Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤ ਔਪਦ੍ਰਵਿਕਮਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
View original
अथात औपद्रविकमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
1. aupadravikādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 4
ਅਧ੍ਯਾਯਾਨਾਂ ਸ਼ਤੇ ਵਿਂਸ਼ੇ ਯਦੁਕ੍ਤਮਸਕਨ੍ਮਯਾ | ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਬਹੁਧਾ ਸਮ੍ਯਗੁਤ੍ਤਰੇਰ੍ਥਾਨਿਮਾਨਿਤਿ ||੩|| ਇਦਾਨੀਂ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਤਨ੍ਤ੍ਰਮੁਤ੍ਤਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ |੪|
View original
अध्यायानां शते विंशे यदुक्तमसकृन्मया | वक्ष्यामि बहुधा सम्यगुत्तरेऽर्थानिमानिति ||३|| इदानीं तत् प्रवक्ष्यामि तन्त्रमुत्तरमुत्तमम् |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4-7) · Śloka 8
ਨਿਖਿਲੇਨੋਪਦਿਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਤ੍ਰ ਰੋਗਾਃ ਪਥਗ੍ਵਿਧਾਃ ||੪|| ਸ਼ਾਲਾਕ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰਾਭਿਹਿਤਾ ਵਿਦੇਹਾਧਿਪਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ | ਯੇ ਚ ਵਿਸ੍ਤਰਤੋ ਦਸ੍ਟਾਃ ਕੁਮਾਰਾਬਾਧਹੇਤਵਃ ||੫|| ਸਟ੍ਸੁ ਕਾਯਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸੁ ਯੇ ਚੋਕ੍ਤਾਃ ਪਰਮਰ੍ਸਿਭਿਃ | ਉਪਸਰ੍ਗਾਦਯੋ ਰੋਗਾ ਯੇ ਚਾਪ੍ਯਾਗਨ੍ਤਵਃ ਸ੍ਮਤਾਃ ||੬|| ਤ੍ਰਿਸਸ੍ਟੀ ਰਸਸਂਸਰ੍ਗਾਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥਵਤ੍ਤਂ ਤਥੈਵ ਚ | ਯੁਕ੍ਤਾਰ੍ਥਾ ਯੁਕ੍ਤਯਸ਼੍ਚੈਵ ਦੋਸਭੇਦਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ||੭|| ਯਤ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਵਿਵਿਧਾ ਅਰ੍ਥਾ ਰੋਗਸਾਧਨਹੇਤਵਃ |੮|
View original
निखिलेनोपदिश्यन्ते यत्र रोगाः पृथग्विधाः ||४|| शालाक्यतन्त्राभिहिता विदेहाधिपकीर्तिताः | ये च विस्तरतो दृष्टाः कुमाराबाधहेतवः ||५|| षट्सु कायचिकित्सासु ये चोक्ताः परमर्षिभिः | उपसर्गादयो रोगा ये चाप्यागन्तवः स्मृताः ||६|| त्रिषष्टी रससंसर्गाः स्वस्थवृत्तं तथैव च | युक्तार्था युक्तयश्चैव दोषभेदास्तथैव च ||७|| यत्रोक्ता विविधा अर्था रोगसाधनहेतवः |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (8-9) · Śloka 9
ਮਹਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਗਾਧਸ੍ਯਾਮ੍ਬੁਧੇਰਿਵ ||੮|| ਆਦਾਵੇਵੋਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗਸ੍ਥਾਨ੍ ਰੋਗਾਨਭਿਦਧਾਮ੍ਯਹਮ੍ | ਸਙ੍ਖ੍ਯਯਾ ਲਕ੍ਸਣੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਾਧ੍ਯਾਸਾਧ੍ਯਕ੍ਰਮੇਣ ਚ ||੯||
View original
महतस्तस्य तन्त्रस्य दुर्गाधस्याम्बुधेरिव ||८|| आदावेवोत्तमाङ्गस्थान् रोगानभिदधाम्यहम् | सङ्ख्यया लक्षणैश्चापि साध्यासाध्यक्रमेण च ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (10) · Śloka 11
ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਦ੍ਵਯਙ੍ਗੁਲਬਾਹੁਲ੍ਯਂ ਸ੍ਵਾਙ੍ਗੁਸ੍ਠੋਦਰਸਮ੍ਮਿਤਮ੍ | ਦ੍ਵ੍ਯਙ੍ਗੁਲਂ ਸਰ੍ਵਤਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਭਿਸਙ੍ਨਯਨਬੁਦ੍ਬੁਦਮ੍ ||੧੦|| ਸੁਵਤ੍ਤਂ ਗੋਸ੍ਤਨਾਕਾਰਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਗੁਣੋਦ੍ਭਵਮ੍ |੧੧|
View original
विद्याद्द्वयङ्गुलबाहुल्यं स्वाङ्गुष्ठोदरसम्मितम् | द्व्यङ्गुलं सर्वतः सार्धं भिषङ्नयनबुद्बुदम् ||१०|| सुवृत्तं गोस्तनाकारं सर्वभूतगुणोद्भवम् |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (11) · Śloka 12
ਪਲਂ ਭੁਵੋਗ੍ਨਿਤੋ ਰਕ੍ਤਂ ਵਾਤਾਤ੍ ਕਸ੍ਣਂ ਸਿਤਂ ਜਲਾਤ੍ ||੧੧|| ਆਕਾਸ਼ਾਦਸ਼੍ਰੁਮਾਰ੍ਗਾਸ਼੍ਚ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਨੇਤ੍ਰਬੁਦ੍ਬੁਦੇ |੧੨|
View original
पलं भुवोऽग्नितो रक्तं वातात् कृष्णं सितं जलात् ||११|| आकाशादश्रुमार्गाश्च जायन्ते नेत्रबुद्बुदे |१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (12-13) · Śloka 13
ਦਸ੍ਟਿਂ ਚਾਤ੍ਰ ਤਥਾ ਵਕ੍ਸ੍ਯੇ ਯਥਾ ਬ੍ਰੂਯਾਦ੍ਵਿਸ਼ਾਰਦਃ ||੧੨|| ਨੇਤ੍ਰਾਯਾਮਤ੍ਰਿਭਾਗਂ ਤੁ ਕਸ੍ਣਮਣ੍ਡਲਮੁਚ੍ਯਤੇ | ਕਸ੍ਣਾਤ੍ ਸਪ੍ਤਮਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਟਿਂ ਦਸ੍ਟਿਵਿਸ਼ਾਰਦਾਃ ||੧੩||
View original
दृष्टिं चात्र तथा वक्ष्ये यथा ब्रूयाद्विशारदः ||१२|| नेत्रायामत्रिभागं तु कृष्णमण्डलमुच्यते | कृष्णात् सप्तममिच्छन्ति दृष्टिं दृष्टिविशारदाः ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (14) · Śloka 14
ਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਚ ਸਨ੍ਧੀਂਸ਼੍ਚ ਪਟਲਾਨਿ ਚ ਲੋਚਨੇ | ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਵਿਜਾਨੀਯਾਤ੍ ਪਞ੍ਚ ਸਟ੍ ਚ ਸਡੇਵ ਚ ||੧੪||
View original
मण्डलानि च सन्धींश्च पटलानि च लोचने | यथाक्रमं विजानीयात् पञ्च षट् च षडेव च ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (15) · Śloka 15
ਪਕ੍ਸ੍ਮਵਰ੍ਤ੍ਮਸ਼੍ਵੇਤਕਸ੍ਣਦਸ੍ਟੀਨਾਂ ਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਤੁ | ਅਨੁਪੂਰ੍ਵਂ ਤੁ ਤੇ ਮਧ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰੋਨ੍ਤ੍ਯਾ ਯਥੋਤ੍ਤਰਮ੍ ||੧੫||
View original
पक्ष्मवर्त्मश्वेतकृष्णदृष्टीनां मण्डलानि तु | अनुपूर्वं तु ते मध्याश्चत्वारोऽन्त्या यथोत्तरम् ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (16) · Śloka 16
ਪਕ੍ਸ੍ਮਵਰ੍ਤ੍ਮਗਤਃ ਸਨ੍ਧਿਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਮਸ਼ੁਕ੍ਲਗਤੋਪਰਃ | ਸ਼ੁਕ੍ਲਕਸ੍ਣਗਤਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਯਃ ਕਸ੍ਣਦਸ੍ਟਿਗਤੋਪਰਃ | ਤਤਃ ਕਨੀਨਕਗਤਃ ਸਸ੍ਠਸ਼੍ਚਾਪਾਙ੍ਗਗਃ ਸ੍ਮਤਃ ||੧੬||
View original
पक्ष्मवर्त्मगतः सन्धिर्वर्त्मशुक्लगतोऽपरः | शुक्लकृष्णगतस्त्वन्यः कृष्णदृष्टिगतोऽपरः | ततः कनीनकगतः षष्ठश्चापाङ्गगः स्मृतः ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (17) · Śloka 17
ਦ੍ਵੇ ਵਰ੍ਤ੍ਮਪਟਲੇ ਵਿਦ੍ਯਾਚ੍ਚਤ੍ਵਾਰ੍ਯਨ੍ਯਾਨਿ ਚਾਕ੍ਸਿਣਿ | ਜਾਯਤੇ ਤਿਮਿਰਂ ਯੇਸੁ ਵ੍ਯਾਧਿਃ ਪਰਮਦਾਰੁਣਃ ||੧੭||
View original
द्वे वर्त्मपटले विद्याच्चत्वार्यन्यानि चाक्षिणि | जायते तिमिरं येषु व्याधिः परमदारुणः ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (18) · Śloka 19
ਤੇਜੋਜਲਾਸ਼੍ਰਿਤਂ ਬਾਹ੍ਯਂ ਤੇਸ੍ਵਨ੍ਯਤ੍ ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ | ਮੇਦਸ੍ਤਤੀਯਂ ਪਟਲਮਾਸ਼੍ਰਿਤਂ ਤ੍ਵਸ੍ਥਿ ਚਾਪਰਮ੍ ||੧੮|| ਪਞ੍ਚਮਾਂਸ਼ਸਮਂ ਦਸ੍ਟੇਸ੍ਤੇਸਾਂ ਬਾਹੁਲ੍ਯਮਿਸ੍ਯਤੇ |੧੯|
View original
तेजोजलाश्रितं बाह्यं तेष्वन्यत् पिशिताश्रितम् | मेदस्तृतीयं पटलमाश्रितं त्वस्थि चापरम् ||१८|| पञ्चमांशसमं दृष्टेस्तेषां बाहुल्यमिष्यते |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (19) · Śloka 20
ਸਿਰਾਣਾਂ ਕਣ੍ਡਰਾਣਾਂ ਚ ਮੇਦਸਃ ਕਾਲਕਸ੍ਯ ਚ ||੧੯|| ਗੁਣਾਃ ਕਾਲਾਤ੍ ਪਰਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਬਨ੍ਧਨੇਕ੍ਸ੍ਣੋਃ ਸਿਰਾਯੁਤਃ |੨੦|
View original
सिराणां कण्डराणां च मेदसः कालकस्य च ||१९|| गुणाः कालात् परः श्लेष्मा बन्धनेऽक्ष्णोः सिरायुतः |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (20) · Śloka 21
ਸਿਰਾਨੁਸਾਰਿਭਿਰ੍ਦੋਸੈਰ੍ਵਿਗੁਣੈਰੂਰ੍ਧ੍ਵਮਾਗਤੈਃ ||੨੦|| ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਨੇਤ੍ਰਭਾਗੇਸੁ ਰੋਗਾਃ ਪਰਮਦਾਰੁਣਾਃ |੨੧|
View original
सिरानुसारिभिर्दोषैर्विगुणैरूर्ध्वमागतैः ||२०|| जायन्ते नेत्रभागेषु रोगाः परमदारुणाः |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (21-23) · Śloka 23
ਤਤ੍ਰਾਵਿਲਂ ਸਸਂਰਮ੍ਭਮਸ਼੍ਰੁਕਣ੍ਡੂਪਦੇਹਵਤ੍ ||੨੧|| ਗੁਰੂਸਾਤੋਦਰਾਗਾਦ੍ਯੈਰ੍ਜੁਸ੍ਟਂ ਚਾਵ੍ਯਕ੍ਤਲਕ੍ਸਣੈਃ | ਸਸ਼ੂਲਂ ਵਰ੍ਤ੍ਮਕੋਸੇਸੁ ਸ਼ੂਕਪੂਰ੍ਣਾਭਮੇਵ ਚ ||੨੨|| ਵਿਹਨ੍ਯਮਾਨਂ ਰੂਪੇ ਵਾ ਕ੍ਰਿਯਾਸ੍ਵਕ੍ਸਿ ਯਥਾ ਪੁਰਾ | ਦਸ੍ਟ੍ਵੈਵ ਧੀਮਾਨ੍ ਬੁਧ੍ਯੇਤ ਦੋਸੇਣਾਧਿਸ੍ਠਿਤਂ ਤੁ ਤਤ੍ ||੨੩||
View original
तत्राविलं ससंरम्भमश्रुकण्डूपदेहवत् ||२१|| गुरूषातोदरागाद्यैर्जुष्टं चाव्यक्तलक्षणैः | सशूलं वर्त्मकोषेषु शूकपूर्णाभमेव च ||२२|| विहन्यमानं रूपे वा क्रियास्वक्षि यथा पुरा | दृष्ट्वैव धीमान् बुध्येत दोषेणाधिष्ठितं तु तत् ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (24) · Śloka 24
ਤਤ੍ਰ ਸਮ੍ਭਵਮਾਸਾਦ੍ਯ ਯਥਾਦੋਸਂ ਭਿਸਗ੍ਜਿਤਮ੍ | ਵਿਦਧ੍ਯਾਨ੍ਨੇਤ੍ਰਜਾ ਰੋਗਾ ਬਲਵਨ੍ਤਃ ਸ੍ਯੁਰਨ੍ਯਥਾ ||੨੪||
View original
तत्र सम्भवमासाद्य यथादोषं भिषग्जितम् | विदध्यान्नेत्रजा रोगा बलवन्तः स्युरन्यथा ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (25) · Śloka 25
ਸਙ੍ਕ੍ਸੇਪਤਃ ਕ੍ਰਿਯਾਯੋਗੋ ਨਿਦਾਨਪਰਿਵਰ੍ਜਨਮ੍ | ਵਾਤਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀਘਾਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਵਿਸ੍ਤਰਤਃ ਪੁਨਃ ||੨੫||
View original
सङ्क्षेपतः क्रियायोगो निदानपरिवर्जनम् | वातादीनां प्रतीघातः प्रोक्तो विस्तरतः पुनः ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (26-27) · Śloka 27
ਉਸ੍ਣਾਭਿਤਪ੍ਤਸ੍ਯ ਜਲਪ੍ਰਵੇਸ਼ਾਦ੍ਦੂਰੇਕ੍ਸਣਾਤ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਵਿਪਰ੍ਯਯਾਚ੍ਚ | ਪ੍ਰਸਕ੍ਤਸਂਰੋਦਨਕੋਪਸ਼ੋਕਕ੍ਲੇਸ਼ਾਭਿਘਾਤਾਦਤਿਮੈਥੁਨਾਚ੍ਚ ||੨੬|| ਸ਼ੁਕ੍ਤਾਰਨਾਲਾਮ੍ਲਕੁਲਤ੍ਥਮਾਸਨਿਸੇਵਣਾਦ੍ਵੇਗਵਿਨਿਗ੍ਰਹਾਚ੍ਚ | ਸ੍ਵੇਦਾਦਥੋ ਧੂਮਨਿਸੇਵਣਾਚ੍ਚ ਛਰ੍ਦੇਰ੍ਵਿਘਾਤਾਦ੍ਵਮਨਾਤਿਯੋਗਾਤ੍ | ਬਾਸ੍ਪਗ੍ਰਹਾਤ੍ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਨਿਰੀਕ੍ਸਣਾਚ੍ਚ ਨੇਤ੍ਰੇ ਵਿਕਾਰਾਨ੍ ਜਨਯਨ੍ਤਿ ਦੋਸਾਃ ||੨੭||
View original
उष्णाभितप्तस्य जलप्रवेशाद्दूरेक्षणात् स्वप्नविपर्ययाच्च | प्रसक्तसंरोदनकोपशोकक्लेशाभिघातादतिमैथुनाच्च ||२६|| शुक्तारनालाम्लकुलत्थमाषनिषेवणाद्वेगविनिग्रहाच्च | स्वेदादथो धूमनिषेवणाच्च छर्देर्विघाताद्वमनातियोगात् | बाष्पग्रहात् सूक्ष्मनिरीक्षणाच्च नेत्रे विकारान् जनयन्ति दोषाः ||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (28) · Śloka 29
ਵਾਤਾਦ੍ਦਸ਼ ਤਥਾ ਪਿਤ੍ਤਾਤ੍ ਕਫਾਚ੍ਚੈਵ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ | ਰਕ੍ਤਾਤ੍ ਸੋਡਸ਼ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾਃ ਸਰ੍ਵਜਾਃ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਤਿਃ ||੨੮|| ਤਥਾ ਬਾਹ੍ਯੌ ਪੁਨਰ੍ਦ੍ਵੌ ਚ ਰੋਗਾਃ ਸਟ੍ਸਪ੍ਤਤਿਃ ਸ੍ਮਤਾਃ |੨੯|
View original
वाताद्दश तथा पित्तात् कफाच्चैव त्रयोदश | रक्तात् षोडश विज्ञेयाः सर्वजाः पञ्चविंशतिः ||२८|| तथा बाह्यौ पुनर्द्वौ च रोगाः षट्सप्ततिः स्मृताः |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (29-30) · Śloka 31
ਹਤਾਧਿਮਨ੍ਥੋ ਨਿਮਿਸੋ ਦਸ੍ਟਿਰ੍ਗਮ੍ਭੀਰਿਕਾ ਚ ਯਾ ||੨੯|| ਯਚ੍ਚ ਵਾਤਹਤਂ ਵਰ੍ਤ੍ਮ ਨ ਤੇ ਸਿਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਾਤਜਾਃ | ਯਾਪ੍ਯੋਥ ਤਨ੍ਮਯਃ ਕਾਚਃ ਸਾਧ੍ਯਾਃ ਸ੍ਯੁਃਸਾਨ੍ਯਮਾਰੁਤਾਃ ||੩੦|| ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਕ੍ਸਿਪਾਕਾਧੀਮਨ੍ਥਸ੍ਯਨ੍ਦਮਾਰੁਤਪਰ੍ਯਯਾਃ |੩੧|
View original
हताधिमन्थो निमिषो दृष्टिर्गम्भीरिका च या ||२९|| यच्च वातहतं वर्त्म न ते सिध्यन्ति वातजाः | याप्योऽथ तन्मयः काचः साध्याः स्युःसान्यमारुताः ||३०|| शुष्काक्षिपाकाधीमन्थस्यन्दमारुतपर्ययाः |३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (31-32) · Śloka 33
ਅਸਾਧ੍ਯੋ ਹ੍ਰਸ੍ਵਜਾਡ੍ਯੋ ਯੋ ਜਲਸ੍ਰਾਵਸ਼੍ਚ ਪੈਤ੍ਤਿਕਃ ||੩੧|| ਪਰਿਮ੍ਲਾਯੀ ਚ ਨੀਲਸ਼੍ਚ ਯਾਪ੍ਯਃ ਕਾਚੋਥ ਤਨ੍ਮਯਃ | ਅਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦੋਧਿਮਨ੍ਥੋਮ੍ਲਾਧ੍ਯੁਸਿਤਂ ਸ਼ੁਕ੍ਤਿਕਾ ਚ ਯਾ ||੩੨|| ਦਸ੍ਟਿਃ ਪਿਤ੍ਤਵਿਦਗ੍ਧਾ ਚ ਧੂਮਦਰ੍ਸ਼ੀ ਚ ਸਿਧ੍ਯਤਿ |੩੩|
View original
असाध्यो ह्रस्वजाड्यो यो जलस्रावश्च पैत्तिकः ||३१|| परिम्लायी च नीलश्च याप्यः काचोऽथ तन्मयः | अभिष्यन्दोऽधिमन्थोऽम्लाध्युषितं शुक्तिका च या ||३२|| दृष्टिः पित्तविदग्धा च धूमदर्शी च सिध्यति |३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (33-35) · Śloka 35
ਅਸਾਧ੍ਯਃ ਕਫਜਃ ਸ੍ਰਾਵੋ ਯਾਪ੍ਯਃ ਕਾਚਸ਼੍ਚ ਤਨ੍ਮਯਃ ||੩੩|| ਅਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦੋਧਿਮਨ੍ਥਸ਼੍ਚ ਬਲਾਸਗ੍ਰਥਿਤਂ ਚ ਯਤ੍ | ਦਸ੍ਟਿਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਵਿਦਗ੍ਧਾ ਚ ਪੋਥਕ੍ਯੋ ਲਗਣ੍ਸ਼੍ਚ ਯਃ ||੩੪|| ਕ੍ਰਿਮਿਗ੍ਰਨ੍ਥਿਪਰਿਕ੍ਲਿਨ੍ਨਵਰ੍ਤ੍ਮਸ਼ੁਕ੍ਲਾਰ੍ਮਪਿਸ੍ਟਕਾਃ | ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਪਨਾਹਃ ਸਾਧ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਕਥਿਤਾਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਜੇਸੁ ਤੁ ||੩੫||
View original
असाध्यः कफजः स्रावो याप्यः काचश्च तन्मयः ||३३|| अभिष्यन्दोऽधिमन्थश्च बलासग्रथितं च यत् | दृष्टिः श्लेष्मविदग्धा च पोथक्यो लगण्श्च यः ||३४|| क्रिमिग्रन्थिपरिक्लिन्नवर्त्मशुक्लार्मपिष्टकाः | श्लेष्मोपनाहः साध्यास्तु कथिताः श्लेष्मजेषु तु ||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (36-38) · Śloka 38
ਰਕ੍ਤਸ੍ਰਾਵੋਜਕਾਜਾਤਂ ਸ਼ੋਣਿਤਾਰ੍ਸ਼ੋਵ੍ਰਣਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ | ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਨ ਸਾਧ੍ਯਂ ਕਾਚਸ਼੍ਚ ਯਾਪ੍ਯਸ੍ਤਜ੍ਜਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ||੩੬|| ਮਨ੍ਥਸ੍ਯਨ੍ਦੌ ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਵਰ੍ਤ੍ਮ ਹਰ੍ਸੋਤ੍ਪਾਤੌ ਤਥੈਵ ਚ | ਸਿਰਾਜਾਤਾਞ੍ਜਨਾਖ੍ਯਾ ਚ ਸਿਰਾਜਾਲਂ ਚ ਯਤ੍ ਸ੍ਮਤਮ੍ ||੩੭|| ਪਰ੍ਵਣ੍ਯਥਾਵ੍ਰਣਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਸ਼ੋਣਿਤਾਰ੍ਮਾਰ੍ਜੁਨਸ਼੍ਚ ਯਃ | ਏਤੇ ਸਾਧ੍ਯਾ ਵਿਕਾਰੇਸੁ ਰਕ੍ਤਜੇਸੁ ਭਵਨ੍ਤਿ ਹਿ ||੩੮||
View original
रक्तस्रावोऽजकाजातं शोणितार्शोव्रणान्वितम् | शुक्रं न साध्यं काचश्च याप्यस्तज्जः प्रकीर्तितः ||३६|| मन्थस्यन्दौ क्लिष्टवर्त्म हर्षोत्पातौ तथैव च | सिराजाताऽञ्जनाख्या च सिराजालं च यत् स्मृतम् ||३७|| पर्वण्यथाव्रणं शुक्रं शोणितार्मार्जुनश्च यः | एते साध्या विकारेषु रक्तजेषु भवन्ति हि ||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (39-42) · Śloka 42
ਪੂਯਾਸ੍ਰਾਵੋ ਨਾਕੁਲਾਨ੍ਧ੍ਯਮਕ੍ਸਿਪਾਕਾਤ੍ਯਯੋਲਜੀ | ਅਸਾਧ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਵਜਾ ਯਾਪ੍ਯਃ ਕਾਚਃ ਕੋਪਸ਼੍ਚ ਪਕ੍ਸ੍ਮਣਃ ||੩੯|| ਵਰ੍ਤ੍ਮਾਵਬਨ੍ਧੋ ਯੋ ਵ੍ਯਾਧਿਃ ਸਿਰਾਸੁ ਪਿਡਕਾ ਚ ਯਾ | ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਰ੍ਯਰ੍ਮਾਧਿਮਾਂਸਾਰ੍ਮ ਸ੍ਨਾਯ੍ਵਰ੍ਮੋਤ੍ਸਙ੍ਗਿਨੀ ਚ ਯਾ ||੪੦|| ਪੂਯਾਲਸਸ਼੍ਚਾਰ੍ਬੁਦਂ ਚ ਸ਼੍ਯਾਵਕਰ੍ਦਮਵਰ੍ਤ੍ਮਨੀ | ਤਥਾਰ੍ਸ਼ੋਵਰ੍ਤ੍ਮ ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਰ੍ਸ਼ਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਵਰ੍ਤ੍ਮ ਯਚ੍ਚ ਵੈ ||੪੧|| ਸਸ਼ੋਫਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਸ਼ੋਫਸ਼੍ਚ ਪਾਕੋ ਬਹਲਵਰ੍ਤ੍ਮ ਚ | ਅਕ੍ਲਿਨ੍ਨਵਰ੍ਤ੍ਮ ਕੁਮ੍ਭੀਕਾ ਬਿਸਵਰ੍ਤ੍ਮ ਚ ਸਿਧ੍ਯਤਿ ||੪੨||
View original
पूयास्रावो नाकुलान्ध्यमक्षिपाकात्ययोऽलजी | असाध्याः सर्वजा याप्यः काचः कोपश्च पक्ष्मणः ||३९|| वर्त्मावबन्धो यो व्याधिः सिरासु पिडका च या | प्रस्तार्यर्माधिमांसार्म स्नाय्वर्मोत्सङ्गिनी च या ||४०|| पूयालसश्चार्बुदं च श्यावकर्दमवर्त्मनी | तथाऽर्शोवर्त्म शुष्कार्शः शर्करावर्त्म यच्च वै ||४१|| सशोफश्चाप्यशोफश्च पाको बहलवर्त्म च | अक्लिन्नवर्त्म कुम्भीका बिसवर्त्म च सिध्यति ||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (43) · Śloka 43
ਸਨਿਮਿਤ੍ਤੋਨਿਮਿਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਾਵਸਾਧ੍ਯੌ ਤੁ ਬਾਹ੍ਯਜੌ |੪੩|
View original
सनिमित्तोऽनिमित्तश्च द्वावसाध्यौ तु बाह्यजौ |४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (43) · Śloka 43
ਸਟ੍ਸਪ੍ਤਤਿਰ੍ਵਿਕਾਰਾਣਾਮੇਸਾ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹਕੀਰ੍ਤਿਤਾ ||੪੩||
View original
षट्सप्ततिर्विकाराणामेषा सङ्ग्रहकीर्तिता ||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (44-45) · Śloka 45
ਨਵ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਾਸ੍ਤੇਸੁ ਵਰ੍ਤ੍ਮਜਾਸ੍ਤ੍ਵੇਕਵਿਂਸ਼ਤਿਃ | ਸ਼ੁਕ੍ਲਭਾਗੇ ਦਸ਼ੈਕਸ਼੍ਚ ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਕਸ੍ਣਭਾਗਜਾਃ ||੪੪|| ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਰਯਾਃ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ ਦਸ੍ਟਿਜਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੈਵ ਤੁ | ਬਾਹ੍ਯਜੌ ਦ੍ਵੌ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤੌ ਰੋਗੌ ਪਰਮਦਾਰੁਣੌ | ਭੂਯ ਏਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਰੂਪਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੈਃ ||੪੫||
View original
नव सन्ध्याश्रयास्तेषु वर्त्मजास्त्वेकविंशतिः | शुक्लभागे दशैकश्च चत्वारः कृष्णभागजाः ||४४|| सर्वाश्रयाः सप्तदश दृष्टिजा द्वादशैव तु | बाह्यजौ द्वौ समाख्यातौ रोगौ परमदारुणौ | भूय एतान् प्रवक्ष्यामि सङ्ख्यारूपचिकित्सितैः ||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 1
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਸ਼ਾਲਕ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਔਪਦ੍ਰਵਿਕੋ ਨਾਮ ਪ੍ਰਥਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੧||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते शालक्यतन्त्रे औपद्रविको नाम प्रथमोऽध्यायः ||१||
🔊 Audio coming soon