Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതോ യന്ത്രവിധിമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||
View original
अथातो यन्त्रविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
7. yantravidhyadhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
യന്ത്രശതമേകോത്തരമ്; അത്ര ഹസ്തമേവ പ്രധാനതമം യന്ത്രാണാമവഗച്ഛ, (കിം കാരണം ? യസ്മാദ്ധസ്താദൃതേ യന്ത്രാണാമപ്രവൃത്തിരേവ) തദധീനത്വാദ്യന്ത്രകര്മണാമ് ||൩||
View original
यन्त्रशतमेकोत्तरम्; अत्र हस्तमेव प्रधानतमं यन्त्राणामवगच्छ, (किं कारणं ? यस्माद्धस्तादृते यन्त्राणामप्रवृत्तिरेव) तदधीनत्वाद्यन्त्रकर्मणाम् ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
തത്ര, മനഃശരീരാബാധകരാണി ശല്യാനി; തേഷാമാഹരണോപായോ യന്ത്രാണി ||൪||
View original
तत्र, मनःशरीराबाधकराणि शल्यानि; तेषामाहरणोपायो यन्त्राणि ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
താനി ഷട്പ്രകാരാണി; തദ്യഥാ- സ്വസ്തികയന്ത്രാണി, സന്ദംശയന്ത്രാണി, താലയന്ത്രാണി, നാഡീയന്ത്രാണി, ശലാകായന്ത്രാണി, ഉപയന്ത്രാണി ചേതി ||൫||
View original
तानि षट्प्रकाराणि; तद्यथा- स्वस्तिकयन्त्राणि, सन्दंशयन्त्राणि, तालयन्त्राणि, नाडीयन्त्राणि, शलाकायन्त्राणि, उपयन्त्राणि चेति ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
തത്ര ചതുര്വിംശതിഃ സ്വസ്തികയന്ത്രാണി , ദ്വേ സന്ദംശയന്ത്രേ, ദ്വേ ഏവ താലയന്ത്രേ , വിംശതിര്നാഡ്യഃ, അഷ്ടാവിംശതിഃ ശലാകാഃ, പഞ്ചവിംശതിരുപയന്ത്രാണി ||൬||
View original
तत्र चतुर्विंशतिः स्वस्तिकयन्त्राणि , द्वे सन्दंशयन्त्रे, द्वे एव तालयन्त्रे , विंशतिर्नाड्यः, अष्टाविंशतिः शलाकाः, पञ्चविंशतिरुपयन्त्राणि ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
താനി പ്രായശോ ലൌഹാനി ഭവന്തി; തത്പ്രതിരൂപകാണി വാ തദലാഭേ ||൭||
View original
तानि प्रायशो लौहानि भवन्ति; तत्प्रतिरूपकाणि वा तदलाभे ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
തത്ര, നാനാപ്രകാരാണാം വ്യാലാനാം മൃഗപക്ഷിണാം മുഖൈര്മുഖാനി യന്ത്രാണാം പ്രായശഃ സദൃശാനി; തസ്മാത്തത്സാരൂപ്യാദാഗമാദുപദേശാദന്യയന്ത്രദര്ശനാദ്യുക്തിതശ്ച കാരയേത് ||൮||
View original
तत्र, नानाप्रकाराणां व्यालानां मृगपक्षिणां मुखैर्मुखानि यन्त्राणां प्रायशः सदृशानि; तस्मात्तत्सारूप्यादागमादुपदेशादन्ययन्त्रदर्शनाद्युक्तितश्च कारयेत् ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
സമാഹിതാനി യന്ത്രാണി ഖരശ്ലക്ഷ്ണമുഖാനി ച | സുദൃഢാനി സുരൂപാണി സുഗ്രഹാണി ച കാരയേത് ||൯||
View original
समाहितानि यन्त्राणि खरश्लक्ष्णमुखानि च | सुदृढानि सुरूपाणि सुग्रहाणि च कारयेत् ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
തത്ര സ്വസ്തികയന്ത്രാണി- അഷ്ടാദശാങ്ഗുലപ്രമാണാനി, സിംഹവ്യാഘ്രവൃകതരക്ഷ്വൃക്ഷദ്വീപിമാര്ജാരശൃഗാലമൃഗൈര്വാരുകകാകകങ്കകുരരചാസഭാസശശഘാത്യുലൂകചില്ലിശ്യേന- ഗൃധ്രക്രൌഞ്ചഭൃങ്ഗരാജാഞ്ജലികര്ണാവഭഞ്ജനനന്ദീമുഖമുഖാനി , മസൂരാകൃതിഭിഃ കീലൈരവബദ്ധാനി , മൂലേऽങ്കുശവദാവൃത്തവാരങ്ഗാണി , അസ്ഥിവിദഷ്ടശല്യോദ്ധരണാര്ഥമുപദിശ്യന്തേ ||൧൦||
View original
तत्र स्वस्तिकयन्त्राणि- अष्टादशाङ्गुलप्रमाणानि, सिंहव्याघ्रवृकतरक्ष्वृक्षद्वीपिमार्जारशृगालमृगैर्वारुककाककङ्ककुररचासभासशशघात्युलूकचिल्लिश्येन- गृध्रक्रौञ्चभृङ्गराजाञ्जलिकर्णावभञ्जननन्दीमुखमुखानि , मसूराकृतिभिः कीलैरवबद्धानि , मूलेऽङ्कुशवदावृत्तवारङ्गाणि , अस्थिविदष्टशल्योद्धरणार्थमुपदिश्यन्ते ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (11) · Śloka 11
സനിഗ്രഹോऽനിഗ്രഹശ്ച സന്ദംശൌ ഷോഡശാങ്ഗുലൌ ഭവതഃ, ത്വങ്മാംസസിരാസ്നായുഗതശല്യോദ്ധരണാര്ഥമുപദിശ്യേതേ ||൧൧||
View original
सनिग्रहोऽनिग्रहश्च सन्दंशौ षोडशाङ्गुलौ भवतः, त्वङ्मांससिरास्नायुगतशल्योद्धरणार्थमुपदिश्येते ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (12) · Śloka 12
താലയന്ത്രേ - ദ്വാദശാങ്ഗുലേ മത്സ്യതാലവദേകതാലദ്വിതാലകേ, കര്ണനാസാനാഡീശല്യാനാമാഹരണാര്ഥമ് ||൧൨||
View original
तालयन्त्रे - द्वादशाङ्गुले मत्स्यतालवदेकतालद्वितालके, कर्णनासानाडीशल्यानामाहरणार्थम् ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (13) · Śloka 13
നാഡീയന്ത്രാണി - അനേകപ്രകാരാണി, അനേകപ്രയോജനാനി, ഏകതോമുഖാന്യുഭയതോമുഖാനി ച; താനി സ്രോതോഗതശല്യോദ്ധരണാര്ഥം, രോഗദര്ശനാര്ഥമ്, ആചൂഷണാര്ഥം, ക്രിയാസൌകര്യാര്ഥം ചേതി; താനി സ്രോതോദ്വാരപരിണാഹാനി, യഥായോഗദീര്ഘാണി ച | തത്ര ഭഗന്ദരാര്ശോവ്രണബസ്ത്യുത്തരബസ്തിമൂത്രവൃദ്ധിദകോദരധൂമനിരുദ്ധപ്രകശസന്നിരുദ്ധഗുദയന്ത്രാണ്യലാബൂശൃങ്ഗയന്ത്രാണി ചോപരിഷ്ടാദ്വക്ഷ്യാമഃ ||൧൩||
View original
नाडीयन्त्राणि - अनेकप्रकाराणि, अनेकप्रयोजनानि, एकतोमुखान्युभयतोमुखानि च; तानि स्रोतोगतशल्योद्धरणार्थं, रोगदर्शनार्थम्, आचूषणार्थं, क्रियासौकर्यार्थं चेति; तानि स्रोतोद्वारपरिणाहानि, यथायोगदीर्घाणि च | तत्र भगन्दरार्शोव्रणबस्त्युत्तरबस्तिमूत्रवृद्धिदकोदरधूमनिरुद्धप्रकशसन्निरुद्धगुदयन्त्राण्यलाबूशृङ्गयन्त्राणि चोपरिष्टाद्वक्ष्यामः ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (14) · Śloka 14
ശലാകായന്ത്രാണ്യപി നാനാപ്രകാരാണി, നാനാപ്രയോജനാനി, യഥായോഗപരിണാഹദീര്ഘാണി ച; തേഷാം ഗണ്ഡൂപദസര്പഫണശരപുങ്ഖബഡിശമുഖേ ദ്വേ ദ്വേ, ഏഷണവ്യൂഹനചാലനാഹരണാര്ഥമുപദിശ്യേതേ ; മസൂരദലമാത്രമുഖേ ദ്വേ കിഞ്ചിദാനതാഗ്രേ സ്രോതോഗതശല്യോദ്ധരണാര്ഥം; ഷട് കാര്പാസകൃതോഷ്ണീഷാണി , പ്രമാര്ജനക്രിയാസു; ത്രീണി ദര്വ്യാകൃതീനി ഖല്ലമുഖാനി, ക്ഷാരൌഷധപ്രണിധാനാര്ഥം ; ത്രീണ്യന്യാനി ജാമ്ബവവദനാനി, ത്രീണ്യങ്കുശവദനാനി, ഷഡേവാഗ്നികര്മസ്വഭിപ്രേതാനി; നാസാര്ബുദഹരണാര്ഥമേകം കോലാസ്ഥിദലമാത്രമുഖം ഖല്ലതീക്ഷ്ണൌഷ്ഠം ; അഞ്ജനാര്ഥമേകം കലായപരിമണ്ഡലമുഭയതോ മുകുലാഗ്രം; മൂത്രമാര്ഗവിശോധനാര്ഥമേകം മാലതീപുഷ്പവൃന്താഗ്രപ്രമാണപരിമണ്ഡലമിതി ||൧൪||
View original
शलाकायन्त्राण्यपि नानाप्रकाराणि, नानाप्रयोजनानि, यथायोगपरिणाहदीर्घाणि च; तेषां गण्डूपदसर्पफणशरपुङ्खबडिशमुखे द्वे द्वे, एषणव्यूहनचालनाहरणार्थमुपदिश्येते ; मसूरदलमात्रमुखे द्वे किञ्चिदानताग्रे स्रोतोगतशल्योद्धरणार्थं; षट् कार्पासकृतोष्णीषाणि , प्रमार्जनक्रियासु; त्रीणि दर्व्याकृतीनि खल्लमुखानि, क्षारौषधप्रणिधानार्थं ; त्रीण्यन्यानि जाम्बववदनानि, त्रीण्यङ्कुशवदनानि, षडेवाग्निकर्मस्वभिप्रेतानि; नासार्बुदहरणार्थमेकं कोलास्थिदलमात्रमुखं खल्लतीक्ष्णौष्ठं ; अञ्जनार्थमेकं कलायपरिमण्डलमुभयतो मुकुलाग्रं; मूत्रमार्गविशोधनार्थमेकं मालतीपुष्पवृन्ताग्रप्रमाणपरिमण्डलमिति ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (15-16) · Śloka 16
ഉപയന്ത്രാണ്യപി- രജ്ജുവേണികാപട്ടചര്മാന്തവല്കലലതാവസ്ത്രാഷ്ഠീലാശ്മമുദ്ഗരപാണിപാദതലാങ്ഗുലിജിഹ്വാ- ദന്തനഖമുഖബാലാശ്വകടകശാഖാഷ്ഠീവനപ്രവാഹണഹര്ഷായസ്കാന്തമയാനി ക്ഷാരാഗ്നിഭേഷജാനി ചേതി ||൧൫|| ഏതാനി ദേഹേ സര്വസ്മിന് ദേഹസ്യാവയവേ തഥാ | സന്ധൌ കോഷ്ഠേ ധമന്യാം ച യഥായോഗം പ്രയോജയേത് ||൧൬||
View original
उपयन्त्राण्यपि- रज्जुवेणिकापट्टचर्मान्तवल्कललतावस्त्राष्ठीलाश्ममुद्गरपाणिपादतलाङ्गुलिजिह्वा- दन्तनखमुखबालाश्वकटकशाखाष्ठीवनप्रवाहणहर्षायस्कान्तमयानि क्षाराग्निभेषजानि चेति ||१५|| एतानि देहे सर्वस्मिन् देहस्यावयवे तथा | सन्धौ कोष्ठे धमन्यां च यथायोगं प्रयोजयेत् ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (17) · Śloka 17
യന്ത്രകര്മാണി തു- നിര്ഘാതനപൂരണബന്ധനവ്യൂഹനവര്തനചാലനവിവര്തനവിവരണപീഡനമാര്ഗവിശോധനവികര്ഷണാഹരണാഞ്ഛനോന്നമന- വിനമനഭഞ്ജനോന്മഥനാചൂഷണൈഷണദാരണര്ജൂകരണപ്രക്ഷാലനപ്രധമനപ്രമാര്ജനാനി ചതുര്വിംശതിഃ ||൧൭||
View original
यन्त्रकर्माणि तु- निर्घातनपूरणबन्धनव्यूहनवर्तनचालनविवर्तनविवरणपीडनमार्गविशोधनविकर्षणाहरणाञ्छनोन्नमन- विनमनभञ्जनोन्मथनाचूषणैषणदारणर्जूकरणप्रक्षालनप्रधमनप्रमार्जनानि चतुर्विंशतिः ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (18) · Śloka 18
സ്വബുദ്ധ്യാ ചാപി വിഭജേദ്യന്ത്രകര്മാണി ബുദ്ധിമാന് | അസങ്ഖ്യേയവികല്പത്വാച്ഛല്യാനാമിതി നിശ്ചയഃ ||൧൮||
View original
स्वबुद्ध्या चापि विभजेद्यन्त्रकर्माणि बुद्धिमान् | असङ्ख्येयविकल्पत्वाच्छल्यानामिति निश्चयः ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (19) · Śloka 19
തത്ര, അതിസ്ഥൂലമ്, അസാരമ്, അതിദീര്ഘമ്, അതിഹ്രസ്വമ്, അഗ്രാഹി, വിഷമഗ്രാഹി, വക്രം, ശിഥിലമ്, അത്യുന്നതമ്, മൃദുകീലം, മൃദുമുഖം, മൃദുപാശമ്, ഇതി ദ്വാദശ യന്ത്രദോഷാഃ ||൧൯||
View original
तत्र, अतिस्थूलम्, असारम्, अतिदीर्घम्, अतिह्रस्वम्, अग्राहि, विषमग्राहि, वक्रं, शिथिलम्, अत्युन्नतम्, मृदुकीलं, मृदुमुखं, मृदुपाशम्, इति द्वादश यन्त्रदोषाः ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (20) · Śloka 20
ഏതൈര്ദോഷൈര്വിനിര്മുക്തം യന്ത്രമഷ്ടാദശാങ്ഗുലമ് | പ്രശസ്തം ഭിഷജാ ജ്ഞേയം തദ്ധി കര്മസു യോജയേത് ||൨൦||
View original
एतैर्दोषैर्विनिर्मुक्तं यन्त्रमष्टादशाङ्गुलम् | प्रशस्तं भिषजा ज्ञेयं तद्धि कर्मसु योजयेत् ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (21) · Śloka 21
ദൃശ്യം സിംഹമുഖാദ്യൈസ്തു ഗൂഢം കങ്കമുഖാദിഭിഃ | നിര്ഹരേത ശനൈഃ ശല്യം ശാസ്ത്രയുക്തിവ്യപേക്ഷയാ ||൨൧||
View original
दृश्यं सिंहमुखाद्यैस्तु गूढं कङ्कमुखादिभिः | निर्हरेत शनैः शल्यं शास्त्रयुक्तिव्यपेक्षया ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (22) · Śloka 22
നി(വി)വര്തതേ സാധ്വവഗാഹതേ ച ശല്യം നിഗൃഹ്യോദ്ധരതേ ച യസ്മാത് | യന്ത്രേഷ്വതഃ കങ്കമുഖം പ്രധാനം സ്ഥാനേഷു സര്വേഷ്വധി(വി)കാരി ചൈവ ||൨൨||
View original
नि(वि)वर्तते साध्ववगाहते च शल्यं निगृह्योद्धरते च यस्मात् | यन्त्रेष्वतः कङ्कमुखं प्रधानं स्थानेषु सर्वेष्वधि(वि)कारि चैव ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 7
ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാം സൂത്രസ്ഥാനേ യന്ത്രവിധിര്നാമ സപ്തമോऽധ്യായഃ ||൭||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने यन्त्रविधिर्नाम सप्तमोऽध्यायः ||७||
🔊 Audio coming soon