8. śastrāvacāraṇīyādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತಃ ಶಸ್ತ್ರಾವಚಾರಣೀಯಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ವಿಂಶತಿಃ ಶಸ್ತ್ರಾಣಿ, ತದ್ಯಥಾ- ಮಣ್ಡಲಾಗ್ರಕರಪತ್ರವೃದ್ಧಿಪತ್ರನಖಶಸ್ತ್ರಮುದ್ರಿಕೋತ್ಪಲಪತ್ರಕಾರ್ಧಧಾರಸೂಚೀಕುಶಪತ್ರಾಟೀಮುಖ- ಶರಾರಿಮುಖಾನ್ತರ್ಮುಖತ್ರಿಕೂರ್ಚಕಕುಠಾರಿಕಾವ್ರೀಹಿಮುಖಾರಾವೇತಸಪತ್ರಕಬಡಿಶದನ್ತಶಙ್ಕ್ವೇಷಣ್ಯ ಇತಿ ||೩||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

ತತ್ರ ಮಣ್ಡಲಾಗ್ರಕರಪತ್ರೇ ಸ್ಯಾತಾಂ ಛೇದನೇ ಲೇಖನೇ ಚ, ವೃದ್ಧಿಪತ್ರನಖಶಸ್ತ್ರಮುದ್ರಿಕೋತ್ಪಲಪತ್ರಕಾರ್ಧಧಾರಾಣಿ ಛೇದನೇ ಭೇದನೇ ಚ, ಸೂಚೀಕುಶಪತ್ರಾಟೀ(ಟಾ)ಮುಖಶರಾರಿಮುಖಾನ್ತರ್ಮುಖತ್ರಿಕೂರ್ಚಕಾನಿ ವಿಸ್ರಾವಣೇ, ಕುಠಾರಿಕಾವ್ರೀಹಿಮುಖಾರಾವೇತಸಪತ್ರಕಾಣಿ ವ್ಯಧನೇ ಸೂಚೀ ಚ, ಬಡಿಶಂ ದನ್ತಶಙ್ಕುಶ್ಚಾಹರಣೇ, ಏಷಣ್ಯೇಷಣೇ ಆನುಲೋಮ್ಯೇ ಚ, ಸೂಚ್ಯಃ ಸೀವನೇ; ಇತ್ಯಷ್ಟವಿಧೇ ಕರ್ಮಣ್ಯುಪಯೋಗಃ ಶಸ್ತ್ರಾಣಾಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಃ ||೪||

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

ತೇಷಾಮಥ ಯಥಾಯೋಗಂ ಗ್ರಹಣಸಮಾಸೋಪಾಯಃ ಕರ್ಮಸು ವಕ್ಷ್ಯತೇ- ತತ್ರ ವೃದ್ಧಿಪತ್ರಂ ವೃನ್ತಫಲಸಾಧಾರಣೇ ಭಾಗೇ ಗೃಹ್ಣೀಯಾತ್, ಭೇದನಾನ್ಯೇವಂ ಸರ್ವಾಣಿ, ವೃದ್ಧಿಪತ್ರಂ ಮಣ್ಡಲಾಗ್ರಂ ಚ ಕಿಞ್ಚಿದುತ್ತಾನೇನ ಪಾಣಿನಾ ಲೇಖನೇ ಬಹುಶೋಽವಚಾರ್ಯಂ, ವೃನ್ತಾಗ್ರೇ ವಿಸ್ರಾವಣಾನಿ, ವಿಶೇಷೇಣ ತು ಬಾಲವೃದ್ಧಸುಕುಮಾರಭೀರುನಾರೀಣಾಂ ರಾಜ್ಞಾಂ ರಾಜಮಾ(ಪು)ತ್ರಾಣಾಂ ಚ ತ್ರಿಕೂರ್ಚಕೇನ ವಿಸ್ರಾವಯೇತ್, ತಲಪ್ರಚ್ಛಾದಿತವೃನ್ತಮಙ್ಗುಷ್ಠಪ್ರದೇಶಿನೀಭ್ಯಾಂ ವ್ರೀಹಿಮುಖಂ, ಕುಠಾರಿಕಾಂ ವಾಮಹಸ್ತನ್ಯಸ್ತಾಮಿತರಹಸ್ತಮಧ್ಯಮಾಙ್ಗುಲ್ಯಾಽಙ್ಗುಷ್ಠವಿಷ್ಟಬ್ಧಯಾಽಭಿಹನ್ಯಾತ್ , ಆರಾಕರಪತ್ರೈಷಣ್ಯೋ ಮೂಲೇ, ಶೇಷಾಣಿ ತು ಯಥಾಯೋಗಂ ಗೃಹ್ಣೀಯಾತ್ ||೫||

Adhikarana 5 (6) · Śloka 6

ತೇಷಾಂ ನಾಮಭಿರೇವಾಕೃತಯಃ ಪ್ರಾಯೇಣ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾಃ ||೬||

Adhikarana 6 (7) · Śloka 7

ತತ್ರ ನಖಶಸ್ತ್ರೈಷಣ್ಯಾವಷ್ಟಾಙ್ಗುಲೇ , ಸೂಚ್ಯೋ ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ, (ಪ್ರದೇಶಿನ್ಯಗ್ರಪರ್ವಪ್ರದೇಶಪ್ರಮಾಣಾ ಮುದ್ರಿಕಾ, ದಶಾಙ್ಗುಲಾ ಶರಾರಿಮುಖೀ ಸಾ ಚ (ಯಾ ಸಾ) ಕರ್ತರೀತಿ ಕಥ್ಯತೇ) | ಶೇಷಾಣಿ ತು ಷಡಙ್ಗುಲಾನಿ ||೭||

Adhikarana 7 (8) · Śloka 8

ತಾನಿ ಸುಗ್ರಹಾಣಿ, ಸುಲೋಹಾನಿ, ಸುಧಾರಾಣಿ, ಸುರೂಪಾಣಿ, ಸುಸಮಾಹಿತಮುಖಾಗ್ರಾಣಿ, ಅಕರಾಲಾನಿ, ಚೇತಿ ಶಸ್ತ್ರಸಮ್ಪತ್ ||೮||

Adhikarana 8 (9) · Śloka 9

ತತ್ರ ವಕ್ರಂ, ಕುಣ್ಠಂ, ಖಣ್ಡಂ, ಖರಧಾರಮ್, ಅತಿಸ್ಥೂಲಮ್, ಅತ್ಯಲ್ಪಮ್, ಅತಿದೀರ್ಘಮ್, ಅತಿಹ್ರಸ್ವಮ್, ಇತ್ಯಷ್ಟೌ ಶಸ್ತ್ರದೋಷಾಃ | ಅತೋ ವಿಪರೀತಗುಣಮಾದದೀತ, ಅನ್ಯತ್ರ ಕರಪತ್ರಾತ್; ತದ್ಧಿ ಖರಧಾರಮಸ್ಥಿಚ್ಛೇದನಾರ್ಥಮ್ ||೯||

Adhikarana 9 (10) · Śloka 10

ತತ್ರ ಧಾರಾ ಭೇದನಾನಾಂ ಮಾಸೂರೀ, ಲೇಖನಾನಾಮರ್ಧಮಾಸೂರೀ, ವ್ಯಧನಾನಾಂ ವಿಸ್ರಾವಣಾನಾಂ ಚ ಕೈಶಿಕೀ, ಛೇದನಾನಾಮರ್ಧಕೈಶಿಕೀತಿ ||೧೦||

Adhikarana 10 (11) · Śloka 11

ಬಡಿಶಂ ದನ್ತಶಙ್ಕುಶ್ಚಾನತಾಗ್ರೇ | ತೀಕ್ಷ್ಣಕಣ್ಟಕಪ್ರಥಮಯವಪತ್ರಮುಖ್ಯೇಷಣೀ (ಗಣ್ಡೂಪದಾಕಾರಮುಖೀ ಚ) ||೧೧||

Adhikarana 11 (12) · Śloka 12

ತೇಷಾಂ ಪಾಯನಾ ತ್ರಿವಿಧಾ ಕ್ಷಾರೋದಕತೈಲೇಷು | ತತ್ರ ಕ್ಷಾರಪಾಯಿತಂ ಶರಶಲ್ಯಾಸ್ಥಿಚ್ಛೇದನೇಷು, ಉದಕಪಾಯಿತಂ ಮಾಂಸಚ್ಛೇದನಭೇದನಪಾಟನೇಷು, ತೈಲಪಾಯಿತಂ ಸಿರಾವ್ಯಧನಸ್ನಾಯುಚ್ಛೇದನೇಷು ||೧೨||

Adhikarana 12 (13) · Śloka 13

ತೇಷಾಂ ನಿಶಾನಾರ್ಥಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಶಿಲಾ ಮಾಷವರ್ಣಾ; ಧಾರಾಸಂಸ್ಥಾಪನಾರ್ಥಂ ಶಾಲ್ಮಲೀಫಲಕಮಿತಿ ||೧೩||

Adhikarana 13 (14) · Śloka 14

ಭವತಿ ಚಾತ್ರ- ಯದಾ ಸುನಿಶಿತಂ ಶಸ್ತ್ರಂ ರೋಮಚ್ಛೇದಿ ಸುಸಂಸ್ಥಿತಮ್ | ಸುಗೃಹೀತಂ ಪ್ರಮಾಣೇನ ತದಾ ಕರ್ಮಸು ಯೋಜಯೇತ್ ||೧೪||

Adhikarana 14 (15) · Śloka 15

ಅನುಶಸ್ತ್ರಾಣಿ ತು ತ್ವಕ್ಸಾರಸ್ಫಟಿಕಕಾಚಕುರುವಿನ್ದಜಲೌಕೋಗ್ನಿಕ್ಷಾರನಖಗೋಜೀಶೇಫಾಲಿಕಾಶಾಕಪತ್ರಕರೀರಬಾಲಾಙ್ಗುಲಯ ಇತಿ ||೧೫||

Adhikarana 15 (16-18) · Śloka 19

ಶಿಶೂನಾಂ ಶಸ್ತ್ರಭೀರೂಣಾಂ ಶಸ್ತ್ರಾಭಾವೇ ಚ ಯೋಜಯೇತ್ | ತ್ವಕ್ಸಾರಾದಿಚತುರ್ವರ್ಗಂ ಛೇದ್ಯೇ ಭೇದ್ಯೇ ಚ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್ ||೧೬|| ಆಹಾರ್ಯಚ್ಛೇದ್ಯಭೇದ್ಯೇಷು ನಖಂ ಶಕ್ಯೇಷು ಯೋಜಯೇತ್ | ವಿಧಿಃ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯತೇ ಪಶ್ಚಾತ್ ಕ್ಷಾರವಹ್ನಿಜಲೌಕಸಾಮ್ ||೧೭|| ಯೇ ಸ್ಯುರ್ಮುಖಗತಾ ರೋಗಾ ನೇತ್ರವರ್ತ್ಮಗತಾಶ್ಚ ಯೇ | ಗೋಜೀಶೇಫಾಲಿಕಾಶಾಕಪತ್ರೈರ್ವಿಸ್ರಾವಯೇತ್ತು ತಾನ್ ||೧೮|| ಏಷ್ಯೇಷ್ವೇಷಣ್ಯಲಾಭೇ ತು ಬಾಲಾಙ್ಗುಲ್ಯಙ್ಕುರಾ ಹಿತಾಃ |೧೯|

Adhikarana 16 (19) · Śloka 19

ಶಸ್ತ್ರಾಣ್ಯೇತಾನಿ ಮತಿಮಾನ್ ಶುದ್ಧಶೈಕ್ಯಾಯಸಾನಿ ತು | ಕಾರಯೇತ್ ಕರಣಪ್ರಾಪ್ತಂ ಕರ್ಮಾರಂ ಕರ್ಮಕೋವಿದಮ್ ||೧೯||

Adhikarana 17 (20) · Śloka 20

ಪ್ರಯೋಗಜ್ಞಸ್ಯ ವೈದ್ಯಸ್ಯ ಸಿದ್ಧಿರ್ಭವತಿ ನಿತ್ಯಶಃ | ತಸ್ಮಾತ್ ಪರಿಚಯಂ ಕುರ್ಯಾಚ್ಛಸ್ತ್ರಾಣಾಂ ಗ್ರಹಣೇ ಸದಾ ||೨೦||

Adhikarana puShpikA · Śloka 8

ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನೇ ಶಸ್ತ್ರಾವಚಾರಣೀಯೋ ನಾಮಾಷ್ಟಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೮||