Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
અથાતો દ્રવ્યસઙ્ગ્રહણીયમધ્યાયં વ્યાખ્યાસ્યામઃ ||૧|| યથોવાચ ભગવાન્ ધન્વન્તરિઃ ||૨||
View original
अथातो द्रव्यसङ्ग्रहणीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
38. dravyasaṁgrahaṇīyādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
સમાસેન સપ્તત્રિંશદ્દ્રવ્યગણા ભવન્તિ ||૩||
View original
समासेन सप्तत्रिंशद्द्रव्यगणा भवन्ति ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4-5) · Śloka 5
તદ્યથા- વિદારિગન્ધા વિદારી વિશ્વદેવા સહદેવા શ્વદંષ્ટ્રા પૃથક્પર્ણી શતાવરી સારિવા કૃષ્ણસારિવા જીવકર્ષભકૌ મહાસહા ક્ષુદ્રસહા બૃહત્યૌ પુનર્નવૈરણ્ડો હંસપાદી વૃશ્ચિકાલ્યૃષભી ચેતિ ||૪|| વિદારીગન્ધાદિરયં ગણઃ પિત્તાનિલાપહઃ | શોષગુલ્માઙ્ગમર્દોર્ધ્વશ્વાસકાસવિનાશનઃ ||૫||
View original
तद्यथा- विदारिगन्धा विदारी विश्वदेवा सहदेवा श्वदंष्ट्रा पृथक्पर्णी शतावरी सारिवा कृष्णसारिवा जीवकर्षभकौ महासहा क्षुद्रसहा बृहत्यौ पुनर्नवैरण्डो हंसपादी वृश्चिकाल्यृषभी चेति ||४|| विदारीगन्धादिरयं गणः पित्तानिलापहः | शोषगुल्माङ्गमर्दोर्ध्वश्वासकासविनाशनः ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (6-7) · Śloka 7
આરગ્વધમદનગોપઘોણ્ટાકણ્ટકીકુટજપાઠાપાટલામૂર્વેન્દ્રયવસપ્તપર્ણનિમ્બકુરુણ્ટકદાસીકુરુણ્ટક- ગુડૂચીચિત્રકશાર્ઙ્ગ(ર્ઙ્ગે)ષ્ટાકરઞ્જદ્વયપટોલકિરાતતિક્તકાનિ સુષવી ચેતિ ||૬|| આરગ્વધાદિરિત્યેષ ગણઃ શ્લેષ્મવિષાપહઃ | મેહકુષ્ઠજ્વરવમીકણ્ડૂઘ્નો વ્રણશોધનઃ ||૭||
View original
आरग्वधमदनगोपघोण्टाकण्टकीकुटजपाठापाटलामूर्वेन्द्रयवसप्तपर्णनिम्बकुरुण्टकदासीकुरुण्टक- गुडूचीचित्रकशार्ङ्ग(र्ङ्गे)ष्टाकरञ्जद्वयपटोलकिराततिक्तकानि सुषवी चेति ||६|| आरग्वधादिरित्येष गणः श्लेष्मविषापहः | मेहकुष्ठज्वरवमीकण्डूघ्नो व्रणशोधनः ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (8-9) · Śloka 9
સાલસારાજકર્ણખદિરકદરકાલસ્કન્ધક્રમુકભૂર્જમેષશૃઙ્ગતિનિશચન્દનકુચન્દનશિંશપા- શિરીષાસનધવાર્જુનતાલશાકનક્તમાલપૂતીકાશ્વકર્ણાગુરૂણિ કાલીયકં ચેતિ ||૮|| સાલસારાદિરિત્યેષ ગણઃ કુષ્ઠવિનાશનઃ | મેહપાણ્ડ્વામયહરઃ કફમેદોવિશોષણઃ ||૯||
View original
सालसाराजकर्णखदिरकदरकालस्कन्धक्रमुकभूर्जमेषशृङ्गतिनिशचन्दनकुचन्दनशिंशपा- शिरीषासनधवार्जुनतालशाकनक्तमालपूतीकाश्वकर्णागुरूणि कालीयकं चेति ||८|| सालसारादिरित्येष गणः कुष्ठविनाशनः | मेहपाण्ड्वामयहरः कफमेदोविशोषणः ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (10-11) · Śloka 11
વરુણાર્તગલશિગ્રુમધુશિગ્રુતર્કારીમેષશૃઙ્ગીપૂતીકનક્તમાલમોરટાગ્નિમન્થસૈરેયકદ્વયબિમ્બીવસુકવસિરચિત્રક- શતાવરીબિલ્વાજશૃઙ્ગીદર્ભા બૃહતીદ્વયં ચેતિ ||૧૦|| વરુણાદિર્ગણો હ્યેષ કફમેદોનિવારણઃ | વિનિહન્તિ શિરઃશૂલગુલ્માભ્યન્તરવિદ્રધીન્ ||૧૧||
View original
वरुणार्तगलशिग्रुमधुशिग्रुतर्कारीमेषशृङ्गीपूतीकनक्तमालमोरटाग्निमन्थसैरेयकद्वयबिम्बीवसुकवसिरचित्रक- शतावरीबिल्वाजशृङ्गीदर्भा बृहतीद्वयं चेति ||१०|| वरुणादिर्गणो ह्येष कफमेदोनिवारणः | विनिहन्ति शिरःशूलगुल्माभ्यन्तरविद्रधीन् ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (12-13) · Śloka 13
વીરતરુસહચરદ્વયદર્ભવૃક્ષાદનીગુન્દ્રાનલકુશકાશાશ્મભેદકાગ્નિમન્થમોરટાવસુકવસિરભલ્લૂકકુરણ્ટિકેન્દીવરકપોતવઙ્કાઃ શ્વદંષ્ટ્રા ચેતિ ||૧૨|| વીરતર્વાદિરિત્યેષ ગણો વાતવિકારનુત્ | અશ્મરીશર્કરામૂત્રકૃચ્છ્રાઘાતરુજાપહઃ ||૧૩||
View original
वीरतरुसहचरद्वयदर्भवृक्षादनीगुन्द्रानलकुशकाशाश्मभेदकाग्निमन्थमोरटावसुकवसिरभल्लूककुरण्टिकेन्दीवरकपोतवङ्काः श्वदंष्ट्रा चेति ||१२|| वीरतर्वादिरित्येष गणो वातविकारनुत् | अश्मरीशर्करामूत्रकृच्छ्राघातरुजापहः ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (14-15) · Śloka 15
લોધ્રસાવરલોધ્રપલાશકુટન્નટાશોકફઞ્જીકટ્ફલૈલવાલુકશલ્લકીજિઙ્ગિનીકદમ્બસાલાઃ કદલી ચેતિ ||૧૪|| એષ રોધ્રાદિરિત્યુક્તો મેદઃકફહરો ગણઃ | યોનિદોષહરઃ સ્તમ્ભી વર્ણ્યો વિષવિનાશનઃ ||૧૫||
View original
लोध्रसावरलोध्रपलाशकुटन्नटाशोकफञ्जीकट्फलैलवालुकशल्लकीजिङ्गिनीकदम्बसालाः कदली चेति ||१४|| एष रोध्रादिरित्युक्तो मेदःकफहरो गणः | योनिदोषहरः स्तम्भी वर्ण्यो विषविनाशनः ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (16-17) · Śloka 17
અર્કાલર્કકરઞ્જદ્વયનાગદન્તીમયૂરકભાર્ગીરાસ્નેન્દ્રપુષ્પીક્ષુદ્રશ્વેતામહાશ્વેતાવૃશ્ચિકાલ્યલવણાસ્તાપસવૃક્ષશ્ચેતિ ||૧૬|| અર્કાદિકો ગણો હ્યેષ કફમેદોવિષાપહઃ | કૃમિકુષ્ઠપ્રશમનો વિશેષાદ્વ્રણશોધનઃ ||૧૭||
View original
अर्कालर्ककरञ्जद्वयनागदन्तीमयूरकभार्गीरास्नेन्द्रपुष्पीक्षुद्रश्वेतामहाश्वेतावृश्चिकाल्यलवणास्तापसवृक्षश्चेति ||१६|| अर्कादिको गणो ह्येष कफमेदोविषापहः | कृमिकुष्ठप्रशमनो विशेषाद्व्रणशोधनः ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (18-19) · Śloka 19
સુરસાશ્વેતસુરસાફણિજ્ઝકાર્જકભૂસ્તૃણસુગન્ધકસુમુખકાલમાલકુઠેરકકાસમર્દક્ષવકખરપુષ્પાવિડઙ્ગકટ્ફલ- સુરસીનિર્ગુણ્ડીકુલાહલોન્દુરુકર્ણિકાફઞ્જીપ્રાચીબલકાકમાચ્યો વિષમુષ્ટિકશ્ચેતિ ||૧૮|| સુરસાદિર્ગણો હ્યેષ કફહૃત્ કૃમિસૂદનઃ | પ્રતિશ્યાયારુચિશ્વાસકાસઘ્નો વ્રણશોધનઃ ||૧૯||
View original
सुरसाश्वेतसुरसाफणिज्झकार्जकभूस्तृणसुगन्धकसुमुखकालमालकुठेरककासमर्दक्षवकखरपुष्पाविडङ्गकट्फल- सुरसीनिर्गुण्डीकुलाहलोन्दुरुकर्णिकाफञ्जीप्राचीबलकाकमाच्यो विषमुष्टिकश्चेति ||१८|| सुरसादिर्गणो ह्येष कफहृत् कृमिसूदनः | प्रतिश्यायारुचिश्वासकासघ्नो व्रणशोधनः ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (20-21) · Śloka 21
મુષ્કકપલાશધવચિત્રકમદનવૃક્ષકશિંશપાવજ્રવૃક્ષાસ્ત્રિફલા ચેતિ ||૨૦|| મુષ્કકાદિર્ગણો હ્યેષ મેદોઘ્નઃ શુક્રદોષહૃત્ | મેહાર્શઃપાણ્ડુરોગાશ્મશર્કરાનાશનઃ પરઃ ||૨૧||
View original
मुष्ककपलाशधवचित्रकमदनवृक्षकशिंशपावज्रवृक्षास्त्रिफला चेति ||२०|| मुष्ककादिर्गणो ह्येष मेदोघ्नः शुक्रदोषहृत् | मेहार्शःपाण्डुरोगाश्मशर्करानाशनः परः ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (22-23) · Śloka 23
પિપ્પલીપિપ્પલીમૂલચવ્યચિત્રકશૃઙ્ગવેરમરિચહસ્તિપિપ્પલીહરેણુકૈલાજમોદેન્દ્રયવપાઠાજીરકસર્ષપ- મહાનિમ્બફલહિઙ્ગુભાર્ગીમધુરસાતિવિષાવચાવિડઙ્ગાનિ કટુરોહિણી ચેતિ ||૨૨|| પિપ્પલ્યાદિઃ કફહરઃ પ્રતિશ્યાયાનિલારુચીઃ | નિહન્યાદ્દીપનો ગુલ્મશૂલઘ્નશ્ચામપાચનઃ ||૨૩||
View original
पिप्पलीपिप्पलीमूलचव्यचित्रकशृङ्गवेरमरिचहस्तिपिप्पलीहरेणुकैलाजमोदेन्द्रयवपाठाजीरकसर्षप- महानिम्बफलहिङ्गुभार्गीमधुरसातिविषावचाविडङ्गानि कटुरोहिणी चेति ||२२|| पिप्पल्यादिः कफहरः प्रतिश्यायानिलारुचीः | निहन्याद्दीपनो गुल्मशूलघ्नश्चामपाचनः ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (24-25) · Śloka 25
એલાતગરકુષ્ઠમાંસીધ્યામકત્વક્પત્રનાગપુષ્પપ્રિયઙ્ગુહરેણુકાવ્યાઘ્રનખશુક્તિચણ્ડાસ્થૌણેયકશ્રીવેષ્ટક- ચોચચોરકવાલુકગુગ્ગુલુસર્જરસતુરુષ્કકુન્દુરુકાગુરુસ્પૃક્કોશીરભદ્રદારુકુઙ્કુમાનિ પુન્નાગકેશરં ચેતિ ||૨૪|| એલાદિકો વાતકફૌ નિહન્યાદ્વિષમેવ ચ | વર્ણપ્રસાદનઃ કણ્ડૂપિડકાકોઠનાશનઃ ||૨૫||
View original
एलातगरकुष्ठमांसीध्यामकत्वक्पत्रनागपुष्पप्रियङ्गुहरेणुकाव्याघ्रनखशुक्तिचण्डास्थौणेयकश्रीवेष्टक- चोचचोरकवालुकगुग्गुलुसर्जरसतुरुष्ककुन्दुरुकागुरुस्पृक्कोशीरभद्रदारुकुङ्कुमानि पुन्नागकेशरं चेति ||२४|| एलादिको वातकफौ निहन्याद्विषमेव च | वर्णप्रसादनः कण्डूपिडकाकोठनाशनः ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (26-28) · Śloka 28
વચામુસ્તાતિવિષાભયાભદ્રદારૂણિ નાગકેશરં ચેતિ ||૨૬|| હરિદ્રાદારુહરિદ્રાકલશીકુટજબીજાનિ મધુકં ચેતિ ||૨૭|| એતૌ વચાહરિદ્રાદી ગણૌ સ્તન્યવિશોધનૌ | આમાતિસારશમનૌ વિશેષાદ્દોષપાચનૌ ||૨૮||
View original
वचामुस्तातिविषाभयाभद्रदारूणि नागकेशरं चेति ||२६|| हरिद्रादारुहरिद्राकलशीकुटजबीजानि मधुकं चेति ||२७|| एतौ वचाहरिद्रादी गणौ स्तन्यविशोधनौ | आमातिसारशमनौ विशेषाद्दोषपाचनौ ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (29-30) · Śloka 30
શ્યામામહાશ્યામાત્રિવૃદ્દન્તીશઙ્ખિનીતિલ્વકકમ્પિલ્લકરમ્યકક્રમુકપુત્રશ્રેણીગવાક્ષી- રાજવૃક્ષકરઞ્જદ્વયગુડૂચીસપ્તલાચ્છગલાન્ત્રીસુધાઃ સુવર્ણક્ષીરી ચેતિ ||૨૯|| ઉક્તઃ શ્યામાદિરિત્યેષ ગણો ગુલ્મવિષાપહઃ | આનાહોદરવિડ્ભેદી તથોદાવર્તનાશનઃ ||૩૦||
View original
श्यामामहाश्यामात्रिवृद्दन्तीशङ्खिनीतिल्वककम्पिल्लकरम्यकक्रमुकपुत्रश्रेणीगवाक्षी- राजवृक्षकरञ्जद्वयगुडूचीसप्तलाच्छगलान्त्रीसुधाः सुवर्णक्षीरी चेति ||२९|| उक्तः श्यामादिरित्येष गणो गुल्मविषापहः | आनाहोदरविड्भेदी तथोदावर्तनाशनः ||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (31-32) · Śloka 32
બૃહતીકણ્ટકારિકાકુટજફલપાઠા મધુકં ચેતિ ||૩૧|| પાચનીયો બૃહત્યાદિર્ગણઃ પિત્તાનિલાપહઃ | કફારોચકહૃદ્રોગમૂત્રકૃચ્છ્રરુજાપહઃ ||૩૨||
View original
बृहतीकण्टकारिकाकुटजफलपाठा मधुकं चेति ||३१|| पाचनीयो बृहत्यादिर्गणः पित्तानिलापहः | कफारोचकहृद्रोगमूत्रकृच्छ्ररुजापहः ||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (33-34) · Śloka 34
પટોલચન્દનકુચન્દનમૂર્વાગુડૂચીપાઠાઃ કટુરોહિણી ચેતિ ||૩૩|| પટોલાદિર્ગણઃ પિત્તકફારોચકનાશનઃ | જ્વરોપશમનો વ્રણ્યશ્છર્દિકણ્ડૂવિષાપહઃ ||૩૪||
View original
पटोलचन्दनकुचन्दनमूर्वागुडूचीपाठाः कटुरोहिणी चेति ||३३|| पटोलादिर्गणः पित्तकफारोचकनाशनः | ज्वरोपशमनो व्रण्यश्छर्दिकण्डूविषापहः ||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (35-36) · Śloka 36
કાકોલીક્ષીરકાકોલીજીવકર્ષભકમુદ્ગપર્ણીમાષપર્ણીમેદામહામેદાચ્છિન્નરુહા કર્કટશૃઙ્ગીતુગાક્ષીરીપદ્મકપ્રપૌણ્ડરીકર્ધિવૃદ્ધિમૃદ્વીકાજીવન્ત્યો મધુકં ચેતિ ||૩૫|| કાકોલ્યાદિરયં પિત્તશોણિતાનિલનાશનઃ | જીવનો બૃંહણો વૃષ્યઃ સ્તન્યશ્લેષ્મકરસ્તથા ||૩૬||
View original
काकोलीक्षीरकाकोलीजीवकर्षभकमुद्गपर्णीमाषपर्णीमेदामहामेदाच्छिन्नरुहा कर्कटशृङ्गीतुगाक्षीरीपद्मकप्रपौण्डरीकर्धिवृद्धिमृद्वीकाजीवन्त्यो मधुकं चेति ||३५|| काकोल्यादिरयं पित्तशोणितानिलनाशनः | जीवनो बृंहणो वृष्यः स्तन्यश्लेष्मकरस्तथा ||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (37-38) · Śloka 38
ઊષકસૈન્ધવશિલાજતુકાસીસદ્વયહિઙ્ગૂનિ તુત્થકં ચેતિ ||૩૭|| ઊષકાદિઃ કફં હન્તિ ગણો મેદોવિશોષણઃ | અશ્મરીશર્કરામૂત્રકૃચ્છ્રગુલ્મપ્રણાશનઃ ||૩૮||
View original
ऊषकसैन्धवशिलाजतुकासीसद्वयहिङ्गूनि तुत्थकं चेति ||३७|| ऊषकादिः कफं हन्ति गणो मेदोविशोषणः | अश्मरीशर्करामूत्रकृच्छ्रगुल्मप्रणाशनः ||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (39-40) · Śloka 40
સારિવામધુકચન્દનકુચન્દનપદ્મકકાશ્મરીફલમધૂકપુષ્પાણ્યુશીરં ચેતિ ||૩૯|| સારિવાદિઃ પિપાસાઘ્નો રક્તપિત્તહરો ગણઃ | પિત્તજ્વરપ્રશમનો વિશેષાદ્દાહનાશનઃ ||૪૦||
View original
सारिवामधुकचन्दनकुचन्दनपद्मककाश्मरीफलमधूकपुष्पाण्युशीरं चेति ||३९|| सारिवादिः पिपासाघ्नो रक्तपित्तहरो गणः | पित्तज्वरप्रशमनो विशेषाद्दाहनाशनः ||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (41-42) · Śloka 42
અઞ્જનરસાઞ્જનનાગપુષ્પપ્રિયઙ્ગુનીલોત્પલનલદનલિનકેશરાણિ મધુકં ચેતિ ||૪૧|| અઞ્જનાદિર્ગણો હ્યેષ રક્તપિત્તનિબર્હણઃ | વિષોપશમનો દાહં નિહન્ત્યાભ્યન્તરં ભૃશમ્ ||૪૨||
View original
अञ्जनरसाञ्जननागपुष्पप्रियङ्गुनीलोत्पलनलदनलिनकेशराणि मधुकं चेति ||४१|| अञ्जनादिर्गणो ह्येष रक्तपित्तनिबर्हणः | विषोपशमनो दाहं निहन्त्याभ्यन्तरं भृशम् ||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (43-44) · Śloka 44
પરૂષકદ્રાક્ષાકટ્ફલદાડિમરાજાદનકતકફલશાકફલાનિ ત્રિફલા ચેતિ ||૪૩|| પરૂષકાદિરિત્યેષ ગણોઽનિલવિનાશનઃ | મૂત્રદોષહરો હૃદ્યઃ પિપાસાઘ્નો રુચિપ્રદઃ ||૪૪||
View original
परूषकद्राक्षाकट्फलदाडिमराजादनकतकफलशाकफलानि त्रिफला चेति ||४३|| परूषकादिरित्येष गणोऽनिलविनाशनः | मूत्रदोषहरो हृद्यः पिपासाघ्नो रुचिप्रदः ||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (45-47) · Śloka 47
પ્રિયઙ્ગુસમઙ્ગાધાતકીપુન્નાગનાગપુષ્પચન્દનકુચન્દનમોચરસરસાઞ્જનકુમ્ભીકસ્રોતોજપદ્મકેસરયોજનવલ્લ્યો દીર્ઘમૂલા ચેતિ ||૪૫|| અમ્બષ્ઠાધાતકીકુસુમસમઙ્ગાકટ્વઙ્ગમધુકબિલ્વપેશિકાસાવરરોધ્રપલાશનન્દીવૃક્ષાઃ પદ્મકેશરાણિ ચેતિ ||૪૬|| ગણૌ પ્રિયઙ્ગ્વમ્બષ્ઠાદી પક્વાતીસારનાશનૌ | સન્ધાનીયૌ હિતૌ પિત્તે વ્રણાનાં ચાપિ રોપણૌ ||૪૭||
View original
प्रियङ्गुसमङ्गाधातकीपुन्नागनागपुष्पचन्दनकुचन्दनमोचरसरसाञ्जनकुम्भीकस्रोतोजपद्मकेसरयोजनवल्ल्यो दीर्घमूला चेति ||४५|| अम्बष्ठाधातकीकुसुमसमङ्गाकट्वङ्गमधुकबिल्वपेशिकासावररोध्रपलाशनन्दीवृक्षाः पद्मकेशराणि चेति ||४६|| गणौ प्रियङ्ग्वम्बष्ठादी पक्वातीसारनाशनौ | सन्धानीयौ हितौ पित्ते व्रणानां चापि रोपणौ ||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (48-49) · Śloka 49
ન્યગ્રોધોદુમ્બરાશ્વત્થપ્લક્ષમધુકકપીતનકકુભામ્રકોશામ્રચોરકપત્રજમ્બૂદ્વયપ્રિયાલ- મધૂકરોહિણીવઞ્જુલકદમ્બબદરીતિન્દુકીસલ્લકીરોધ્રસાવરરોધ્રભલ્લાતકપલાશા નન્દીવૃક્ષશ્ચેતિ ||૪૮|| ન્યગ્રોધાદિર્ગણો વ્રણ્યઃ સઙ્ગ્રાહી ભગ્નસાધકઃ | રક્તપિત્તહરો દાહમેદોઘ્નો યોનિદોષહૃત્ ||૪૯||
View original
न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थप्लक्षमधुककपीतनककुभाम्रकोशाम्रचोरकपत्रजम्बूद्वयप्रियाल- मधूकरोहिणीवञ्जुलकदम्बबदरीतिन्दुकीसल्लकीरोध्रसावररोध्रभल्लातकपलाशा नन्दीवृक्षश्चेति ||४८|| न्यग्रोधादिर्गणो व्रण्यः सङ्ग्राही भग्नसाधकः | रक्तपित्तहरो दाहमेदोघ्नो योनिदोषहृत् ||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (50-51) · Śloka 51
ગુડૂચીનિમ્બકુસ્તુમ્બુરુચન્દનાનિ પદ્મકં ચેતિ ||૫૦|| એષ સર્વજ્વરાન્ હન્તિ ગુડૂચ્યાદિસ્તુ દીપનઃ | હૃલ્લાસારોચકવમીપિપાસાદાહનાશનઃ ||૫૧||
View original
गुडूचीनिम्बकुस्तुम्बुरुचन्दनानि पद्मकं चेति ||५०|| एष सर्वज्वरान् हन्ति गुडूच्यादिस्तु दीपनः | हृल्लासारोचकवमीपिपासादाहनाशनः ||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (52-53) · Śloka 53
ઉત્પલરક્તોત્પલકુમુદસૌગન્ધિકકુવલયપુણ્ડરીકાણિ મધુકં ચેતિ ||૫૨|| ઉત્પલાદિરયં દાહપિત્તરક્તવિનાશનઃ | પિપાસાવિષહૃદ્રોગચ્છર્દિમૂર્ચ્છાહરો ગણઃ ||૫૩||
View original
उत्पलरक्तोत्पलकुमुदसौगन्धिककुवलयपुण्डरीकाणि मधुकं चेति ||५२|| उत्पलादिरयं दाहपित्तरक्तविनाशनः | पिपासाविषहृद्रोगच्छर्दिमूर्च्छाहरो गणः ||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (54-55) · Śloka 55
મુસ્તાહરિદ્રાદારુહરિદ્રાહરીતક્યામલકબિભીતકકુષ્ઠહૈમવતીવચાપાઠાકટુરોહિણીશાર્ઙ્ગષ્ટાતિવિષાદ્રાવિડીભલ્લાતકાનિ ચિત્રકશ્ચેતિ ||૫૪|| એષ મુસ્તાદિકો નામ્ના ગણઃ શ્લેષ્મનિષૂદનઃ | યોનિદોષહરઃ સ્તન્યશોધનઃ પાચનસ્તથા ||૫૫||
View original
मुस्ताहरिद्रादारुहरिद्राहरीतक्यामलकबिभीतककुष्ठहैमवतीवचापाठाकटुरोहिणीशार्ङ्गष्टातिविषाद्राविडीभल्लातकानि चित्रकश्चेति ||५४|| एष मुस्तादिको नाम्ना गणः श्लेष्मनिषूदनः | योनिदोषहरः स्तन्यशोधनः पाचनस्तथा ||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (56-57) · Śloka 57
હરીતક્યામલકબિભીતકાનીતિ ત્રિફલા ||૫૬|| ત્રિફલા કફપિત્તઘ્ની મેહકુષ્ઠવિનાશની | ચક્ષુષ્યા દીપની ચૈવ વિષમજ્વરનાશની ||૫૭||
View original
हरीतक्यामलकबिभीतकानीति त्रिफला ||५६|| त्रिफला कफपित्तघ्नी मेहकुष्ठविनाशनी | चक्षुष्या दीपनी चैव विषमज्वरनाशनी ||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (58-59) · Śloka 59
પિપ્પલીમરિચશૃઙ્ગવેરાણીતિ ત્રિકટુકમ્ ||૫૮|| ત્ર્યૂષણં કફમેદોઘ્નં મેહકુષ્ઠત્વગામયાન્ | નિહન્યાદ્દીપનં ગુલ્મપીનસાગ્ન્યલ્પતામપિ ||૫૯||
View original
पिप्पलीमरिचशृङ्गवेराणीति त्रिकटुकम् ||५८|| त्र्यूषणं कफमेदोघ्नं मेहकुष्ठत्वगामयान् | निहन्याद्दीपनं गुल्मपीनसाग्न्यल्पतामपि ||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (60-61) · Śloka 61
આમલકીહરીતકીપિપ્પલ્યશ્ચિત્રકશ્ચેતિ ||૬૦|| આમલક્યાદિરિત્યેષ ગણઃ સર્વજ્વરાપહઃ | ચક્ષુષ્યો દીપનો વૃષ્યઃ કફારોચકનાશનઃ ||૬૧||
View original
आमलकीहरीतकीपिप्पल्यश्चित्रकश्चेति ||६०|| आमलक्यादिरित्येष गणः सर्वज्वरापहः | चक्षुष्यो दीपनो वृष्यः कफारोचकनाशनः ||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (62-63) · Śloka 63
ત્રપુસીસતામ્રરજતસુવર્ણકૃષ્ણલોહાનિ લોહમલશ્ચેતિ ||૬૨|| ગણસ્ત્રપ્વાદિરિત્યેષ ગરક્રિમિહરઃ પરઃ | પિપાસાવિષહૃદ્રોગપાણ્ડુમેહહરસ્તથા ||૬૩||
View original
त्रपुसीसताम्ररजतसुवर्णकृष्णलोहानि लोहमलश्चेति ||६२|| गणस्त्रप्वादिरित्येष गरक्रिमिहरः परः | पिपासाविषहृद्रोगपाण्डुमेहहरस्तथा ||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (64-65) · Śloka 65
લાક્ષારેવતકુટજાશ્વમારકટ્ફલહરિદ્રાદ્વયનિમ્બસપ્તચ્છદમાલત્યસ્ત્રાયમાણા ચેતિ ||૬૪|| કષાયતિક્તમધુરઃ કફપિત્તાર્તિનાશનઃ | કુષ્ઠક્રિમિહરશ્ચૈવ દુષ્ટવ્રણવિશોધનઃ ||૬૫||
View original
लाक्षारेवतकुटजाश्वमारकट्फलहरिद्राद्वयनिम्बसप्तच्छदमालत्यस्त्रायमाणा चेति ||६४|| कषायतिक्तमधुरः कफपित्तार्तिनाशनः | कुष्ठक्रिमिहरश्चैव दुष्टव्रणविशोधनः ||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (66-67) · Śloka 67
પઞ્ચ પઞ્ચમૂલાન્યત ઊર્ધ્વં વક્ષ્યામઃ | - તત્ર ત્રિકણ્ટકબૃહતીદ્વયપૃથક્પર્ણ્યો વિદારિગન્ધા ચેતિ કનીયઃ ||૬૬|| કષાયતિક્તમધુરં કનીયઃ પઞ્ચમૂલકમ્ | વાતઘ્નં પિત્તશમનં બૃંહણં બલવર્ધનમ્ ||૬૭||
View original
पञ्च पञ्चमूलान्यत ऊर्ध्वं वक्ष्यामः | - तत्र त्रिकण्टकबृहतीद्वयपृथक्पर्ण्यो विदारिगन्धा चेति कनीयः ||६६|| कषायतिक्तमधुरं कनीयः पञ्चमूलकम् | वातघ्नं पित्तशमनं बृंहणं बलवर्धनम् ||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (68-69) · Śloka 69
બિલ્વાગ્નિમન્થટિણ્ટુકપાટલાઃ કાશ્મરી ચેતિ મહત્ ||૬૮|| સતિક્તં કફવાતઘ્નં પાકે લઘ્વગ્નિદીપનમ્ | મધુરાનુરસં ચૈવ પઞ્ચમૂલં મહત્ સ્મૃતમ્ ||૬૯||
View original
बिल्वाग्निमन्थटिण्टुकपाटलाः काश्मरी चेति महत् ||६८|| सतिक्तं कफवातघ्नं पाके लघ्वग्निदीपनम् | मधुरानुरसं चैव पञ्चमूलं महत् स्मृतम् ||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (70-71) · Śloka 71
અનયોર્દશમૂલમુચ્યતે ||૭૦|| ગણઃ શ્વાસહરો હ્યેષ કફપિત્તાનિલાપહઃ | આમસ્ય પાચનશ્ચૈવ સર્વજ્વરવિનાશનઃ ||૭૧||
View original
अनयोर्दशमूलमुच्यते ||७०|| गणः श्वासहरो ह्येष कफपित्तानिलापहः | आमस्य पाचनश्चैव सर्वज्वरविनाशनः ||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (72- 74) · Śloka 74
વિદારીસારિવારજનીગુડૂચ્યોઽજશૃઙ્ગી ચેતિ વલ્લીસઞ્જ્ઞઃ ||૭૨|| કરમર્દીત્રિકણ્ટકસૈરીયકશતાવરીગૃધ્રનખ્ય ઇતિ કણ્ટકસઞ્જ્ઞઃ ||૭૩|| રક્તપિત્તહરૌ હ્યેતૌ શોફત્રયવિનાશનૌ | સર્વમેહહરૌ ચૈવ શુક્રદોષવિનાશનૌ ||૭૪||
View original
विदारीसारिवारजनीगुडूच्योऽजशृङ्गी चेति वल्लीसञ्ज्ञः ||७२|| करमर्दीत्रिकण्टकसैरीयकशतावरीगृध्रनख्य इति कण्टकसञ्ज्ञः ||७३|| रक्तपित्तहरौ ह्येतौ शोफत्रयविनाशनौ | सर्वमेहहरौ चैव शुक्रदोषविनाशनौ ||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (75-76) · Śloka 76
કુશકાશનલદર્ભકાણ્ડેક્ષુકા ઇતિ તૃણસઞ્જ્ઞકઃ ||૭૫|| મૂત્રદોષવિકારં ચ રક્તપિત્તં તથૈવ ચ | અન્ત્યઃ પ્રયુક્તઃ ક્ષીરેણ શીઘ્રમેવ વિનાશયેત્ ||૭૬||
View original
कुशकाशनलदर्भकाण्डेक्षुका इति तृणसञ्ज्ञकः ||७५|| मूत्रदोषविकारं च रक्तपित्तं तथैव च | अन्त्यः प्रयुक्तः क्षीरेण शीघ्रमेव विनाशयेत् ||७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (77) · Śloka 77
એષાં વાતહરાવાદ્યાવન્ત્યઃ પિત્તવિનાશનઃ | પઞ્ચકૌ શ્લેષ્મશમનાવિતરૌ પરિકીર્તિતૌ ||૭૭||
View original
एषां वातहरावाद्यावन्त्यः पित्तविनाशनः | पञ्चकौ श्लेष्मशमनावितरौ परिकीर्तितौ ||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (78) · Śloka 78
ત્રિવૃતાદિકમન્યત્રોપદેક્ષ્યામઃ ||૭૮||
View original
त्रिवृतादिकमन्यत्रोपदेक्ष्यामः ||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (79) · Śloka 79
સમાસેન ગણા હ્યેતે પ્રોક્તાસ્તેષાં તુ વિસ્તરમ્ | ચિકિત્સિતેષુ વક્ષ્યામિ, ... |૭૯|
View original
समासेन गणा ह्येते प्रोक्तास्तेषां तु विस्तरम् | चिकित्सितेषु वक्ष्यामि, ... |७९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (79-80) · Śloka 80
... જ્ઞાત્વા દોષબલાબલમ્ ||૭૯|| એભિર્લેપાન્ કષાયાંશ્ચ તૈલં સર્પીંષિ પાનકાન્ | પ્રવિભજ્ય યથાન્યાયં કુર્વીત મતિમાન્ ભિષક્ ||૮૦||
View original
... ज्ञात्वा दोषबलाबलम् ||७९|| एभिर्लेपान् कषायांश्च तैलं सर्पींषि पानकान् | प्रविभज्य यथान्यायं कुर्वीत मतिमान् भिषक् ||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (81) · Śloka 81
ધૂમવર્ષાનિલક્લેદૈઃ સર્વર્તુષ્વનભિદ્રુતે | ગ્રાહયિત્વા ગૃહે ન્યસ્યેદ્વિધિનૌષધસઙ્ગ્રહમ્ ||૮૧||
View original
धूमवर्षानिलक्लेदैः सर्वर्तुष्वनभिद्रुते | ग्राहयित्वा गृहे न्यस्येद्विधिनौषधसङ्ग्रहम् ||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (82) · Śloka 82
સમીક્ષ્ય દોષભેદાંશ્ચ ભિન્નાન્ મિશ્રાન્ ભિન્નાન્ પ્રયોજયેત્ | પૃથઙ્મિશ્રાન્ સમસ્તાન્વા ગણં વા વ્યસ્તસંહતમ્ ||૮૨||
View original
समीक्ष्य दोषभेदांश्च भिन्नान् मिश्रान् भिन्नान् प्रयोजयेत् | पृथङ्मिश्रान् समस्तान्वा गणं वा व्यस्तसंहतम् ||८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 38
ઇતિ સુશ્રુતસંહિતાયાં સૂત્રસ્થાને દ્રવ્યસઙ્ગ્રહણીયો નામાષ્ટત્રિંશોઽધ્યાયઃ ||૩૮||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने द्रव्यसङ्ग्रहणीयो नामाष्टत्रिंशोऽध्यायः ||३८||
🔊 Audio coming soon