Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
অথাতো দ্রব্যসঙ্গ্রহণীযমধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ ||১|| যথোবাচ ভগবান্ ধন্বন্তরিঃ ||২||
View original
अथातो द्रव्यसङ्ग्रहणीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
38. dravyasaṁgrahaṇīyādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
সমাসেন সপ্তত্রিংশদ্দ্রব্যগণা ভবন্তি ||৩||
View original
समासेन सप्तत्रिंशद्द्रव्यगणा भवन्ति ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4-5) · Śloka 5
তদ্যথা- বিদারিগন্ধা বিদারী বিশ্বদেবা সহদেবা শ্বদংষ্ট্রা পৃথক্পর্ণী শতাবরী সারিবা কৃষ্ণসারিবা জীবকর্ষভকৌ মহাসহা ক্ষুদ্রসহা বৃহত্যৌ পুনর্নবৈরণ্ডো হংসপাদী বৃশ্চিকাল্যৃষভী চেতি ||৪|| বিদারীগন্ধাদিরযং গণঃ পিত্তানিলাপহঃ | শোষগুল্মাঙ্গমর্দোর্ধ্বশ্বাসকাসবিনাশনঃ ||৫||
View original
तद्यथा- विदारिगन्धा विदारी विश्वदेवा सहदेवा श्वदंष्ट्रा पृथक्पर्णी शतावरी सारिवा कृष्णसारिवा जीवकर्षभकौ महासहा क्षुद्रसहा बृहत्यौ पुनर्नवैरण्डो हंसपादी वृश्चिकाल्यृषभी चेति ||४|| विदारीगन्धादिरयं गणः पित्तानिलापहः | शोषगुल्माङ्गमर्दोर्ध्वश्वासकासविनाशनः ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (6-7) · Śloka 7
আরগ্বধমদনগোপঘোণ্টাকণ্টকীকুটজপাঠাপাটলামূর্বেন্দ্রযবসপ্তপর্ণনিম্বকুরুণ্টকদাসীকুরুণ্টক- গুডূচীচিত্রকশার্ঙ্গ(র্ঙ্গে)ষ্টাকরঞ্জদ্বযপটোলকিরাততিক্তকানি সুষবী চেতি ||৬|| আরগ্বধাদিরিত্যেষ গণঃ শ্লেষ্মবিষাপহঃ | মেহকুষ্ঠজ্বরবমীকণ্ডূঘ্নো ব্রণশোধনঃ ||৭||
View original
आरग्वधमदनगोपघोण्टाकण्टकीकुटजपाठापाटलामूर्वेन्द्रयवसप्तपर्णनिम्बकुरुण्टकदासीकुरुण्टक- गुडूचीचित्रकशार्ङ्ग(र्ङ्गे)ष्टाकरञ्जद्वयपटोलकिराततिक्तकानि सुषवी चेति ||६|| आरग्वधादिरित्येष गणः श्लेष्मविषापहः | मेहकुष्ठज्वरवमीकण्डूघ्नो व्रणशोधनः ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (8-9) · Śloka 9
সালসারাজকর্ণখদিরকদরকালস্কন্ধক্রমুকভূর্জমেষশৃঙ্গতিনিশচন্দনকুচন্দনশিংশপা- শিরীষাসনধবার্জুনতালশাকনক্তমালপূতীকাশ্বকর্ণাগুরূণি কালীযকং চেতি ||৮|| সালসারাদিরিত্যেষ গণঃ কুষ্ঠবিনাশনঃ | মেহপাণ্ড্বামযহরঃ কফমেদোবিশোষণঃ ||৯||
View original
सालसाराजकर्णखदिरकदरकालस्कन्धक्रमुकभूर्जमेषशृङ्गतिनिशचन्दनकुचन्दनशिंशपा- शिरीषासनधवार्जुनतालशाकनक्तमालपूतीकाश्वकर्णागुरूणि कालीयकं चेति ||८|| सालसारादिरित्येष गणः कुष्ठविनाशनः | मेहपाण्ड्वामयहरः कफमेदोविशोषणः ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (10-11) · Śloka 11
বরুণার্তগলশিগ্রুমধুশিগ্রুতর্কারীমেষশৃঙ্গীপূতীকনক্তমালমোরটাগ্নিমন্থসৈরেযকদ্বযবিম্বীবসুকবসিরচিত্রক- শতাবরীবিল্বাজশৃঙ্গীদর্ভা বৃহতীদ্বযং চেতি ||১০|| বরুণাদির্গণো হ্যেষ কফমেদোনিবারণঃ | বিনিহন্তি শিরঃশূলগুল্মাভ্যন্তরবিদ্রধীন্ ||১১||
View original
वरुणार्तगलशिग्रुमधुशिग्रुतर्कारीमेषशृङ्गीपूतीकनक्तमालमोरटाग्निमन्थसैरेयकद्वयबिम्बीवसुकवसिरचित्रक- शतावरीबिल्वाजशृङ्गीदर्भा बृहतीद्वयं चेति ||१०|| वरुणादिर्गणो ह्येष कफमेदोनिवारणः | विनिहन्ति शिरःशूलगुल्माभ्यन्तरविद्रधीन् ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (12-13) · Śloka 13
বীরতরুসহচরদ্বযদর্ভবৃক্ষাদনীগুন্দ্রানলকুশকাশাশ্মভেদকাগ্নিমন্থমোরটাবসুকবসিরভল্লূককুরণ্টিকেন্দীবরকপোতবঙ্কাঃ শ্বদংষ্ট্রা চেতি ||১২|| বীরতর্বাদিরিত্যেষ গণো বাতবিকারনুত্ | অশ্মরীশর্করামূত্রকৃচ্ছ্রাঘাতরুজাপহঃ ||১৩||
View original
वीरतरुसहचरद्वयदर्भवृक्षादनीगुन्द्रानलकुशकाशाश्मभेदकाग्निमन्थमोरटावसुकवसिरभल्लूककुरण्टिकेन्दीवरकपोतवङ्काः श्वदंष्ट्रा चेति ||१२|| वीरतर्वादिरित्येष गणो वातविकारनुत् | अश्मरीशर्करामूत्रकृच्छ्राघातरुजापहः ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (14-15) · Śloka 15
লোধ্রসাবরলোধ্রপলাশকুটন্নটাশোকফঞ্জীকট্ফলৈলবালুকশল্লকীজিঙ্গিনীকদম্বসালাঃ কদলী চেতি ||১৪|| এষ রোধ্রাদিরিত্যুক্তো মেদঃকফহরো গণঃ | যোনিদোষহরঃ স্তম্ভী বর্ণ্যো বিষবিনাশনঃ ||১৫||
View original
लोध्रसावरलोध्रपलाशकुटन्नटाशोकफञ्जीकट्फलैलवालुकशल्लकीजिङ्गिनीकदम्बसालाः कदली चेति ||१४|| एष रोध्रादिरित्युक्तो मेदःकफहरो गणः | योनिदोषहरः स्तम्भी वर्ण्यो विषविनाशनः ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (16-17) · Śloka 17
অর্কালর্ককরঞ্জদ্বযনাগদন্তীমযূরকভার্গীরাস্নেন্দ্রপুষ্পীক্ষুদ্রশ্বেতামহাশ্বেতাবৃশ্চিকাল্যলবণাস্তাপসবৃক্ষশ্চেতি ||১৬|| অর্কাদিকো গণো হ্যেষ কফমেদোবিষাপহঃ | কৃমিকুষ্ঠপ্রশমনো বিশেষাদ্ব্রণশোধনঃ ||১৭||
View original
अर्कालर्ककरञ्जद्वयनागदन्तीमयूरकभार्गीरास्नेन्द्रपुष्पीक्षुद्रश्वेतामहाश्वेतावृश्चिकाल्यलवणास्तापसवृक्षश्चेति ||१६|| अर्कादिको गणो ह्येष कफमेदोविषापहः | कृमिकुष्ठप्रशमनो विशेषाद्व्रणशोधनः ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (18-19) · Śloka 19
সুরসাশ্বেতসুরসাফণিজ্ঝকার্জকভূস্তৃণসুগন্ধকসুমুখকালমালকুঠেরককাসমর্দক্ষবকখরপুষ্পাবিডঙ্গকট্ফল- সুরসীনির্গুণ্ডীকুলাহলোন্দুরুকর্ণিকাফঞ্জীপ্রাচীবলকাকমাচ্যো বিষমুষ্টিকশ্চেতি ||১৮|| সুরসাদির্গণো হ্যেষ কফহৃত্ কৃমিসূদনঃ | প্রতিশ্যাযারুচিশ্বাসকাসঘ্নো ব্রণশোধনঃ ||১৯||
View original
सुरसाश्वेतसुरसाफणिज्झकार्जकभूस्तृणसुगन्धकसुमुखकालमालकुठेरककासमर्दक्षवकखरपुष्पाविडङ्गकट्फल- सुरसीनिर्गुण्डीकुलाहलोन्दुरुकर्णिकाफञ्जीप्राचीबलकाकमाच्यो विषमुष्टिकश्चेति ||१८|| सुरसादिर्गणो ह्येष कफहृत् कृमिसूदनः | प्रतिश्यायारुचिश्वासकासघ्नो व्रणशोधनः ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (20-21) · Śloka 21
মুষ্ককপলাশধবচিত্রকমদনবৃক্ষকশিংশপাবজ্রবৃক্ষাস্ত্রিফলা চেতি ||২০|| মুষ্ককাদির্গণো হ্যেষ মেদোঘ্নঃ শুক্রদোষহৃত্ | মেহার্শঃপাণ্ডুরোগাশ্মশর্করানাশনঃ পরঃ ||২১||
View original
मुष्ककपलाशधवचित्रकमदनवृक्षकशिंशपावज्रवृक्षास्त्रिफला चेति ||२०|| मुष्ककादिर्गणो ह्येष मेदोघ्नः शुक्रदोषहृत् | मेहार्शःपाण्डुरोगाश्मशर्करानाशनः परः ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (22-23) · Śloka 23
পিপ্পলীপিপ্পলীমূলচব্যচিত্রকশৃঙ্গবেরমরিচহস্তিপিপ্পলীহরেণুকৈলাজমোদেন্দ্রযবপাঠাজীরকসর্ষপ- মহানিম্বফলহিঙ্গুভার্গীমধুরসাতিবিষাবচাবিডঙ্গানি কটুরোহিণী চেতি ||২২|| পিপ্পল্যাদিঃ কফহরঃ প্রতিশ্যাযানিলারুচীঃ | নিহন্যাদ্দীপনো গুল্মশূলঘ্নশ্চামপাচনঃ ||২৩||
View original
पिप्पलीपिप्पलीमूलचव्यचित्रकशृङ्गवेरमरिचहस्तिपिप्पलीहरेणुकैलाजमोदेन्द्रयवपाठाजीरकसर्षप- महानिम्बफलहिङ्गुभार्गीमधुरसातिविषावचाविडङ्गानि कटुरोहिणी चेति ||२२|| पिप्पल्यादिः कफहरः प्रतिश्यायानिलारुचीः | निहन्याद्दीपनो गुल्मशूलघ्नश्चामपाचनः ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (24-25) · Śloka 25
এলাতগরকুষ্ঠমাংসীধ্যামকত্বক্পত্রনাগপুষ্পপ্রিযঙ্গুহরেণুকাব্যাঘ্রনখশুক্তিচণ্ডাস্থৌণেযকশ্রীবেষ্টক- চোচচোরকবালুকগুগ্গুলুসর্জরসতুরুষ্ককুন্দুরুকাগুরুস্পৃক্কোশীরভদ্রদারুকুঙ্কুমানি পুন্নাগকেশরং চেতি ||২৪|| এলাদিকো বাতকফৌ নিহন্যাদ্বিষমেব চ | বর্ণপ্রসাদনঃ কণ্ডূপিডকাকোঠনাশনঃ ||২৫||
View original
एलातगरकुष्ठमांसीध्यामकत्वक्पत्रनागपुष्पप्रियङ्गुहरेणुकाव्याघ्रनखशुक्तिचण्डास्थौणेयकश्रीवेष्टक- चोचचोरकवालुकगुग्गुलुसर्जरसतुरुष्ककुन्दुरुकागुरुस्पृक्कोशीरभद्रदारुकुङ्कुमानि पुन्नागकेशरं चेति ||२४|| एलादिको वातकफौ निहन्याद्विषमेव च | वर्णप्रसादनः कण्डूपिडकाकोठनाशनः ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (26-28) · Śloka 28
বচামুস্তাতিবিষাভযাভদ্রদারূণি নাগকেশরং চেতি ||২৬|| হরিদ্রাদারুহরিদ্রাকলশীকুটজবীজানি মধুকং চেতি ||২৭|| এতৌ বচাহরিদ্রাদী গণৌ স্তন্যবিশোধনৌ | আমাতিসারশমনৌ বিশেষাদ্দোষপাচনৌ ||২৮||
View original
वचामुस्तातिविषाभयाभद्रदारूणि नागकेशरं चेति ||२६|| हरिद्रादारुहरिद्राकलशीकुटजबीजानि मधुकं चेति ||२७|| एतौ वचाहरिद्रादी गणौ स्तन्यविशोधनौ | आमातिसारशमनौ विशेषाद्दोषपाचनौ ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (29-30) · Śloka 30
শ্যামামহাশ্যামাত্রিবৃদ্দন্তীশঙ্খিনীতিল্বককম্পিল্লকরম্যকক্রমুকপুত্রশ্রেণীগবাক্ষী- রাজবৃক্ষকরঞ্জদ্বযগুডূচীসপ্তলাচ্ছগলান্ত্রীসুধাঃ সুবর্ণক্ষীরী চেতি ||২৯|| উক্তঃ শ্যামাদিরিত্যেষ গণো গুল্মবিষাপহঃ | আনাহোদরবিড্ভেদী তথোদাবর্তনাশনঃ ||৩০||
View original
श्यामामहाश्यामात्रिवृद्दन्तीशङ्खिनीतिल्वककम्पिल्लकरम्यकक्रमुकपुत्रश्रेणीगवाक्षी- राजवृक्षकरञ्जद्वयगुडूचीसप्तलाच्छगलान्त्रीसुधाः सुवर्णक्षीरी चेति ||२९|| उक्तः श्यामादिरित्येष गणो गुल्मविषापहः | आनाहोदरविड्भेदी तथोदावर्तनाशनः ||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (31-32) · Śloka 32
বৃহতীকণ্টকারিকাকুটজফলপাঠা মধুকং চেতি ||৩১|| পাচনীযো বৃহত্যাদির্গণঃ পিত্তানিলাপহঃ | কফারোচকহৃদ্রোগমূত্রকৃচ্ছ্ররুজাপহঃ ||৩২||
View original
बृहतीकण्टकारिकाकुटजफलपाठा मधुकं चेति ||३१|| पाचनीयो बृहत्यादिर्गणः पित्तानिलापहः | कफारोचकहृद्रोगमूत्रकृच्छ्ररुजापहः ||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (33-34) · Śloka 34
পটোলচন্দনকুচন্দনমূর্বাগুডূচীপাঠাঃ কটুরোহিণী চেতি ||৩৩|| পটোলাদির্গণঃ পিত্তকফারোচকনাশনঃ | জ্বরোপশমনো ব্রণ্যশ্ছর্দিকণ্ডূবিষাপহঃ ||৩৪||
View original
पटोलचन्दनकुचन्दनमूर्वागुडूचीपाठाः कटुरोहिणी चेति ||३३|| पटोलादिर्गणः पित्तकफारोचकनाशनः | ज्वरोपशमनो व्रण्यश्छर्दिकण्डूविषापहः ||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (35-36) · Śloka 36
কাকোলীক্ষীরকাকোলীজীবকর্ষভকমুদ্গপর্ণীমাষপর্ণীমেদামহামেদাচ্ছিন্নরুহা কর্কটশৃঙ্গীতুগাক্ষীরীপদ্মকপ্রপৌণ্ডরীকর্ধিবৃদ্ধিমৃদ্বীকাজীবন্ত্যো মধুকং চেতি ||৩৫|| কাকোল্যাদিরযং পিত্তশোণিতানিলনাশনঃ | জীবনো বৃংহণো বৃষ্যঃ স্তন্যশ্লেষ্মকরস্তথা ||৩৬||
View original
काकोलीक्षीरकाकोलीजीवकर्षभकमुद्गपर्णीमाषपर्णीमेदामहामेदाच्छिन्नरुहा कर्कटशृङ्गीतुगाक्षीरीपद्मकप्रपौण्डरीकर्धिवृद्धिमृद्वीकाजीवन्त्यो मधुकं चेति ||३५|| काकोल्यादिरयं पित्तशोणितानिलनाशनः | जीवनो बृंहणो वृष्यः स्तन्यश्लेष्मकरस्तथा ||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (37-38) · Śloka 38
ঊষকসৈন্ধবশিলাজতুকাসীসদ্বযহিঙ্গূনি তুত্থকং চেতি ||৩৭|| ঊষকাদিঃ কফং হন্তি গণো মেদোবিশোষণঃ | অশ্মরীশর্করামূত্রকৃচ্ছ্রগুল্মপ্রণাশনঃ ||৩৮||
View original
ऊषकसैन्धवशिलाजतुकासीसद्वयहिङ्गूनि तुत्थकं चेति ||३७|| ऊषकादिः कफं हन्ति गणो मेदोविशोषणः | अश्मरीशर्करामूत्रकृच्छ्रगुल्मप्रणाशनः ||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (39-40) · Śloka 40
সারিবামধুকচন্দনকুচন্দনপদ্মককাশ্মরীফলমধূকপুষ্পাণ্যুশীরং চেতি ||৩৯|| সারিবাদিঃ পিপাসাঘ্নো রক্তপিত্তহরো গণঃ | পিত্তজ্বরপ্রশমনো বিশেষাদ্দাহনাশনঃ ||৪০||
View original
सारिवामधुकचन्दनकुचन्दनपद्मककाश्मरीफलमधूकपुष्पाण्युशीरं चेति ||३९|| सारिवादिः पिपासाघ्नो रक्तपित्तहरो गणः | पित्तज्वरप्रशमनो विशेषाद्दाहनाशनः ||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (41-42) · Śloka 42
অঞ্জনরসাঞ্জননাগপুষ্পপ্রিযঙ্গুনীলোত্পলনলদনলিনকেশরাণি মধুকং চেতি ||৪১|| অঞ্জনাদির্গণো হ্যেষ রক্তপিত্তনিবর্হণঃ | বিষোপশমনো দাহং নিহন্ত্যাভ্যন্তরং ভৃশম্ ||৪২||
View original
अञ्जनरसाञ्जननागपुष्पप्रियङ्गुनीलोत्पलनलदनलिनकेशराणि मधुकं चेति ||४१|| अञ्जनादिर्गणो ह्येष रक्तपित्तनिबर्हणः | विषोपशमनो दाहं निहन्त्याभ्यन्तरं भृशम् ||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (43-44) · Śloka 44
পরূষকদ্রাক্ষাকট্ফলদাডিমরাজাদনকতকফলশাকফলানি ত্রিফলা চেতি ||৪৩|| পরূষকাদিরিত্যেষ গণোঽনিলবিনাশনঃ | মূত্রদোষহরো হৃদ্যঃ পিপাসাঘ্নো রুচিপ্রদঃ ||৪৪||
View original
परूषकद्राक्षाकट्फलदाडिमराजादनकतकफलशाकफलानि त्रिफला चेति ||४३|| परूषकादिरित्येष गणोऽनिलविनाशनः | मूत्रदोषहरो हृद्यः पिपासाघ्नो रुचिप्रदः ||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (45-47) · Śloka 47
প্রিযঙ্গুসমঙ্গাধাতকীপুন্নাগনাগপুষ্পচন্দনকুচন্দনমোচরসরসাঞ্জনকুম্ভীকস্রোতোজপদ্মকেসরযোজনবল্ল্যো দীর্ঘমূলা চেতি ||৪৫|| অম্বষ্ঠাধাতকীকুসুমসমঙ্গাকট্বঙ্গমধুকবিল্বপেশিকাসাবররোধ্রপলাশনন্দীবৃক্ষাঃ পদ্মকেশরাণি চেতি ||৪৬|| গণৌ প্রিযঙ্গ্বম্বষ্ঠাদী পক্বাতীসারনাশনৌ | সন্ধানীযৌ হিতৌ পিত্তে ব্রণানাং চাপি রোপণৌ ||৪৭||
View original
प्रियङ्गुसमङ्गाधातकीपुन्नागनागपुष्पचन्दनकुचन्दनमोचरसरसाञ्जनकुम्भीकस्रोतोजपद्मकेसरयोजनवल्ल्यो दीर्घमूला चेति ||४५|| अम्बष्ठाधातकीकुसुमसमङ्गाकट्वङ्गमधुकबिल्वपेशिकासावररोध्रपलाशनन्दीवृक्षाः पद्मकेशराणि चेति ||४६|| गणौ प्रियङ्ग्वम्बष्ठादी पक्वातीसारनाशनौ | सन्धानीयौ हितौ पित्ते व्रणानां चापि रोपणौ ||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (48-49) · Śloka 49
ন্যগ্রোধোদুম্বরাশ্বত্থপ্লক্ষমধুককপীতনককুভাম্রকোশাম্রচোরকপত্রজম্বূদ্বযপ্রিযাল- মধূকরোহিণীবঞ্জুলকদম্ববদরীতিন্দুকীসল্লকীরোধ্রসাবররোধ্রভল্লাতকপলাশা নন্দীবৃক্ষশ্চেতি ||৪৮|| ন্যগ্রোধাদির্গণো ব্রণ্যঃ সঙ্গ্রাহী ভগ্নসাধকঃ | রক্তপিত্তহরো দাহমেদোঘ্নো যোনিদোষহৃত্ ||৪৯||
View original
न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थप्लक्षमधुककपीतनककुभाम्रकोशाम्रचोरकपत्रजम्बूद्वयप्रियाल- मधूकरोहिणीवञ्जुलकदम्बबदरीतिन्दुकीसल्लकीरोध्रसावररोध्रभल्लातकपलाशा नन्दीवृक्षश्चेति ||४८|| न्यग्रोधादिर्गणो व्रण्यः सङ्ग्राही भग्नसाधकः | रक्तपित्तहरो दाहमेदोघ्नो योनिदोषहृत् ||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (50-51) · Śloka 51
গুডূচীনিম্বকুস্তুম্বুরুচন্দনানি পদ্মকং চেতি ||৫০|| এষ সর্বজ্বরান্ হন্তি গুডূচ্যাদিস্তু দীপনঃ | হৃল্লাসারোচকবমীপিপাসাদাহনাশনঃ ||৫১||
View original
गुडूचीनिम्बकुस्तुम्बुरुचन्दनानि पद्मकं चेति ||५०|| एष सर्वज्वरान् हन्ति गुडूच्यादिस्तु दीपनः | हृल्लासारोचकवमीपिपासादाहनाशनः ||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (52-53) · Śloka 53
উত্পলরক্তোত্পলকুমুদসৌগন্ধিককুবলযপুণ্ডরীকাণি মধুকং চেতি ||৫২|| উত্পলাদিরযং দাহপিত্তরক্তবিনাশনঃ | পিপাসাবিষহৃদ্রোগচ্ছর্দিমূর্চ্ছাহরো গণঃ ||৫৩||
View original
उत्पलरक्तोत्पलकुमुदसौगन्धिककुवलयपुण्डरीकाणि मधुकं चेति ||५२|| उत्पलादिरयं दाहपित्तरक्तविनाशनः | पिपासाविषहृद्रोगच्छर्दिमूर्च्छाहरो गणः ||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (54-55) · Śloka 55
মুস্তাহরিদ্রাদারুহরিদ্রাহরীতক্যামলকবিভীতককুষ্ঠহৈমবতীবচাপাঠাকটুরোহিণীশার্ঙ্গষ্টাতিবিষাদ্রাবিডীভল্লাতকানি চিত্রকশ্চেতি ||৫৪|| এষ মুস্তাদিকো নাম্না গণঃ শ্লেষ্মনিষূদনঃ | যোনিদোষহরঃ স্তন্যশোধনঃ পাচনস্তথা ||৫৫||
View original
मुस्ताहरिद्रादारुहरिद्राहरीतक्यामलकबिभीतककुष्ठहैमवतीवचापाठाकटुरोहिणीशार्ङ्गष्टातिविषाद्राविडीभल्लातकानि चित्रकश्चेति ||५४|| एष मुस्तादिको नाम्ना गणः श्लेष्मनिषूदनः | योनिदोषहरः स्तन्यशोधनः पाचनस्तथा ||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (56-57) · Śloka 57
হরীতক্যামলকবিভীতকানীতি ত্রিফলা ||৫৬|| ত্রিফলা কফপিত্তঘ্নী মেহকুষ্ঠবিনাশনী | চক্ষুষ্যা দীপনী চৈব বিষমজ্বরনাশনী ||৫৭||
View original
हरीतक्यामलकबिभीतकानीति त्रिफला ||५६|| त्रिफला कफपित्तघ्नी मेहकुष्ठविनाशनी | चक्षुष्या दीपनी चैव विषमज्वरनाशनी ||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (58-59) · Śloka 59
পিপ্পলীমরিচশৃঙ্গবেরাণীতি ত্রিকটুকম্ ||৫৮|| ত্র্যূষণং কফমেদোঘ্নং মেহকুষ্ঠত্বগামযান্ | নিহন্যাদ্দীপনং গুল্মপীনসাগ্ন্যল্পতামপি ||৫৯||
View original
पिप्पलीमरिचशृङ्गवेराणीति त्रिकटुकम् ||५८|| त्र्यूषणं कफमेदोघ्नं मेहकुष्ठत्वगामयान् | निहन्याद्दीपनं गुल्मपीनसाग्न्यल्पतामपि ||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (60-61) · Śloka 61
আমলকীহরীতকীপিপ্পল্যশ্চিত্রকশ্চেতি ||৬০|| আমলক্যাদিরিত্যেষ গণঃ সর্বজ্বরাপহঃ | চক্ষুষ্যো দীপনো বৃষ্যঃ কফারোচকনাশনঃ ||৬১||
View original
आमलकीहरीतकीपिप्पल्यश्चित्रकश्चेति ||६०|| आमलक्यादिरित्येष गणः सर्वज्वरापहः | चक्षुष्यो दीपनो वृष्यः कफारोचकनाशनः ||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (62-63) · Śloka 63
ত্রপুসীসতাম্ররজতসুবর্ণকৃষ্ণলোহানি লোহমলশ্চেতি ||৬২|| গণস্ত্রপ্বাদিরিত্যেষ গরক্রিমিহরঃ পরঃ | পিপাসাবিষহৃদ্রোগপাণ্ডুমেহহরস্তথা ||৬৩||
View original
त्रपुसीसताम्ररजतसुवर्णकृष्णलोहानि लोहमलश्चेति ||६२|| गणस्त्रप्वादिरित्येष गरक्रिमिहरः परः | पिपासाविषहृद्रोगपाण्डुमेहहरस्तथा ||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (64-65) · Śloka 65
লাক্ষারেবতকুটজাশ্বমারকট্ফলহরিদ্রাদ্বযনিম্বসপ্তচ্ছদমালত্যস্ত্রাযমাণা চেতি ||৬৪|| কষাযতিক্তমধুরঃ কফপিত্তার্তিনাশনঃ | কুষ্ঠক্রিমিহরশ্চৈব দুষ্টব্রণবিশোধনঃ ||৬৫||
View original
लाक्षारेवतकुटजाश्वमारकट्फलहरिद्राद्वयनिम्बसप्तच्छदमालत्यस्त्रायमाणा चेति ||६४|| कषायतिक्तमधुरः कफपित्तार्तिनाशनः | कुष्ठक्रिमिहरश्चैव दुष्टव्रणविशोधनः ||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (66-67) · Śloka 67
পঞ্চ পঞ্চমূলান্যত ঊর্ধ্বং বক্ষ্যামঃ | - তত্র ত্রিকণ্টকবৃহতীদ্বযপৃথক্পর্ণ্যো বিদারিগন্ধা চেতি কনীযঃ ||৬৬|| কষাযতিক্তমধুরং কনীযঃ পঞ্চমূলকম্ | বাতঘ্নং পিত্তশমনং বৃংহণং বলবর্ধনম্ ||৬৭||
View original
पञ्च पञ्चमूलान्यत ऊर्ध्वं वक्ष्यामः | - तत्र त्रिकण्टकबृहतीद्वयपृथक्पर्ण्यो विदारिगन्धा चेति कनीयः ||६६|| कषायतिक्तमधुरं कनीयः पञ्चमूलकम् | वातघ्नं पित्तशमनं बृंहणं बलवर्धनम् ||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (68-69) · Śloka 69
বিল্বাগ্নিমন্থটিণ্টুকপাটলাঃ কাশ্মরী চেতি মহত্ ||৬৮|| সতিক্তং কফবাতঘ্নং পাকে লঘ্বগ্নিদীপনম্ | মধুরানুরসং চৈব পঞ্চমূলং মহত্ স্মৃতম্ ||৬৯||
View original
बिल्वाग्निमन्थटिण्टुकपाटलाः काश्मरी चेति महत् ||६८|| सतिक्तं कफवातघ्नं पाके लघ्वग्निदीपनम् | मधुरानुरसं चैव पञ्चमूलं महत् स्मृतम् ||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (70-71) · Śloka 71
অনযোর্দশমূলমুচ্যতে ||৭০|| গণঃ শ্বাসহরো হ্যেষ কফপিত্তানিলাপহঃ | আমস্য পাচনশ্চৈব সর্বজ্বরবিনাশনঃ ||৭১||
View original
अनयोर्दशमूलमुच्यते ||७०|| गणः श्वासहरो ह्येष कफपित्तानिलापहः | आमस्य पाचनश्चैव सर्वज्वरविनाशनः ||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (72- 74) · Śloka 74
বিদারীসারিবারজনীগুডূচ্যোঽজশৃঙ্গী চেতি বল্লীসঞ্জ্ঞঃ ||৭২|| করমর্দীত্রিকণ্টকসৈরীযকশতাবরীগৃধ্রনখ্য ইতি কণ্টকসঞ্জ্ঞঃ ||৭৩|| রক্তপিত্তহরৌ হ্যেতৌ শোফত্রযবিনাশনৌ | সর্বমেহহরৌ চৈব শুক্রদোষবিনাশনৌ ||৭৪||
View original
विदारीसारिवारजनीगुडूच्योऽजशृङ्गी चेति वल्लीसञ्ज्ञः ||७२|| करमर्दीत्रिकण्टकसैरीयकशतावरीगृध्रनख्य इति कण्टकसञ्ज्ञः ||७३|| रक्तपित्तहरौ ह्येतौ शोफत्रयविनाशनौ | सर्वमेहहरौ चैव शुक्रदोषविनाशनौ ||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (75-76) · Śloka 76
কুশকাশনলদর্ভকাণ্ডেক্ষুকা ইতি তৃণসঞ্জ্ঞকঃ ||৭৫|| মূত্রদোষবিকারং চ রক্তপিত্তং তথৈব চ | অন্ত্যঃ প্রযুক্তঃ ক্ষীরেণ শীঘ্রমেব বিনাশযেত্ ||৭৬||
View original
कुशकाशनलदर्भकाण्डेक्षुका इति तृणसञ्ज्ञकः ||७५|| मूत्रदोषविकारं च रक्तपित्तं तथैव च | अन्त्यः प्रयुक्तः क्षीरेण शीघ्रमेव विनाशयेत् ||७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (77) · Śloka 77
এষাং বাতহরাবাদ্যাবন্ত্যঃ পিত্তবিনাশনঃ | পঞ্চকৌ শ্লেষ্মশমনাবিতরৌ পরিকীর্তিতৌ ||৭৭||
View original
एषां वातहरावाद्यावन्त्यः पित्तविनाशनः | पञ्चकौ श्लेष्मशमनावितरौ परिकीर्तितौ ||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (78) · Śloka 78
ত্রিবৃতাদিকমন্যত্রোপদেক্ষ্যামঃ ||৭৮||
View original
त्रिवृतादिकमन्यत्रोपदेक्ष्यामः ||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (79) · Śloka 79
সমাসেন গণা হ্যেতে প্রোক্তাস্তেষাং তু বিস্তরম্ | চিকিত্সিতেষু বক্ষ্যামি, ... |৭৯|
View original
समासेन गणा ह्येते प्रोक्तास्तेषां तु विस्तरम् | चिकित्सितेषु वक्ष्यामि, ... |७९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (79-80) · Śloka 80
... জ্ঞাত্বা দোষবলাবলম্ ||৭৯|| এভির্লেপান্ কষাযাংশ্চ তৈলং সর্পীংষি পানকান্ | প্রবিভজ্য যথান্যাযং কুর্বীত মতিমান্ ভিষক্ ||৮০||
View original
... ज्ञात्वा दोषबलाबलम् ||७९|| एभिर्लेपान् कषायांश्च तैलं सर्पींषि पानकान् | प्रविभज्य यथान्यायं कुर्वीत मतिमान् भिषक् ||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (81) · Śloka 81
ধূমবর্ষানিলক্লেদৈঃ সর্বর্তুষ্বনভিদ্রুতে | গ্রাহযিত্বা গৃহে ন্যস্যেদ্বিধিনৌষধসঙ্গ্রহম্ ||৮১||
View original
धूमवर्षानिलक्लेदैः सर्वर्तुष्वनभिद्रुते | ग्राहयित्वा गृहे न्यस्येद्विधिनौषधसङ्ग्रहम् ||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (82) · Śloka 82
সমীক্ষ্য দোষভেদাংশ্চ ভিন্নান্ মিশ্রান্ ভিন্নান্ প্রযোজযেত্ | পৃথঙ্মিশ্রান্ সমস্তান্বা গণং বা ব্যস্তসংহতম্ ||৮২||
View original
समीक्ष्य दोषभेदांश्च भिन्नान् मिश्रान् भिन्नान् प्रयोजयेत् | पृथङ्मिश्रान् समस्तान्वा गणं वा व्यस्तसंहतम् ||८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 38
ইতি সুশ্রুতসংহিতাযাং সূত্রস্থানে দ্রব্যসঙ্গ্রহণীযো নামাষ্টত্রিংশোঽধ্যাযঃ ||৩৮||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने द्रव्यसङ्ग्रहणीयो नामाष्टत्रिंशोऽध्यायः ||३८||
🔊 Audio coming soon