Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

21. karṇagatarōgapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ਅਥਾਤਃ ਕਰ੍ਣਗਤਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||

View original

अथातः कर्णगतरोगप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ਸਾਮਾਨ੍ਯਂ ਕਰ੍ਣਰੋਧੇਸੁ ਘਤਪਾਨਂ ਰਸਾਯਨਮ੍ | ਅਵ੍ਯਾਯਾਮੋਸ਼ਿਰਃਸ੍ਨਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਮਕਤ੍ਥਨਮ੍ ||੩||

View original

सामान्यं कर्णरोधेषु घृतपानं रसायनम् | अव्यायामोऽशिरःस्नानं ब्रह्मचर्यमकत्थनम् ||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲੇ ਪ੍ਰਣਾਦੇ ਚ ਬਾਧਿਰ੍ਯਕ੍ਸ੍ਵੇਡਯੋਰਪਿ | ਚਤੁਰ੍ਣਾਮਪਿ ਰੋਗਾਣਾਂ ਸਾਮਾਨ੍ਯਂ ਭੇਸਜਂ ਵਿਦੁਃ ||੪||

View original

कर्णशूले प्रणादे च बाधिर्यक्ष्वेडयोरपि | चतुर्णामपि रोगाणां सामान्यं भेषजं विदुः ||४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (5) · Śloka 5

ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਵਾਤਹਰੈਃ ਸ੍ਵੇਦੈਰ੍ਨਰਂ ਸ੍ਨੇਹਵਿਰੇਚਿਤਮ੍ | ਨਾਡੀਸ੍ਵੇਦੈਰੁਪਚਰੇਤ੍ਪਿਣ੍ਡਸ੍ਵੇਦੈਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ||੫||

View original

स्निग्धं वातहरैः स्वेदैर्नरं स्नेहविरेचितम् | नाडीस्वेदैरुपचरेत्पिण्डस्वेदैस्तथैव च ||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (6-7) · Śloka 7

ਬਿਲ੍ਵੈਰਣ੍ਡਾਰ੍ਕਵਰ੍ਸਾਭੂਦਧਿਤ੍ਥੋਨ੍ਮਤ੍ਤਸ਼ਿਗ੍ਰੁਭਿਃ | ਬਸ੍ਤਗਨ੍ਧਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਭ੍ਯਾਂ ਤਰ੍ਕਾਰੀਯਵਵੇਣੁਭਿਃ ||੬|| ਆਰਨਾਲਸ਼ਤੈਰੇਭਿਰ੍ਨਾਡੀਸ੍ਵੇਦਃ ਪ੍ਰਯੋਜਿਤਃ | ਕਫਵਾਤਸਮੁਤ੍ਥਾਨਂ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਂ ਨਿਰਸ੍ਯਤਿ ||੭||

View original

बिल्वैरण्डार्कवर्षाभूदधित्थोन्मत्तशिग्रुभिः | बस्तगन्धाश्वगन्धाभ्यां तर्कारीयववेणुभिः ||६|| आरनालशृतैरेभिर्नाडीस्वेदः प्रयोजितः | कफवातसमुत्थानं कर्णशूलं निरस्यति ||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (8) · Śloka 8

ਮੀਨਕੁਕ੍ਕੁਟਲਾਵਾਨਾਂ ਮਾਂਸਜੈਃ ਪਯਸਾਪਿ ਵਾ | ਪਿਣ੍ਡੈਃ ਸ੍ਵੇਦਂ ਚ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਨਿਵਾਰਣਮ੍ ||੮||

View original

मीनकुक्कुटलावानां मांसजैः पयसाऽपि वा | पिण्डैः स्वेदं च कुर्वीत कर्णशूलनिवारणम् ||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (9-10) · Śloka 10

ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਪਤ੍ਰਖਲ੍ਲਂ ਵਾ ਵਿਧਾਯ ਬਹੁਪਤ੍ਰਕਮ੍ | ਤਦਙ੍ਗਾਰੈਃ ਸੁਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਂ ਨਿਦਧ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਰਵਣੋਪਰਿ ||੯|| ਯਤ੍ਤੈਲਂ ਚ੍ਯਵਤੇ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਖਲ੍ਲਾਦਙ੍ਗਾਰਤਾਪਿਤਾਤ੍ | ਤਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰਵਣਸ੍ਰੋਤਃ ਸਦ੍ਯੋ ਗਹ੍ਣਾਤਿ ਵੇਦਨਾਮ੍ ||੧੦||

View original

अश्वत्थपत्रखल्लं वा विधाय बहुपत्रकम् | तदङ्गारैः सुसम्पूर्णं निदध्याच्छ्रवणोपरि ||९|| यत्तैलं च्यवते तस्मात् खल्लादङ्गारतापितात् | तत् प्राप्तं श्रवणस्रोतः सद्यो गृह्णाति वेदनाम् ||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (11) · Śloka 11

ਕ੍ਸੌਮਗੁਗ੍ਗੁਲ੍ਵਗੁਰੁਭਿਃ ਸਘਤੈਰ੍ਧੂਪਯੇਚ੍ਚ ਤਮ੍ | ਭਕ੍ਤੋਪਰਿ ਹਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਬਸ੍ਤਿਕਰ੍ਮ ਚ ਪੂਜਿਤਮ੍ ||੧੧||

View original

क्षौमगुग्गुल्वगुरुभिः सघृतैर्धूपयेच्च तम् | भक्तोपरि हितं सर्पिर्बस्तिकर्म च पूजितम् ||११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (12) · Śloka 13

ਨਿਰਨ੍ਨੋ ਨਿਸ਼ਿ ਤਤ੍ਸਰ੍ਪਿਃ ਪੀਤ੍ਵੋਪਰਿ ਪਿਬੇਤ੍ ਪਯਃ | ਮੂਰ੍ਧਬਸ੍ਤਿਸੁ ਨਸ੍ਯੇ ਚ ਮਸ੍ਤਿਸ੍ਕੇ ਪਰਿਸੇਚਨੇ ||੧੨|| ਸ਼ਤਪਾਕਂ ਬਲਾਤੈਲਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਚਾਪਿ ਭੋਜਨੇ |੧੩|

View original

निरन्नो निशि तत्सर्पिः पीत्वोपरि पिबेत् पयः | मूर्धबस्तिषु नस्ये च मस्तिष्के परिषेचने ||१२|| शतपाकं बलातैलं प्रशस्तं चापि भोजने |१३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (13) · Śloka 14

ਕਣ੍ਟਕਾਰੀਮਜਾਕ੍ਸੀਰੇ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਤੇਨ ਚ ||੧੩|| ਵਿਪਚੇਤ੍ ਕੁਕ੍ਕੁਟਵਸਾਂ ਕਰ੍ਣਯੋਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਪੂਰਣਮ੍ |੧੪|

View original

कण्टकारीमजाक्षीरे पक्त्वा क्षीरेण तेन च ||१३|| विपचेत् कुक्कुटवसां कर्णयोस्तत्प्रपूरणम् |१४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (14-16) · Śloka 16

ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਮੂਲਾਨਿ ਫਲਮਙ੍ਕੋਲਜਂ ਤਥਾ ||੧੪|| ਅਹਿਂਸ੍ਰਾਕੇਨ੍ਦੁਕਾਨ੍ਮੂਲਂ ਸਰਲਂ ਦੇਵਦਾਰੁ ਚ | ਲਸ਼ੁਨਂ ਸ਼ਙ੍ਗਵੇਰਂ ਚ ਤਥਾ ਵਂਸ਼ਾਵਲੇਖਨਮ੍ ||੧੫|| ਕਲ੍ਕੈਰੇਸਾਂ ਤਥਾਮ੍ਲੈਸ਼੍ਚ ਪਚੇਤ੍ ਸ੍ਨੇਹਂ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਮ੍ | ਵੇਦਨਾਯਾਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਹਿਤਂ ਤਤ੍ਕਰ੍ਣਪੂਰਣਮ੍ ||੧੬||

View original

तण्डुलीयकमूलानि फलमङ्कोलजं तथा ||१४|| अहिंस्राकेन्दुकान्मूलं सरलं देवदारु च | लशुनं शृङ्गवेरं च तथा वंशावलेखनम् ||१५|| कल्कैरेषां तथाऽम्लैश्च पचेत् स्नेहं चतुर्विधम् | वेदनायाः प्रशान्त्यर्थं हितं तत्कर्णपूरणम् ||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (17-18) · Śloka 18

ਲਸ਼ੁਨਾਰ੍ਦ੍ਰਕਸ਼ਿਗ੍ਰੂਣਾਂ ਮੁਰਙ੍ਗ੍ਯਾ ਮੂਲਕਸ੍ਯ ਚ | ਕਦਲ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵਰਸਃ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਃ ਕਦੁਸ੍ਣਃ ਕਰ੍ਣਪੂਰਣੇ ||੧੭|| ਸ਼ਙ੍ਗਵੇਰਰਸਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਤੈਲਮੇਵ ਚ | ਕਦੁਸ੍ਣਂ ਕਰ੍ਣਯੋਰ੍ਦੇਯਮੇਤਦ੍ਵਾ ਵੇਦਨਾਪਹਮ੍ ||੧੮||

View original

लशुनार्द्रकशिग्रूणां मुरङ्ग्या मूलकस्य च | कदल्याः स्वरसः श्रेष्ठः कदुष्णः कर्णपूरणे ||१७|| शृङ्गवेररसः क्षौद्रं सैन्धवं तैलमेव च | कदुष्णं कर्णयोर्देयमेतद्वा वेदनापहम् ||१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (19) · Śloka 19

ਵਂਸ਼ਾਵਲੇਖਨਾਯੁਕ੍ਤੇ ਮੂਤ੍ਰੇ ਚਾਜਾਵਿਕੇ ਭਿਸਕ੍ | ਸਰ੍ਪਿਃ ਪਚੇਤ੍ਤੇਨ ਕਰ੍ਣਂ ਪੂਰਯੇਤ੍ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਿਨਃ ||੧੯||

View original

वंशावलेखनायुक्ते मूत्रे चाजाविके भिषक् | सर्पिः पचेत्तेन कर्णं पूरयेत् कर्णशूलिनः ||१९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (20-21) · Śloka 21

ਮਹਤਃ ਪਞ੍ਚਮੂਲਸ੍ਯ ਕਾਣ੍ਡਮਸ੍ਟਾਦਸ਼ਾਙ੍ਗੁਲਮ੍ | ਕ੍ਸੌਮੇਣਾਵੇਸ੍ਟ੍ਯ ਸਂਸਿਚ੍ਯ ਤੈਲੇਨਾਦੀਪਯੇਤ੍ਤਤਃ ||੨੦|| ਯਤ੍ਤੈਲਂ ਚ੍ਯਵਤੇ ਤੇਭ੍ਯੋ ਧਤੇਭ੍ਯੋ ਭਾਜਨੋਪਰਿ | ਜ੍ਞੇਯਂ ਤਦ੍ਦੀਪਿਕਾਤੈਲਂ ਸਦ੍ਯੋ ਗਹ੍ਣਾਤਿ ਵੇਦਨਾਮ੍ ||੨੧||

View original

महतः पञ्चमूलस्य काण्डमष्टादशाङ्गुलम् | क्षौमेणावेष्ट्य संसिच्य तैलेनादीपयेत्ततः ||२०|| यत्तैलं च्यवते तेभ्यो धृतेभ्यो भाजनोपरि | ज्ञेयं तद्दीपिकातैलं सद्यो गृह्णाति वेदनाम् ||२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (22) · Śloka 22

ਕੁਰ੍ਯਾਦੇਵਂ ਭਦ੍ਰਕਾਸ੍ਠੇ ਕੁਸ੍ਠੇ ਕਾਸ੍ਠੇ ਚ ਸਾਰਲੇ | ਮਤਿਮਾਨ੍ ਦੀਪਿਕਾਤੈਲਂ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਨਿਬਰ੍ਹਣਮ੍ ||੨੨||

View original

कुर्यादेवं भद्रकाष्ठे कुष्ठे काष्ठे च सारले | मतिमान् दीपिकातैलं कर्णशूलनिबर्हणम् ||२२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (23-26) · Śloka 26

ਅਰ੍ਕਾਙ੍ਕੁਰਾਨਮ੍ਲਪਿਸ੍ਟਾਂਸ੍ਤੈਲਾਕ੍ਤਾਨ੍ ਲਵਣਾਨ੍ਵਿਤਾਨ੍ | ਸਨ੍ਨਿਦਧ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਨੁਹੀਕਾਣ੍ਡੇ ਕੋਰਿਤੇ ਤਚ੍ਛਦਾਵਤੇ ||੨੩|| ਪੁਟਪਾਕਕ੍ਰਮਾਸ੍ਵਿਨ੍ਨਾਨ੍ ਪੀਡਯੇਦਾਰਸਾਗਮਾਤ੍ | ਸੁਖੋਸ੍ਣਂ ਤਦ੍ਰਸਂ ਕਰ੍ਣੇ ਦਾਪਯੇਚ੍ਛੂਲਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ ||੨੪|| ਕਪਿਤ੍ਥਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਾਮ੍ਲਸ਼ਙ੍ਗਵੇਰਰਸੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ | ਸੁਖੋਸ੍ਣੈਃ ਪੂਰਯੇਤ੍ ਕਰ੍ਣਂ ਤਚ੍ਛੂਲਵਿਨਿਵਤ੍ਤਯੇ ||੨੫|| ਕਰ੍ਣਂ ਕੋਸ੍ਣੇਨ ਚੁਕ੍ਰੇਣ ਪੂਰਯੇਤ੍ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਿਨਃ | ਸਮੁਦ੍ਰਫੇਨਚੂਰ੍ਣੇਨ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚਾਪ੍ਯਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍ ||੨੬||

View original

अर्काङ्कुरानम्लपिष्टांस्तैलाक्तान् लवणान्वितान् | सन्निदध्यात् स्नुहीकाण्डे कोरिते तच्छदावृते ||२३|| पुटपाकक्रमास्विन्नान् पीडयेदारसागमात् | सुखोष्णं तद्रसं कर्णे दापयेच्छूलशान्तये ||२४|| कपित्थमातुलुङ्गाम्लशृङ्गवेररसैः शुभैः | सुखोष्णैः पूरयेत् कर्णं तच्छूलविनिवृत्तये ||२५|| कर्णं कोष्णेन चुक्रेण पूरयेत् कर्णशूलिनः | समुद्रफेनचूर्णेन युक्त्या चाप्यवचूर्णयेत् ||२६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 (27) · Śloka 27

ਅਸ੍ਟਾਨਾਮਿਹ ਮੂਤ੍ਰਾਣਾਂ ਮੂਤ੍ਰੇਣਾਨ੍ਯਤਮੇਨ ਤੁ | ਕੋਸ੍ਣੇਨ ਪੂਰਯੇਤ੍ ਕਰ੍ਣਂ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ ||੨੭||

View original

अष्टानामिह मूत्राणां मूत्रेणान्यतमेन तु | कोष्णेन पूरयेत् कर्णं कर्णशूलोपशान्तये ||२७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 (28) · Śloka 28

ਮੂਤ੍ਰੇਸ੍ਵਮ੍ਲੇਸੁ ਵਾਤਘ੍ਨੇ ਗਣੇ ਚ ਕ੍ਵਥਿਤੇ ਭਿਸਕ੍ | ਪਚੇਚ੍ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਂ ਸ੍ਨੇਹਂ ਪੂਰਣਂ ਤਚ੍ਚ ਕਰ੍ਣਯੋਃ ||੨੮||

View original

मूत्रेष्वम्लेषु वातघ्ने गणे च क्वथिते भिषक् | पचेच्चतुर्विधं स्नेहं पूरणं तच्च कर्णयोः ||२८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 19 (29) · Śloka 29

ਏਤਾ ਏਵ ਕ੍ਰਿਯਾਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨੈਃ ਪਿਤ੍ਤਸਂਯੁਤੇ |੨੯|

View original

एता एव क्रियाः कुर्यात् पित्तघ्नैः पित्तसंयुते |२९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 20 (29-30) · Śloka 30

ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦੌ ਦਸ਼ਕ੍ਸੀਰਂ ਤਿਕ੍ਤਂ ਚਾਤ੍ਰ ਹਿਤਂ ਹਵਿਃ ||੨੯|| ਕ੍ਸੀਰਵਕ੍ਸਪ੍ਰਵਾਲੇਸੁ ਮਧੁਕੇ ਚਨ੍ਦਨੇ ਤਥਾ | ਕਲ੍ਕਕ੍ਵਾਥੇ ਪਰਂ ਪਕ੍ਵਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਕੈਃ ਸਰੈਃ ||੩੦||

View original

काकोल्यादौ दशक्षीरं तिक्तं चात्र हितं हविः ||२९|| क्षीरवृक्षप्रवालेषु मधुके चन्दने तथा | कल्कक्वाथे परं पक्वं शर्करामधुकैः सरैः ||३०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 21 (31) · Śloka 31

ਇਙ੍ਗੁਦੀਸਰ੍ਸਪਸ੍ਨੇਹੌ ਸਕਫੇ ਪੂਰਣੇ ਹਿਤੌ | ਤਿਕ੍ਤੌਸਧਾਨਾਂ ਯੂਸਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵੇਦਾਸ਼੍ਚ ਕਫਨਾਸ਼ਨਾਃ ||੩੧||

View original

इङ्गुदीसर्षपस्नेहौ सकफे पूरणे हितौ | तिक्तौषधानां यूषाश्च स्वेदाश्च कफनाशनाः ||३१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 22 (32-33) · Śloka 33

ਸੁਰਸਾਦੌ ਕਤਂ ਤੈਲਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲੇ ਮਹਤ੍ਯਪਿ | ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਰਸਃ ਸ਼ੁਕ੍ਤਂ ਲਸ਼ੁਨਾਰ੍ਦ੍ਰਕਯੋ ਰਸਃ ||੩੨|| ਏਕੈਕਃ ਪੂਰਣੇ ਪਥ੍ਯਸ੍ਤੈਲਂ ਤੇਸ੍ਵਪਿ ਵਾ ਕਤਮ੍ | ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾ ਮੂਰ੍ਧਵਿਰੇਕਾਸ਼੍ਚ ਕਵਲਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਪੂਜਿਤਾਃ ||੩੩||

View original

सुरसादौ कृतं तैलं पञ्चमूले महत्यपि | मातुलुङ्गरसः शुक्तं लशुनार्द्रकयो रसः ||३२|| एकैकः पूरणे पथ्यस्तैलं तेष्वपि वा कृतम् | तीक्ष्णा मूर्धविरेकाश्च कवलाश्चात्र पूजिताः ||३३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 23 (34) · Śloka 34

ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਵਿਧਿਃ ਕਤ੍ਸ੍ਨਃ ਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨਃ ਸ਼ੋਣਿਤਾਵਤੇ |੩੪|

View original

कर्णशूलविधिः कृत्स्नः पित्तघ्नः शोणितावृते |३४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 24 (34-35) · Śloka 36

ਸ਼ੂਲਪ੍ਰਣਾਦਬਾਧਿਰ੍ਯਕ੍ਸ੍ਵੇਡਾਨਾਂ ਤੁ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ||੩੪|| ਸਾਮਾਨ੍ਯਤੋ, ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਬਾਧਿਰ੍ਯੇ ਪੂਰਣਂ ਸ਼ਣੁ | ਗਵਾਂ ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਬਿਲ੍ਵਾਨਿ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਤੈਲਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍ ||੩੫|| ਸਜਲਂ ਚ ਸਦੁਗ੍ਧਂ ਚ ਬਾਧਿਰ੍ਯੇ ਕਰ੍ਣਪੂਰਣਮ੍ |੩੬|

View original

शूलप्रणादबाधिर्यक्ष्वेडानां तु प्रकीर्तितम् ||३४|| सामान्यतो, विशेषेण बाधिर्ये पूरणं शृणु | गवां मूत्रेण बिल्वानि पिष्ट्वा तैलं विपाचयेत् ||३५|| सजलं च सदुग्धं च बाधिर्ये कर्णपूरणम् |३६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 25 (36-37) · Śloka 38

ਸਿਤਾਮਧੁਕਬਿਮ੍ਬੀਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾਜੇ ਪਯਸ੍ਯਪਿ ||੩੬|| ਬਿਮ੍ਬੀਕ੍ਵਾਥੇ ਵਿਮਥ੍ਯੋਸ੍ਣਂ ਸ਼ੀਤੀਭੂਤਂ ਤਦੁਦ੍ਧਤਮ੍ | ਪੁਨਃ ਪਚੇਦ੍ਦਸ਼ਕ੍ਸੀਰਂ ਸਿਤਾਮਧੁਕਚਨ੍ਦਨੈਃ ||੩੭|| ਬਿਲ੍ਵਾਮ੍ਬੁਗਾਢਂ ਤਤ੍ਤੈਲਂ ਬਾਧਿਰ੍ਯੇ ਕਰ੍ਣਪੂਰਣਮ੍ |੩੮|

View original

सितामधुकबिम्बीभिः सिद्धं वाऽऽजे पयस्यपि ||३६|| बिम्बीक्वाथे विमथ्योष्णं शीतीभूतं तदुद्धृतम् | पुनः पचेद्दशक्षीरं सितामधुकचन्दनैः ||३७|| बिल्वाम्बुगाढं तत्तैलं बाधिर्ये कर्णपूरणम् |३८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 26 (38) · Śloka 38

ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ਯਃਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯੇ ਵਿਧਿਃ ਸੋਪ੍ਯਤ੍ਰ ਪੂਜਿਤਃ ||੩੮||

View original

वक्ष्यते यःप्रतिश्याये विधिः सोऽप्यत्र पूजितः ||३८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 27 (39) · Śloka 39

ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਸੁ ਯਸ਼੍ਚੋਕ੍ਤੋ ਵਿਧਿਃ ਸ ਚ ਹਿਤੋ ਭਵੇਤ੍ |੩੯|

View original

वातव्याधिषु यश्चोक्तो विधिः स च हितो भवेत् |३९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 28 (39) · Śloka 40

ਕਰ੍ਣਸ੍ਰਾਵੇ ਪੂਤਿਕਰ੍ਣੇ ਤਥੈਵ ਕਮਿਕਰ੍ਣਕੇ ||੩੯|| ਸਮਾਨਂ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਯੋਗਾਨ੍ ਵੈਸ਼ੇਸਿਕਾਨਪਿ |੪੦|

View original

कर्णस्रावे पूतिकर्णे तथैव कृमिकर्णके ||३९|| समानं कर्म कुर्वीत योगान् वैशेषिकानपि |४०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 29 (40-41) · Śloka 41

ਸ਼ਿਰੋਵਿਰੇਚਨਂ ਚੈਵ ਧੂਪਨਂ ਪੂਰਣਂ ਤਥਾ ||੪੦|| ਪ੍ਰਮਾਰ੍ਜਨਂ ਧਾਵਨਂ ਚ ਵੀਕ੍ਸ੍ਯ ਵੀਕ੍ਸ੍ਯਾਵਚਾਰਯੇਤ੍ | ਰਾਜਵਕ੍ਸਾਦਿਤੋਯੇਨ ਸੁਰਸਾਦਿਗਣੇਨ ਵਾ ||੪੧||

View original

शिरोविरेचनं चैव धूपनं पूरणं तथा ||४०|| प्रमार्जनं धावनं च वीक्ष्य वीक्ष्यावचारयेत् | राजवृक्षादितोयेन सुरसादिगणेन वा ||४१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 30 (42-45) · Śloka 45

ਕਰ੍ਣਪ੍ਰਕ੍ਸਾਲਨਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਚੂਰ੍ਣੈਰੇਸਾਂ ਚ ਪੂਰਣਮ੍ | ਕ੍ਵਾਥਂ ਪਞ੍ਚਕਸਾਯਂ ਤੁ ਕਪਿਤ੍ਥਰਸਯੋਜਿਤਮ੍ ||੪੨|| ਕਰ੍ਣਸ੍ਰਾਵੇ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਪੂਰਣਂ ਮਧੁਨਾ ਸਹ | ਸਰ੍ਜਤ੍ਵਕ੍ਚੂਰ੍ਣਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਕਾਰ੍ਪਾਸੀਫਲਜੋ ਰਸਃ ||੪੩|| ਯੋਜਿਤੋ ਮਧੁਨਾ ਵਾਪਿ ਕਰ੍ਣਸ੍ਰਾਵੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ | ਲਾਕ੍ਸਾ ਰਸਾਞ੍ਜਨਂ ਸਰ੍ਜਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਕਰ੍ਣਪੂਰਣਮ੍ ||੪੪|| ਸਸ਼ੈਵਲਂ ਮਹਾਵਕ੍ਸਜਮ੍ਬ੍ਵਾਮ੍ਰਪ੍ਰਸਵਾਯੁਤਮ੍ | ਕੁਲੀਰਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਣ੍ਡੂਕੀਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਂ ਚ ਪੂਜਿਤਮ੍ ||੪੫||

View original

कर्णप्रक्षालनं कार्यं चूर्णैरेषां च पूरणम् | क्वाथं पञ्चकषायं तु कपित्थरसयोजितम् ||४२|| कर्णस्रावे प्रशंसन्ति पूरणं मधुना सह | सर्जत्वक्चूर्णसंयुक्तः कार्पासीफलजो रसः ||४३|| योजितो मधुना वाऽपि कर्णस्रावे प्रशस्यते | लाक्षा रसाञ्जनं सर्जश्चूर्णितं कर्णपूरणम् ||४४|| सशैवलं महावृक्षजम्ब्वाम्रप्रसवायुतम् | कुलीरक्षौद्रमण्डूकीसिद्धं तैलं च पूजितम् ||४५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 31 (46) · Śloka 46

ਤਿਨ੍ਦੁਕਾਨ੍ਯਭਯਾ ਰੋਧ੍ਰਂ ਸਮਙ੍ਗਾਮਲਕਂ ਮਧੁ | ਪੂਰਣਂ ਚਾਤ੍ਰ ਪਥ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਪਿਤ੍ਥਰਸਯੋਜਿਤਮ੍ ||੪੬||

View original

तिन्दुकान्यभया रोध्रं समङ्गाऽऽमलकं मधु | पूरणं चात्र पथ्यं स्यात्कपित्थरसयोजितम् ||४६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 32 (47-48) · Śloka 49

ਰਸਮਾਮ੍ਰਕਪਿਤ੍ਥਾਨਾਂ ਮਧੂਕਧਵਸ਼ਾਲਜਮ੍ | ਪੂਰਣਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਤੈਲਂ ਵਾ ਤੈਰ੍ਵਿਪਾਚਿਤਮ੍ ||੪੭|| ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਮਧੁਕਾਮ੍ਬਸ੍ਠਾਧਾਤਕੀਸ਼ਿਲਪਰ੍ਣਿਭਿਃ | ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਲੋਧ੍ਰਲਾਕ੍ਸਾਭਿਃ ਕਪਿਤ੍ਥਸ੍ਯ ਰਸੇਨ ਵਾ ||੪੮|| ਪਚੇਤ੍ਤੈਲਂ ਤਦਾਸ੍ਰਾਵਮਵਗਹ੍ਣਾਤਿ ਪੂਰਣਾਤ੍ |੪੯|

View original

रसमाम्रकपित्थानां मधूकधवशालजम् | पूरणार्थं प्रशंसन्ति तैलं वा तैर्विपाचितम् ||४७|| प्रियङ्गुमधुकाम्बष्ठाधातकीशिलपर्णिभिः | मञ्जिष्ठालोध्रलाक्षाभिः कपित्थस्य रसेन वा ||४८|| पचेत्तैलं तदास्रावमवगृह्णाति पूरणात् |४९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 33 (49-50) · Śloka 51

ਘਤਂ ਰਸਾਞ੍ਜਨਂ ਨਾਰ੍ਯਾਃ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਮਧੁਸਂਯੁਤਮ੍ ||੪੯|| ਤਤ੍ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਚਿਰੋਤ੍ਥੇਪਿ ਸਾਸ੍ਰਾਵੇ ਪੂਤਿਕਰ੍ਣਕੇ | ਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡੀਸ੍ਵਰਸਸ੍ਤੈਲਂ ਸਿਨ੍ਧੁਰ੍ਧੂਮਰਜੋ ਗੁਡਃ ||੫੦|| ਪੂਰਣਃ ਪੂਤਿਕਰ੍ਣਸ੍ਯ ਸ਼ਮਨੋ ਮਧੁਸਂਯੁਤਃ |੫੧|

View original

घृतं रसाञ्जनं नार्याः क्षीरेण मधुसंयुतम् ||४९|| तत्प्रशस्तं चिरोत्थेऽपि सास्रावे पूतिकर्णके | निर्गुण्डीस्वरसस्तैलं सिन्धुर्धूमरजो गुडः ||५०|| पूरणः पूतिकर्णस्य शमनो मधुसंयुतः |५१|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 34 (51) · Śloka 51

ਕਮਿਕਰ੍ਣਕਨਾਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਕਮਿਘ੍ਨਂ ਯੋਜਯੇਦ੍ਵਿਧਿਮ੍ ||੫੧||

View original

कृमिकर्णकनाशार्थं कृमिघ्नं योजयेद्विधिम् ||५१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 35 (52) · Śloka 52

ਵਾਰ੍ਤਾਕੁਧੂਮਸ਼੍ਚ ਹਿਤਃ ਸਾਰ੍ਸਪਸ੍ਨੇਹ ਏਵ ਚ |੫੨|

View original

वार्ताकुधूमश्च हितः सार्षपस्नेह एव च |५२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 36 (52-53) · Śloka 53

ਕਮਿਘ੍ਨਂ ਹਰਿਤਾਲੇਨ ਗਵਾਂ ਮੂਤ੍ਰਯੁਤੇਨ ਚ ||੫੨|| ਗੁਗ੍ਗੁਲੋਃ ਕਰ੍ਣਦੌਰ੍ਗਨ੍ਧ੍ਯੇ ਧੂਪਨਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਮੁਚ੍ਯਤੇ | ਛਰ੍ਦਨਂ ਧੂਮਪਾਨਂ ਚ ਕਵਲਸ੍ਯ ਚ ਧਾਰਣਮ੍ ||੫੩||

View original

कृमिघ्नं हरितालेन गवां मूत्रयुतेन च ||५२|| गुग्गुलोः कर्णदौर्गन्ध्ये धूपनं श्रेष्ठमुच्यते | छर्दनं धूमपानं च कवलस्य च धारणम् ||५३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 37 (54) · Śloka 54

ਕਰ੍ਣਕ੍ਸ੍ਵੇਡੇ ਹਿਤਂ ਤੈਲਂ ਸਾਰ੍ਸਪਂ ਚੈਵ ਪੂਰਣਮ੍ | ਵਿਦ੍ਰਧੌ ਚਾਪਿ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਵਿਦ੍ਰਧ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍ ||੫੪||

View original

कर्णक्ष्वेडे हितं तैलं सार्षपं चैव पूरणम् | विद्रधौ चापि कुर्वीत विद्रध्युक्तं चिकित्सितम् ||५४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 38 (55) · Śloka 55

ਪ੍ਰਕ੍ਲੇਦ੍ਯ ਧੀਮਾਂਸ੍ਤੈਲੇਨ ਸ੍ਵੇਦੇਨ ਪ੍ਰਵਿਲਾਯ੍ਯ ਚ | ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍ਕਰ੍ਣਵਿਟ੍ਕਂ ਤੁ ਭਿਸਕ੍ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸ਼ਲਾਕਯਾ ||੫੫||

View original

प्रक्लेद्य धीमांस्तैलेन स्वेदेन प्रविलाय्य च | शोधयेत्कर्णविट्कं तु भिषक् सम्यक् शलाकया ||५५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 39 (56) · Śloka 56

ਨਾਡੀਸ੍ਵੇਦੋਥ ਵਮਨਂ ਧੂਮੋ ਮੂਰ੍ਧਵਿਰੇਚਨਮ੍ | ਵਿਧਿਸ਼੍ਚ ਕਫਹਤ੍ਸਰ੍ਵਃ ਕਰ੍ਣਕਣ੍ਡੂਮਪੋਹਤਿ ||੫੬||

View original

नाडीस्वेदोऽथ वमनं धूमो मूर्धविरेचनम् | विधिश्च कफहृत्सर्वः कर्णकण्डूमपोहति ||५६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 40 (57) · Śloka 57

ਅਥ ਕਰ੍ਣਪ੍ਰਤੀਨਾਹੇ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦੌ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍ | ਤਤੋ ਵਿਰਿਕ੍ਤਸ਼ਿਰਸਃ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ ||੫੭||

View original

अथ कर्णप्रतीनाहे स्नेहस्वेदौ प्रयोजयेत् | ततो विरिक्तशिरसः क्रियां प्राप्तां समाचरेत् ||५७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 41 (58) · Śloka 58

ਕਰ੍ਣਪਾਕਸ੍ਯ ਭੈਸਜ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪਿਤ੍ਤਵਿਸਰ੍ਪਵਤ੍ |੫੮|

View original

कर्णपाकस्य भैषज्यं कुर्यात्पित्तविसर्पवत् |५८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 42 (58) · Śloka 59

ਕਰ੍ਣਚ੍ਛਿਦ੍ਰੇ ਵਰ੍ਤਮਾਨਂ ਕੀਟਂ ਕ੍ਲੇਦਮਲਾਦਿ ਵਾ ||੫੮|| ਸ਼ਙ੍ਗੇਣਾਪਹਰੇਦ੍ਧੀਮਾਨਥਵਾਪਿ ਸ਼ਲਾਕਯਾ |੫੯|

View original

कर्णच्छिद्रे वर्तमानं कीटं क्लेदमलादि वा ||५८|| शृङ्गेणापहरेद्धीमानथवाऽपि शलाकया |५९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 43 (59) · Śloka 59

ਸ਼ੇਸਾਣਾਂ ਤੁ ਵਿਕਾਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮੀਰਿਤਮ੍ ||੫੯||

View original

शेषाणां तु विकाराणां प्राक् चिकित्सितमीरितम् ||५९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 21

ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਸ਼ਾਲਾਕ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਕਰ੍ਣਗਤਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮੈਕਵਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੨੧||

View original

इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते शालाक्यतन्त्रे कर्णगतरोगप्रतिषेधो नामैकविंशोऽध्यायः ||२१||

🔊 Audio coming soon