Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

23. kr̥tyākr̥tyavidhyadhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதஃ கத்யாகத்யவிதிமத்யாயஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||

View original

अथातः कृत्याकृत्यविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

தத்ர, வயஃஸ்தாநாஂ தடாநாஂ ப்ராணவதாஂ ஸத்த்வவதாஂ (ஆத்மவதாஂ) ச ஸுசிகித்ஸ்யா வ்ரணாஃ; ஏகஸ்மிந் வா புருஷே யத்ரைதத்குணசதுஷ்டயஂ தஸ்ய ஸுகஸாதநீயதமாஃ | தத்ர, வயஃஸ்தாநாஂ ப்ரத்யக்ரதாதுத்வாதாஶு வ்ரணா ரோஹந்தி; தடாநாஂ ஸ்திரபஹுமாஂஸத்வாச்சஸ்த்ரமவசார்யமாணஂ ஸிராஸ்நாய்வாதிவிஶேஷாந்ந ப்ராப்நோதி; ப்ராணவதாஂ வேதநாபிகாதாஹாரயந்த்ரணாதிபிர்ந க்லாநிருத்பத்யதே; ஸத்த்வவதாஂ தாருணைரபி க்ரியாவிஶேஷைர்ந வ்யதா பவதி; தஸ்மாதேதேஷாஂ ஸுகஸாதநீயதமாஃ ||௩||

View original

तत्र, वयःस्थानां दृढानां प्राणवतां सत्त्ववतां (आत्मवतां) च सुचिकित्स्या व्रणाः; एकस्मिन् वा पुरुषे यत्रैतद्गुणचतुष्टयं तस्य सुखसाधनीयतमाः | तत्र, वयःस्थानां प्रत्यग्रधातुत्वादाशु व्रणा रोहन्ति; दृढानां स्थिरबहुमांसत्वाच्छस्त्रमवचार्यमाणं सिरास्नाय्वादिविशेषान्न प्राप्नोति; प्राणवतां वेदनाभिघाताहारयन्त्रणादिभिर्न ग्लानिरुत्पद्यते; सत्त्ववतां दारुणैरपि क्रियाविशेषैर्न व्यथा भवति; तस्मादेतेषां सुखसाधनीयतमाः ||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

த ஏவ விபரீதகுணா வத்தகஶால்பப்ராணபீருஷு த்ரஷ்டவ்யாஃ ||௪||

View original

त एव विपरीतगुणा वृद्धकृशाल्पप्राणभीरुषु द्रष्टव्याः ||४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

ஸ்பிக்பாயுப்ரஜநநலலாடகண்டௌஷ்டபஷ்டகர்ணபலகோஷோதரஜத்ருமுகாப்யந்தரஸஂஸ்தாஃ ஸுகரோபணீயா வ்ரணாஃ ||௫||

View original

स्फिक्पायुप्रजननललाटगण्डौष्ठपृष्ठकर्णफलकोषोदरजत्रुमुखाभ्यन्तरसंस्थाः सुखरोपणीया व्रणाः ||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (6-7) · Śloka 7

அக்ஷிதந்தநாஸாபாங்கஶ்ரோத்ரநாபிஜடரஸேவநீநிதம்பபார்ஶ்வகுக்ஷிவக்ஷஃகக்ஷாஸ்தநஸந்திபாககதாஃ ஸபேநபூயரக்தாநிலவாஹிநோऽந்தஃஶல்யாஶ்ச துஶ்சிகித்ஸ்யாஃ; அதோபாகாஶ்சோர்த்வபாகநிர்வாஹிணோ , ரோமாந்தோபநகமர்மஜங்காஸ்திஸஂஶ்ரிதாஶ்ச, பகந்தரமபி சாந்தர்முகஂ ஸேவநீகுடகாஸ்திஸஂஶ்ரிதம் ||௬|| குஷ்டிநாஂ விஷஜுஷ்டாநாஂ ஶோஷிணாஂ மதுமேஹிநாம் | வ்ரணாஃ கச்ச்ரேண ஸித்யந்தி யேஷாஂ சாபி வ்ரணே வ்ரணாஃ ||௭||

View original

अक्षिदन्तनासापाङ्गश्रोत्रनाभिजठरसेवनीनितम्बपार्श्वकुक्षिवक्षःकक्षास्तनसन्धिभागगताः सफेनपूयरक्तानिलवाहिनोऽन्तःशल्याश्च दुश्चिकित्स्याः; अधोभागाश्चोर्ध्वभागनिर्वाहिणो , रोमान्तोपनखमर्मजङ्घास्थिसंश्रिताश्च, भगन्दरमपि चान्तर्मुखं सेवनीकुटकास्थिसंश्रितम् ||६|| कुष्ठिनां विषजुष्टानां शोषिणां मधुमेहिनाम् | व्रणाः कृच्छ्रेण सिध्यन्ति येषां चापि व्रणे व्रणाः ||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (8) · Śloka 8

அவபாடிகாநிருத்தப்ரகஶஸந்நிருத்தகுதஜடராணி, க்ரந்திக்ஷதக்ரிமயஃ ப்ரதிஶ்யாயஜாஃ கோஷ்டஜாஶ்ச த்வக்தோஷிணாஂ ப்ரமேஹிணாஂ வா யே பரிக்ஷதேஷு தஶ்யந்தே, ஶர்கரா ஸிகதாமேஹோ வாதகுண்டலிகாऽஷ்டீலா தந்தஶர்கரோபகுஶஃ கண்டஶாலூகஂ நிஷ்கோஷணதூஷிதாஶ்ச தந்தவேஷ்டா விஸர்பாஸ்திக்ஷதோரஃக்ஷதவ்ரணக்ரந்திப்ரபதயஶ்ச யாப்யாஃ ||௮||

View original

अवपाटिकानिरुद्धप्रकशसन्निरुद्धगुदजठराणि, ग्रन्थिक्षतक्रिमयः प्रतिश्यायजाः कोष्ठजाश्च त्वग्दोषिणां प्रमेहिणां वा ये परिक्षतेषु दृश्यन्ते, शर्करा सिकतामेहो वातकुण्डलिकाऽष्ठीला दन्तशर्करोपकुशः कण्ठशालूकं निष्कोषणदूषिताश्च दन्तवेष्टा विसर्पास्थिक्षतोरःक्षतव्रणग्रन्थिप्रभृतयश्च याप्याः ||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (9) · Śloka 9

ஸாத்யா யாப்யத்வமாயாந்தி யாப்யாஶ்சாஸாத்யதாஂ ததா | க்நந்தி ப்ராணாநஸாத்யாஸ்து நராணாமக்ரியாவதாம் ||௯||

View original

साध्या याप्यत्वमायान्ति याप्याश्चासाध्यतां तथा | घ्नन्ति प्राणानसाध्यास्तु नराणामक्रियावताम् ||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (10-11) · Śloka 11

யாபநீயஂ விஜாநீயாத் க்ரியா தாரயதே து யம் | க்ரியாயாஂ து நிவத்தாயாஂ ஸத்ய ஏவ விநஶ்யதி ||௧௦|| ப்ராப்தா க்ரியாஂ தாரயதி யாப்யவ்யாதிதமாதுரம் | ப்ரபதிஷ்யதிவாகாரஂ விஷ்கம்பஃ ஸாதுயோஜிதஃ ||௧௧||

View original

यापनीयं विजानीयात् क्रिया धारयते तु यम् | क्रियायां तु निवृत्तायां सद्य एव विनश्यति ||१०|| प्राप्ता क्रियां धारयति याप्यव्याधितमातुरम् | प्रपतिष्यदिवागारं विष्कम्भः साधुयोजितः ||११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (12) · Śloka 12

அத ஊர்த்வமஸாத்யாந் வக்ஷ்யாமஃ- மாஂஸபிண்டவதுத்கதாஃ ப்ரஸேகிநோऽந்தஃபூயவேதநாவந்தோऽஶ்வாபாநவதுத்வத்தௌஷ்டாஃ , கேசித் கடிநா கோஶங்கவதுத்கதமதுமாஂஸப்ரரோஹாஃ, அபரே துஷ்டருதிராஸ்ராவிணஸ்தநுஶீதபிச்சிலாஸ்ராவிணோ வா மத்யோந்நதாஃ, கேசிதவஸந்நஶுஷிரபர்யந்தாஃ ஶணதூலவத் ஸ்நாயுஜாலவந்தோ துர்தர்ஶநாஃ, வஸாமேதோமஜ்ஜமஸ்துலுங்கஸ்ராவிணஶ்ச தோஷஸமுத்தாஃ, பீதாஸிதமூத்ரபுரீஷவாதவாஹிநஶ்ச கோஷ்டஸ்தாஃ, த ஏவோபயதோபாகவ்ரணமுகேஷு பூயரக்தநிர்வாஹிணஃ, (க்ஷீணமாஂஸாநாஂ ச ) ஸர்வதோகதயஶ்சாணுமுகா மாஂஸபுத்புதவந்தஃ, ஸஶப்தவாதவாஹிநஶ்ச ஶிரஃகண்டஸ்தாஃ, க்ஷீணமாஂஸாநாஂ ச பூயரக்தநிர்வாஹிணோऽரோசகாவிபாககாஸஶ்வாஸோபத்ரவயுக்தாஃ, பிந்நே வா ஶிரஃகபாலே யத்ர மஸ்துலுங்கதர்ஶநஂ த்ரிதோஷலிங்கப்ராதுர்பாவஃ காஸஶ்வாஸௌ வா யஸ்யேதி ||௧௨||

View original

अत ऊर्ध्वमसाध्यान् वक्ष्यामः- मांसपिण्डवदुद्गताः प्रसेकिनोऽन्तःपूयवेदनावन्तोऽश्वापानवदुद्वृत्तौष्ठाः , केचित् कठिना गोशृङ्गवदुद्गतमृदुमांसप्ररोहाः, अपरे दुष्टरुधिरास्राविणस्तनुशीतपिच्छिलास्राविणो वा मध्योन्नताः, केचिदवसन्नशुषिरपर्यन्ताः शणतूलवत् स्नायुजालवन्तो दुर्दर्शनाः, वसामेदोमज्जमस्तुलुङ्गस्राविणश्च दोषसमुत्थाः, पीतासितमूत्रपुरीषवातवाहिनश्च कोष्ठस्थाः, त एवोभयतोभागव्रणमुखेषु पूयरक्तनिर्वाहिणः, (क्षीणमांसानां च ) सर्वतोगतयश्चाणुमुखा मांसबुद्बुदवन्तः, सशब्दवातवाहिनश्च शिरःकण्ठस्थाः, क्षीणमांसानां च पूयरक्तनिर्वाहिणोऽरोचकाविपाककासश्वासोपद्रवयुक्ताः, भिन्ने वा शिरःकपाले यत्र मस्तुलुङ्गदर्शनं त्रिदोषलिङ्गप्रादुर्भावः कासश्वासौ वा यस्येति ||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (13) · Śloka 13

பவதி சாத்ர- வஸாஂ மேதோऽத மஜ்ஜாநஂ மஸ்துலுங்கஂ ச யஃ ஸ்ரவேத் | ஆகந்துஸ்து வ்ரணஃ ஸித்யேந்ந ஸித்யேத்தோஷஸம்பவஃ ||௧௩||

View original

भवति चात्र- वसां मेदोऽथ मज्जानं मस्तुलुङ्गं च यः स्रवेत् | आगन्तुस्तु व्रणः सिध्येन्न सिध्येद्दोषसम्भवः ||१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (13-14) · Śloka 14

அமர்மோபஹிதே தேஶே ஸிராஸந்த்யஸ்திவர்ஜிதே | விகாரோயோऽநுபர்யேதி ததஸாத்யஸ்ய லக்ஷணம் ||௧௪||

View original

अमर्मोपहिते देशे सिरासन्ध्यस्थिवर्जिते | विकारोयोऽनुपर्येति तदसाध्यस्य लक्षणम् ||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (15-16) · Śloka 16

க்ரமேணோபசயஂ ப்ராப்ய ; தாதூநநுகதஃ ஶநைஃ | ந ஶக்ய உந்மூலயிதுஂ வத்தோ வக்ஷ இவாமயஃ ||௧௫|| ஸ ஸ்திரத்வாந்மஹத்த்வாச்ச தாத்வநுக்ரமணேந ச | நிஹந்த்யௌஷதவீர்யாணி மந்த்ராந் துஷ்டக்ரஹோ யதா ||௧௬||

View original

क्रमेणोपचयं प्राप्य ; धातूननुगतः शनैः | न शक्य उन्मूलयितुं वृद्धो वृक्ष इवामयः ||१५|| स स्थिरत्वान्महत्त्वाच्च धात्वनुक्रमणेन च | निहन्त्यौषधवीर्याणि मन्त्रान् दुष्टग्रहो यथा ||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (17) · Śloka 17

அதோ யோ விபரீதஃ ஸ்யாத் ஸுகஸாத்யஃ ஸ உச்யதே | அபத்தமூலஃ க்ஷுபகோ யத்வதுத்பாடநே ஸுகஃ ||௧௭||

View original

अतो यो विपरीतः स्यात् सुखसाध्यः स उच्यते | अबद्धमूलः क्षुपको यद्वदुत्पाटने सुखः ||१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (18) · Śloka 18

த்ரிபிர்தோஷைரநாக்ராந்தஃ ஶ்யாவௌஷ்டஃ பிடகீ ஸமஃ | அவேதநோ நிராஸ்ராவோ வ்ரணஃ ஶுத்த இஹோச்யதே ||௧௮||

View original

त्रिभिर्दोषैरनाक्रान्तः श्यावौष्ठः पिडकी समः | अवेदनो निरास्रावो व्रणः शुद्ध इहोच्यते ||१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (19) · Śloka 19

கபோதவர்ணப்ரதிமா யஸ்யாந்தாஃ க்லேதவர்ஜிதாஃ | ஸ்திராஶ்சிபிடிகாவந்தோ ரோஹதீதி தமாதிஶேத் ||௧௯||

View original

कपोतवर्णप्रतिमा यस्यान्ताः क्लेदवर्जिताः | स्थिराश्चिपिटिकावन्तो रोहतीति तमादिशेत् ||१९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (20) · Śloka 20

ரூடவர்த்மாநமக்ரந்திமஶூநமருஜஂ வ்ரணம் | த்வக்ஸவர்ணஂ ஸமதலஂ ஸம்யக்ரூடஂ விநிர்திஶேத் ||௨௦||

View original

रूढवर्त्मानमग्रन्थिमशूनमरुजं व्रणम् | त्वक्सवर्णं समतलं सम्यग्रूढं विनिर्दिशेत् ||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 (21) · Śloka 21

தோஷப்ரகோபாத்வ்யாயாமாதபிகாதாதஜீர்ணதஃ | ஹர்ஷாத் க்ரோதாத்பயாத்வாऽபி வ்ரணோ ரூடோऽபி தீர்யதே ||௨௧||

View original

दोषप्रकोपाद्व्यायामादभिघातादजीर्णतः | हर्षात् क्रोधाद्भयाद्वाऽपि व्रणो रूढोऽपि दीर्यते ||२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 23

இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ ஸூத்ரஸ்தாநே கத்யாகத்யவிதிர்நாம த்ரயோவிஂஶோऽத்யாயஃ ||௨௩||

View original

इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने कृत्याकृत्यविधिर्नाम त्रयोविंशोऽध्यायः ||२३||

🔊 Audio coming soon