Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ವಿಶಿಖಾನುಪ್ರವೇಶನೀಯಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
View original
अथातो विशिखानुप्रवेशनीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
10. viśikhānupravēśanīyādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ಅಧಿಗತತನ್ತ್ರೇಣೋಪಾಸಿತತನ್ತ್ರಾರ್ಥೇನ ದೃಷ್ಟಕರ್ಮಣಾ ಕೃತಯೋಗ್ಯೇನ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ನಿಗದತಾ ರಾಜಾನುಜ್ಞಾತೇನ ನೀಚನಖರೋಮ್ಣಾ ಶುಚಿನಾ ಶುಕ್ಲವಸ್ತ್ರಪರಿಹಿತೇನ ಛತ್ರವತಾ ದಣ್ಡಹಸ್ತೇನ ಸೋಪಾನತ್ಕೇನಾನುದ್ಧತವೇಶೇನ ಸುಮನಸಾ ಕಲ್ಯಾಣಾಭಿವ್ಯಾಹಾರೇಣಾಕುಹಕೇನ ಬನ್ಧುಭೂತೇನ ಭೂತಾನಾಂ ಸುಸಹಾಯವತಾ ವೈದ್ಯೇನ ವಿಶಿಖಾಽನುಪ್ರವೇಷ್ಟವ್ಯಾ ||೩||
View original
अधिगततन्त्रेणोपासिततन्त्रार्थेन दृष्टकर्मणा कृतयोग्येन शास्त्रं निगदता राजानुज्ञातेन नीचनखरोम्णा शुचिना शुक्लवस्त्रपरिहितेन छत्रवता दण्डहस्तेन सोपानत्केनानुद्धतवेशेन सुमनसा कल्याणाभिव्याहारेणाकुहकेन बन्धुभूतेन भूतानां सुसहायवता वैद्येन विशिखाऽनुप्रवेष्टव्या ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ತತೋ ದೂತನಿಮಿತ್ತಶಕುನಮಙ್ಗಲಾನುಲೋಮ್ಯೇನಾತುರಗೃಹಮಭಿಗಮ್ಯ, ಉಪವಿಶ್ಯ, ಆತುರಮಭಿಪಶ್ಯೇತ್ ಸ್ಪೃಶೇತ್ ಪೃಚ್ಛೇಚ್ಚ | ತ್ರಿಭಿರೇತೈರ್ವಿಜ್ಞಾನೋಪಾಯೈ ರೋಗಾಃ ಪ್ರಾಯಶೋ ವೇದಿತವ್ಯಾ ಇತ್ಯೇಕೇ; ತತ್ತು ನ ಸಮ್ಯಕ್, ಷಡ್ವಿಧೋ ಹಿ ರೋಗಾಣಾಂ ವಿಜ್ಞಾನೋಪಾಯಃ, ತದ್ಯಥಾ- ಪಞ್ಚಭಿಃ ಶ್ರೋತ್ರಾದಿಭಿಃ ಪ್ರಶ್ನೇನ ಚೇತಿ ||೪||
View original
ततो दूतनिमित्तशकुनमङ्गलानुलोम्येनातुरगृहमभिगम्य, उपविश्य, आतुरमभिपश्येत् स्पृशेत् पृच्छेच्च | त्रिभिरेतैर्विज्ञानोपायै रोगाः प्रायशो वेदितव्या इत्येके; तत्तु न सम्यक्, षड्विधो हि रोगाणां विज्ञानोपायः, तद्यथा- पञ्चभिः श्रोत्रादिभिः प्रश्नेन चेति ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ತತ್ರ ಶ್ರೋತ್ರೇನ್ದ್ರಿಯವಿಜ್ಞೇಯಾ ವಿಶೇಷಾ ರೋಗೇಷು ವ್ರಣಾಸ್ರಾವವಿಜ್ಞಾನೀಯಾದಿಷು ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ- ‘ತತ್ರ ಸಫೇನಂ ರಕ್ತಮೀರಯನ್ನನಿಲಃ ಸಶಬ್ದೋ ನಿರ್ಗಚ್ಛತಿ’(ಸೂ. ಅ.೨೬) ಇತ್ಯೇವಮಾದಯಃ, ಸ್ಪರ್ಶನೇನ್ದ್ರಿಯವಿಜ್ಞೇಯಾಃ ಶೀತೋಷ್ಣಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಕರ್ಕಶಮೃದುಕಠಿನತ್ವಾದಯಃ (ಸ್ಪರ್ಶವಿಶೇಷಾ ) ಜ್ವರಶೋಫಾದಿಷು, ಚಕ್ಷುರಿನ್ದ್ರಿಯವಿಜ್ಞೇಯಾಃ ಶರೀರೋಪಚಯಾಪಚಯಾಯುರ್ಲಕ್ಷಣಬಲವರ್ಣವಿಕಾರಾದಯಃ, ರಸನೇನ್ದ್ರಿಯವಿಜ್ಞೇಯಾಃ ಪ್ರಮೇಹಾದಿಷು ರಸವಿಶೇಷಾಃ, ಘ್ರಾಣೇನ್ದ್ರಿಯವಿಜ್ಞೇಯಾ ಅರಿಷ್ಟಲಿಙ್ಗಾದಿಷು ವ್ರಣಾನಾಮವ್ರಣಾನಾಂ ಚ ಗನ್ಧವಿಶೇಷಾಃ, ಪ್ರಶ್ನೇನ ಚ ವಿಜಾನೀಯಾದ್ದೇಶಂ ಕಾಲಂ ಜಾತಿಂ ಸಾತ್ಮ್ಯಮಾತಙ್ಕಸಮುತ್ಪತ್ತಿಂ ವೇದನಾಸಮುಚ್ಛ್ರಾಯಂ ಬಲಮನ್ತರಗ್ನಿಂ ವಾತಮೂತ್ರಪುರೀಷಾಣಾಂ ಪ್ರವೃತ್ತಿಮಪ್ರವೃತ್ತಿಂ ಕಾಲಪ್ರಕರ್ಷಾದೀಂಶ್ಚ ವಿಶೇಷಾನ್ | ಆತ್ಮಸದೃಶೇಷು ವಿಜ್ಞಾನಾಭ್ಯುಪಾಯೇಷು ತತ್ಸ್ಥಾನೀಯೈರ್ಜಾನೀಯಾತ್ ||೫||
View original
तत्र श्रोत्रेन्द्रियविज्ञेया विशेषा रोगेषु व्रणास्रावविज्ञानीयादिषु वक्ष्यन्ते- ‘तत्र सफेनं रक्तमीरयन्ननिलः सशब्दो निर्गच्छति’(सू. अ.२६) इत्येवमादयः, स्पर्शनेन्द्रियविज्ञेयाः शीतोष्णश्लक्ष्णकर्कशमृदुकठिनत्वादयः (स्पर्शविशेषा ) ज्वरशोफादिषु, चक्षुरिन्द्रियविज्ञेयाः शरीरोपचयापचयायुर्लक्षणबलवर्णविकारादयः, रसनेन्द्रियविज्ञेयाः प्रमेहादिषु रसविशेषाः, घ्राणेन्द्रियविज्ञेया अरिष्टलिङ्गादिषु व्रणानामव्रणानां च गन्धविशेषाः, प्रश्नेन च विजानीयाद्देशं कालं जातिं सात्म्यमातङ्कसमुत्पत्तिं वेदनासमुच्छ्रायं बलमन्तरग्निं वातमूत्रपुरीषाणां प्रवृत्तिमप्रवृत्तिं कालप्रकर्षादींश्च विशेषान् | आत्मसदृशेषु विज्ञानाभ्युपायेषु तत्स्थानीयैर्जानीयात् ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ಏವಮಭಿಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಸಾಧ್ಯಾನ್ ಸಾಧಯೇತ್, ಯಾಪ್ಯಾನ್ ಯಾಪಯೇತ್, ಅಸಾಧ್ಯಾನ್ನೈವೋಪಕ್ರಮೇತ, ಪರಿಸಂವತ್ಸರೋತ್ಥಿತಾಂಶ್ಚ ವಿಕಾರಾನ್ ಪ್ರಾಯಶೋ ವರ್ಜಯೇತ್ ||೬||
View original
एवमभिसमीक्ष्य साध्यान् साधयेत्, याप्यान् यापयेत्, असाध्यान्नैवोपक्रमेत, परिसंवत्सरोत्थितांश्च विकारान् प्रायशो वर्जयेत् ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
ಭವತಿ ಚಾತ್ರ- ಮಿಥ್ಯಾದೃಷ್ಟಾ ವಿಕಾರಾ ಹಿ ದುರಾಖ್ಯಾತಾಸ್ತಥೈವ ಚ | ತಥಾ ದುಷ್ಪರಿಮೃಷ್ಟಾಶ್ಚ ಮೋಹಯೇಯುಶ್ಚಿಕಿತ್ಸಕಮ್ ||೭||
View original
भवति चात्र- मिथ्यादृष्टा विकारा हि दुराख्यातास्तथैव च | तथा दुष्परिमृष्टाश्च मोहयेयुश्चिकित्सकम् ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
ತತ್ರ ಸಾಧ್ಯಾ ಅಪಿ ವ್ಯಾಧಯಃ ಪ್ರಾಯೇಣೈಷಾಂ ದುಶ್ಚಿಕಿತ್ಸ್ಯತಮಾ ಭವನ್ತಿ | ತದ್ಯಥಾ- ಶ್ರೋತ್ರಿಯನೃಪತಿಸ್ತ್ರೀಬಾಲವೃದ್ಧಭೀರುರಾಜಸೇವಕಕಿತವದುರ್ಬಲವೈದ್ಯವಿದಗ್ಧವ್ಯಾಧಿಗೋಪಕದರಿದ್ರಕೃಪಣಕ್ರೋಧನಾನಾಮನಾತ್ಮವತಾಮನಾಥಾನಾಂ ಚ; ಏವಂ ನಿರೂಪ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ಕುರ್ವನ್ ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಯಶಾಂಸಿ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ||೮||
View original
तत्र साध्या अपि व्याधयः प्रायेणैषां दुश्चिकित्स्यतमा भवन्ति | तद्यथा- श्रोत्रियनृपतिस्त्रीबालवृद्धभीरुराजसेवककितवदुर्बलवैद्यविदग्धव्याधिगोपकदरिद्रकृपणक्रोधनानामनात्मवतामनाथानां च; एवं निरूप्य चिकित्सां कुर्वन् धर्मार्थकामयशांसि प्राप्नोति ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
ಭವತಿ ಚಾತ್ರ- ಸ್ತ್ರೀಭಿಃ ಸಹಾಸ್ಯಾಂ ಸಂವಾಸಂ ಪರಿಹಾಸಂ ಚ ವರ್ಜಯೇತ್ | ದತ್ತಂ ಚ ತಾಭ್ಯೋ ನಾದೇಯಮನ್ನಾದನ್ಯದ್ಭಿಷಗ್ವರೈಃ ||೯||
View original
भवति चात्र- स्त्रीभिः सहास्यां संवासं परिहासं च वर्जयेत् | दत्तं च ताभ्यो नादेयमन्नादन्यद्भिषग्वरैः ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 10
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ವಿಶಿಖಾನುಪ್ರವೇಶನೀಯೋ ನಾಮ ದಶಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೧೦||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने विशिखानुप्रवेशनीयो नाम दशमोऽध्यायः ||१०||
🔊 Audio coming soon