1. aupadravikādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತ ಔಪದ್ರವಿಕಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 4

ಅಧ್ಯಾಯಾನಾಂ ಶತೇ ವಿಂಶೇ ಯದುಕ್ತಮಸಕೃನ್ಮಯಾ | ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಬಹುಧಾ ಸಮ್ಯಗುತ್ತರೇಽರ್ಥಾನಿಮಾನಿತಿ ||೩|| ಇದಾನೀಂ ತತ್ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ತನ್ತ್ರಮುತ್ತರಮುತ್ತಮಮ್ |೪|

Adhikarana 3 (4-7) · Śloka 8

ನಿಖಿಲೇನೋಪದಿಶ್ಯನ್ತೇ ಯತ್ರ ರೋಗಾಃ ಪೃಥಗ್ವಿಧಾಃ ||೪|| ಶಾಲಾಕ್ಯತನ್ತ್ರಾಭಿಹಿತಾ ವಿದೇಹಾಧಿಪಕೀರ್ತಿತಾಃ | ಯೇ ಚ ವಿಸ್ತರತೋ ದೃಷ್ಟಾಃ ಕುಮಾರಾಬಾಧಹೇತವಃ ||೫|| ಷಟ್ಸು ಕಾಯಚಿಕಿತ್ಸಾಸು ಯೇ ಚೋಕ್ತಾಃ ಪರಮರ್ಷಿಭಿಃ | ಉಪಸರ್ಗಾದಯೋ ರೋಗಾ ಯೇ ಚಾಪ್ಯಾಗನ್ತವಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ||೬|| ತ್ರಿಷಷ್ಟೀ ರಸಸಂಸರ್ಗಾಃ ಸ್ವಸ್ಥವೃತ್ತಂ ತಥೈವ ಚ | ಯುಕ್ತಾರ್ಥಾ ಯುಕ್ತಯಶ್ಚೈವ ದೋಷಭೇದಾಸ್ತಥೈವ ಚ ||೭|| ಯತ್ರೋಕ್ತಾ ವಿವಿಧಾ ಅರ್ಥಾ ರೋಗಸಾಧನಹೇತವಃ |೮|

Adhikarana 4 (8-9) · Śloka 9

ಮಹತಸ್ತಸ್ಯ ತನ್ತ್ರಸ್ಯ ದುರ್ಗಾಧಸ್ಯಾಮ್ಬುಧೇರಿವ ||೮|| ಆದಾವೇವೋತ್ತಮಾಙ್ಗಸ್ಥಾನ್ ರೋಗಾನಭಿದಧಾಮ್ಯಹಮ್ | ಸಙ್ಖ್ಯಯಾ ಲಕ್ಷಣೈಶ್ಚಾಪಿ ಸಾಧ್ಯಾಸಾಧ್ಯಕ್ರಮೇಣ ಚ ||೯||

Adhikarana 5 (10) · Śloka 11

ವಿದ್ಯಾದ್ದ್ವಯಙ್ಗುಲಬಾಹುಲ್ಯಂ ಸ್ವಾಙ್ಗುಷ್ಠೋದರಸಮ್ಮಿತಮ್ | ದ್ವ್ಯಙ್ಗುಲಂ ಸರ್ವತಃ ಸಾರ್ಧಂ ಭಿಷಙ್ನಯನಬುದ್ಬುದಮ್ ||೧೦|| ಸುವೃತ್ತಂ ಗೋಸ್ತನಾಕಾರಂ ಸರ್ವಭೂತಗುಣೋದ್ಭವಮ್ |೧೧|

Adhikarana 6 (11) · Śloka 12

ಪಲಂ ಭುವೋಽಗ್ನಿತೋ ರಕ್ತಂ ವಾತಾತ್ ಕೃಷ್ಣಂ ಸಿತಂ ಜಲಾತ್ ||೧೧|| ಆಕಾಶಾದಶ್ರುಮಾರ್ಗಾಶ್ಚ ಜಾಯನ್ತೇ ನೇತ್ರಬುದ್ಬುದೇ |೧೨|

Adhikarana 7 (12-13) · Śloka 13

ದೃಷ್ಟಿಂ ಚಾತ್ರ ತಥಾ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಯಥಾ ಬ್ರೂಯಾದ್ವಿಶಾರದಃ ||೧೨|| ನೇತ್ರಾಯಾಮತ್ರಿಭಾಗಂ ತು ಕೃಷ್ಣಮಣ್ಡಲಮುಚ್ಯತೇ | ಕೃಷ್ಣಾತ್ ಸಪ್ತಮಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ದೃಷ್ಟಿಂ ದೃಷ್ಟಿವಿಶಾರದಾಃ ||೧೩||

Adhikarana 8 (14) · Śloka 14

ಮಣ್ಡಲಾನಿ ಚ ಸನ್ಧೀಂಶ್ಚ ಪಟಲಾನಿ ಚ ಲೋಚನೇ | ಯಥಾಕ್ರಮಂ ವಿಜಾನೀಯಾತ್ ಪಞ್ಚ ಷಟ್ ಚ ಷಡೇವ ಚ ||೧೪||

Adhikarana 9 (15) · Śloka 15

ಪಕ್ಷ್ಮವರ್ತ್ಮಶ್ವೇತಕೃಷ್ಣದೃಷ್ಟೀನಾಂ ಮಣ್ಡಲಾನಿ ತು | ಅನುಪೂರ್ವಂ ತು ತೇ ಮಧ್ಯಾಶ್ಚತ್ವಾರೋಽನ್ತ್ಯಾ ಯಥೋತ್ತರಮ್ ||೧೫||

Adhikarana 10 (16) · Śloka 16

ಪಕ್ಷ್ಮವರ್ತ್ಮಗತಃ ಸನ್ಧಿರ್ವರ್ತ್ಮಶುಕ್ಲಗತೋಽಪರಃ | ಶುಕ್ಲಕೃಷ್ಣಗತಸ್ತ್ವನ್ಯಃ ಕೃಷ್ಣದೃಷ್ಟಿಗತೋಽಪರಃ | ತತಃ ಕನೀನಕಗತಃ ಷಷ್ಠಶ್ಚಾಪಾಙ್ಗಗಃ ಸ್ಮೃತಃ ||೧೬||

Adhikarana 11 (17) · Śloka 17

ದ್ವೇ ವರ್ತ್ಮಪಟಲೇ ವಿದ್ಯಾಚ್ಚತ್ವಾರ್ಯನ್ಯಾನಿ ಚಾಕ್ಷಿಣಿ | ಜಾಯತೇ ತಿಮಿರಂ ಯೇಷು ವ್ಯಾಧಿಃ ಪರಮದಾರುಣಃ ||೧೭||

Adhikarana 12 (18) · Śloka 19

ತೇಜೋಜಲಾಶ್ರಿತಂ ಬಾಹ್ಯಂ ತೇಷ್ವನ್ಯತ್ ಪಿಶಿತಾಶ್ರಿತಮ್ | ಮೇದಸ್ತೃತೀಯಂ ಪಟಲಮಾಶ್ರಿತಂ ತ್ವಸ್ಥಿ ಚಾಪರಮ್ ||೧೮|| ಪಞ್ಚಮಾಂಶಸಮಂ ದೃಷ್ಟೇಸ್ತೇಷಾಂ ಬಾಹುಲ್ಯಮಿಷ್ಯತೇ |೧೯|

Adhikarana 13 (19) · Śloka 20

ಸಿರಾಣಾಂ ಕಣ್ಡರಾಣಾಂ ಚ ಮೇದಸಃ ಕಾಲಕಸ್ಯ ಚ ||೧೯|| ಗುಣಾಃ ಕಾಲಾತ್ ಪರಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಬನ್ಧನೇಽಕ್ಷ್ಣೋಃ ಸಿರಾಯುತಃ |೨೦|

Adhikarana 14 (20) · Śloka 21

ಸಿರಾನುಸಾರಿಭಿರ್ದೋಷೈರ್ವಿಗುಣೈರೂರ್ಧ್ವಮಾಗತೈಃ ||೨೦|| ಜಾಯನ್ತೇ ನೇತ್ರಭಾಗೇಷು ರೋಗಾಃ ಪರಮದಾರುಣಾಃ |೨೧|

Adhikarana 15 (21-23) · Śloka 23

ತತ್ರಾವಿಲಂ ಸಸಂರಮ್ಭಮಶ್ರುಕಣ್ಡೂಪದೇಹವತ್ ||೨೧|| ಗುರೂಷಾತೋದರಾಗಾದ್ಯೈರ್ಜುಷ್ಟಂ ಚಾವ್ಯಕ್ತಲಕ್ಷಣೈಃ | ಸಶೂಲಂ ವರ್ತ್ಮಕೋಷೇಷು ಶೂಕಪೂರ್ಣಾಭಮೇವ ಚ ||೨೨|| ವಿಹನ್ಯಮಾನಂ ರೂಪೇ ವಾ ಕ್ರಿಯಾಸ್ವಕ್ಷಿ ಯಥಾ ಪುರಾ | ದೃಷ್ಟ್ವೈವ ಧೀಮಾನ್ ಬುಧ್ಯೇತ ದೋಷೇಣಾಧಿಷ್ಠಿತಂ ತು ತತ್ ||೨೩||

Adhikarana 16 (24) · Śloka 24

ತತ್ರ ಸಮ್ಭವಮಾಸಾದ್ಯ ಯಥಾದೋಷಂ ಭಿಷಗ್ಜಿತಮ್ | ವಿದಧ್ಯಾನ್ನೇತ್ರಜಾ ರೋಗಾ ಬಲವನ್ತಃ ಸ್ಯುರನ್ಯಥಾ ||೨೪||

Adhikarana 17 (25) · Śloka 25

ಸಙ್ಕ್ಷೇಪತಃ ಕ್ರಿಯಾಯೋಗೋ ನಿದಾನಪರಿವರ್ಜನಮ್ | ವಾತಾದೀನಾಂ ಪ್ರತೀಘಾತಃ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ವಿಸ್ತರತಃ ಪುನಃ ||೨೫||

Adhikarana 18 (26-27) · Śloka 27

ಉಷ್ಣಾಭಿತಪ್ತಸ್ಯ ಜಲಪ್ರವೇಶಾದ್ದೂರೇಕ್ಷಣಾತ್ ಸ್ವಪ್ನವಿಪರ್ಯಯಾಚ್ಚ | ಪ್ರಸಕ್ತಸಂರೋದನಕೋಪಶೋಕಕ್ಲೇಶಾಭಿಘಾತಾದತಿಮೈಥುನಾಚ್ಚ ||೨೬|| ಶುಕ್ತಾರನಾಲಾಮ್ಲಕುಲತ್ಥಮಾಷನಿಷೇವಣಾದ್ವೇಗವಿನಿಗ್ರಹಾಚ್ಚ | ಸ್ವೇದಾದಥೋ ಧೂಮನಿಷೇವಣಾಚ್ಚ ಛರ್ದೇರ್ವಿಘಾತಾದ್ವಮನಾತಿಯೋಗಾತ್ | ಬಾಷ್ಪಗ್ರಹಾತ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮನಿರೀಕ್ಷಣಾಚ್ಚ ನೇತ್ರೇ ವಿಕಾರಾನ್ ಜನಯನ್ತಿ ದೋಷಾಃ ||೨೭||

Adhikarana 19 (28) · Śloka 29

ವಾತಾದ್ದಶ ತಥಾ ಪಿತ್ತಾತ್ ಕಫಾಚ್ಚೈವ ತ್ರಯೋದಶ | ರಕ್ತಾತ್ ಷೋಡಶ ವಿಜ್ಞೇಯಾಃ ಸರ್ವಜಾಃ ಪಞ್ಚವಿಂಶತಿಃ ||೨೮|| ತಥಾ ಬಾಹ್ಯೌ ಪುನರ್ದ್ವೌ ಚ ರೋಗಾಃ ಷಟ್ಸಪ್ತತಿಃ ಸ್ಮೃತಾಃ |೨೯|

Adhikarana 20 (29-30) · Śloka 31

ಹತಾಧಿಮನ್ಥೋ ನಿಮಿಷೋ ದೃಷ್ಟಿರ್ಗಮ್ಭೀರಿಕಾ ಚ ಯಾ ||೨೯|| ಯಚ್ಚ ವಾತಹತಂ ವರ್ತ್ಮ ನ ತೇ ಸಿಧ್ಯನ್ತಿ ವಾತಜಾಃ | ಯಾಪ್ಯೋಽಥ ತನ್ಮಯಃ ಕಾಚಃ ಸಾಧ್ಯಾಃ ಸ್ಯುಃಸಾನ್ಯಮಾರುತಾಃ ||೩೦|| ಶುಷ್ಕಾಕ್ಷಿಪಾಕಾಧೀಮನ್ಥಸ್ಯನ್ದಮಾರುತಪರ್ಯಯಾಃ |೩೧|

Adhikarana 21 (31-32) · Śloka 33

ಅಸಾಧ್ಯೋ ಹ್ರಸ್ವಜಾಡ್ಯೋ ಯೋ ಜಲಸ್ರಾವಶ್ಚ ಪೈತ್ತಿಕಃ ||೩೧|| ಪರಿಮ್ಲಾಯೀ ಚ ನೀಲಶ್ಚ ಯಾಪ್ಯಃ ಕಾಚೋಽಥ ತನ್ಮಯಃ | ಅಭಿಷ್ಯನ್ದೋಽಧಿಮನ್ಥೋಽಮ್ಲಾಧ್ಯುಷಿತಂ ಶುಕ್ತಿಕಾ ಚ ಯಾ ||೩೨|| ದೃಷ್ಟಿಃ ಪಿತ್ತವಿದಗ್ಧಾ ಚ ಧೂಮದರ್ಶೀ ಚ ಸಿಧ್ಯತಿ |೩೩|

Adhikarana 22 (33-35) · Śloka 35

ಅಸಾಧ್ಯಃ ಕಫಜಃ ಸ್ರಾವೋ ಯಾಪ್ಯಃ ಕಾಚಶ್ಚ ತನ್ಮಯಃ ||೩೩|| ಅಭಿಷ್ಯನ್ದೋಽಧಿಮನ್ಥಶ್ಚ ಬಲಾಸಗ್ರಥಿತಂ ಚ ಯತ್ | ದೃಷ್ಟಿಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮವಿದಗ್ಧಾ ಚ ಪೋಥಕ್ಯೋ ಲಗಣ್ಶ್ಚ ಯಃ ||೩೪|| ಕ್ರಿಮಿಗ್ರನ್ಥಿಪರಿಕ್ಲಿನ್ನವರ್ತ್ಮಶುಕ್ಲಾರ್ಮಪಿಷ್ಟಕಾಃ | ಶ್ಲೇಷ್ಮೋಪನಾಹಃ ಸಾಧ್ಯಾಸ್ತು ಕಥಿತಾಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಜೇಷು ತು ||೩೫||

Adhikarana 23 (36-38) · Śloka 38

ರಕ್ತಸ್ರಾವೋಽಜಕಾಜಾತಂ ಶೋಣಿತಾರ್ಶೋವ್ರಣಾನ್ವಿತಮ್ | ಶುಕ್ರಂ ನ ಸಾಧ್ಯಂ ಕಾಚಶ್ಚ ಯಾಪ್ಯಸ್ತಜ್ಜಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ||೩೬|| ಮನ್ಥಸ್ಯನ್ದೌ ಕ್ಲಿಷ್ಟವರ್ತ್ಮ ಹರ್ಷೋತ್ಪಾತೌ ತಥೈವ ಚ | ಸಿರಾಜಾತಾಽಞ್ಜನಾಖ್ಯಾ ಚ ಸಿರಾಜಾಲಂ ಚ ಯತ್ ಸ್ಮೃತಮ್ ||೩೭|| ಪರ್ವಣ್ಯಥಾವ್ರಣಂ ಶುಕ್ರಂ ಶೋಣಿತಾರ್ಮಾರ್ಜುನಶ್ಚ ಯಃ | ಏತೇ ಸಾಧ್ಯಾ ವಿಕಾರೇಷು ರಕ್ತಜೇಷು ಭವನ್ತಿ ಹಿ ||೩೮||

Adhikarana 24 (39-42) · Śloka 42

ಪೂಯಾಸ್ರಾವೋ ನಾಕುಲಾನ್ಧ್ಯಮಕ್ಷಿಪಾಕಾತ್ಯಯೋಽಲಜೀ | ಅಸಾಧ್ಯಾಃ ಸರ್ವಜಾ ಯಾಪ್ಯಃ ಕಾಚಃ ಕೋಪಶ್ಚ ಪಕ್ಷ್ಮಣಃ ||೩೯|| ವರ್ತ್ಮಾವಬನ್ಧೋ ಯೋ ವ್ಯಾಧಿಃ ಸಿರಾಸು ಪಿಡಕಾ ಚ ಯಾ | ಪ್ರಸ್ತಾರ್ಯರ್ಮಾಧಿಮಾಂಸಾರ್ಮ ಸ್ನಾಯ್ವರ್ಮೋತ್ಸಙ್ಗಿನೀ ಚ ಯಾ ||೪೦|| ಪೂಯಾಲಸಶ್ಚಾರ್ಬುದಂ ಚ ಶ್ಯಾವಕರ್ದಮವರ್ತ್ಮನೀ | ತಥಾಽರ್ಶೋವರ್ತ್ಮ ಶುಷ್ಕಾರ್ಶಃ ಶರ್ಕರಾವರ್ತ್ಮ ಯಚ್ಚ ವೈ ||೪೧|| ಸಶೋಫಶ್ಚಾಪ್ಯಶೋಫಶ್ಚ ಪಾಕೋ ಬಹಲವರ್ತ್ಮ ಚ | ಅಕ್ಲಿನ್ನವರ್ತ್ಮ ಕುಮ್ಭೀಕಾ ಬಿಸವರ್ತ್ಮ ಚ ಸಿಧ್ಯತಿ ||೪೨||

Adhikarana 25 (43) · Śloka 43

ಸನಿಮಿತ್ತೋಽನಿಮಿತ್ತಶ್ಚ ದ್ವಾವಸಾಧ್ಯೌ ತು ಬಾಹ್ಯಜೌ |೪೩|

Adhikarana 26 (43) · Śloka 43

ಷಟ್ಸಪ್ತತಿರ್ವಿಕಾರಾಣಾಮೇಷಾ ಸಙ್ಗ್ರಹಕೀರ್ತಿತಾ ||೪೩||

Adhikarana 27 (44-45) · Śloka 45

ನವ ಸನ್ಧ್ಯಾಶ್ರಯಾಸ್ತೇಷು ವರ್ತ್ಮಜಾಸ್ತ್ವೇಕವಿಂಶತಿಃ | ಶುಕ್ಲಭಾಗೇ ದಶೈಕಶ್ಚ ಚತ್ವಾರಃ ಕೃಷ್ಣಭಾಗಜಾಃ ||೪೪|| ಸರ್ವಾಶ್ರಯಾಃ ಸಪ್ತದಶ ದೃಷ್ಟಿಜಾ ದ್ವಾದಶೈವ ತು | ಬಾಹ್ಯಜೌ ದ್ವೌ ಸಮಾಖ್ಯಾತೌ ರೋಗೌ ಪರಮದಾರುಣೌ | ಭೂಯ ಏತಾನ್ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸಙ್ಖ್ಯಾರೂಪಚಿಕಿತ್ಸಿತೈಃ ||೪೫||

Adhikarana puShpikA · Śloka 1

ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತೇ ಶಾಲಕ್ಯತನ್ತ್ರೇ ಔಪದ್ರವಿಕೋ ನಾಮ ಪ್ರಥಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೧||