Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతో యంత్రవిధిమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||
View original
अथातो यन्त्रविधिमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
7. yantravidhyadhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
యంత్రశతమేకోత్తరం; అత్ర హస్తమేవ ప్రధానతమం యంత్రాణామవగచ్ఛ, (కిం కారణం ? యస్మాద్ధస్తాదృతే యంత్రాణామప్రవృత్తిరేవ) తదధీనత్వాద్యంత్రకర్మణాం ||3||
View original
यन्त्रशतमेकोत्तरम्; अत्र हस्तमेव प्रधानतमं यन्त्राणामवगच्छ, (किं कारणं ? यस्माद्धस्तादृते यन्त्राणामप्रवृत्तिरेव) तदधीनत्वाद्यन्त्रकर्मणाम् ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
తత్ర, మనఃశరీరాబాధకరాణి శల్యాని; తేషామాహరణోపాయో యంత్రాణి ||4||
View original
तत्र, मनःशरीराबाधकराणि शल्यानि; तेषामाहरणोपायो यन्त्राणि ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
తాని షట్ప్రకారాణి; తద్యథా- స్వస్తికయంత్రాణి, సందంశయంత్రాణి, తాలయంత్రాణి, నాడీయంత్రాణి, శలాకాయంత్రాణి, ఉపయంత్రాణి చేతి ||5||
View original
तानि षट्प्रकाराणि; तद्यथा- स्वस्तिकयन्त्राणि, सन्दंशयन्त्राणि, तालयन्त्राणि, नाडीयन्त्राणि, शलाकायन्त्राणि, उपयन्त्राणि चेति ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
తత్ర చతుర్వింశతిః స్వస్తికయంత్రాణి , ద్వే సందంశయంత్రే, ద్వే ఏవ తాలయంత్రే , వింశతిర్నాడ్యః, అష్టావింశతిః శలాకాః, పంచవింశతిరుపయంత్రాణి ||6||
View original
तत्र चतुर्विंशतिः स्वस्तिकयन्त्राणि , द्वे सन्दंशयन्त्रे, द्वे एव तालयन्त्रे , विंशतिर्नाड्यः, अष्टाविंशतिः शलाकाः, पञ्चविंशतिरुपयन्त्राणि ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
తాని ప్రాయశో లౌహాని భవంతి; తత్ప్రతిరూపకాణి వా తదలాభే ||7||
View original
तानि प्रायशो लौहानि भवन्ति; तत्प्रतिरूपकाणि वा तदलाभे ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
తత్ర, నానాప్రకారాణాం వ్యాలానాం మృగపక్షిణాం ముఖైర్ముఖాని యంత్రాణాం ప్రాయశః సదృశాని; తస్మాత్తత్సారూప్యాదాగమాదుపదేశాదన్యయంత్రదర్శనాద్యుక్తితశ్చ కారయేత్ ||8||
View original
तत्र, नानाप्रकाराणां व्यालानां मृगपक्षिणां मुखैर्मुखानि यन्त्राणां प्रायशः सदृशानि; तस्मात्तत्सारूप्यादागमादुपदेशादन्ययन्त्रदर्शनाद्युक्तितश्च कारयेत् ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
సమాహితాని యంత్రాణి ఖరశ్లక్ష్ణముఖాని చ | సుదృఢాని సురూపాణి సుగ్రహాణి చ కారయేత్ ||9||
View original
समाहितानि यन्त्राणि खरश्लक्ष्णमुखानि च | सुदृढानि सुरूपाणि सुग्रहाणि च कारयेत् ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
తత్ర స్వస్తికయంత్రాణి- అష్టాదశాంగులప్రమాణాని, సింహవ్యాఘ్రవృకతరక్ష్వృక్షద్వీపిమార్జారశృగాలమృగైర్వారుకకాకకంకకురరచాసభాసశశఘాత్యులూకచిల్లిశ్యేన- గృధ్రక్రౌంచభృంగరాజాంజలికర్ణావభంజననందీముఖముఖాని , మసూరాకృతిభిః కీలైరవబద్ధాని , మూలేఽంకుశవదావృత్తవారంగాణి , అస్థివిదష్టశల్యోద్ధరణార్థముపదిశ్యంతే ||10||
View original
तत्र स्वस्तिकयन्त्राणि- अष्टादशाङ्गुलप्रमाणानि, सिंहव्याघ्रवृकतरक्ष्वृक्षद्वीपिमार्जारशृगालमृगैर्वारुककाककङ्ककुररचासभासशशघात्युलूकचिल्लिश्येन- गृध्रक्रौञ्चभृङ्गराजाञ्जलिकर्णावभञ्जननन्दीमुखमुखानि , मसूराकृतिभिः कीलैरवबद्धानि , मूलेऽङ्कुशवदावृत्तवारङ्गाणि , अस्थिविदष्टशल्योद्धरणार्थमुपदिश्यन्ते ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (11) · Śloka 11
సనిగ్రహోఽనిగ్రహశ్చ సందంశౌ షోడశాంగులౌ భవతః, త్వఙ్మాంససిరాస్నాయుగతశల్యోద్ధరణార్థముపదిశ్యేతే ||11||
View original
सनिग्रहोऽनिग्रहश्च सन्दंशौ षोडशाङ्गुलौ भवतः, त्वङ्मांससिरास्नायुगतशल्योद्धरणार्थमुपदिश्येते ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (12) · Śloka 12
తాలయంత్రే - ద్వాదశాంగులే మత్స్యతాలవదేకతాలద్వితాలకే, కర్ణనాసానాడీశల్యానామాహరణార్థం ||12||
View original
तालयन्त्रे - द्वादशाङ्गुले मत्स्यतालवदेकतालद्वितालके, कर्णनासानाडीशल्यानामाहरणार्थम् ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (13) · Śloka 13
నాడీయంత్రాణి - అనేకప్రకారాణి, అనేకప్రయోజనాని, ఏకతోముఖాన్యుభయతోముఖాని చ; తాని స్రోతోగతశల్యోద్ధరణార్థం, రోగదర్శనార్థం, ఆచూషణార్థం, క్రియాసౌకర్యార్థం చేతి; తాని స్రోతోద్వారపరిణాహాని, యథాయోగదీర్ఘాణి చ | తత్ర భగందరార్శోవ్రణబస్త్యుత్తరబస్తిమూత్రవృద్ధిదకోదరధూమనిరుద్ధప్రకశసన్నిరుద్ధగుదయంత్రాణ్యలాబూశృంగయంత్రాణి చోపరిష్టాద్వక్ష్యామః ||13||
View original
नाडीयन्त्राणि - अनेकप्रकाराणि, अनेकप्रयोजनानि, एकतोमुखान्युभयतोमुखानि च; तानि स्रोतोगतशल्योद्धरणार्थं, रोगदर्शनार्थम्, आचूषणार्थं, क्रियासौकर्यार्थं चेति; तानि स्रोतोद्वारपरिणाहानि, यथायोगदीर्घाणि च | तत्र भगन्दरार्शोव्रणबस्त्युत्तरबस्तिमूत्रवृद्धिदकोदरधूमनिरुद्धप्रकशसन्निरुद्धगुदयन्त्राण्यलाबूशृङ्गयन्त्राणि चोपरिष्टाद्वक्ष्यामः ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (14) · Śloka 14
శలాకాయంత్రాణ్యపి నానాప్రకారాణి, నానాప్రయోజనాని, యథాయోగపరిణాహదీర్ఘాణి చ; తేషాం గండూపదసర్పఫణశరపుంఖబడిశముఖే ద్వే ద్వే, ఏషణవ్యూహనచాలనాహరణార్థముపదిశ్యేతే ; మసూరదలమాత్రముఖే ద్వే కించిదానతాగ్రే స్రోతోగతశల్యోద్ధరణార్థం; షట్ కార్పాసకృతోష్ణీషాణి , ప్రమార్జనక్రియాసు; త్రీణి దర్వ్యాకృతీని ఖల్లముఖాని, క్షారౌషధప్రణిధానార్థం ; త్రీణ్యన్యాని జాంబవవదనాని, త్రీణ్యంకుశవదనాని, షడేవాగ్నికర్మస్వభిప్రేతాని; నాసార్బుదహరణార్థమేకం కోలాస్థిదలమాత్రముఖం ఖల్లతీక్ష్ణౌష్ఠం ; అంజనార్థమేకం కలాయపరిమండలముభయతో ముకులాగ్రం; మూత్రమార్గవిశోధనార్థమేకం మాలతీపుష్పవృంతాగ్రప్రమాణపరిమండలమితి ||14||
View original
शलाकायन्त्राण्यपि नानाप्रकाराणि, नानाप्रयोजनानि, यथायोगपरिणाहदीर्घाणि च; तेषां गण्डूपदसर्पफणशरपुङ्खबडिशमुखे द्वे द्वे, एषणव्यूहनचालनाहरणार्थमुपदिश्येते ; मसूरदलमात्रमुखे द्वे किञ्चिदानताग्रे स्रोतोगतशल्योद्धरणार्थं; षट् कार्पासकृतोष्णीषाणि , प्रमार्जनक्रियासु; त्रीणि दर्व्याकृतीनि खल्लमुखानि, क्षारौषधप्रणिधानार्थं ; त्रीण्यन्यानि जाम्बववदनानि, त्रीण्यङ्कुशवदनानि, षडेवाग्निकर्मस्वभिप्रेतानि; नासार्बुदहरणार्थमेकं कोलास्थिदलमात्रमुखं खल्लतीक्ष्णौष्ठं ; अञ्जनार्थमेकं कलायपरिमण्डलमुभयतो मुकुलाग्रं; मूत्रमार्गविशोधनार्थमेकं मालतीपुष्पवृन्ताग्रप्रमाणपरिमण्डलमिति ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (15-16) · Śloka 16
ఉపయంత్రాణ్యపి- రజ్జువేణికాపట్టచర్మాంతవల్కలలతావస్త్రాష్ఠీలాశ్మముద్గరపాణిపాదతలాంగులిజిహ్వా- దంతనఖముఖబాలాశ్వకటకశాఖాష్ఠీవనప్రవాహణహర్షాయస్కాంతమయాని క్షారాగ్నిభేషజాని చేతి ||15|| ఏతాని దేహే సర్వస్మిన్ దేహస్యావయవే తథా | సంధౌ కోష్ఠే ధమన్యాం చ యథాయోగం ప్రయోజయేత్ ||16||
View original
उपयन्त्राण्यपि- रज्जुवेणिकापट्टचर्मान्तवल्कललतावस्त्राष्ठीलाश्ममुद्गरपाणिपादतलाङ्गुलिजिह्वा- दन्तनखमुखबालाश्वकटकशाखाष्ठीवनप्रवाहणहर्षायस्कान्तमयानि क्षाराग्निभेषजानि चेति ||१५|| एतानि देहे सर्वस्मिन् देहस्यावयवे तथा | सन्धौ कोष्ठे धमन्यां च यथायोगं प्रयोजयेत् ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (17) · Śloka 17
యంత్రకర్మాణి తు- నిర్ఘాతనపూరణబంధనవ్యూహనవర్తనచాలనవివర్తనవివరణపీడనమార్గవిశోధనవికర్షణాహరణాంఛనోన్నమన- వినమనభంజనోన్మథనాచూషణైషణదారణర్జూకరణప్రక్షాలనప్రధమనప్రమార్జనాని చతుర్వింశతిః ||17||
View original
यन्त्रकर्माणि तु- निर्घातनपूरणबन्धनव्यूहनवर्तनचालनविवर्तनविवरणपीडनमार्गविशोधनविकर्षणाहरणाञ्छनोन्नमन- विनमनभञ्जनोन्मथनाचूषणैषणदारणर्जूकरणप्रक्षालनप्रधमनप्रमार्जनानि चतुर्विंशतिः ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (18) · Śloka 18
స్వబుద్ధ్యా చాపి విభజేద్యంత్రకర్మాణి బుద్ధిమాన్ | అసంఖ్యేయవికల్పత్వాచ్ఛల్యానామితి నిశ్చయః ||18||
View original
स्वबुद्ध्या चापि विभजेद्यन्त्रकर्माणि बुद्धिमान् | असङ्ख्येयविकल्पत्वाच्छल्यानामिति निश्चयः ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (19) · Śloka 19
తత్ర, అతిస్థూలం, అసారం, అతిదీర్ఘం, అతిహ్రస్వం, అగ్రాహి, విషమగ్రాహి, వక్రం, శిథిలం, అత్యున్నతం, మృదుకీలం, మృదుముఖం, మృదుపాశం, ఇతి ద్వాదశ యంత్రదోషాః ||19||
View original
तत्र, अतिस्थूलम्, असारम्, अतिदीर्घम्, अतिह्रस्वम्, अग्राहि, विषमग्राहि, वक्रं, शिथिलम्, अत्युन्नतम्, मृदुकीलं, मृदुमुखं, मृदुपाशम्, इति द्वादश यन्त्रदोषाः ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (20) · Śloka 20
ఏతైర్దోషైర్వినిర్ముక్తం యంత్రమష్టాదశాంగులం | ప్రశస్తం భిషజా జ్ఞేయం తద్ధి కర్మసు యోజయేత్ ||20||
View original
एतैर्दोषैर्विनिर्मुक्तं यन्त्रमष्टादशाङ्गुलम् | प्रशस्तं भिषजा ज्ञेयं तद्धि कर्मसु योजयेत् ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (21) · Śloka 21
దృశ్యం సింహముఖాద్యైస్తు గూఢం కంకముఖాదిభిః | నిర్హరేత శనైః శల్యం శాస్త్రయుక్తివ్యపేక్షయా ||21||
View original
दृश्यं सिंहमुखाद्यैस्तु गूढं कङ्कमुखादिभिः | निर्हरेत शनैः शल्यं शास्त्रयुक्तिव्यपेक्षया ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (22) · Śloka 22
ని(వి)వర్తతే సాధ్వవగాహతే చ శల్యం నిగృహ్యోద్ధరతే చ యస్మాత్ | యంత్రేష్వతః కంకముఖం ప్రధానం స్థానేషు సర్వేష్వధి(వి)కారి చైవ ||22||
View original
नि(वि)वर्तते साध्ववगाहते च शल्यं निगृह्योद्धरते च यस्मात् | यन्त्रेष्वतः कङ्कमुखं प्रधानं स्थानेषु सर्वेष्वधि(वि)कारि चैव ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 7
ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాం సూత్రస్థానే యంత్రవిధిర్నామ సప్తమోఽధ్యాయః ||7||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने यन्त्रविधिर्नाम सप्तमोऽध्यायः ||७||
🔊 Audio coming soon