Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತಃ ಕ್ಷಾರಪಾಕವಿಧಿಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
View original
अथातः क्षारपाकविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
11. kṣārapākavidhyadhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ಶಸ್ತ್ರಾನುಶಸ್ತ್ರೇಭ್ಯಃ ಕ್ಷಾರಃ ಪ್ರಧಾನತಮಃ, ಛೇದ್ಯಭೇದ್ಯಲೇಖ್ಯಕರಣಾತ್ ತ್ರಿದೋಷಘ್ನತ್ವಾದ್ವಿಶೇಷಕ್ರಿಯಾವಚಾರಣಾಚ್ಚ ||೩||
View original
शस्त्रानुशस्त्रेभ्यः क्षारः प्रधानतमः, छेद्यभेद्यलेख्यकरणात् त्रिदोषघ्नत्वाद्विशेषक्रियावचारणाच्च ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ತತ್ರ ಕ್ಷರಣಾತ್ ಕ್ಷಣನಾದ್ವಾ ಕ್ಷಾರಃ ||೪||
View original
तत्र क्षरणात् क्षणनाद्वा क्षारः ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ನಾನೌಷಧಿಸಮವಾಯಾತ್ತ್ರಿದೋಷಘ್ನಃ , ಶುಕ್ಲತ್ವಾತ್ ಸೌಮ್ಯಃ; ತಸ್ಯ ಸೌಮ್ಯಸ್ಯಾಪಿ ಸತೋ ದಹನಪಚನದಾರಣಾದಿಶಕ್ತಿರವಿರುದ್ಧಾ, ಆಗ್ನೇಯೌಷಧಿಗುಣಭೂಯಿಷ್ಠತ್ವಾತ್ ಕಟುಕ ಉಷ್ಣಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಃ ಪಾಚನೋ ವಿಲಯನಃ ಶೋಧನೋ ರೋಪಣಃ ಶೋಷಣಃ ಸ್ತಮ್ಭನೋ ಲೇಖನಃ ಕೃಮ್ಯಾಮಕಫಕುಷ್ಠವಿಷಮೇದಸಾಮುಪಹನ್ತಾ ಪುಂಸ್ತ್ವಸ್ಯ ಚಾತಿಸೇವಿತಃ ||೫||
View original
नानौषधिसमवायात्त्रिदोषघ्नः , शुक्लत्वात् सौम्यः; तस्य सौम्यस्यापि सतो दहनपचनदारणादिशक्तिरविरुद्धा, आग्नेयौषधिगुणभूयिष्ठत्वात् कटुक उष्णस्तीक्ष्णः पाचनो विलयनः शोधनो रोपणः शोषणः स्तम्भनो लेखनः कृम्यामकफकुष्ठविषमेदसामुपहन्ता पुंस्त्वस्य चातिसेवितः ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ಸ ದ್ವಿವಿಧಃ- ಪ್ರತಿಸಾರಣೀಯಃ, ಪಾನೀಯಶ್ಚ ||೬||
View original
स द्विविधः- प्रतिसारणीयः, पानीयश्च ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
ತತ್ರ ಪ್ರತಿಸಾರಣೀಯಃ ಕುಷ್ಠಕಿಟಿಭದದ್ರುಮಣ್ಡಲಕಿಲಾಸಭಗನ್ದರಾರ್ಬುದಾರ್ಶೋದುಷ್ಟವ್ರಣನಾಡೀಚರ್ಮಕೀಲ- ತಿಲಕಾಲಕನ್ಯಚ್ಛವ್ಯಙ್ಗಮಶಕಬಾಹ್ಯವಿದ್ರಧಿಕೃಮಿವಿಷಾದಿಷೂಪದಿಶ್ಯತೇ , ಸಪ್ತಸು ಚ ಮುಖರೋಗೇಷೂಪಜಿಹ್ವಾಧಿಜಿಹ್ವೋಪಕುಶದನ್ತವೈದರ್ಭೇಷು ತಿಸೃಷು ಚ ರೋಹಿಣೀಷು, ಏತೇಷ್ವೇವಾನುಶಸ್ತ್ರಪ್ರಣಿಧಾನಮುಕ್ತಮ್ ||೭||
View original
तत्र प्रतिसारणीयः कुष्ठकिटिभदद्रुमण्डलकिलासभगन्दरार्बुदार्शोदुष्टव्रणनाडीचर्मकील- तिलकालकन्यच्छव्यङ्गमशकबाह्यविद्रधिकृमिविषादिषूपदिश्यते , सप्तसु च मुखरोगेषूपजिह्वाधिजिह्वोपकुशदन्तवैदर्भेषु तिसृषु च रोहिणीषु, एतेष्वेवानुशस्त्रप्रणिधानमुक्तम् ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
ಪಾನೀಯಸ್ತು ಗರಗುಲ್ಮೋದರಾಗ್ನಿಸಙ್ಗಾಜೀರ್ಣಾರೋಚಕಾನಾಹ- ಶರ್ಕರಾಶ್ಮರ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರವಿದ್ರಧಿಕೃಮಿವಿಷಾರ್ಶಃಸೂಪಯುಜ್ಯತೇ ||೮||
View original
पानीयस्तु गरगुल्मोदराग्निसङ्गाजीर्णारोचकानाह- शर्कराश्मर्याभ्यन्तरविद्रधिकृमिविषार्शःसूपयुज्यते ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
ಅಹಿತಸ್ತು ರಕ್ತಪಿತ್ತಜ್ವರಿತಪಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿಬಾಲವೃದ್ಧದುರ್ಬಲಭ್ರಮ- ಮದಮೂರ್ಚ್ಛಾತಿಮಿರಪರೀತೇಭ್ಯೋಽನ್ಯೇಭ್ಯಶ್ಚೈವಂವಿಧೇಭ್ಯಃ ||೯||
View original
अहितस्तु रक्तपित्तज्वरितपित्तप्रकृतिबालवृद्धदुर्बलभ्रम- मदमूर्च्छातिमिरपरीतेभ्योऽन्येभ्यश्चैवंविधेभ्यः ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
ತಂ ಚೇತರಕ್ಷಾರವದ್ದಗ್ಧ್ವಾ ಪರಿಸ್ರಾವಯೇತ್; ತಸ್ಯ ವಿಸ್ತರೋಽನ್ಯತ್ರ ||೧೦||
View original
तं चेतरक्षारवद्दग्ध्वा परिस्रावयेत्; तस्य विस्तरोऽन्यत्र ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (11-12) · Śloka 12
ಅಥೇತರಸ್ತ್ರಿವಿಧೋ ಮೃದುರ್ಮಧ್ಯಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಶ್ಚ | ತಂ ಚಿಕೀರ್ಷುಃ ಶರದಿ ಗಿರಿಸಾನುಜಂ ಶುಚಿರುಪೋಷ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತೇಽಹನಿ ಪ್ರಶಸ್ತದೇಶಜಾತಮನುಪಹತಂ ಮಧ್ಯಮವಯಸಂ ಮಹಾನ್ತಮಸಿತಮುಷ್ಕಕಮಧಿವಾಸ್ಯಾಪರೇದ್ಯುಃ ಪಾಟಯಿತ್ವಾ ಖಣ್ಡಶಃ ಪ್ರಕಲ್ಪ್ಯಾವಪಾಟ್ಯ ನಿವಾತೇ ದೇಶೇ ನಿಚಿತಿಂ ಕೃತ್ವಾ ಸುಧಾಶರ್ಕರಾಶ್ಚ ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ಯ ತಿಲನಾಲೈರಾದೀಪಯೇತ್ | ಅಥೋಪಶಾನ್ತೇಽಗ್ನೌ ತದ್ಭಸ್ಮ ಪೃಥಗ್ಗೃಹ್ಣೀಯಾದ್ಭಸ್ಮಶರ್ಕರಾಶ್ಚ | ಅಥಾನೇನೈವ ವಿಧಾನೇನ ಕುಟಜಪಲಾಶಾಶ್ವಕರ್ಣಪಾರಿಭದ್ರಕಬಿಭೀತಕಾರಗ್ವಧತಿಲ್ವಕಾರ್ಕಸ್ನುಹ್ಯಪಾಮಾರ್ಗಪಾಟಲಾನಕ್ತಮಾಲವೃಷಕದಲೀ- ಚಿತ್ರಕಪೂತೀಕೇನ್ದ್ರವೃಕ್ಷಾಸ್ಫೋತಾಶ್ವಮಾರಕಸಪ್ತಚ್ಛದಾಗ್ನಿಮನ್ಥಗುಞ್ಜಾಶ್ಚತಸ್ರಶ್ಚ ಕೋಶಾತಕೀಃ ಸಮೂಲಫಲಪತ್ರಶಾಖಾ ದಹೇತ್ | ತತಃ ಕ್ಷಾರದ್ರೋಣಮುದಕದ್ರೋಣೈಃ ಷಡ್ಭಿರಾಲೋಡ್ಯ ಮೂತ್ರೈರ್ವಾ ಯಥೋಕ್ತೈರೇಕವಿಂಶತಿಕೃತ್ವಃ ಪರಿಸ್ರಾವ್ಯ, ಮಹತಿ ಕಟಾಹೇ ಶನೈರ್ದರ್ವ್ಯಾಽವಘಟ್ಟಯನ್ ವಿಪಚೇತ್ | ಸ ಯದಾ ಭವತ್ಯಚ್ಛೋ ರಕ್ತಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಃ ಪಿಚ್ಛಿಲಶ್ಚ ತಮಾದಾಯ ಮಹತಿ ವಸ್ತ್ರೇ ಪರಿಸ್ರಾವ್ಯೇತರಂ ವಿಭಜ್ಯ ಪುನರಗ್ನಾವಧಿಶ್ರಯೇತ್ | ತತ ಏವ ಕ್ಷಾರೋದಕಾತ್ ಕುಡವಮಧ್ಯರ್ಧಂ ವಾಽಪನಯೇತ್ | ತತಃ ಕಟಶರ್ಕರಾಭಸ್ಮಶರ್ಕರಾಕ್ಷೀರಪಾಕಶಙ್ಖನಾಭೀರಗ್ನಿವರ್ಣಾಃ ಕೃತ್ವಾಽಽಯಸೇ ಪಾತ್ರೇ ತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಕ್ಷಾರೋದಕೇ ನಿಷಿಚ್ಯ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ತೇನೈವ ದ್ವಿದ್ರೋಣೇಽಷ್ಟಪಲಸಮ್ಮಿತಂ ಶಙ್ಖನಾಭ್ಯಾದೀನಾಂ ಪ್ರಮಾಣಂ ಪ್ರತಿವಾಪ್ಯ , ಸತತಮಪ್ರಮತ್ತಶ್ಚೈನಮವಘಟ್ಟಯನ್ ವಿಪಚೇತ್ | ಸ ಯಥಾ ನಾತಿಸಾನ್ದ್ರೋ ನಾತಿದ್ರವಶ್ಚ ಭವತಿ ತಥಾ ಪ್ರಯತೇತ | ಅಥೈನಮಾಗತಪಾಕಮವತಾರ್ಯಾನುಗುಪ್ತಮಾಯಸೇ ಕುಮ್ಭೇ ಸಂವೃತಮುಖೇ ನಿದಧ್ಯಾದೇಷ ಮಧ್ಯಮಃ ||೧೧|| ಏಷ ಚೈವಾಪ್ರತೀವಾಪಃ ಪಕ್ವಃ ಸಂವ್ಯೂಹಿಮೋ ಮೃದುಃ ||೧೨||
View original
अथेतरस्त्रिविधो मृदुर्मध्यस्तीक्ष्णश्च | तं चिकीर्षुः शरदि गिरिसानुजं शुचिरुपोष्य प्रशस्तेऽहनि प्रशस्तदेशजातमनुपहतं मध्यमवयसं महान्तमसितमुष्ककमधिवास्यापरेद्युः पाटयित्वा खण्डशः प्रकल्प्यावपाट्य निवाते देशे निचितिं कृत्वा सुधाशर्कराश्च प्रक्षिप्य तिलनालैरादीपयेत् | अथोपशान्तेऽग्नौ तद्भस्म पृथग्गृह्णीयाद्भस्मशर्कराश्च | अथानेनैव विधानेन कुटजपलाशाश्वकर्णपारिभद्रकबिभीतकारग्वधतिल्वकार्कस्नुह्यपामार्गपाटलानक्तमालवृषकदली- चित्रकपूतीकेन्द्रवृक्षास्फोताश्वमारकसप्तच्छदाग्निमन्थगुञ्जाश्चतस्रश्च कोशातकीः समूलफलपत्रशाखा दहेत् | ततः क्षारद्रोणमुदकद्रोणैः षड्भिरालोड्य मूत्रैर्वा यथोक्तैरेकविंशतिकृत्वः परिस्राव्य, महति कटाहे शनैर्दर्व्याऽवघट्टयन् विपचेत् | स यदा भवत्यच्छो रक्तस्तीक्ष्णः पिच्छिलश्च तमादाय महति वस्त्रे परिस्राव्येतरं विभज्य पुनरग्नावधिश्रयेत् | तत एव क्षारोदकात् कुडवमध्यर्धं वाऽपनयेत् | ततः कटशर्कराभस्मशर्कराक्षीरपाकशङ्खनाभीरग्निवर्णाः कृत्वाऽऽयसे पात्रे तस्मिन्नेव क्षारोदके निषिच्य पिष्ट्वा तेनैव द्विद्रोणेऽष्टपलसम्मितं शङ्खनाभ्यादीनां प्रमाणं प्रतिवाप्य , सततमप्रमत्तश्चैनमवघट्टयन् विपचेत् | स यथा नातिसान्द्रो नातिद्रवश्च भवति तथा प्रयतेत | अथैनमागतपाकमवतार्यानुगुप्तमायसे कुम्भे संवृतमुखे निदध्यादेष मध्यमः ||११|| एष चैवाप्रतीवापः पक्वः संव्यूहिमो मृदुः ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
ಪ್ರತೀವಾಪೇ ಯಥಾಲಾಭಂ ದನ್ತೀದ್ರವನ್ತೀಚಿತ್ರಕಲಾಙ್ಗಲೀಪೂತಿಕಪ್ರವಾಲತಾಲಪತ್ರೀವಿಡಸುವರ್ಚಿಕಾಕನಕಕ್ಷೀರೀಹಿಙ್ಗುವಚಾತಿವಿಷಾಃ ಸಮಾಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಚೂರ್ಣಾಃ ಶುಕ್ತಿಪ್ರಮಾಣಾಃ ಪ್ರತೀವಾಪಃ | ಸ ಏವ ಸಪ್ರತೀವಾಪಃ ಪಕ್ವಃ ಪಾಕ್ಯಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಃ ||೧೩||
View original
प्रतीवापे यथालाभं दन्तीद्रवन्तीचित्रकलाङ्गलीपूतिकप्रवालतालपत्रीविडसुवर्चिकाकनकक्षीरीहिङ्गुवचातिविषाः समाः श्लक्ष्णचूर्णाः शुक्तिप्रमाणाः प्रतीवापः | स एव सप्रतीवापः पक्वः पाक्यस्तीक्ष्णः ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (14) · Śloka 14
ತೇಷಾಂ ಯಥಾವ್ಯಾಧಿಬಲಮುಪಯೋಗಃ ||೧೪||
View original
तेषां यथाव्याधिबलमुपयोगः ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (15) · Śloka 15
ಕ್ಷೀಣಬಲೇ ತು ಕ್ಷಾರೋದಕಮಾವಪೇದ್ಬಲಕರಣಾರ್ಥಮ್ ||೧೫||
View original
क्षीणबले तु क्षारोदकमावपेद्बलकरणार्थम् ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (16) · Śloka 16
ಭವತಶ್ಚಾತ್ರ- ನೈವಾತಿತೀಕ್ಷ್ಣೋ ನ ಮೃದುಃ ಶುಕ್ಲಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣೋಽಥ ಪಿಚ್ಛಿಲಃ | ಅವಿಷ್ಯನ್ದೀ ಶಿವಃ ಶೀಘ್ರಃ ಕ್ಷಾರೋ ಹ್ಯಷ್ಟಗುಣಃ ಸ್ಮೃತಃ ||೧೬||
View original
भवतश्चात्र- नैवातितीक्ष्णो न मृदुः शुक्लः श्लक्ष्णोऽथ पिच्छिलः | अविष्यन्दी शिवः शीघ्रः क्षारो ह्यष्टगुणः स्मृतः ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (17) · Śloka 17
ಅತಿಮಾರ್ದವಶ್ವೈತ್ಯೌಷ್ಣ್ಯತೈಕ್ಷ್ಣ್ಯಪೈಚ್ಛಿಲ್ಯಸರ್ಪಿತಾಃ | ಸಾನ್ದ್ರತಾಽಪಕ್ವತಾ ಹೀನದ್ರವ್ಯತಾ ದೋಷ ಉಚ್ಯತೇ ||೧೭||
View original
अतिमार्दवश्वैत्यौष्ण्यतैक्ष्ण्यपैच्छिल्यसर्पिताः | सान्द्रताऽपक्वता हीनद्रव्यता दोष उच्यते ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (18) · Śloka 18
ತತ್ರ ಕ್ಷಾರಸಾಧ್ಯವ್ಯಾಧಿವ್ಯಾಧಿತಮುಪವೇಶ್ಯ ನಿವಾತಾತಪೇ ದೇಶೇಽಸಮ್ಬಾಧೇಽಗ್ರೋಪಹರಣೀಯೋಕ್ತೇನ ವಿಧಾನೇನೋಪಸಮ್ಭೃತಸಮ್ಭಾರಂ, ತತೋಽಸ್ಯ ತಮವಕಾಶಂ ನಿರೀಕ್ಷ್ಯಾವಘೃಷ್ಯಾವಲಿಖ್ಯ ಪ್ರಚ್ಛಯಿತ್ವಾ , ಶಲಾಕಯಾ ಕ್ಷಾರಂ ಪ್ರತಿಸಾರಯೇತ್, ದತ್ತ್ವಾ ವಾಕ್ಶತಮಾತ್ರಮುಪೇಕ್ಷೇತ ||೧೮||
View original
तत्र क्षारसाध्यव्याधिव्याधितमुपवेश्य निवातातपे देशेऽसम्बाधेऽग्रोपहरणीयोक्तेन विधानेनोपसम्भृतसम्भारं, ततोऽस्य तमवकाशं निरीक्ष्यावघृष्यावलिख्य प्रच्छयित्वा , शलाकया क्षारं प्रतिसारयेत्, दत्त्वा वाक्शतमात्रमुपेक्षेत ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (19) · Śloka 19
ತಸ್ಮಿನ್ನಿಪತಿತೇ ವ್ಯಾಧೌ ಕೃಷ್ಣತಾ ದಗ್ಧಲಕ್ಷಣಮ್ |೧೯|
View original
तस्मिन्निपतिते व्याधौ कृष्णता दग्धलक्षणम् |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (19-21) · Śloka 21
ತತ್ರಾಮ್ಲವರ್ಗಃ ಶಮನಃ ಸರ್ಪಿರ್ಮಧುಕಸಂಯುತಃ ||೧೯|| ಅಥ ಚೇತ್ ಸ್ಥಿರಮೂಲತ್ವಾತ್ ಕ್ಷಾರದಗ್ಧಂ ನ ಶೀರ್ಯತೇ | ಇದಮಾಲೇಪನಂ ತತ್ರ ಸಮಗ್ರಮವಚಾರಯೇತ್ ||೨೦|| ಅಮ್ಲಕಾಞ್ಜಿಕಬೀಜಾನಿ ತಿಲಾನ್ ಮಧುಕಮೇವ ಚ | ಪ್ರಪೇಷ್ಯ ಸಮಭಾಗಾನಿ ತೇನೈನಮನುಲೇಪಯೇತ್ ||೨೧||
View original
तत्राम्लवर्गः शमनः सर्पिर्मधुकसंयुतः ||१९|| अथ चेत् स्थिरमूलत्वात् क्षारदग्धं न शीर्यते | इदमालेपनं तत्र समग्रमवचारयेत् ||२०|| अम्लकाञ्जिकबीजानि तिलान् मधुकमेव च | प्रपेष्य समभागानि तेनैनमनुलेपयेत् ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (22) · Śloka 22
ತಿಲಕಲ್ಕಃ ಸಮಧುಕೋ ಘೃತಾಕ್ತೋ ವ್ರಣರೋಪಣಃ |೨೨|
View original
तिलकल्कः समधुको घृताक्तो व्रणरोपणः |२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (22-25) · Śloka 25
ರಸೇನಾಮ್ಲೇನ ತೀಕ್ಷ್ಣೇನ ವೀರ್ಯೋಷ್ಣೇನ ಚ ಯೋಜಿತಃ ||೨೨|| ಆಗ್ನೇಯೇನಾಗ್ನಿನಾ ತುಲ್ಯಃ ಕಥಂ ಕ್ಷಾರಃ ಪ್ರಶಾಮ್ಯತಿ | ಏವಂ ಚೇನ್ಮನ್ಯಸೇ ವತ್ಸ! ಪ್ರೋಚ್ಯಮಾನಂ ನಿಬೋಧ ಮೇ ||೨೩|| ಅಮ್ಲವರ್ಜಾನ್ ರಸಾನ್ ಕ್ಷಾರೇ ಸರ್ವಾನೇವ ವಿಭಾವಯೇತ್ | ಕಟುಕಸ್ತತ್ರ ಭೂಯಿಷ್ಠೋ ಲವಣೋಽನುರಸಸ್ತಥಾ | ಅಮ್ಲೇನ ಸಹ ಸಂಯುಕ್ತಃ ಸ ತೀಕ್ಷ್ಣಲವಣೋ ರಸೇ ||೨೪|| ಮಾಧುರ್ಯಂ ಭಜತೇಽತ್ಯರ್ಥಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಭಾವಂ ವಿಮುಞ್ಚತಿ | ಮಾಧುರ್ಯಾಚ್ಛಮಮಾಪ್ನೋತಿ ವಹ್ನಿರದ್ಭಿರಿವಾಪ್ಲುತಃ ||೨೫||
View original
रसेनाम्लेन तीक्ष्णेन वीर्योष्णेन च योजितः ||२२|| आग्नेयेनाग्निना तुल्यः कथं क्षारः प्रशाम्यति | एवं चेन्मन्यसे वत्स! प्रोच्यमानं निबोध मे ||२३|| अम्लवर्जान् रसान् क्षारे सर्वानेव विभावयेत् | कटुकस्तत्र भूयिष्ठो लवणोऽनुरसस्तथा | अम्लेन सह संयुक्तः स तीक्ष्णलवणो रसे ||२४|| माधुर्यं भजतेऽत्यर्थं तीक्ष्णभावं विमुञ्चति | माधुर्याच्छममाप्नोति वह्निरद्भिरिवाप्लुतः ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (26) · Śloka 26
ತತ್ರ ಸಮ್ಯಗ್ದಗ್ಧೇ ವಿಕಾರೋಪಶಮೋ ಲಾಘವಮನಾಸ್ರಾವಶ್ಚ |೨೬|
View original
तत्र सम्यग्दग्धे विकारोपशमो लाघवमनास्रावश्च |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (26) · Śloka 26
ಹೀನದಗ್ಧೇ ತೋದಕಣ್ಡುಜಾಡ್ಯಾನಿ ವ್ಯಾಧಿವೃದ್ಧಿಶ್ಚ |೨೬|
View original
हीनदग्धे तोदकण्डुजाड्यानि व्याधिवृद्धिश्च |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (26) · Śloka 26
ಅತಿದಗ್ಧೇ ದಾಹಪಾಕರಾಗಸ್ರಾವಾಙ್ಗಮರ್ದಕ್ಲಮಪಿಪಾಸಾಮೂರ್ಚ್ಛಾಃ ಸ್ಯುರ್ಮರಣಂ ವಾ ||೨೬||
View original
अतिदग्धे दाहपाकरागस्रावाङ्गमर्दक्लमपिपासामूर्च्छाः स्युर्मरणं वा ||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (27) · Śloka 27
ಕ್ಷಾರದಗ್ಧವ್ರಣಂ ತು ಯಥಾದೋಷಂ ಯಥಾವ್ಯಾಧಿ ಚೋಪಕ್ರಮೇತ್ ||೨೭||
View original
क्षारदग्धव्रणं तु यथादोषं यथाव्याधि चोपक्रमेत् ||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (28) · Śloka 28
ಅಥ ನೈತೇ ಕ್ಷಾರಕೃತ್ಯಾಃ- ತದ್ಯಥಾ- ದುರ್ಬಲಬಾಲಸ್ಥವಿರಭೀರುಸರ್ವಾಙ್ಗಶೂನೋದರಿರಕ್ತಪಿತ್ತಿಗರ್ಭಿಣ್ಯೃತುಮತೀಪ್ರವೃದ್ಧಜ್ವರಿಪ್ರಮೇಹಿರೂಕ್ಷಕ್ಷತಕ್ಷೀಣ- ತೃಷ್ಣಾಮೂರ್ಚ್ಛೋಪದ್ರುತಕ್ಲೀಬಾಪವೃತ್ತೋದ್ವೃತ್ತಫಲಯೋನಯಃ ||೨೮||
View original
अथ नैते क्षारकृत्याः- तद्यथा- दुर्बलबालस्थविरभीरुसर्वाङ्गशूनोदरिरक्तपित्तिगर्भिण्यृतुमतीप्रवृद्धज्वरिप्रमेहिरूक्षक्षतक्षीण- तृष्णामूर्च्छोपद्रुतक्लीबापवृत्तोद्वृत्तफलयोनयः ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (29) · Śloka 29
ತಥಾ ಮರ್ಮಸಿರಾಸ್ನಾಯುಸನ್ಧಿತರುಣಾಸ್ಥಿಸೇವನೀಧಮನೀಗಲನಾಭಿನಖಾನ್ತಃಶೇಫಃಸ್ರೋತಃಸ್ವಲ್ಪಮಾಂಸೇಷು ಚ ದೇಶೇಷ್ವಕ್ಷ್ಣೋಶ್ಚ ನ ದದ್ಯಾದನ್ಯತ್ರ ವರ್ತ್ಮರೋಗಾತ್ ||೨೯||
View original
तथा मर्मसिरास्नायुसन्धितरुणास्थिसेवनीधमनीगलनाभिनखान्तःशेफःस्रोतःस्वल्पमांसेषु च देशेष्वक्ष्णोश्च न दद्यादन्यत्र वर्त्मरोगात् ||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (30) · Śloka 30
ತತ್ರ ಕ್ಷಾರಸಾಧ್ಯೇಷ್ವಪಿ ವ್ಯಾಧಿಷು ಶೂನಗಾತ್ರಮಸ್ಥಿಶೂಲಿನಮನ್ನದ್ವೇಷಿಣಂ ಹೃದಯಸನ್ಧಿಪೀಡೋಪದ್ರುತಂ ಚ ಕ್ಷಾರೋ ನ ಸಾಧಯತಿ (ದುರ್ಬಲಬಾಲಸ್ಥವಿರಾದೀನ್ ಪ್ರತಿಸಾರಣೀಯ ಇತಿ) ||೩೦||
View original
तत्र क्षारसाध्येष्वपि व्याधिषु शूनगात्रमस्थिशूलिनमन्नद्वेषिणं हृदयसन्धिपीडोपद्रुतं च क्षारो न साधयति (दुर्बलबालस्थविरादीन् प्रतिसारणीय इति) ||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (31) · Śloka 31
ಭವತಿ ಚಾತ್ರ- ವಿಷಾಗ್ನಿಶಸ್ತ್ರಾಶನಿಮೃತ್ಯುಕಲ್ಪಃ ಕ್ಷಾರೋ ಭವತ್ಯಲ್ಪಮತಿಪ್ರಯುಕ್ತಃ | ಸ ಧೀಮತಾ ಸಮ್ಯಗನುಪ್ರಯುಕ್ತೋ ರೋಗಾನ್ನಿಹನ್ಯಾದಚಿರೇಣ ಘೋರಾನ್ ||೩೧||
View original
भवति चात्र- विषाग्निशस्त्राशनिमृत्युकल्पः क्षारो भवत्यल्पमतिप्रयुक्तः | स धीमता सम्यगनुप्रयुक्तो रोगान्निहन्यादचिरेण घोरान् ||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 11
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಕ್ಷಾರಪಾಕವಿಧಿರ್ನಾಮೈಕಾದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೧೧||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने क्षारपाकविधिर्नामैकादशोऽध्यायः ||११||
🔊 Audio coming soon