||
View original
न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थप्लक्षमधुककपीतनककुभाम्रकोशाम्रचोरकपत्रजम्बूद्वयप्रियाल- मधूकरोहिणीवञ्जुलकदम्बबदरीतिन्दुकीसल्लकीरोध्रसावररोध्रभल्लातकपलाशा नन्दीवृक्षश्चेति ||४८|| न्यग्रोधादिर्गणो व्रण्यः सङ्ग्राही भग्नसाधकः | रक्तपित्तहरो दाहमेदोघ्नो योनिदोषहृत् ||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (50-51) · Śloka 51
guḍūcīnimbakustumburucandanāni padmakaṁ cēti ||50|| ēṣa sarvajvarān hanti guḍūcyādistu dīpanaḥ | hr̥llāsārōcakavamīpipāsādāhanāśanaḥ ||51||
View original
गुडूचीनिम्बकुस्तुम्बुरुचन्दनानि पद्मकं चेति ||५०|| एष सर्वज्वरान् हन्ति गुडूच्यादिस्तु दीपनः | हृल्लासारोचकवमीपिपासादाहनाशनः ||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (52-53) · Śloka 53
utpalaraktōtpalakumudasaugandhikakuvalayapuṇḍarīkāṇi madhukaṁ cēti ||52|| utpalādirayaṁ dāhapittaraktavināśanaḥ | pipāsāviṣahr̥drōgacchardimūrcchāharō gaṇaḥ ||53||
View original
उत्पलरक्तोत्पलकुमुदसौगन्धिककुवलयपुण्डरीकाणि मधुकं चेति ||५२|| उत्पलादिरयं दाहपित्तरक्तविनाशनः | पिपासाविषहृद्रोगच्छर्दिमूर्च्छाहरो गणः ||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (54-55) · Śloka 55
mustāharidrādāruharidrāharītakyāmalakabibhītakakuṣṭhahaimavatīvacāpāṭhākaṭurōhiṇīśārṅgaṣṭātiviṣādrāviḍībhallātakāni citrakaścēti ||54|| ēṣa mustādikō nāmnā gaṇaḥ ślēṣmaniṣūdanaḥ | yōnidōṣaharaḥ stanyaśōdhanaḥ pācanastathā ||55||
View original
मुस्ताहरिद्रादारुहरिद्राहरीतक्यामलकबिभीतककुष्ठहैमवतीवचापाठाकटुरोहिणीशार्ङ्गष्टातिविषाद्राविडीभल्लातकानि चित्रकश्चेति ||५४|| एष मुस्तादिको नाम्ना गणः श्लेष्मनिषूदनः | योनिदोषहरः स्तन्यशोधनः पाचनस्तथा ||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (56-57) · Śloka 57
harītakyāmalakabibhītakānīti triphalā ||56|| triphalā kaphapittaghnī mēhakuṣṭhavināśanī | cakṣuṣyā dīpanī caiva viṣamajvaranāśanī ||57||
View original
हरीतक्यामलकबिभीतकानीति त्रिफला ||५६|| त्रिफला कफपित्तघ्नी मेहकुष्ठविनाशनी | चक्षुष्या दीपनी चैव विषमज्वरनाशनी ||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (58-59) · Śloka 59
pippalīmaricaśr̥ṅgavērāṇīti trikaṭukam ||58|| tryūṣaṇaṁ kaphamēdōghnaṁ mēhakuṣṭhatvagāmayān | nihanyāddīpanaṁ gulmapīnasāgnyalpatāmapi ||59||
View original
पिप्पलीमरिचशृङ्गवेराणीति त्रिकटुकम् ||५८|| त्र्यूषणं कफमेदोघ्नं मेहकुष्ठत्वगामयान् | निहन्याद्दीपनं गुल्मपीनसाग्न्यल्पतामपि ||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (60-61) · Śloka 61
āmalakīharītakīpippalyaścitrakaścēti ||60|| āmalakyādirityēṣa gaṇaḥ sarvajvarāpahaḥ | cakṣuṣyō dīpanō vr̥ṣyaḥ kaphārōcakanāśanaḥ ||61||
View original
आमलकीहरीतकीपिप्पल्यश्चित्रकश्चेति ||६०|| आमलक्यादिरित्येष गणः सर्वज्वरापहः | चक्षुष्यो दीपनो वृष्यः कफारोचकनाशनः ||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (62-63) · Śloka 63
trapusīsatāmrarajatasuvarṇakr̥ṣṇalōhāni lōhamalaścēti ||62|| gaṇastrapvādirityēṣa garakrimiharaḥ paraḥ | pipāsāviṣahr̥drōgapāṇḍumēhaharastathā ||63||
View original
त्रपुसीसताम्ररजतसुवर्णकृष्णलोहानि लोहमलश्चेति ||६२|| गणस्त्रप्वादिरित्येष गरक्रिमिहरः परः | पिपासाविषहृद्रोगपाण्डुमेहहरस्तथा ||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (64-65) · Śloka 65
lākṣārēvatakuṭajāśvamārakaṭphalaharidrādvayanimbasaptacchadamālatyastrāyamāṇā cēti ||64|| kaṣāyatiktamadhuraḥ kaphapittārtināśanaḥ | kuṣṭhakrimiharaścaiva duṣṭavraṇaviśōdhanaḥ ||65||
View original
लाक्षारेवतकुटजाश्वमारकट्फलहरिद्राद्वयनिम्बसप्तच्छदमालत्यस्त्रायमाणा चेति ||६४|| कषायतिक्तमधुरः कफपित्तार्तिनाशनः | कुष्ठक्रिमिहरश्चैव दुष्टव्रणविशोधनः ||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (66-67) · Śloka 67
pañca pañcamūlānyata ūrdhvaṁ vakṣyāmaḥ | - tatra trikaṇṭakabr̥hatīdvayapr̥thakparṇyō vidārigandhā cēti kanīyaḥ ||66|| kaṣāyatiktamadhuraṁ kanīyaḥ pañcamūlakam | vātaghnaṁ pittaśamanaṁ br̥ṁhaṇaṁ balavardhanam ||67||
View original
पञ्च पञ्चमूलान्यत ऊर्ध्वं वक्ष्यामः | - तत्र त्रिकण्टकबृहतीद्वयपृथक्पर्ण्यो विदारिगन्धा चेति कनीयः ||६६|| कषायतिक्तमधुरं कनीयः पञ्चमूलकम् | वातघ्नं पित्तशमनं बृंहणं बलवर्धनम् ||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (68-69) · Śloka 69
bilvāgnimanthaṭiṇṭukapāṭalāḥ kāśmarī cēti mahat ||68|| satiktaṁ kaphavātaghnaṁ pākē laghvagnidīpanam | madhurānurasaṁ caiva pañcamūlaṁ mahat smr̥tam ||69||
View original
बिल्वाग्निमन्थटिण्टुकपाटलाः काश्मरी चेति महत् ||६८|| सतिक्तं कफवातघ्नं पाके लघ्वग्निदीपनम् | मधुरानुरसं चैव पञ्चमूलं महत् स्मृतम् ||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (70-71) · Śloka 71
anayōrdaśamūlamucyatē ||70|| gaṇaḥ śvāsaharō hyēṣa kaphapittānilāpahaḥ | āmasya pācanaścaiva sarvajvaravināśanaḥ ||71||
View original
अनयोर्दशमूलमुच्यते ||७०|| गणः श्वासहरो ह्येष कफपित्तानिलापहः | आमस्य पाचनश्चैव सर्वज्वरविनाशनः ||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (72- 74) · Śloka 74
vidārīsārivārajanīguḍūcyō'jaśr̥ṅgī cēti vallīsañjñaḥ ||72|| karamardītrikaṇṭakasairīyakaśatāvarīgr̥dhranakhya iti kaṇṭakasañjñaḥ ||73|| raktapittaharau hyētau śōphatrayavināśanau | sarvamēhaharau caiva śukradōṣavināśanau ||74||
View original
विदारीसारिवारजनीगुडूच्योऽजशृङ्गी चेति वल्लीसञ्ज्ञः ||७२|| करमर्दीत्रिकण्टकसैरीयकशतावरीगृध्रनख्य इति कण्टकसञ्ज्ञः ||७३|| रक्तपित्तहरौ ह्येतौ शोफत्रयविनाशनौ | सर्वमेहहरौ चैव शुक्रदोषविनाशनौ ||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (75-76) · Śloka 76
kuśakāśanaladarbhakāṇḍēkṣukā iti tr̥ṇasañjñakaḥ ||75|| mūtradōṣavikāraṁ ca raktapittaṁ tathaiva ca | antyaḥ prayuktaḥ kṣīrēṇa śīghramēva vināśayēt ||76||
View original
कुशकाशनलदर्भकाण्डेक्षुका इति तृणसञ्ज्ञकः ||७५|| मूत्रदोषविकारं च रक्तपित्तं तथैव च | अन्त्यः प्रयुक्तः क्षीरेण शीघ्रमेव विनाशयेत् ||७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (77) · Śloka 77
ēṣāṁ vātaharāvādyāvantyaḥ pittavināśanaḥ | pañcakau ślēṣmaśamanāvitarau parikīrtitau ||77||
View original
एषां वातहरावाद्यावन्त्यः पित्तविनाशनः | पञ्चकौ श्लेष्मशमनावितरौ परिकीर्तितौ ||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (78) · Śloka 78
trivr̥tādikamanyatrōpadēkṣyāmaḥ ||78||
View original
त्रिवृतादिकमन्यत्रोपदेक्ष्यामः ||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (79) · Śloka 79
samāsēna gaṇā hyētē prōktāstēṣāṁ tu vistaram | cikitsitēṣu vakṣyāmi, ... |79|
View original
समासेन गणा ह्येते प्रोक्तास्तेषां तु विस्तरम् | चिकित्सितेषु वक्ष्यामि, ... |७९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (79-80) · Śloka 80
... jñātvā dōṣabalābalam ||79|| ēbhirlēpān kaṣāyāṁśca tailaṁ sarpīṁṣi pānakān | pravibhajya yathānyāyaṁ kurvīta matimān bhiṣak ||80||
View original
... ज्ञात्वा दोषबलाबलम् ||७९|| एभिर्लेपान् कषायांश्च तैलं सर्पींषि पानकान् | प्रविभज्य यथान्यायं कुर्वीत मतिमान् भिषक् ||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (81) · Śloka 81
dhūmavarṣānilaklēdaiḥ sarvartuṣvanabhidrutē | grāhayitvā gr̥hē nyasyēdvidhinauṣadhasaṅgraham ||81||
View original
धूमवर्षानिलक्लेदैः सर्वर्तुष्वनभिद्रुते | ग्राहयित्वा गृहे न्यस्येद्विधिनौषधसङ्ग्रहम् ||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (82) · Śloka 82
samīkṣya dōṣabhēdāṁśca bhinnān miśrān bhinnān prayōjayēt | pr̥thaṅmiśrān samastānvā gaṇaṁ vā vyastasaṁhatam ||82||
View original
समीक्ष्य दोषभेदांश्च भिन्नान् मिश्रान् भिन्नान् प्रयोजयेत् | पृथङ्मिश्रान् समस्तान्वा गणं वा व्यस्तसंहतम् ||८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 38
iti suśrutasaṁhitāyāṁ sūtrasthānē dravyasaṅgrahaṇīyō nāmāṣṭatriṁśō'dhyāyaḥ ||38||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने द्रव्यसङ्ग्रहणीयो नामाष्टत्रिंशोऽध्यायः ||३८||
🔊 Audio coming soon