Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ಯನ್ತ್ರವಿಧಿಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
View original
अथातो यन्त्रविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
7. yantravidhyadhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ಯನ್ತ್ರಶತಮೇಕೋತ್ತರಮ್; ಅತ್ರ ಹಸ್ತಮೇವ ಪ್ರಧಾನತಮಂ ಯನ್ತ್ರಾಣಾಮವಗಚ್ಛ, (ಕಿಂ ಕಾರಣಂ ? ಯಸ್ಮಾದ್ಧಸ್ತಾದೃತೇ ಯನ್ತ್ರಾಣಾಮಪ್ರವೃತ್ತಿರೇವ) ತದಧೀನತ್ವಾದ್ಯನ್ತ್ರಕರ್ಮಣಾಮ್ ||೩||
View original
यन्त्रशतमेकोत्तरम्; अत्र हस्तमेव प्रधानतमं यन्त्राणामवगच्छ, (किं कारणं ? यस्माद्धस्तादृते यन्त्राणामप्रवृत्तिरेव) तदधीनत्वाद्यन्त्रकर्मणाम् ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ತತ್ರ, ಮನಃಶರೀರಾಬಾಧಕರಾಣಿ ಶಲ್ಯಾನಿ; ತೇಷಾಮಾಹರಣೋಪಾಯೋ ಯನ್ತ್ರಾಣಿ ||೪||
View original
तत्र, मनःशरीराबाधकराणि शल्यानि; तेषामाहरणोपायो यन्त्राणि ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ತಾನಿ ಷಟ್ಪ್ರಕಾರಾಣಿ; ತದ್ಯಥಾ- ಸ್ವಸ್ತಿಕಯನ್ತ್ರಾಣಿ, ಸನ್ದಂಶಯನ್ತ್ರಾಣಿ, ತಾಲಯನ್ತ್ರಾಣಿ, ನಾಡೀಯನ್ತ್ರಾಣಿ, ಶಲಾಕಾಯನ್ತ್ರಾಣಿ, ಉಪಯನ್ತ್ರಾಣಿ ಚೇತಿ ||೫||
View original
तानि षट्प्रकाराणि; तद्यथा- स्वस्तिकयन्त्राणि, सन्दंशयन्त्राणि, तालयन्त्राणि, नाडीयन्त्राणि, शलाकायन्त्राणि, उपयन्त्राणि चेति ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ತತ್ರ ಚತುರ್ವಿಂಶತಿಃ ಸ್ವಸ್ತಿಕಯನ್ತ್ರಾಣಿ , ದ್ವೇ ಸನ್ದಂಶಯನ್ತ್ರೇ, ದ್ವೇ ಏವ ತಾಲಯನ್ತ್ರೇ , ವಿಂಶತಿರ್ನಾಡ್ಯಃ, ಅಷ್ಟಾವಿಂಶತಿಃ ಶಲಾಕಾಃ, ಪಞ್ಚವಿಂಶತಿರುಪಯನ್ತ್ರಾಣಿ ||೬||
View original
तत्र चतुर्विंशतिः स्वस्तिकयन्त्राणि , द्वे सन्दंशयन्त्रे, द्वे एव तालयन्त्रे , विंशतिर्नाड्यः, अष्टाविंशतिः शलाकाः, पञ्चविंशतिरुपयन्त्राणि ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
ತಾನಿ ಪ್ರಾಯಶೋ ಲೌಹಾನಿ ಭವನ್ತಿ; ತತ್ಪ್ರತಿರೂಪಕಾಣಿ ವಾ ತದಲಾಭೇ ||೭||
View original
तानि प्रायशो लौहानि भवन्ति; तत्प्रतिरूपकाणि वा तदलाभे ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
ತತ್ರ, ನಾನಾಪ್ರಕಾರಾಣಾಂ ವ್ಯಾಲಾನಾಂ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಣಾಂ ಮುಖೈರ್ಮುಖಾನಿ ಯನ್ತ್ರಾಣಾಂ ಪ್ರಾಯಶಃ ಸದೃಶಾನಿ; ತಸ್ಮಾತ್ತತ್ಸಾರೂಪ್ಯಾದಾಗಮಾದುಪದೇಶಾದನ್ಯಯನ್ತ್ರದರ್ಶನಾದ್ಯುಕ್ತಿತಶ್ಚ ಕಾರಯೇತ್ ||೮||
View original
तत्र, नानाप्रकाराणां व्यालानां मृगपक्षिणां मुखैर्मुखानि यन्त्राणां प्रायशः सदृशानि; तस्मात्तत्सारूप्यादागमादुपदेशादन्ययन्त्रदर्शनाद्युक्तितश्च कारयेत् ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
ಸಮಾಹಿತಾನಿ ಯನ್ತ್ರಾಣಿ ಖರಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಮುಖಾನಿ ಚ | ಸುದೃಢಾನಿ ಸುರೂಪಾಣಿ ಸುಗ್ರಹಾಣಿ ಚ ಕಾರಯೇತ್ ||೯||
View original
समाहितानि यन्त्राणि खरश्लक्ष्णमुखानि च | सुदृढानि सुरूपाणि सुग्रहाणि च कारयेत् ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
ತತ್ರ ಸ್ವಸ್ತಿಕಯನ್ತ್ರಾಣಿ- ಅಷ್ಟಾದಶಾಙ್ಗುಲಪ್ರಮಾಣಾನಿ, ಸಿಂಹವ್ಯಾಘ್ರವೃಕತರಕ್ಷ್ವೃಕ್ಷದ್ವೀಪಿಮಾರ್ಜಾರಶೃಗಾಲಮೃಗೈರ್ವಾರುಕಕಾಕಕಙ್ಕಕುರರಚಾಸಭಾಸಶಶಘಾತ್ಯುಲೂಕಚಿಲ್ಲಿಶ್ಯೇನ- ಗೃಧ್ರಕ್ರೌಞ್ಚಭೃಙ್ಗರಾಜಾಞ್ಜಲಿಕರ್ಣಾವಭಞ್ಜನನನ್ದೀಮುಖಮುಖಾನಿ , ಮಸೂರಾಕೃತಿಭಿಃ ಕೀಲೈರವಬದ್ಧಾನಿ , ಮೂಲೇಽಙ್ಕುಶವದಾವೃತ್ತವಾರಙ್ಗಾಣಿ , ಅಸ್ಥಿವಿದಷ್ಟಶಲ್ಯೋದ್ಧರಣಾರ್ಥಮುಪದಿಶ್ಯನ್ತೇ ||೧೦||
View original
तत्र स्वस्तिकयन्त्राणि- अष्टादशाङ्गुलप्रमाणानि, सिंहव्याघ्रवृकतरक्ष्वृक्षद्वीपिमार्जारशृगालमृगैर्वारुककाककङ्ककुररचासभासशशघात्युलूकचिल्लिश्येन- गृध्रक्रौञ्चभृङ्गराजाञ्जलिकर्णावभञ्जननन्दीमुखमुखानि , मसूराकृतिभिः कीलैरवबद्धानि , मूलेऽङ्कुशवदावृत्तवारङ्गाणि , अस्थिविदष्टशल्योद्धरणार्थमुपदिश्यन्ते ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (11) · Śloka 11
ಸನಿಗ್ರಹೋಽನಿಗ್ರಹಶ್ಚ ಸನ್ದಂಶೌ ಷೋಡಶಾಙ್ಗುಲೌ ಭವತಃ, ತ್ವಙ್ಮಾಂಸಸಿರಾಸ್ನಾಯುಗತಶಲ್ಯೋದ್ಧರಣಾರ್ಥಮುಪದಿಶ್ಯೇತೇ ||೧೧||
View original
सनिग्रहोऽनिग्रहश्च सन्दंशौ षोडशाङ्गुलौ भवतः, त्वङ्मांससिरास्नायुगतशल्योद्धरणार्थमुपदिश्येते ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (12) · Śloka 12
ತಾಲಯನ್ತ್ರೇ - ದ್ವಾದಶಾಙ್ಗುಲೇ ಮತ್ಸ್ಯತಾಲವದೇಕತಾಲದ್ವಿತಾಲಕೇ, ಕರ್ಣನಾಸಾನಾಡೀಶಲ್ಯಾನಾಮಾಹರಣಾರ್ಥಮ್ ||೧೨||
View original
तालयन्त्रे - द्वादशाङ्गुले मत्स्यतालवदेकतालद्वितालके, कर्णनासानाडीशल्यानामाहरणार्थम् ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (13) · Śloka 13
ನಾಡೀಯನ್ತ್ರಾಣಿ - ಅನೇಕಪ್ರಕಾರಾಣಿ, ಅನೇಕಪ್ರಯೋಜನಾನಿ, ಏಕತೋಮುಖಾನ್ಯುಭಯತೋಮುಖಾನಿ ಚ; ತಾನಿ ಸ್ರೋತೋಗತಶಲ್ಯೋದ್ಧರಣಾರ್ಥಂ, ರೋಗದರ್ಶನಾರ್ಥಮ್, ಆಚೂಷಣಾರ್ಥಂ, ಕ್ರಿಯಾಸೌಕರ್ಯಾರ್ಥಂ ಚೇತಿ; ತಾನಿ ಸ್ರೋತೋದ್ವಾರಪರಿಣಾಹಾನಿ, ಯಥಾಯೋಗದೀರ್ಘಾಣಿ ಚ | ತತ್ರ ಭಗನ್ದರಾರ್ಶೋವ್ರಣಬಸ್ತ್ಯುತ್ತರಬಸ್ತಿಮೂತ್ರವೃದ್ಧಿದಕೋದರಧೂಮನಿರುದ್ಧಪ್ರಕಶಸನ್ನಿರುದ್ಧಗುದಯನ್ತ್ರಾಣ್ಯಲಾಬೂಶೃಙ್ಗಯನ್ತ್ರಾಣಿ ಚೋಪರಿಷ್ಟಾದ್ವಕ್ಷ್ಯಾಮಃ ||೧೩||
View original
नाडीयन्त्राणि - अनेकप्रकाराणि, अनेकप्रयोजनानि, एकतोमुखान्युभयतोमुखानि च; तानि स्रोतोगतशल्योद्धरणार्थं, रोगदर्शनार्थम्, आचूषणार्थं, क्रियासौकर्यार्थं चेति; तानि स्रोतोद्वारपरिणाहानि, यथायोगदीर्घाणि च | तत्र भगन्दरार्शोव्रणबस्त्युत्तरबस्तिमूत्रवृद्धिदकोदरधूमनिरुद्धप्रकशसन्निरुद्धगुदयन्त्राण्यलाबूशृङ्गयन्त्राणि चोपरिष्टाद्वक्ष्यामः ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (14) · Śloka 14
ಶಲಾಕಾಯನ್ತ್ರಾಣ್ಯಪಿ ನಾನಾಪ್ರಕಾರಾಣಿ, ನಾನಾಪ್ರಯೋಜನಾನಿ, ಯಥಾಯೋಗಪರಿಣಾಹದೀರ್ಘಾಣಿ ಚ; ತೇಷಾಂ ಗಣ್ಡೂಪದಸರ್ಪಫಣಶರಪುಙ್ಖಬಡಿಶಮುಖೇ ದ್ವೇ ದ್ವೇ, ಏಷಣವ್ಯೂಹನಚಾಲನಾಹರಣಾರ್ಥಮುಪದಿಶ್ಯೇತೇ ; ಮಸೂರದಲಮಾತ್ರಮುಖೇ ದ್ವೇ ಕಿಞ್ಚಿದಾನತಾಗ್ರೇ ಸ್ರೋತೋಗತಶಲ್ಯೋದ್ಧರಣಾರ್ಥಂ; ಷಟ್ ಕಾರ್ಪಾಸಕೃತೋಷ್ಣೀಷಾಣಿ , ಪ್ರಮಾರ್ಜನಕ್ರಿಯಾಸು; ತ್ರೀಣಿ ದರ್ವ್ಯಾಕೃತೀನಿ ಖಲ್ಲಮುಖಾನಿ, ಕ್ಷಾರೌಷಧಪ್ರಣಿಧಾನಾರ್ಥಂ ; ತ್ರೀಣ್ಯನ್ಯಾನಿ ಜಾಮ್ಬವವದನಾನಿ, ತ್ರೀಣ್ಯಙ್ಕುಶವದನಾನಿ, ಷಡೇವಾಗ್ನಿಕರ್ಮಸ್ವಭಿಪ್ರೇತಾನಿ; ನಾಸಾರ್ಬುದಹರಣಾರ್ಥಮೇಕಂ ಕೋಲಾಸ್ಥಿದಲಮಾತ್ರಮುಖಂ ಖಲ್ಲತೀಕ್ಷ್ಣೌಷ್ಠಂ ; ಅಞ್ಜನಾರ್ಥಮೇಕಂ ಕಲಾಯಪರಿಮಣ್ಡಲಮುಭಯತೋ ಮುಕುಲಾಗ್ರಂ; ಮೂತ್ರಮಾರ್ಗವಿಶೋಧನಾರ್ಥಮೇಕಂ ಮಾಲತೀಪುಷ್ಪವೃನ್ತಾಗ್ರಪ್ರಮಾಣಪರಿಮಣ್ಡಲಮಿತಿ ||೧೪||
View original
शलाकायन्त्राण्यपि नानाप्रकाराणि, नानाप्रयोजनानि, यथायोगपरिणाहदीर्घाणि च; तेषां गण्डूपदसर्पफणशरपुङ्खबडिशमुखे द्वे द्वे, एषणव्यूहनचालनाहरणार्थमुपदिश्येते ; मसूरदलमात्रमुखे द्वे किञ्चिदानताग्रे स्रोतोगतशल्योद्धरणार्थं; षट् कार्पासकृतोष्णीषाणि , प्रमार्जनक्रियासु; त्रीणि दर्व्याकृतीनि खल्लमुखानि, क्षारौषधप्रणिधानार्थं ; त्रीण्यन्यानि जाम्बववदनानि, त्रीण्यङ्कुशवदनानि, षडेवाग्निकर्मस्वभिप्रेतानि; नासार्बुदहरणार्थमेकं कोलास्थिदलमात्रमुखं खल्लतीक्ष्णौष्ठं ; अञ्जनार्थमेकं कलायपरिमण्डलमुभयतो मुकुलाग्रं; मूत्रमार्गविशोधनार्थमेकं मालतीपुष्पवृन्ताग्रप्रमाणपरिमण्डलमिति ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (15-16) · Śloka 16
ಉಪಯನ್ತ್ರಾಣ್ಯಪಿ- ರಜ್ಜುವೇಣಿಕಾಪಟ್ಟಚರ್ಮಾನ್ತವಲ್ಕಲಲತಾವಸ್ತ್ರಾಷ್ಠೀಲಾಶ್ಮಮುದ್ಗರಪಾಣಿಪಾದತಲಾಙ್ಗುಲಿಜಿಹ್ವಾ- ದನ್ತನಖಮುಖಬಾಲಾಶ್ವಕಟಕಶಾಖಾಷ್ಠೀವನಪ್ರವಾಹಣಹರ್ಷಾಯಸ್ಕಾನ್ತಮಯಾನಿ ಕ್ಷಾರಾಗ್ನಿಭೇಷಜಾನಿ ಚೇತಿ ||೧೫|| ಏತಾನಿ ದೇಹೇ ಸರ್ವಸ್ಮಿನ್ ದೇಹಸ್ಯಾವಯವೇ ತಥಾ | ಸನ್ಧೌ ಕೋಷ್ಠೇ ಧಮನ್ಯಾಂ ಚ ಯಥಾಯೋಗಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ ||೧೬||
View original
उपयन्त्राण्यपि- रज्जुवेणिकापट्टचर्मान्तवल्कललतावस्त्राष्ठीलाश्ममुद्गरपाणिपादतलाङ्गुलिजिह्वा- दन्तनखमुखबालाश्वकटकशाखाष्ठीवनप्रवाहणहर्षायस्कान्तमयानि क्षाराग्निभेषजानि चेति ||१५|| एतानि देहे सर्वस्मिन् देहस्यावयवे तथा | सन्धौ कोष्ठे धमन्यां च यथायोगं प्रयोजयेत् ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (17) · Śloka 17
ಯನ್ತ್ರಕರ್ಮಾಣಿ ತು- ನಿರ್ಘಾತನಪೂರಣಬನ್ಧನವ್ಯೂಹನವರ್ತನಚಾಲನವಿವರ್ತನವಿವರಣಪೀಡನಮಾರ್ಗವಿಶೋಧನವಿಕರ್ಷಣಾಹರಣಾಞ್ಛನೋನ್ನಮನ- ವಿನಮನಭಞ್ಜನೋನ್ಮಥನಾಚೂಷಣೈಷಣದಾರಣರ್ಜೂಕರಣಪ್ರಕ್ಷಾಲನಪ್ರಧಮನಪ್ರಮಾರ್ಜನಾನಿ ಚತುರ್ವಿಂಶತಿಃ ||೧೭||
View original
यन्त्रकर्माणि तु- निर्घातनपूरणबन्धनव्यूहनवर्तनचालनविवर्तनविवरणपीडनमार्गविशोधनविकर्षणाहरणाञ्छनोन्नमन- विनमनभञ्जनोन्मथनाचूषणैषणदारणर्जूकरणप्रक्षालनप्रधमनप्रमार्जनानि चतुर्विंशतिः ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (18) · Śloka 18
ಸ್ವಬುದ್ಧ್ಯಾ ಚಾಪಿ ವಿಭಜೇದ್ಯನ್ತ್ರಕರ್ಮಾಣಿ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್ | ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯವಿಕಲ್ಪತ್ವಾಚ್ಛಲ್ಯಾನಾಮಿತಿ ನಿಶ್ಚಯಃ ||೧೮||
View original
स्वबुद्ध्या चापि विभजेद्यन्त्रकर्माणि बुद्धिमान् | असङ्ख्येयविकल्पत्वाच्छल्यानामिति निश्चयः ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (19) · Śloka 19
ತತ್ರ, ಅತಿಸ್ಥೂಲಮ್, ಅಸಾರಮ್, ಅತಿದೀರ್ಘಮ್, ಅತಿಹ್ರಸ್ವಮ್, ಅಗ್ರಾಹಿ, ವಿಷಮಗ್ರಾಹಿ, ವಕ್ರಂ, ಶಿಥಿಲಮ್, ಅತ್ಯುನ್ನತಮ್, ಮೃದುಕೀಲಂ, ಮೃದುಮುಖಂ, ಮೃದುಪಾಶಮ್, ಇತಿ ದ್ವಾದಶ ಯನ್ತ್ರದೋಷಾಃ ||೧೯||
View original
तत्र, अतिस्थूलम्, असारम्, अतिदीर्घम्, अतिह्रस्वम्, अग्राहि, विषमग्राहि, वक्रं, शिथिलम्, अत्युन्नतम्, मृदुकीलं, मृदुमुखं, मृदुपाशम्, इति द्वादश यन्त्रदोषाः ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (20) · Śloka 20
ಏತೈರ್ದೋಷೈರ್ವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಂ ಯನ್ತ್ರಮಷ್ಟಾದಶಾಙ್ಗುಲಮ್ | ಪ್ರಶಸ್ತಂ ಭಿಷಜಾ ಜ್ಞೇಯಂ ತದ್ಧಿ ಕರ್ಮಸು ಯೋಜಯೇತ್ ||೨೦||
View original
एतैर्दोषैर्विनिर्मुक्तं यन्त्रमष्टादशाङ्गुलम् | प्रशस्तं भिषजा ज्ञेयं तद्धि कर्मसु योजयेत् ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (21) · Śloka 21
ದೃಶ್ಯಂ ಸಿಂಹಮುಖಾದ್ಯೈಸ್ತು ಗೂಢಂ ಕಙ್ಕಮುಖಾದಿಭಿಃ | ನಿರ್ಹರೇತ ಶನೈಃ ಶಲ್ಯಂ ಶಾಸ್ತ್ರಯುಕ್ತಿವ್ಯಪೇಕ್ಷಯಾ ||೨೧||
View original
दृश्यं सिंहमुखाद्यैस्तु गूढं कङ्कमुखादिभिः | निर्हरेत शनैः शल्यं शास्त्रयुक्तिव्यपेक्षया ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (22) · Śloka 22
ನಿ(ವಿ)ವರ್ತತೇ ಸಾಧ್ವವಗಾಹತೇ ಚ ಶಲ್ಯಂ ನಿಗೃಹ್ಯೋದ್ಧರತೇ ಚ ಯಸ್ಮಾತ್ | ಯನ್ತ್ರೇಷ್ವತಃ ಕಙ್ಕಮುಖಂ ಪ್ರಧಾನಂ ಸ್ಥಾನೇಷು ಸರ್ವೇಷ್ವಧಿ(ವಿ)ಕಾರಿ ಚೈವ ||೨೨||
View original
नि(वि)वर्तते साध्ववगाहते च शल्यं निगृह्योद्धरते च यस्मात् | यन्त्रेष्वतः कङ्कमुखं प्रधानं स्थानेषु सर्वेष्वधि(वि)कारि चैव ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 7
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಯನ್ತ್ರವಿಧಿರ್ನಾಮ ಸಪ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೭||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने यन्त्रविधिर्नाम सप्तमोऽध्यायः ||७||
🔊 Audio coming soon