Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਃ ਪਕ੍ਸ੍ਮਕੋਪਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
View original
अथातः पक्ष्मकोपप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
16. pakṣmakōpapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3-6) · Śloka 6
ਯਾਪ੍ਯਸ੍ਤੁ ਯੋ ਵਰ੍ਤ੍ਮਭਵੋ ਵਿਕਾਰਃ ਪਕ੍ਸ੍ਮਪ੍ਰਕੋਪੋਭਿਹਿਤਃ ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍ | ਤਤ੍ਰੋਪਵਿਸ੍ਟਸ੍ਯ ਨਰਸ੍ਯ ਚਰ੍ਮ ਵਰ੍ਤ੍ਮੋਪਰਿਸ੍ਟਾਦਨੁਤਿਰ੍ਯਗੇਵ ||੩|| ਭ੍ਰੁਵੋਰਧਸ੍ਤਾਤ੍ ਪਰਿਮੁਚ੍ਯ ਭਾਗੌ ਪਕ੍ਸ੍ਮਾਸ਼੍ਰਿਤਂ ਚੈਕਮਤੋਵਕਨ੍ਤੇਤ੍ | ਕਨੀਨਕਾਪਾਙ੍ਗਸਮਂ ਸਮਨ੍ਤਾਦ੍ਯਵਾਕਤਿ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਤਨੋਰ੍ਨਰਸ੍ਯ ||੪|| ਉਤ੍ਕਤ੍ਯ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਯਵਪ੍ਰਮਾਣਂ ਬਾਲੇਨ ਸੀਵ੍ਯੇਦ੍ਭਿਸਗਪ੍ਰਮਤ੍ਤਃ | ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੁਨਾਵਸ਼ੇਸਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਧਾਨਂ ਵਿਹਿਤਂ ਵ੍ਰਣੇ ਯਤ੍ ||੫|| ਲਲਾਟਦੇਸ਼ੇ ਚ ਨਿਬਦ੍ਧਪਟ੍ਟਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਸ੍ਯੂਤਮਤ੍ਰਾਪ੍ਯਪਰਂ ਚ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ | ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂ ਗਤੇ ਚਾਪ੍ਯਥ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮਾਰ੍ਗੇ ਬਾਲਾਨ੍ ਵਿਮੁਞ੍ਚੇਤ੍ ਕੁਸ਼ਲੋਭਿਵੀਕ੍ਸ੍ਯ ||੬||
View original
याप्यस्तु यो वर्त्मभवो विकारः पक्ष्मप्रकोपोऽभिहितः पुरस्तात् | तत्रोपविष्टस्य नरस्य चर्म वर्त्मोपरिष्टादनुतिर्यगेव ||३|| भ्रुवोरधस्तात् परिमुच्य भागौ पक्ष्माश्रितं चैकमतोऽवकृन्तेत् | कनीनकापाङ्गसमं समन्ताद्यवाकृति स्निग्धतनोर्नरस्य ||४|| उत्कृत्य शस्त्रेण यवप्रमाणं बालेन सीव्येद्भिषगप्रमत्तः | दत्त्वा च सर्पिर्मधुनाऽवशेषं कुर्याद्विधानं विहितं व्रणे यत् ||५|| ललाटदेशे च निबद्धपट्टं प्राक्स्यूतमत्राप्यपरं च बद्ध्वा | स्थैर्यं गते चाप्यथ शस्त्रमार्गे बालान् विमुञ्चेत् कुशलोऽभिवीक्ष्य ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (7) · Śloka 7
ਏਵਂ ਨ ਚੇਚ੍ਛਾਮ੍ਯਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਰ੍ਤ੍ਮ ਨਿਰ੍ਭੁਜ੍ਯ ਦੋਸੋਪਹਤਾਂ ਵਲਿਂ ਚ | ਤਤੋਗ੍ਨਿਨਾ ਵਾ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍ਤਾਂ ਕ੍ਸਾਰੇਣ ਵਾ ਸਮ੍ਯਗਵੇਕ੍ਸ੍ਯ ਧੀਰਃ ||੭||
View original
एवं न चेच्छाम्यति तस्य वर्त्म निर्भुज्य दोषोपहतां वलिं च | ततोऽग्निना वा प्रतिसारयेत्तां क्षारेण वा सम्यगवेक्ष्य धीरः ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (8) · Śloka 8
ਛਿਤ੍ਵਾ ਸਮਂ ਵਾਪ੍ਯੁਪਪਕ੍ਸ੍ਮਮਾਲਾਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਬਡਿਸ਼ੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਸ੍ਤੁ | ਪਥ੍ਯਾਫਲੇਨ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍ਤੁ ਘਸ੍ਟੇਨ ਵਾ ਤੌਵਰਕੇਣ ਸਮ੍ਯਕ੍ ||੮||
View original
छित्वा समं वाऽप्युपपक्ष्ममालां सम्यग्गृहीत्वा बडिशैस्त्रिभिस्तु | पथ्याफलेन प्रतिसारयेत्तु घृष्टेन वा तौवरकेण सम्यक् ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (9) · Śloka 9
ਚਤ੍ਵਾਰ ਏਤੇ ਵਿਧਯੋ ਵਿਹਨ੍ਤੁਂ ਪਕ੍ਸ੍ਮੋਪਰੋਧਂ ਪਥਗੇਵ ਸ਼ਸ੍ਤਾਃ | ਵਿਰੇਚਨਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਧੂਮਨਸ੍ਯਲੇਪਾਞ੍ਜਨਸ੍ਨੇਹਰਸਕ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚ ||੯||
View original
चत्वार एते विधयो विहन्तुं पक्ष्मोपरोधं पृथगेव शस्ताः | विरेचनाश्च्योतनधूमनस्यलेपाञ्जनस्नेहरसक्रियाश्च ||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 16
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਸ਼ਾਲਾਕ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਪਕ੍ਸ੍ਮਗਤਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਸੋਡਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੧੬||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते शालाक्यतन्त्रे पक्ष्मगतरोगप्रतिषेधो नाम षोडशोऽध्यायः ||१६||
🔊 Audio coming soon