Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതഃ ശസ്ത്രാവചാരണീയമധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||
View original
अथातः शस्त्रावचारणीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
8. śastrāvacāraṇīyādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
വിംശതിഃ ശസ്ത്രാണി, തദ്യഥാ- മണ്ഡലാഗ്രകരപത്രവൃദ്ധിപത്രനഖശസ്ത്രമുദ്രികോത്പലപത്രകാര്ധധാരസൂചീകുശപത്രാടീമുഖ- ശരാരിമുഖാന്തര്മുഖത്രികൂര്ചകകുഠാരികാവ്രീഹിമുഖാരാവേതസപത്രകബഡിശദന്തശങ്ക്വേഷണ്യ ഇതി ||൩||
View original
विंशतिः शस्त्राणि, तद्यथा- मण्डलाग्रकरपत्रवृद्धिपत्रनखशस्त्रमुद्रिकोत्पलपत्रकार्धधारसूचीकुशपत्राटीमुख- शरारिमुखान्तर्मुखत्रिकूर्चककुठारिकाव्रीहिमुखारावेतसपत्रकबडिशदन्तशङ्क्वेषण्य इति ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
തത്ര മണ്ഡലാഗ്രകരപത്രേ സ്യാതാം ഛേദനേ ലേഖനേ ച, വൃദ്ധിപത്രനഖശസ്ത്രമുദ്രികോത്പലപത്രകാര്ധധാരാണി ഛേദനേ ഭേദനേ ച, സൂചീകുശപത്രാടീ(ടാ)മുഖശരാരിമുഖാന്തര്മുഖത്രികൂര്ചകാനി വിസ്രാവണേ, കുഠാരികാവ്രീഹിമുഖാരാവേതസപത്രകാണി വ്യധനേ സൂചീ ച, ബഡിശം ദന്തശങ്കുശ്ചാഹരണേ, ഏഷണ്യേഷണേ ആനുലോമ്യേ ച, സൂച്യഃ സീവനേ; ഇത്യഷ്ടവിധേ കര്മണ്യുപയോഗഃ ശസ്ത്രാണാം വ്യാഖ്യാതഃ ||൪||
View original
तत्र मण्डलाग्रकरपत्रे स्यातां छेदने लेखने च, वृद्धिपत्रनखशस्त्रमुद्रिकोत्पलपत्रकार्धधाराणि छेदने भेदने च, सूचीकुशपत्राटी(टा)मुखशरारिमुखान्तर्मुखत्रिकूर्चकानि विस्रावणे, कुठारिकाव्रीहिमुखारावेतसपत्रकाणि व्यधने सूची च, बडिशं दन्तशङ्कुश्चाहरणे, एषण्येषणे आनुलोम्ये च, सूच्यः सीवने; इत्यष्टविधे कर्मण्युपयोगः शस्त्राणां व्याख्यातः ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
തേഷാമഥ യഥായോഗം ഗ്രഹണസമാസോപായഃ കര്മസു വക്ഷ്യതേ- തത്ര വൃദ്ധിപത്രം വൃന്തഫലസാധാരണേ ഭാഗേ ഗൃഹ്ണീയാത്, ഭേദനാന്യേവം സര്വാണി, വൃദ്ധിപത്രം മണ്ഡലാഗ്രം ച കിഞ്ചിദുത്താനേന പാണിനാ ലേഖനേ ബഹുശോऽവചാര്യം, വൃന്താഗ്രേ വിസ്രാവണാനി, വിശേഷേണ തു ബാലവൃദ്ധസുകുമാരഭീരുനാരീണാം രാജ്ഞാം രാജമാ(പു)ത്രാണാം ച ത്രികൂര്ചകേന വിസ്രാവയേത്, തലപ്രച്ഛാദിതവൃന്തമങ്ഗുഷ്ഠപ്രദേശിനീഭ്യാം വ്രീഹിമുഖം, കുഠാരികാം വാമഹസ്തന്യസ്താമിതരഹസ്തമധ്യമാങ്ഗുല്യാऽങ്ഗുഷ്ഠവിഷ്ടബ്ധയാऽഭിഹന്യാത് , ആരാകരപത്രൈഷണ്യോ മൂലേ, ശേഷാണി തു യഥായോഗം ഗൃഹ്ണീയാത് ||൫||
View original
तेषामथ यथायोगं ग्रहणसमासोपायः कर्मसु वक्ष्यते- तत्र वृद्धिपत्रं वृन्तफलसाधारणे भागे गृह्णीयात्, भेदनान्येवं सर्वाणि, वृद्धिपत्रं मण्डलाग्रं च किञ्चिदुत्तानेन पाणिना लेखने बहुशोऽवचार्यं, वृन्ताग्रे विस्रावणानि, विशेषेण तु बालवृद्धसुकुमारभीरुनारीणां राज्ञां राजमा(पु)त्राणां च त्रिकूर्चकेन विस्रावयेत्, तलप्रच्छादितवृन्तमङ्गुष्ठप्रदेशिनीभ्यां व्रीहिमुखं, कुठारिकां वामहस्तन्यस्तामितरहस्तमध्यमाङ्गुल्याऽङ्गुष्ठविष्टब्धयाऽभिहन्यात् , आराकरपत्रैषण्यो मूले, शेषाणि तु यथायोगं गृह्णीयात् ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
തേഷാം നാമഭിരേവാകൃതയഃ പ്രായേണ വ്യാഖ്യാതാഃ ||൬||
View original
तेषां नामभिरेवाकृतयः प्रायेण व्याख्याताः ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
തത്ര നഖശസ്ത്രൈഷണ്യാവഷ്ടാങ്ഗുലേ , സൂച്യോ വക്ഷ്യന്തേ, (പ്രദേശിന്യഗ്രപര്വപ്രദേശപ്രമാണാ മുദ്രികാ, ദശാങ്ഗുലാ ശരാരിമുഖീ സാ ച (യാ സാ) കര്തരീതി കഥ്യതേ) | ശേഷാണി തു ഷഡങ്ഗുലാനി ||൭||
View original
तत्र नखशस्त्रैषण्यावष्टाङ्गुले , सूच्यो वक्ष्यन्ते, (प्रदेशिन्यग्रपर्वप्रदेशप्रमाणा मुद्रिका, दशाङ्गुला शरारिमुखी सा च (या सा) कर्तरीति कथ्यते) | शेषाणि तु षडङ्गुलानि ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
താനി സുഗ്രഹാണി, സുലോഹാനി, സുധാരാണി, സുരൂപാണി, സുസമാഹിതമുഖാഗ്രാണി, അകരാലാനി, ചേതി ശസ്ത്രസമ്പത് ||൮||
View original
तानि सुग्रहाणि, सुलोहानि, सुधाराणि, सुरूपाणि, सुसमाहितमुखाग्राणि, अकरालानि, चेति शस्त्रसम्पत् ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
തത്ര വക്രം, കുണ്ഠം, ഖണ്ഡം, ഖരധാരമ്, അതിസ്ഥൂലമ്, അത്യല്പമ്, അതിദീര്ഘമ്, അതിഹ്രസ്വമ്, ഇത്യഷ്ടൌ ശസ്ത്രദോഷാഃ | അതോ വിപരീതഗുണമാദദീത, അന്യത്ര കരപത്രാത്; തദ്ധി ഖരധാരമസ്ഥിച്ഛേദനാര്ഥമ് ||൯||
View original
तत्र वक्रं, कुण्ठं, खण्डं, खरधारम्, अतिस्थूलम्, अत्यल्पम्, अतिदीर्घम्, अतिह्रस्वम्, इत्यष्टौ शस्त्रदोषाः | अतो विपरीतगुणमाददीत, अन्यत्र करपत्रात्; तद्धि खरधारमस्थिच्छेदनार्थम् ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
തത്ര ധാരാ ഭേദനാനാം മാസൂരീ, ലേഖനാനാമര്ധമാസൂരീ, വ്യധനാനാം വിസ്രാവണാനാം ച കൈശികീ, ഛേദനാനാമര്ധകൈശികീതി ||൧൦||
View original
तत्र धारा भेदनानां मासूरी, लेखनानामर्धमासूरी, व्यधनानां विस्रावणानां च कैशिकी, छेदनानामर्धकैशिकीति ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (11) · Śloka 11
ബഡിശം ദന്തശങ്കുശ്ചാനതാഗ്രേ | തീക്ഷ്ണകണ്ടകപ്രഥമയവപത്രമുഖ്യേഷണീ (ഗണ്ഡൂപദാകാരമുഖീ ച) ||൧൧||
View original
बडिशं दन्तशङ्कुश्चानताग्रे | तीक्ष्णकण्टकप्रथमयवपत्रमुख्येषणी (गण्डूपदाकारमुखी च) ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (12) · Śloka 12
തേഷാം പായനാ ത്രിവിധാ ക്ഷാരോദകതൈലേഷു | തത്ര ക്ഷാരപായിതം ശരശല്യാസ്ഥിച്ഛേദനേഷു, ഉദകപായിതം മാംസച്ഛേദനഭേദനപാടനേഷു, തൈലപായിതം സിരാവ്യധനസ്നായുച്ഛേദനേഷു ||൧൨||
View original
तेषां पायना त्रिविधा क्षारोदकतैलेषु | तत्र क्षारपायितं शरशल्यास्थिच्छेदनेषु, उदकपायितं मांसच्छेदनभेदनपाटनेषु, तैलपायितं सिराव्यधनस्नायुच्छेदनेषु ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (13) · Śloka 13
തേഷാം നിശാനാര്ഥം ശ്ലക്ഷ്ണശിലാ മാഷവര്ണാ; ധാരാസംസ്ഥാപനാര്ഥം ശാല്മലീഫലകമിതി ||൧൩||
View original
तेषां निशानार्थं श्लक्ष्णशिला माषवर्णा; धारासंस्थापनार्थं शाल्मलीफलकमिति ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (14) · Śloka 14
ഭവതി ചാത്ര- യദാ സുനിശിതം ശസ്ത്രം രോമച്ഛേദി സുസംസ്ഥിതമ് | സുഗൃഹീതം പ്രമാണേന തദാ കര്മസു യോജയേത് ||൧൪||
View original
भवति चात्र- यदा सुनिशितं शस्त्रं रोमच्छेदि सुसंस्थितम् | सुगृहीतं प्रमाणेन तदा कर्मसु योजयेत् ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (15) · Śloka 15
അനുശസ്ത്രാണി തു ത്വക്സാരസ്ഫടികകാചകുരുവിന്ദജലൌകോഗ്നിക്ഷാരനഖഗോജീശേഫാലികാശാകപത്രകരീരബാലാങ്ഗുലയ ഇതി ||൧൫||
View original
अनुशस्त्राणि तु त्वक्सारस्फटिककाचकुरुविन्दजलौकोग्निक्षारनखगोजीशेफालिकाशाकपत्रकरीरबालाङ्गुलय इति ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (16-18) · Śloka 19
ശിശൂനാം ശസ്ത്രഭീരൂണാം ശസ്ത്രാഭാവേ ച യോജയേത് | ത്വക്സാരാദിചതുര്വര്ഗം ഛേദ്യേ ഭേദ്യേ ച ബുദ്ധിമാന് ||൧൬|| ആഹാര്യച്ഛേദ്യഭേദ്യേഷു നഖം ശക്യേഷു യോജയേത് | വിധിഃ പ്രവക്ഷ്യതേ പശ്ചാത് ക്ഷാരവഹ്നിജലൌകസാമ് ||൧൭|| യേ സ്യുര്മുഖഗതാ രോഗാ നേത്രവര്ത്മഗതാശ്ച യേ | ഗോജീശേഫാലികാശാകപത്രൈര്വിസ്രാവയേത്തു താന് ||൧൮|| ഏഷ്യേഷ്വേഷണ്യലാഭേ തു ബാലാങ്ഗുല്യങ്കുരാ ഹിതാഃ |൧൯|
View original
शिशूनां शस्त्रभीरूणां शस्त्राभावे च योजयेत् | त्वक्सारादिचतुर्वर्गं छेद्ये भेद्ये च बुद्धिमान् ||१६|| आहार्यच्छेद्यभेद्येषु नखं शक्येषु योजयेत् | विधिः प्रवक्ष्यते पश्चात् क्षारवह्निजलौकसाम् ||१७|| ये स्युर्मुखगता रोगा नेत्रवर्त्मगताश्च ये | गोजीशेफालिकाशाकपत्रैर्विस्रावयेत्तु तान् ||१८|| एष्येष्वेषण्यलाभे तु बालाङ्गुल्यङ्कुरा हिताः |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (19) · Śloka 19
ശസ്ത്രാണ്യേതാനി മതിമാന് ശുദ്ധശൈക്യായസാനി തു | കാരയേത് കരണപ്രാപ്തം കര്മാരം കര്മകോവിദമ് ||൧൯||
View original
शस्त्राण्येतानि मतिमान् शुद्धशैक्यायसानि तु | कारयेत् करणप्राप्तं कर्मारं कर्मकोविदम् ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (20) · Śloka 20
പ്രയോഗജ്ഞസ്യ വൈദ്യസ്യ സിദ്ധിര്ഭവതി നിത്യശഃ | തസ്മാത് പരിചയം കുര്യാച്ഛസ്ത്രാണാം ഗ്രഹണേ സദാ ||൨൦||
View original
प्रयोगज्ञस्य वैद्यस्य सिद्धिर्भवति नित्यशः | तस्मात् परिचयं कुर्याच्छस्त्राणां ग्रहणे सदा ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 8
ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാം സൂത്രസ്ഥാനേ ശസ്ത്രാവചാരണീയോ നാമാഷ്ടമോऽധ്യായഃ ||൮||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने शस्त्रावचारणीयो नामाष्टमोऽध्यायः ||८||
🔊 Audio coming soon