Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
অথাতো যন্ত্রবিধিমধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ ||১|| যথোবাচ ভগবান্ ধন্বন্তরিঃ ||২||
View original
अथातो यन्त्रविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
7. yantravidhyadhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
যন্ত্রশতমেকোত্তরম্; অত্র হস্তমেব প্রধানতমং যন্ত্রাণামবগচ্ছ, (কিং কারণং ? যস্মাদ্ধস্তাদৃতে যন্ত্রাণামপ্রবৃত্তিরেব) তদধীনত্বাদ্যন্ত্রকর্মণাম্ ||৩||
View original
यन्त्रशतमेकोत्तरम्; अत्र हस्तमेव प्रधानतमं यन्त्राणामवगच्छ, (किं कारणं ? यस्माद्धस्तादृते यन्त्राणामप्रवृत्तिरेव) तदधीनत्वाद्यन्त्रकर्मणाम् ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
তত্র, মনঃশরীরাবাধকরাণি শল্যানি; তেষামাহরণোপাযো যন্ত্রাণি ||৪||
View original
तत्र, मनःशरीराबाधकराणि शल्यानि; तेषामाहरणोपायो यन्त्राणि ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
তানি ষট্প্রকারাণি; তদ্যথা- স্বস্তিকযন্ত্রাণি, সন্দংশযন্ত্রাণি, তালযন্ত্রাণি, নাডীযন্ত্রাণি, শলাকাযন্ত্রাণি, উপযন্ত্রাণি চেতি ||৫||
View original
तानि षट्प्रकाराणि; तद्यथा- स्वस्तिकयन्त्राणि, सन्दंशयन्त्राणि, तालयन्त्राणि, नाडीयन्त्राणि, शलाकायन्त्राणि, उपयन्त्राणि चेति ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
তত্র চতুর্বিংশতিঃ স্বস্তিকযন্ত্রাণি , দ্বে সন্দংশযন্ত্রে, দ্বে এব তালযন্ত্রে , বিংশতির্নাড্যঃ, অষ্টাবিংশতিঃ শলাকাঃ, পঞ্চবিংশতিরুপযন্ত্রাণি ||৬||
View original
तत्र चतुर्विंशतिः स्वस्तिकयन्त्राणि , द्वे सन्दंशयन्त्रे, द्वे एव तालयन्त्रे , विंशतिर्नाड्यः, अष्टाविंशतिः शलाकाः, पञ्चविंशतिरुपयन्त्राणि ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
তানি প্রাযশো লৌহানি ভবন্তি; তত্প্রতিরূপকাণি বা তদলাভে ||৭||
View original
तानि प्रायशो लौहानि भवन्ति; तत्प्रतिरूपकाणि वा तदलाभे ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
তত্র, নানাপ্রকারাণাং ব্যালানাং মৃগপক্ষিণাং মুখৈর্মুখানি যন্ত্রাণাং প্রাযশঃ সদৃশানি; তস্মাত্তত্সারূপ্যাদাগমাদুপদেশাদন্যযন্ত্রদর্শনাদ্যুক্তিতশ্চ কারযেত্ ||৮||
View original
तत्र, नानाप्रकाराणां व्यालानां मृगपक्षिणां मुखैर्मुखानि यन्त्राणां प्रायशः सदृशानि; तस्मात्तत्सारूप्यादागमादुपदेशादन्ययन्त्रदर्शनाद्युक्तितश्च कारयेत् ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
সমাহিতানি যন্ত্রাণি খরশ্লক্ষ্ণমুখানি চ | সুদৃঢানি সুরূপাণি সুগ্রহাণি চ কারযেত্ ||৯||
View original
समाहितानि यन्त्राणि खरश्लक्ष्णमुखानि च | सुदृढानि सुरूपाणि सुग्रहाणि च कारयेत् ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
তত্র স্বস্তিকযন্ত্রাণি- অষ্টাদশাঙ্গুলপ্রমাণানি, সিংহব্যাঘ্রবৃকতরক্ষ্বৃক্ষদ্বীপিমার্জারশৃগালমৃগৈর্বারুককাককঙ্ককুররচাসভাসশশঘাত্যুলূকচিল্লিশ্যেন- গৃধ্রক্রৌঞ্চভৃঙ্গরাজাঞ্জলিকর্ণাবভঞ্জননন্দীমুখমুখানি , মসূরাকৃতিভিঃ কীলৈরববদ্ধানি , মূলেঽঙ্কুশবদাবৃত্তবারঙ্গাণি , অস্থিবিদষ্টশল্যোদ্ধরণার্থমুপদিশ্যন্তে ||১০||
View original
तत्र स्वस्तिकयन्त्राणि- अष्टादशाङ्गुलप्रमाणानि, सिंहव्याघ्रवृकतरक्ष्वृक्षद्वीपिमार्जारशृगालमृगैर्वारुककाककङ्ककुररचासभासशशघात्युलूकचिल्लिश्येन- गृध्रक्रौञ्चभृङ्गराजाञ्जलिकर्णावभञ्जननन्दीमुखमुखानि , मसूराकृतिभिः कीलैरवबद्धानि , मूलेऽङ्कुशवदावृत्तवारङ्गाणि , अस्थिविदष्टशल्योद्धरणार्थमुपदिश्यन्ते ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (11) · Śloka 11
সনিগ্রহোঽনিগ্রহশ্চ সন্দংশৌ ষোডশাঙ্গুলৌ ভবতঃ, ত্বঙ্মাংসসিরাস্নাযুগতশল্যোদ্ধরণার্থমুপদিশ্যেতে ||১১||
View original
सनिग्रहोऽनिग्रहश्च सन्दंशौ षोडशाङ्गुलौ भवतः, त्वङ्मांससिरास्नायुगतशल्योद्धरणार्थमुपदिश्येते ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (12) · Śloka 12
তালযন্ত্রে - দ্বাদশাঙ্গুলে মত্স্যতালবদেকতালদ্বিতালকে, কর্ণনাসানাডীশল্যানামাহরণার্থম্ ||১২||
View original
तालयन्त्रे - द्वादशाङ्गुले मत्स्यतालवदेकतालद्वितालके, कर्णनासानाडीशल्यानामाहरणार्थम् ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (13) · Śloka 13
নাডীযন্ত্রাণি - অনেকপ্রকারাণি, অনেকপ্রযোজনানি, একতোমুখান্যুভযতোমুখানি চ; তানি স্রোতোগতশল্যোদ্ধরণার্থং, রোগদর্শনার্থম্, আচূষণার্থং, ক্রিযাসৌকর্যার্থং চেতি; তানি স্রোতোদ্বারপরিণাহানি, যথাযোগদীর্ঘাণি চ | তত্র ভগন্দরার্শোব্রণবস্ত্যুত্তরবস্তিমূত্রবৃদ্ধিদকোদরধূমনিরুদ্ধপ্রকশসন্নিরুদ্ধগুদযন্ত্রাণ্যলাবূশৃঙ্গযন্ত্রাণি চোপরিষ্টাদ্বক্ষ্যামঃ ||১৩||
View original
नाडीयन्त्राणि - अनेकप्रकाराणि, अनेकप्रयोजनानि, एकतोमुखान्युभयतोमुखानि च; तानि स्रोतोगतशल्योद्धरणार्थं, रोगदर्शनार्थम्, आचूषणार्थं, क्रियासौकर्यार्थं चेति; तानि स्रोतोद्वारपरिणाहानि, यथायोगदीर्घाणि च | तत्र भगन्दरार्शोव्रणबस्त्युत्तरबस्तिमूत्रवृद्धिदकोदरधूमनिरुद्धप्रकशसन्निरुद्धगुदयन्त्राण्यलाबूशृङ्गयन्त्राणि चोपरिष्टाद्वक्ष्यामः ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (14) · Śloka 14
শলাকাযন্ত্রাণ্যপি নানাপ্রকারাণি, নানাপ্রযোজনানি, যথাযোগপরিণাহদীর্ঘাণি চ; তেষাং গণ্ডূপদসর্পফণশরপুঙ্খবডিশমুখে দ্বে দ্বে, এষণব্যূহনচালনাহরণার্থমুপদিশ্যেতে ; মসূরদলমাত্রমুখে দ্বে কিঞ্চিদানতাগ্রে স্রোতোগতশল্যোদ্ধরণার্থং; ষট্ কার্পাসকৃতোষ্ণীষাণি , প্রমার্জনক্রিযাসু; ত্রীণি দর্ব্যাকৃতীনি খল্লমুখানি, ক্ষারৌষধপ্রণিধানার্থং ; ত্রীণ্যন্যানি জাম্বববদনানি, ত্রীণ্যঙ্কুশবদনানি, ষডেবাগ্নিকর্মস্বভিপ্রেতানি; নাসার্বুদহরণার্থমেকং কোলাস্থিদলমাত্রমুখং খল্লতীক্ষ্ণৌষ্ঠং ; অঞ্জনার্থমেকং কলাযপরিমণ্ডলমুভযতো মুকুলাগ্রং; মূত্রমার্গবিশোধনার্থমেকং মালতীপুষ্পবৃন্তাগ্রপ্রমাণপরিমণ্ডলমিতি ||১৪||
View original
शलाकायन्त्राण्यपि नानाप्रकाराणि, नानाप्रयोजनानि, यथायोगपरिणाहदीर्घाणि च; तेषां गण्डूपदसर्पफणशरपुङ्खबडिशमुखे द्वे द्वे, एषणव्यूहनचालनाहरणार्थमुपदिश्येते ; मसूरदलमात्रमुखे द्वे किञ्चिदानताग्रे स्रोतोगतशल्योद्धरणार्थं; षट् कार्पासकृतोष्णीषाणि , प्रमार्जनक्रियासु; त्रीणि दर्व्याकृतीनि खल्लमुखानि, क्षारौषधप्रणिधानार्थं ; त्रीण्यन्यानि जाम्बववदनानि, त्रीण्यङ्कुशवदनानि, षडेवाग्निकर्मस्वभिप्रेतानि; नासार्बुदहरणार्थमेकं कोलास्थिदलमात्रमुखं खल्लतीक्ष्णौष्ठं ; अञ्जनार्थमेकं कलायपरिमण्डलमुभयतो मुकुलाग्रं; मूत्रमार्गविशोधनार्थमेकं मालतीपुष्पवृन्ताग्रप्रमाणपरिमण्डलमिति ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (15-16) · Śloka 16
উপযন্ত্রাণ্যপি- রজ্জুবেণিকাপট্টচর্মান্তবল্কললতাবস্ত্রাষ্ঠীলাশ্মমুদ্গরপাণিপাদতলাঙ্গুলিজিহ্বা- দন্তনখমুখবালাশ্বকটকশাখাষ্ঠীবনপ্রবাহণহর্ষাযস্কান্তমযানি ক্ষারাগ্নিভেষজানি চেতি ||১৫|| এতানি দেহে সর্বস্মিন্ দেহস্যাবযবে তথা | সন্ধৌ কোষ্ঠে ধমন্যাং চ যথাযোগং প্রযোজযেত্ ||১৬||
View original
उपयन्त्राण्यपि- रज्जुवेणिकापट्टचर्मान्तवल्कललतावस्त्राष्ठीलाश्ममुद्गरपाणिपादतलाङ्गुलिजिह्वा- दन्तनखमुखबालाश्वकटकशाखाष्ठीवनप्रवाहणहर्षायस्कान्तमयानि क्षाराग्निभेषजानि चेति ||१५|| एतानि देहे सर्वस्मिन् देहस्यावयवे तथा | सन्धौ कोष्ठे धमन्यां च यथायोगं प्रयोजयेत् ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (17) · Śloka 17
যন্ত্রকর্মাণি তু- নির্ঘাতনপূরণবন্ধনব্যূহনবর্তনচালনবিবর্তনবিবরণপীডনমার্গবিশোধনবিকর্ষণাহরণাঞ্ছনোন্নমন- বিনমনভঞ্জনোন্মথনাচূষণৈষণদারণর্জূকরণপ্রক্ষালনপ্রধমনপ্রমার্জনানি চতুর্বিংশতিঃ ||১৭||
View original
यन्त्रकर्माणि तु- निर्घातनपूरणबन्धनव्यूहनवर्तनचालनविवर्तनविवरणपीडनमार्गविशोधनविकर्षणाहरणाञ्छनोन्नमन- विनमनभञ्जनोन्मथनाचूषणैषणदारणर्जूकरणप्रक्षालनप्रधमनप्रमार्जनानि चतुर्विंशतिः ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (18) · Śloka 18
স্ববুদ্ধ্যা চাপি বিভজেদ্যন্ত্রকর্মাণি বুদ্ধিমান্ | অসঙ্খ্যেযবিকল্পত্বাচ্ছল্যানামিতি নিশ্চযঃ ||১৮||
View original
स्वबुद्ध्या चापि विभजेद्यन्त्रकर्माणि बुद्धिमान् | असङ्ख्येयविकल्पत्वाच्छल्यानामिति निश्चयः ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (19) · Śloka 19
তত্র, অতিস্থূলম্, অসারম্, অতিদীর্ঘম্, অতিহ্রস্বম্, অগ্রাহি, বিষমগ্রাহি, বক্রং, শিথিলম্, অত্যুন্নতম্, মৃদুকীলং, মৃদুমুখং, মৃদুপাশম্, ইতি দ্বাদশ যন্ত্রদোষাঃ ||১৯||
View original
तत्र, अतिस्थूलम्, असारम्, अतिदीर्घम्, अतिह्रस्वम्, अग्राहि, विषमग्राहि, वक्रं, शिथिलम्, अत्युन्नतम्, मृदुकीलं, मृदुमुखं, मृदुपाशम्, इति द्वादश यन्त्रदोषाः ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (20) · Śloka 20
এতৈর্দোষৈর্বিনির্মুক্তং যন্ত্রমষ্টাদশাঙ্গুলম্ | প্রশস্তং ভিষজা জ্ঞেযং তদ্ধি কর্মসু যোজযেত্ ||২০||
View original
एतैर्दोषैर्विनिर्मुक्तं यन्त्रमष्टादशाङ्गुलम् | प्रशस्तं भिषजा ज्ञेयं तद्धि कर्मसु योजयेत् ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (21) · Śloka 21
দৃশ্যং সিংহমুখাদ্যৈস্তু গূঢং কঙ্কমুখাদিভিঃ | নির্হরেত শনৈঃ শল্যং শাস্ত্রযুক্তিব্যপেক্ষযা ||২১||
View original
दृश्यं सिंहमुखाद्यैस्तु गूढं कङ्कमुखादिभिः | निर्हरेत शनैः शल्यं शास्त्रयुक्तिव्यपेक्षया ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (22) · Śloka 22
নি(বি)বর্ততে সাধ্ববগাহতে চ শল্যং নিগৃহ্যোদ্ধরতে চ যস্মাত্ | যন্ত্রেষ্বতঃ কঙ্কমুখং প্রধানং স্থানেষু সর্বেষ্বধি(বি)কারি চৈব ||২২||
View original
नि(वि)वर्तते साध्ववगाहते च शल्यं निगृह्योद्धरते च यस्मात् | यन्त्रेष्वतः कङ्कमुखं प्रधानं स्थानेषु सर्वेष्वधि(वि)कारि चैव ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 7
ইতি সুশ্রুতসংহিতাযাং সূত্রস্থানে যন্ত্রবিধির্নাম সপ্তমোঽধ্যাযঃ ||৭||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने यन्त्रविधिर्नाम सप्तमोऽध्यायः ||७||
🔊 Audio coming soon