27. navagrahākr̥tivijñānīyādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

અથાતો નવગ્રહાકૃતિવિજ્ઞાનીયમધ્યાયં વ્યાખ્યાસ્યામઃ ||૧|| યથોવાચ ભગવાન્ ધન્વન્તરિઃ ||૨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

બાલગ્રહાણાં વિજ્ઞાનં સાધનં ચાપ્યનન્તરમ્ | ઉત્પત્તિં કારણં ચૈવ સુશ્રુતૈકમનાઃ શૃણુ ||૩||

Adhikarana 3 (4-5) · Śloka 5

સ્કન્દગ્રહસ્તુ પ્રથમઃ સ્કન્દાપસ્માર એવ ચ | શકુની રેવતી ચૈવ પૂતના ચાન્ધપૂતના ||૪|| પૂતના શીતનામા ચ તથૈવ મુખમણ્ડિકા | નવમો નૈગમેષશ્ચ યઃ પિતૃગ્રહસઞ્જ્ઞિતઃ ||૫||

Adhikarana 4 (6) · Śloka 6

ધાત્રીમાત્રોઃ પ્રાક્પ્રદિષ્ટાપચારાચ્છૌચભ્રષ્ટાન્મઙ્ગલાચારહીનાન્ | ત્રસ્તાન્ હૃષ્ટાંસ્તર્જિતાન્ તાડિતાન્ વા પૂજાહેતોર્હિંસ્યુરેતે કુમારાન્ ||૬||

Adhikarana 5 (7) · Śloka 7

ઐશ્વર્યસ્થાસ્તે ન શક્યા વિશન્તો દેહં દ્રષ્ટું માનુષૈર્વિશ્વરૂપાઃ | આપ્તં વાક્યં તત્સમીક્ષ્યાભિધાસ્યે લિઙ્ગાન્યેષાં યાનિ દેહે ભવન્તિ ||૭||

Adhikarana 6 (8) · Śloka 8

શૂનાક્ષઃ ક્ષતજસગન્ધિકઃ સ્તનદ્વિડ્ વક્રાસ્યો હતચલિતૈકપક્ષ્મનેત્રઃ | ઉદ્વિગ્નઃ સુલુલિતચક્ષુરલ્પરોદી સ્કન્દાર્તો ભવતિ ચ ગાઢમુષ્ટિવર્ચાઃ ||૮||

Adhikarana 7 (9) · Śloka 9

નિઃસઞ્જ્ઞો ભવતિ પુનર્ભવેત્સસઞ્જ્ઞઃ સંરબ્ધઃ કરચરણૈશ્ચ નૃત્યતીવ | વિણ્મૂત્રે સૃજતિ વિનદ્ય જૃમ્ભમાણઃ ફેનં ચ પ્રસૃજતિ તત્સખાભિપન્નઃ ||૯||

Adhikarana 8 (10) · Śloka 10

સ્રસ્તાઙ્ગો ભયચકિતો વિહઙ્ગગન્ધિઃ સંસ્રાવિવ્રણપરિપીડિતઃ સમન્તાત્ | સ્ફોટૈશ્ચ પ્રચિતતનુઃ સદાહપાકૈર્વિજ્ઞેયો ભવતિ શિશુઃ ક્ષતઃ શકુન્યા ||૧૦||

Adhikarana 9 (11) · Śloka 11

રક્તાસ્યો હરિતમલોઽતિપાણ્ડુદેહઃ શ્યાવો વા જ્વરમુખપાકવેદનાર્તઃ | રેવત્યા વ્યથિતતનુશ્ચ કર્ણનાસં મૃદ્નાતિ ધ્રુવમભિપીડિતઃ કુમારઃ ||૧૧||

Adhikarana 10 (12) · Śloka 12

સ્રસ્તાઙ્ગઃ સ્વપિતિ સુખં દિવા ન રાત્રૌ વિડ્ ભિન્નં સૃજતિ ચ કાકતુલ્યગન્ધિઃ | છર્દ્યાઽઽર્તો હૃષિતતનૂરુહઃ કુમારસ્તૃષ્ણાલુર્ભવતિ ચ પૂતનાગૃહીતઃ ||૧૨||

Adhikarana 11 (13) · Śloka 13

યો દ્વેષ્ટિ સ્તનમતિસારકાસહિક્કાચ્છર્દીભિર્જ્વરસહિતાભિરર્દ્યમાનઃ | દુર્વર્ણઃ સતતમધઃશયોઽમ્લગન્ધિસ્તં બ્રૂયુર્ભિષજ ઇહાન્ધપૂતનાર્તમ્ ||૧૩||

Adhikarana 12 (14) · Śloka 14

ઉદ્વિગ્નો ભૃશમતિવેપતે પ્રરુદ્યાત્ સંલીનઃ સ્વપિતિ ચ યસ્ય ચાન્ત્રકૂજઃ | વિસ્રાઙ્ગો ભૃશમતિસાર્યતે ચ યસ્તં જાનીયાદ્ભિષગિહ શીતપૂતનાર્તમ્ ||૧૪||

Adhikarana 13 (15) · Śloka 15

મ્લાનાઙ્ગઃ સુરુચિરપાણિપાદવક્ત્રો બહ્વાશી કલુષસિરાવૃતોદરો યઃ | સોદ્વેગો ભવતિ ચ મૂત્રતુલ્યગન્ધિઃ સ જ્ઞેયઃ શિશુરિહ વક્ત્રમણ્ડિકાર્તઃ ||૧૫||

Adhikarana 14 (16) · Śloka 16

યઃ ફેનં વમતિ વિનમ્યતે ચ મધ્યે સોદ્વેગમ્ વિલપતિ ચોર્ધ્વમીક્ષમાણઃ | જ્વર્યેત પ્રતતમથો વસાસગન્ધિર્નિઃસઞ્જ્ઞો ભવતિ હિ નૈગમેષજુષ્ટઃ ||૧૬||

Adhikarana 15 (17) · Śloka 17

પ્રસ્તબ્ધો યઃ સ્તનદ્વેષી મુહ્યતે ચાવિશન્મુહુઃ | તં બાલમચિરાદ્ધન્તિ ગ્રહઃ સમ્પૂર્ણલક્ષણઃ ||૧૭||

Adhikarana 16 (18) · Śloka 18

વિપરીતમતઃ સાધ્યં ચિકિત્સેદચિરાર્દિતમ્ |૧૮|

Adhikarana 17 (18-20) · Śloka 20

ગૃહે પુરાણહવિષાઽભ્યજ્ય બાલં શુચૌ શુચિઃ ||૧૮|| સર્ષપાન્ પ્રકિરેત્તેષાં તૈલૈર્દીપં ચ કારયેત્ | સદા સન્નિહિતં ચાપિ જુહુયાદ્ધવ્યવાહનમ્ ||૧૯|| સર્વગન્ધૌષધીબીજૈર્ગન્ધમાલ્યૈરલઙ્ક્રતમ્ | અગ્નયે કૃત્તિકાભ્યશ્ચ સ્વાહા સ્વાહેતિ સન્તતમ્ ||૨૦||

Adhikarana 18 (21) · Śloka 21

નમઃ સ્કન્દાય દેવાય ગ્રહાધિપતયે નમઃ | શિરસા ત્વાઽભિવન્દેઽહં પ્રતિગૃહ્ણીષ્વ મે બલિમ્ | નીરુજો નિર્વિકારશ્ચ શિશુર્મે જાયતાં દ્રુતમ્ ||૨૧||

Adhikarana puShpikA · Śloka 27

ઇતિ સુશ્રુતસંહિતાયામુત્તરતન્ત્રાન્તર્ગતે કુમારતન્ત્રે નવગ્રહાકૃતિવિજ્ઞાનીયો નામ (પ્રથમોઽધ્યાયઃ, આદિતઃ) સપ્તવિંશોઽધ્યાયઃ ||૨૭||