Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతో వ్రణాస్రావవిజ్ఞానీయమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||
View original
अथातो व्रणास्रावविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
22. vraṇāsrāvavijñānīyādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
త్వఙ్మాంససిరాస్నాయ్వస్థిసంధికోష్ఠమర్మాణీత్యష్టౌ వ్రణవస్తూని | అత్ర సర్వవ్రణసన్నివేశః ||3||
View original
त्वङ्मांससिरास्नाय्वस्थिसन्धिकोष्ठमर्माणीत्यष्टौ व्रणवस्तूनि | अत्र सर्वव्रणसन्निवेशः ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
తత్ర, ఆద్యైకవస్తుసన్నివేశీ త్వగ్భేదీ వ్రణః సూపచరః, శేషాః స్వయమవదీర్యమాణా దురుపచారాః ||4||
View original
तत्र, आद्यैकवस्तुसन्निवेशी त्वग्भेदी व्रणः सूपचरः, शेषाः स्वयमवदीर्यमाणा दुरुपचाराः ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
తత్రాయతశ్చతురస్రో వృత్తస్త్రిపుటక ఇతి వ్రణాకృతిసమాసః, శేషాస్తు వికృతాకృతయో దురుపక్రమా భవంతి ||5||
View original
तत्रायतश्चतुरस्रो वृत्तस्त्रिपुटक इति व्रणाकृतिसमासः, शेषास्तु विकृताकृतयो दुरुपक्रमा भवन्ति ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
సర్వ ఏవ వ్రణాః క్షిప్రం సంరోహంత్యాత్మవతాం సుభిషగ్భిశ్చోపక్రాంతాః; అనాత్మవతామజ్ఞైశ్చోపక్రాంతాః ప్రదుష్యంతి, ప్రవృద్ధత్వాద్దోషాణాం ||6||
View original
सर्व एव व्रणाः क्षिप्रं संरोहन्त्यात्मवतां सुभिषग्भिश्चोपक्रान्ताः; अनात्मवतामज्ञैश्चोपक्रान्ताः प्रदुष्यन्ति, प्रवृद्धत्वाद्दोषाणाम् ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
తత్రాతిసంవృతోఽతివివృతోఽతికఠినోఽతిమృదురుత్సన్నోఽవసన్నోఽతిశీతోఽత్యుష్ణః నగంధాత్యర్థదాహపాకరాగవేదనావానితి పిత్తేన, శేషాః కఫేన; ఉన్మార్గీ ముఖాత్ ముఖాంతరవాన్, ఉత్సంగః కోటరః’ ఇతి చక్రః; కృష్ణరక్తపీతశుక్లాదీనాం వర్ణానామన్యతమవర్ణో భైరవః పూతిపూయమాంససిరాస్నాయుప్రభృతిభిః పూర్ణః పూతిపూయాస్రావ్యున్మార్గ్యుత్సంగ్యమనోజ్ఞదర్శనగంధోఽత్యర్థం వేదనావాన్ దాహపాకరాగకండూశోఫపిడకోపద్రుతోఽత్యర్థం దుష్టశోణితాస్రావీ దీర్ఘకాలానుబంధీ చేతి దుష్టవ్రణలింగాని | తస్య దోషోచ్ఛ్రాయేణ షట్త్వం విభజ్య యథాస్వం ప్రతీకారే ప్రయతేత ||7||
View original
तत्रातिसंवृतोऽतिविवृतोऽतिकठिनोऽतिमृदुरुत्सन्नोऽवसन्नोऽतिशीतोऽत्युष्णः नगन्धात्यर्थदाहपाकरागवेदनावानिति पित्तेन, शेषाः कफेन; उन्मार्गी मुखात् मुखान्तरवान्, उत्सङ्गः कोटरः’ इति चक्रः; कृष्णरक्तपीतशुक्लादीनां वर्णानामन्यतमवर्णो भैरवः पूतिपूयमांससिरास्नायुप्रभृतिभिः पूर्णः पूतिपूयास्राव्युन्मार्ग्युत्सङ्ग्यमनोज्ञदर्शनगन्धोऽत्यर्थं वेदनावान् दाहपाकरागकण्डूशोफपिडकोपद्रुतोऽत्यर्थं दुष्टशोणितास्रावी दीर्घकालानुबन्धी चेति दुष्टव्रणलिङ्गानि | तस्य दोषोच्छ्रायेण षट्त्वं विभज्य यथास्वं प्रतीकारे प्रयतेत ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
అత ఊర్ధ్వం సర్వస్రావాన్ వక్ష్యామః- తత్ర ఘృష్టాసు ఛిన్నాసు వా త్వక్షు స్ఫోటే భిన్నే విదారితే వా సలిలప్రకాశో భవత్యాస్రావః కించిద్విస్రః పీతావభాసశ్చ; మాంసగతః సర్పిఃప్రకాశః సాంద్రః శ్వేతః పిచ్ఛిలశ్చ; సిరాగతః సద్యశ్ఛిన్నాసు సిరాసు రక్తాతిప్రవృత్తిః పక్వాసు చ తోయనాడీభిరివ తోయాగమనం పూయస్య, ఆస్రావశ్చాత్ర తనుర్విచ్ఛిన్నః పిచ్ఛిలోఽవలంబీ శ్యావోఽవశ్యాయప్రతిమశ్చ; స్నాయుగతః స్నిగ్ధో ఘనః సింఘాణకప్రతిమః సరక్తశ్చ; అస్థిగతోఽస్థన్యభిహతే స్ఫుటితే భిన్నే దోషావదారితే వా దోషభక్షితత్వాదస్థి నిఃసారం శుక్తిధౌతమివాభాతి , ఆస్రావశ్చాత్ర మజ్జమిశ్రః సరుధిరః స్నిగ్ధశ్చ; సంధిగతః పీడ్యమానో న ప్రవర్తతే, ఆకుంచనప్రసారణోన్నమనవినమనప్రధావనోత్కాసనప్రవాహణైశ్చ స్రవతి, ఆస్రావశ్చాత్ర పిచ్ఛిలోఽవలంబీ సరుధిరోన్మథితశ్చ ; కోష్ఠగతోఽసృఙ్మూత్రపురీషపూయోదకాని స్రవతి; మర్మగతస్త్వగాదిష్వవరుద్ధత్వాన్నోచ్యతే | తత్ర త్వగాదిగతానామాస్రావాణాం యథాక్రమం పారుష్యశ్యావావశ్యాయదధిమస్తుక్షారోదకమాంసధావనపులాకోదకసన్నిభత్వాని మారుతాద్భవంతి; పిత్తాద్గోమేదకగోమూత్రభస్మశంఖకషాయోదకమాధ్వీకతైలసన్నిభత్వాని; పిత్తవద్రక్తాదతివిస్రత్వం చ; కఫాన్నవనీతకాసీసమజ్జపిష్టతిలనాలికేరోదకవరాహవసాసన్నిభత్వాని; సన్నిపాతాన్నాలికేరోదకైర్వారుకరసకాంజికప్రసాదారుకోదకప్రియంగుఫలయకృన్ముద్గయూషసవర్ణత్వానీతి ||8||
View original
अत ऊर्ध्वं सर्वस्रावान् वक्ष्यामः- तत्र घृष्टासु छिन्नासु वा त्वक्षु स्फोटे भिन्ने विदारिते वा सलिलप्रकाशो भवत्यास्रावः किञ्चिद्विस्रः पीतावभासश्च; मांसगतः सर्पिःप्रकाशः सान्द्रः श्वेतः पिच्छिलश्च; सिरागतः सद्यश्छिन्नासु सिरासु रक्तातिप्रवृत्तिः पक्वासु च तोयनाडीभिरिव तोयागमनं पूयस्य, आस्रावश्चात्र तनुर्विच्छिन्नः पिच्छिलोऽवलम्बी श्यावोऽवश्यायप्रतिमश्च; स्नायुगतः स्निग्धो घनः सिङ्घाणकप्रतिमः सरक्तश्च; अस्थिगतोऽस्थन्यभिहते स्फुटिते भिन्ने दोषावदारिते वा दोषभक्षितत्वादस्थि निःसारं शुक्तिधौतमिवाभाति , आस्रावश्चात्र मज्जमिश्रः सरुधिरः स्निग्धश्च; सन्धिगतः पीड्यमानो न प्रवर्तते, आकुञ्चनप्रसारणोन्नमनविनमनप्रधावनोत्कासनप्रवाहणैश्च स्रवति, आस्रावश्चात्र पिच्छिलोऽवलम्बी सरुधिरोन्मथितश्च ; कोष्ठगतोऽसृङ्मूत्रपुरीषपूयोदकानि स्रवति; मर्मगतस्त्वगादिष्ववरुद्धत्वान्नोच्यते | तत्र त्वगादिगतानामास्रावाणां यथाक्रमं पारुष्यश्यावावश्यायदधिमस्तुक्षारोदकमांसधावनपुलाकोदकसन्निभत्वानि मारुताद्भवन्ति; पित्ताद्गोमेदकगोमूत्रभस्मशङ्खकषायोदकमाध्वीकतैलसन्निभत्वानि; पित्तवद्रक्तादतिविस्रत्वं च; कफान्नवनीतकासीसमज्जपिष्टतिलनालिकेरोदकवराहवसासन्निभत्वानि; सन्निपातान्नालिकेरोदकैर्वारुकरसकाञ्जिकप्रसादारुकोदकप्रियङ्गुफलयकृन्मुद्गयूषसवर्णत्वानीति ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9-10) · Śloka 10
శ్లోకౌ చాత్ర భవతః- పక్వాశయాదసాధ్యస్తు పులాకోదకసన్నిభః | క్షారోదకనిభః స్రావో వర్జ్యో రక్తాశయాత్స్రవన్ ||9|| ఆమాశయాత్ కలాయాంభోనిభశ్చ త్రికసంధిజః | స్రావానేతాన్ పరీక్ష్యాదౌ తతః కర్మాచరేద్భిషక్ ||10||
View original
श्लोकौ चात्र भवतः- पक्वाशयादसाध्यस्तु पुलाकोदकसन्निभः | क्षारोदकनिभः स्रावो वर्ज्यो रक्ताशयात्स्रवन् ||९|| आमाशयात् कलायाम्भोनिभश्च त्रिकसन्धिजः | स्रावानेतान् परीक्ष्यादौ ततः कर्माचरेद्भिषक् ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (11) · Śloka 11
అత ఊర్ధ్వం సర్వవ్రణవేదనా వక్ష్యామః- తోదనభేదనతాడనచ్ఛేదనాయామనమంథనవిక్షేపణచుముచుమాయననిర్దహనావభంజనస్ఫోటన విదారణోత్పాటనకంపనవివిధశూలవిశ్లేషణవికిరణస్తంభనపూరణస్వప్నాకుంజనాంకు శికాః సంభవంతి, అనిమిత్తవివిధవేదనాప్రాదుర్భావో వా ముహుర్ముహుర్యత్రాగచ్ఛంతి వేదనావిశేషాస్తం వాతికమితి విద్యాత్; ఓషచోషపరిదాహధూమాయనాని యత్ర గాత్రమంగారావకీర్ణమివ పచ్యతే యత్ర చోష్మాభివృద్ధిః క్షతే క్షారావసిక్తవచ్చ వేదనావిశేషాస్తం పైత్తికమితి విద్యాత్; పిత్తవద్రక్తసముత్థం జానీయాత్; కండూర్గురుత్వం సుప్తత్వముపదేహోఽల్పవేదనత్వం స్తంభః శైత్యం చ యత్ర తం శ్లైష్మికమితి విద్యాత్; యత్ర సర్వాసాం వేదనానాముత్పత్తిస్తం సాన్నిపాతికమితి విద్యాత్ ||11||
View original
अत ऊर्ध्वं सर्वव्रणवेदना वक्ष्यामः- तोदनभेदनताडनच्छेदनायामनमन्थनविक्षेपणचुमुचुमायननिर्दहनावभञ्जनस्फोटन विदारणोत्पाटनकम्पनविविधशूलविश्लेषणविकिरणस्तम्भनपूरणस्वप्नाकुञ्जनाङ्कु शिकाः सम्भवन्ति, अनिमित्तविविधवेदनाप्रादुर्भावो वा मुहुर्मुहुर्यत्रागच्छन्ति वेदनाविशेषास्तं वातिकमिति विद्यात्; ओषचोषपरिदाहधूमायनानि यत्र गात्रमङ्गारावकीर्णमिव पच्यते यत्र चोष्माभिवृद्धिः क्षते क्षारावसिक्तवच्च वेदनाविशेषास्तं पैत्तिकमिति विद्यात्; पित्तवद्रक्तसमुत्थं जानीयात्; कण्डूर्गुरुत्वं सुप्तत्वमुपदेहोऽल्पवेदनत्वं स्तम्भः शैत्यं च यत्र तं श्लैष्मिकमिति विद्यात्; यत्र सर्वासां वेदनानामुत्पत्तिस्तं सान्निपातिकमिति विद्यात् ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
అత ఊర్ధ్వం వ్రణవర్ణాన్ వక్ష్యామః- భస్మకపోతాస్థివర్ణః పరుషోఽరుణః కృష్ణ ఇతి మారుతజస్యః నీలః పీతో హరితః శ్యావః కృష్ణో రక్తః పింగలః కపిల ఇతి రక్తపిత్తసముత్థయోః; శ్వేతః స్నిగ్ధః పాండురితి శ్లేష్మజస్య; సర్వవర్ణోపేతః సాన్నిపాతిక ఇతి ||12||
View original
अत ऊर्ध्वं व्रणवर्णान् वक्ष्यामः- भस्मकपोतास्थिवर्णः परुषोऽरुणः कृष्ण इति मारुतजस्यः नीलः पीतो हरितः श्यावः कृष्णो रक्तः पिङ्गलः कपिल इति रक्तपित्तसमुत्थयोः; श्वेतः स्निग्धः पाण्डुरिति श्लेष्मजस्य; सर्ववर्णोपेतः सान्निपातिक इति ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (13) · Śloka 13
భవతి చాత్ర- న కేవలం వ్రణేషూక్తో వేదనావర్ణసంగ్రహః | సర్వశోఫవికారేషు వ్రణవల్లక్షయేద్భిషక్ ||13||
View original
भवति चात्र- न केवलं व्रणेषूक्तो वेदनावर्णसङ्ग्रहः | सर्वशोफविकारेषु व्रणवल्लक्षयेद्भिषक् ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 22
ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాం సూత్రస్థానే వ్రణాస్రావవిజ్ఞానీయో నామ ద్వావింశతితమోఽధ్యాయః ||22||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने व्रणास्रावविज्ञानीयो नाम द्वाविंशतितमोऽध्यायः ||२२||
🔊 Audio coming soon