37. grahōtpattyadhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

અથાતો ગ્રહોત્પત્તિમધ્યાયં વ્યાખ્યાસ્યામઃ ||૧|| યથોવાચ ભગવાન્ ધન્વન્તરિઃ ||૨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

નવ સ્કન્દાદયઃ પ્રોક્તા બાલાનાં ય ઇમે ગ્રહાઃ | શ્રીમન્તો દિવ્યવપુષો નારીપુરુષવિગ્રહાઃ ||૩||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

એતે ગુહસ્ય રક્ષાર્થં કૃત્તિકોમાગ્નિશૂલિભિઃ | સૃષ્ટાઃ શરવણસ્થસ્ય રક્ષિતસ્યાત્મતેજસા ||૪||

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

સ્ત્રીવિગ્રહા ગ્રહા યે તુ નાનારૂપા મયેરિતાઃ | ગઙ્ગોમાકૃત્તિકાનાં તે ભાગા રાજસતામસાઃ ||૫||

Adhikarana 5 (6) · Śloka 6

નૈગમેષસ્તુ પાર્વત્યા સૃષ્ટો મેષાનનો ગ્રહાઃ | કુમારધારી દેવસ્ય ગુહસ્યાત્મસમઃ સખા ||૬||

Adhikarana 6 (7) · Śloka 7

સ્કન્દાપસ્મારસઞ્જ્ઞો યઃ સોઽગ્નિનાઽગ્નિસમદ્યુતિઃ | સ ચ સ્કન્દસખા નામ વિશાખ ઇતિ ચોચ્યતે ||૭||

Adhikarana 7 (8) · Śloka 8

સ્કન્દઃ સૃષ્ટો ભગવતા દેવેન ત્રિપુરારિણા | બિભર્તિ ચારપરાં સઞ્જ્ઞાં કુમાર ઇતિ સ ગ્રહઃ ||૮||

Adhikarana 8 (9) · Śloka 9

બાલલીલાધરો યોઽયં દેવો રુદ્રાગ્નિસમ્ભવઃ | મિથ્યાચારેષુ ભગવાન્ સ્વયં નૈષ પ્રવર્તતે ||૯||

Adhikarana 9 (10) · Śloka 10

કુમારઃ સ્કન્દસામાન્યાદત્ર કેચિદપણ્ડિતાઃ | ગૃહ્ણાતીત્યલ્પવિજ્ઞાના બ્રુવતે દેહચિન્તકાઃ ||૧૦||

Adhikarana 10 (11-20) · Śloka 21

તતો ભગવતિ સ્કન્દે સુરસેનાપતૌ કૃતે | ઉપતસ્થુર્ગ્રહાઃ સર્વે દીપ્તશક્તિધરં ગુહમ્ ||૧૧|| ઊચુઃ પ્રાઞ્જલયશ્ચૈનં વૃત્તિં નઃ સંવિધત્સ્વ વૈ | તેષામર્થે તતઃ સ્કન્દઃ શિવં દેવમચોદયત્ ||૧૨|| તતો ગ્રહાંસ્તાનુવાચ ભગવાન્ ભગનેત્રહૃત્ | તિર્યગ્યોનિં માનુષં ચ દૈવં ચ ત્રિતયં જગત્ ||૧૩|| પરસ્પરોપકારેણ વર્તતે ધાર્યતેઽપિ ચ | દેવા મનુષ્યાન્ પ્રીણન્તિ તૈર્યગ્યોનીંસ્તથૈવ ચ ||૧૪|| વર્તમાનૈર્યથાકાલં શીતવર્ષોષ્ણમારુતૈઃ | ઇજ્યાઞ્જલિનમસ્કારજપહોમવ્રતાદિભિઃ ||૧૫|| નરાઃ સમ્યક્ પ્રયુક્તૈશ્ચ પ્રીણન્તિ ત્રિદિવેશ્વરાન્ | ભાગધેયં વિભક્તં ચ શેષં કિઞ્ચિન્ન વિદ્યતે ||૧૬|| તદ્યુષ્માકં શુભા વૃત્તિર્બાલેષ્વેવ ભવિષ્યતિ | કુલેષુ યેષુ નેજ્યન્તે દેવાઃ પિતર એવ ચ ||૧૭|| બ્રાહ્મણાઃ સાધવશ્ચૈવ ગુરવોઽતિથયસ્તથા | નિવૃત્તાચારશૌચેષુ પરપાકોપજીવિષુ ||૧૮|| ઉત્સન્નબલિભિક્ષેષુ ભિન્નકાંસ્યોપભોજિષુ | ગૃહેષુ તેષુ યે બાલાસ્તાન્ ગૃહ્ણીધ્વમશઙ્કિતાઃ ||૧૯|| તત્ર વો વિપુલા વૃત્તિઃ પૂજા ચૈવ ભવિષ્યતિ | એવં ગ્રહાઃ સમુત્પન્ના બાલાન્ ગૃહ્ણન્તિ ચાપ્યતઃ ||૨૦|| ગ્રહોપસૃષ્ટા બાલાસ્તુ દુશ્ચિકિત્સ્યતમા મતાઃ |૨૧|

Adhikarana 11 (21-22) · Śloka 22

વૈકલ્યં મરણં ચાપિ ધ્રુવં સ્કન્દગ્રહે મતમ્ ||૨૧|| સ્કન્દગ્રહોઽત્યુગ્રતમઃ સર્વેષ્વેવ યતઃ સ્મૃતઃ | અન્યો વા સર્વરૂપસ્તુ ન સાધ્યો ગ્રહ ઉચ્યતે ||૨૨||

Adhikarana puShpikA · Śloka 37

ઇતિ સુશ્રુતસંહિતાયામુત્તરતન્ત્રાન્તર્ગતે કુમારતન્ત્રે ગ્રહોત્પત્ત્યધ્યાયો નામ(એકાદશોઽધ્યાયઃ, આદિતઃ) સપ્તત્રિંશત્તમોઽધ્યાયઃ ||૩૭||