21. karṇagatarōgapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

അഥാതഃ കര്ണഗതരോഗപ്രതിഷേധം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ ||൧|| യഥോവാച ഭഗവാന് ധന്വന്തരിഃ ||൨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

സാമാന്യം കര്ണരോധേഷു ഘൃതപാനം രസായനമ് | അവ്യായാമോऽശിരഃസ്നാനം ബ്രഹ്മചര്യമകത്ഥനമ് ||൩||

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

കര്ണശൂലേ പ്രണാദേ ച ബാധിര്യക്ഷ്വേഡയോരപി | ചതുര്ണാമപി രോഗാണാം സാമാന്യം ഭേഷജം വിദുഃ ||൪||

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

സ്നിഗ്ധം വാതഹരൈഃ സ്വേദൈര്നരം സ്നേഹവിരേചിതമ് | നാഡീസ്വേദൈരുപചരേത്പിണ്ഡസ്വേദൈസ്തഥൈവ ച ||൫||

Adhikarana 5 (6-7) · Śloka 7

ബില്വൈരണ്ഡാര്കവര്ഷാഭൂദധിത്ഥോന്മത്തശിഗ്രുഭിഃ | ബസ്തഗന്ധാശ്വഗന്ധാഭ്യാം തര്കാരീയവവേണുഭിഃ ||൬|| ആരനാലശൃതൈരേഭിര്നാഡീസ്വേദഃ പ്രയോജിതഃ | കഫവാതസമുത്ഥാനം കര്ണശൂലം നിരസ്യതി ||൭||

Adhikarana 6 (8) · Śloka 8

മീനകുക്കുടലാവാനാം മാംസജൈഃ പയസാऽപി വാ | പിണ്ഡൈഃ സ്വേദം ച കുര്വീത കര്ണശൂലനിവാരണമ് ||൮||

Adhikarana 7 (9-10) · Śloka 10

അശ്വത്ഥപത്രഖല്ലം വാ വിധായ ബഹുപത്രകമ് | തദങ്ഗാരൈഃ സുസമ്പൂര്ണം നിദധ്യാച്ഛ്രവണോപരി ||൯|| യത്തൈലം ച്യവതേ തസ്മാത് ഖല്ലാദങ്ഗാരതാപിതാത് | തത് പ്രാപ്തം ശ്രവണസ്രോതഃ സദ്യോ ഗൃഹ്ണാതി വേദനാമ് ||൧൦||

Adhikarana 8 (11) · Śloka 11

ക്ഷൌമഗുഗ്ഗുല്വഗുരുഭിഃ സഘൃതൈര്ധൂപയേച്ച തമ് | ഭക്തോപരി ഹിതം സര്പിര്ബസ്തികര്മ ച പൂജിതമ് ||൧൧||

Adhikarana 9 (12) · Śloka 13

നിരന്നോ നിശി തത്സര്പിഃ പീത്വോപരി പിബേത് പയഃ | മൂര്ധബസ്തിഷു നസ്യേ ച മസ്തിഷ്കേ പരിഷേചനേ ||൧൨|| ശതപാകം ബലാതൈലം പ്രശസ്തം ചാപി ഭോജനേ |൧൩|

Adhikarana 10 (13) · Śloka 14

കണ്ടകാരീമജാക്ഷീരേ പക്ത്വാ ക്ഷീരേണ തേന ച ||൧൩|| വിപചേത് കുക്കുടവസാം കര്ണയോസ്തത്പ്രപൂരണമ് |൧൪|

Adhikarana 11 (14-16) · Śloka 16

തണ്ഡുലീയകമൂലാനി ഫലമങ്കോലജം തഥാ ||൧൪|| അഹിംസ്രാകേന്ദുകാന്മൂലം സരലം ദേവദാരു ച | ലശുനം ശൃങ്ഗവേരം ച തഥാ വംശാവലേഖനമ് ||൧൫|| കല്കൈരേഷാം തഥാऽമ്ലൈശ്ച പചേത് സ്നേഹം ചതുര്വിധമ് | വേദനായാഃ പ്രശാന്ത്യര്ഥം ഹിതം തത്കര്ണപൂരണമ് ||൧൬||

Adhikarana 12 (17-18) · Śloka 18

ലശുനാര്ദ്രകശിഗ്രൂണാം മുരങ്ഗ്യാ മൂലകസ്യ ച | കദല്യാഃ സ്വരസഃ ശ്രേഷ്ഠഃ കദുഷ്ണഃ കര്ണപൂരണേ ||൧൭|| ശൃങ്ഗവേരരസഃ ക്ഷൌദ്രം സൈന്ധവം തൈലമേവ ച | കദുഷ്ണം കര്ണയോര്ദേയമേതദ്വാ വേദനാപഹമ് ||൧൮||

Adhikarana 13 (19) · Śloka 19

വംശാവലേഖനായുക്തേ മൂത്രേ ചാജാവികേ ഭിഷക് | സര്പിഃ പചേത്തേന കര്ണം പൂരയേത് കര്ണശൂലിനഃ ||൧൯||

Adhikarana 14 (20-21) · Śloka 21

മഹതഃ പഞ്ചമൂലസ്യ കാണ്ഡമഷ്ടാദശാങ്ഗുലമ് | ക്ഷൌമേണാവേഷ്ട്യ സംസിച്യ തൈലേനാദീപയേത്തതഃ ||൨൦|| യത്തൈലം ച്യവതേ തേഭ്യോ ധൃതേഭ്യോ ഭാജനോപരി | ജ്ഞേയം തദ്ദീപികാതൈലം സദ്യോ ഗൃഹ്ണാതി വേദനാമ് ||൨൧||

Adhikarana 15 (22) · Śloka 22

കുര്യാദേവം ഭദ്രകാഷ്ഠേ കുഷ്ഠേ കാഷ്ഠേ ച സാരലേ | മതിമാന് ദീപികാതൈലം കര്ണശൂലനിബര്ഹണമ് ||൨൨||

Adhikarana 16 (23-26) · Śloka 26

അര്കാങ്കുരാനമ്ലപിഷ്ടാംസ്തൈലാക്താന് ലവണാന്വിതാന് | സന്നിദധ്യാത് സ്നുഹീകാണ്ഡേ കോരിതേ തച്ഛദാവൃതേ ||൨൩|| പുടപാകക്രമാസ്വിന്നാന് പീഡയേദാരസാഗമാത് | സുഖോഷ്ണം തദ്രസം കര്ണേ ദാപയേച്ഛൂലശാന്തയേ ||൨൪|| കപിത്ഥമാതുലുങ്ഗാമ്ലശൃങ്ഗവേരരസൈഃ ശുഭൈഃ | സുഖോഷ്ണൈഃ പൂരയേത് കര്ണം തച്ഛൂലവിനിവൃത്തയേ ||൨൫|| കര്ണം കോഷ്ണേന ചുക്രേണ പൂരയേത് കര്ണശൂലിനഃ | സമുദ്രഫേനചൂര്ണേന യുക്ത്യാ ചാപ്യവചൂര്ണയേത് ||൨൬||

Adhikarana 17 (27) · Śloka 27

അഷ്ടാനാമിഹ മൂത്രാണാം മൂത്രേണാന്യതമേന തു | കോഷ്ണേന പൂരയേത് കര്ണം കര്ണശൂലോപശാന്തയേ ||൨൭||

Adhikarana 18 (28) · Śloka 28

മൂത്രേഷ്വമ്ലേഷു വാതഘ്നേ ഗണേ ച ക്വഥിതേ ഭിഷക് | പചേച്ചതുര്വിധം സ്നേഹം പൂരണം തച്ച കര്ണയോഃ ||൨൮||

Adhikarana 19 (29) · Śloka 29

ഏതാ ഏവ ക്രിയാഃ കുര്യാത് പിത്തഘ്നൈഃ പിത്തസംയുതേ |൨൯|

Adhikarana 20 (29-30) · Śloka 30

കാകോല്യാദൌ ദശക്ഷീരം തിക്തം ചാത്ര ഹിതം ഹവിഃ ||൨൯|| ക്ഷീരവൃക്ഷപ്രവാലേഷു മധുകേ ചന്ദനേ തഥാ | കല്കക്വാഥേ പരം പക്വം ശര്കരാമധുകൈഃ സരൈഃ ||൩൦||

Adhikarana 21 (31) · Śloka 31

ഇങ്ഗുദീസര്ഷപസ്നേഹൌ സകഫേ പൂരണേ ഹിതൌ | തിക്തൌഷധാനാം യൂഷാശ്ച സ്വേദാശ്ച കഫനാശനാഃ ||൩൧||

Adhikarana 22 (32-33) · Śloka 33

സുരസാദൌ കൃതം തൈലം പഞ്ചമൂലേ മഹത്യപി | മാതുലുങ്ഗരസഃ ശുക്തം ലശുനാര്ദ്രകയോ രസഃ ||൩൨|| ഏകൈകഃ പൂരണേ പഥ്യസ്തൈലം തേഷ്വപി വാ കൃതമ് | തീക്ഷ്ണാ മൂര്ധവിരേകാശ്ച കവലാശ്ചാത്ര പൂജിതാഃ ||൩൩||

Adhikarana 23 (34) · Śloka 34

കര്ണശൂലവിധിഃ കൃത്സ്നഃ പിത്തഘ്നഃ ശോണിതാവൃതേ |൩൪|

Adhikarana 24 (34-35) · Śloka 36

ശൂലപ്രണാദബാധിര്യക്ഷ്വേഡാനാം തു പ്രകീര്തിതമ് ||൩൪|| സാമാന്യതോ, വിശേഷേണ ബാധിര്യേ പൂരണം ശൃണു | ഗവാം മൂത്രേണ ബില്വാനി പിഷ്ട്വാ തൈലം വിപാചയേത് ||൩൫|| സജലം ച സദുഗ്ധം ച ബാധിര്യേ കര്ണപൂരണമ് |൩൬|

Adhikarana 25 (36-37) · Śloka 38

സിതാമധുകബിമ്ബീഭിഃ സിദ്ധം വാऽऽജേ പയസ്യപി ||൩൬|| ബിമ്ബീക്വാഥേ വിമഥ്യോഷ്ണം ശീതീഭൂതം തദുദ്ധൃതമ് | പുനഃ പചേദ്ദശക്ഷീരം സിതാമധുകചന്ദനൈഃ ||൩൭|| ബില്വാമ്ബുഗാഢം തത്തൈലം ബാധിര്യേ കര്ണപൂരണമ് |൩൮|

Adhikarana 26 (38) · Śloka 38

വക്ഷ്യതേ യഃപ്രതിശ്യായേ വിധിഃ സോऽപ്യത്ര പൂജിതഃ ||൩൮||

Adhikarana 27 (39) · Śloka 39

വാതവ്യാധിഷു യശ്ചോക്തോ വിധിഃ സ ച ഹിതോ ഭവേത് |൩൯|

Adhikarana 28 (39) · Śloka 40

കര്ണസ്രാവേ പൂതികര്ണേ തഥൈവ കൃമികര്ണകേ ||൩൯|| സമാനം കര്മ കുര്വീത യോഗാന് വൈശേഷികാനപി |൪൦|

Adhikarana 29 (40-41) · Śloka 41

ശിരോവിരേചനം ചൈവ ധൂപനം പൂരണം തഥാ ||൪൦|| പ്രമാര്ജനം ധാവനം ച വീക്ഷ്യ വീക്ഷ്യാവചാരയേത് | രാജവൃക്ഷാദിതോയേന സുരസാദിഗണേന വാ ||൪൧||

Adhikarana 30 (42-45) · Śloka 45

കര്ണപ്രക്ഷാലനം കാര്യം ചൂര്ണൈരേഷാം ച പൂരണമ് | ക്വാഥം പഞ്ചകഷായം തു കപിത്ഥരസയോജിതമ് ||൪൨|| കര്ണസ്രാവേ പ്രശംസന്തി പൂരണം മധുനാ സഹ | സര്ജത്വക്ചൂര്ണസംയുക്തഃ കാര്പാസീഫലജോ രസഃ ||൪൩|| യോജിതോ മധുനാ വാऽപി കര്ണസ്രാവേ പ്രശസ്യതേ | ലാക്ഷാ രസാഞ്ജനം സര്ജശ്ചൂര്ണിതം കര്ണപൂരണമ് ||൪൪|| സശൈവലം മഹാവൃക്ഷജമ്ബ്വാമ്രപ്രസവായുതമ് | കുലീരക്ഷൌദ്രമണ്ഡൂകീസിദ്ധം തൈലം ച പൂജിതമ് ||൪൫||

Adhikarana 31 (46) · Śloka 46

തിന്ദുകാന്യഭയാ രോധ്രം സമങ്ഗാऽऽമലകം മധു | പൂരണം ചാത്ര പഥ്യം സ്യാത്കപിത്ഥരസയോജിതമ് ||൪൬||

Adhikarana 32 (47-48) · Śloka 49

രസമാമ്രകപിത്ഥാനാം മധൂകധവശാലജമ് | പൂരണാര്ഥം പ്രശംസന്തി തൈലം വാ തൈര്വിപാചിതമ് ||൪൭|| പ്രിയങ്ഗുമധുകാമ്ബഷ്ഠാധാതകീശിലപര്ണിഭിഃ | മഞ്ജിഷ്ഠാലോധ്രലാക്ഷാഭിഃ കപിത്ഥസ്യ രസേന വാ ||൪൮|| പചേത്തൈലം തദാസ്രാവമവഗൃഹ്ണാതി പൂരണാത് |൪൯|

Adhikarana 33 (49-50) · Śloka 51

ഘൃതം രസാഞ്ജനം നാര്യാഃ ക്ഷീരേണ മധുസംയുതമ് ||൪൯|| തത്പ്രശസ്തം ചിരോത്ഥേऽപി സാസ്രാവേ പൂതികര്ണകേ | നിര്ഗുണ്ഡീസ്വരസസ്തൈലം സിന്ധുര്ധൂമരജോ ഗുഡഃ ||൫൦|| പൂരണഃ പൂതികര്ണസ്യ ശമനോ മധുസംയുതഃ |൫൧|

Adhikarana 34 (51) · Śloka 51

കൃമികര്ണകനാശാര്ഥം കൃമിഘ്നം യോജയേദ്വിധിമ് ||൫൧||

Adhikarana 35 (52) · Śloka 52

വാര്താകുധൂമശ്ച ഹിതഃ സാര്ഷപസ്നേഹ ഏവ ച |൫൨|

Adhikarana 36 (52-53) · Śloka 53

കൃമിഘ്നം ഹരിതാലേന ഗവാം മൂത്രയുതേന ച ||൫൨|| ഗുഗ്ഗുലോഃ കര്ണദൌര്ഗന്ധ്യേ ധൂപനം ശ്രേഷ്ഠമുച്യതേ | ഛര്ദനം ധൂമപാനം ച കവലസ്യ ച ധാരണമ് ||൫൩||

Adhikarana 37 (54) · Śloka 54

കര്ണക്ഷ്വേഡേ ഹിതം തൈലം സാര്ഷപം ചൈവ പൂരണമ് | വിദ്രധൌ ചാപി കുര്വീത വിദ്രധ്യുക്തം ചികിത്സിതമ് ||൫൪||

Adhikarana 38 (55) · Śloka 55

പ്രക്ലേദ്യ ധീമാംസ്തൈലേന സ്വേദേന പ്രവിലായ്യ ച | ശോധയേത്കര്ണവിട്കം തു ഭിഷക് സമ്യക് ശലാകയാ ||൫൫||

Adhikarana 39 (56) · Śloka 56

നാഡീസ്വേദോऽഥ വമനം ധൂമോ മൂര്ധവിരേചനമ് | വിധിശ്ച കഫഹൃത്സര്വഃ കര്ണകണ്ഡൂമപോഹതി ||൫൬||

Adhikarana 40 (57) · Śloka 57

അഥ കര്ണപ്രതീനാഹേ സ്നേഹസ്വേദൌ പ്രയോജയേത് | തതോ വിരിക്തശിരസഃ ക്രിയാം പ്രാപ്താം സമാചരേത് ||൫൭||

Adhikarana 41 (58) · Śloka 58

കര്ണപാകസ്യ ഭൈഷജ്യം കുര്യാത്പിത്തവിസര്പവത് |൫൮|

Adhikarana 42 (58) · Śloka 59

കര്ണച്ഛിദ്രേ വര്തമാനം കീടം ക്ലേദമലാദി വാ ||൫൮|| ശൃങ്ഗേണാപഹരേദ്ധീമാനഥവാऽപി ശലാകയാ |൫൯|

Adhikarana 43 (59) · Śloka 59

ശേഷാണാം തു വികാരാണാം പ്രാക് ചികിത്സിതമീരിതമ് ||൫൯||

Adhikarana puShpikA · Śloka 21

ഇതി സുശ്രുതസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രാന്തര്ഗതേ ശാലാക്യതന്ത്രേ കര്ണഗതരോഗപ്രതിഷേധോ നാമൈകവിംശോऽധ്യായഃ ||൨൧||