Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਦਸ੍ਟਿਗਤਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
View original
अथातो दृष्टिगतरोगप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਦਸ੍ਟਿਗਤਰੋਗਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
अथातो दृष्टिगतरोगप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਤ੍ਰਯਃ ਸਾਧ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋਸਾਧ੍ਯਾ ਯਾਪ੍ਯਾਃ ਸਟ੍ ਚ ਭਵਨ੍ਤਿ ਹਿ |੩|
त्रयः साध्यास्त्रयोऽसाध्या याप्याः षट् च भवन्ति हि |३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (3) · Śloka 3
ਤਤ੍ਰੈਕਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰਃ ਕੀਰ੍ਤਿਤੋ ਧੂਮਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ ||੩||
तत्रैकस्य प्रतीकारः कीर्तितो धूमदर्शिनः ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (4-5) · Śloka 6
ਦਸ੍ਟੌ ਪਿਤ੍ਤਵਿਦਗ੍ਧਾਯਾਂ ਵਿਦਗ੍ਧਾਯਾਂ ਕਫੇਨ ਚ | ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਹਰਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਧਿਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕ੍ਸਤਾਦਤੇ ||੪|| ਨਸ੍ਯਸੇਕਾਞ੍ਜਨਾਲੇਪਪੁਟਪਾਕੈਃ ਸਤਰ੍ਪਣੈਃ | ਆਦ੍ਯੇ ਤੁ ਤ੍ਰੈਫਲਂ ਪੇਯਂ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤ੍ਰੈਵਤਮੁਤ੍ਤਰੇ ||੫|| ਤੈਲ੍ਵਕਂ ਚੋਭਯੋਃ ਪਥ੍ਯਂ ਕੇਵਲਂ ਜੀਰ੍ਣਮੇਵ ਵਾ |੬|
दृष्टौ पित्तविदग्धायां विदग्धायां कफेन च | पित्तश्लेष्महरं कुर्याद्विधिं शस्त्रक्षतादृते ||४|| नस्यसेकाञ्जनालेपपुटपाकैः सतर्पणैः | आद्ये तु त्रैफलं पेयं सर्पिस्त्रैवृतमुत्तरे ||५|| तैल्वकं चोभयोः पथ्यं केवलं जीर्णमेव वा |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6-7) · Śloka 8
ਗੈਰਿਕਂ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਕਸ੍ਣਾ ਗੋਦਨ੍ਤਸ੍ਯ ਮਸੀ ਤਥਾ ||੬|| ਗੋਮਾਂਸਂ ਮਰਿਚਂ ਬੀਜਂ ਸ਼ਿਰੀਸਸ੍ਯ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾ | ਵਨ੍ਤਂ ਕਪਿਤ੍ਥਾਨ੍ਮਧੁਨਾ ਸ੍ਵਯਙ੍ਗੁਪ੍ਤਾਫਲਾਨਿ ਚ ||੭|| ਚਤ੍ਵਾਰ ਏਤੇ ਯੋਗਾਃ ਸ੍ਯੁਰੁਭਯੋਰਞ੍ਜਨੇ ਹਿਤਾਃ |੮|
गैरिकं सैन्धवं कृष्णा गोदन्तस्य मषी तथा ||६|| गोमांसं मरिचं बीजं शिरीषस्य मनःशिला | वृन्तं कपित्थान्मधुना स्वयङ्गुप्ताफलानि च ||७|| चत्वार एते योगाः स्युरुभयोरञ्जने हिताः |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (8-9) · Śloka 10
ਕੁਬ੍ਜਕਾਸ਼ੋਕਸ਼ਾਲਾਮ੍ਰਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਨਲਿਨੋਤ੍ਪਲੈਃ ||੮|| ਪੁਸ੍ਪੈਰ੍ਹਰੇਣੁਕਸ੍ਣਾਹ੍ਵਾਪਥ੍ਯਾਮਲਕਸਂਯੁਤੈਃ | ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੁਯੁਤੈਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣੈਰ੍ਵੇਣੁਨਾਡ੍ਯਾਮਵਸ੍ਥਿਤੈਃ ||੯|| ਅਞ੍ਜਯੇਦ੍ ਦ੍ਵਾਵਪਿ ਭਿਸਕ੍ ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਵਿਭਾਵਿਤੌ |੧੦|
कुब्जकाशोकशालाम्रप्रियङ्गुनलिनोत्पलैः ||८|| पुष्पैर्हरेणुकृष्णाह्वापथ्यामलकसंयुतैः | सर्पिर्मधुयुतैश्चूर्णैर्वेणुनाड्यामवस्थितैः ||९|| अञ्जयेद् द्वावपि भिषक् पित्तश्लेष्मविभावितौ |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (10-11) · Śloka 12
ਆਮ੍ਰਜਮ੍ਬੂਦ੍ਭਵਂ ਪੁਸ੍ਪਂ ਤਦ੍ਰਸੇਨ ਹਰੇਣੁਕਾਮ੍ ||੧੦|| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਜ੍ਯਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਮਥਵਾਞ੍ਜਨਮ੍ | ਨਲਿਨੋਤ੍ਪਲਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕਗੈਰਿਕੈਰ੍ਗੋਸ਼ਕਦ੍ਰਸੈਃ ||੧੧|| ਗੁਡਿਕਾਞ੍ਜਨਮੇਤਦ੍ਵਾ ਦਿਨਰਾਤ੍ਰ੍ਯਨ੍ਧਯੋਰ੍ਹਿਤਮ੍ |੧੨|
आम्रजम्बूद्भवं पुष्पं तद्रसेन हरेणुकाम् ||१०|| पिष्ट्वा क्षौद्राज्यसंयुक्तं प्रयोज्यमथवाऽञ्जनम् | नलिनोत्पलकिञ्जल्कगैरिकैर्गोशकृद्रसैः ||११|| गुडिकाञ्जनमेतद्वा दिनरात्र्यन्धयोर्हितम् |१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (12) · Śloka 13
ਰਸਾਞ੍ਜਨਰਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਤਾਲੀਸ਼ਸ੍ਵਰ੍ਣਗੈਰਿਕਮ੍ ||੧੨|| ਗੋਸ਼ਕਦ੍ਰਸਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਪਿਤ੍ਤੋਪਹਤਦਸ੍ਟਯੇ |੧੩|
रसाञ्जनरसक्षौद्रतालीशस्वर्णगैरिकम् ||१२|| गोशकृद्रससंयुक्तं पित्तोपहतदृष्टये |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (13-14) · Śloka 14
ਸ਼ੀਤਂ ਸੌਵੀਰਕਂ ਵਾਪਿ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾਥ ਰਸਭਾਵਿਤਮ੍ ||੧੩|| ਕੂਰ੍ਮਪਿਤ੍ਤੇਨ ਮਤਿਮਾਨ੍ ਭਾਵਯੇਦ੍ਰੌਹਿਤੇਨ ਵਾ | ਚੂਰ੍ਣਾਞ੍ਜਨਮਿਦਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਂ ਪਿਤ੍ਤਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ ||੧੪||
शीतं सौवीरकं वाऽपि पिष्ट्वाऽथ रसभावितम् ||१३|| कूर्मपित्तेन मतिमान् भावयेद्रौहितेन वा | चूर्णाञ्जनमिदं नित्यं प्रयोज्यं पित्तशान्तये ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (15) · Śloka 15
ਕਾਸ਼ਮਰੀਪੁਸ੍ਪਮਧੁਕਦਾਰ੍ਵੀਰੋਧ੍ਰਰਸਾਞ੍ਜਨੈਃ | ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਞ੍ਜਨਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਧਿਤਮਤ੍ਰਾਮਯੇ ਸਦਾ ||੧੫||
काशमरीपुष्पमधुकदार्वीरोध्ररसाञ्जनैः | सक्षौद्रमञ्जनं तद्वद्धितमत्रामये सदा ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (16) · Śloka 16
ਸ੍ਰੋਤੋਜਂ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਕਸ੍ਣਾਂ ਰੇਣੁਕਾਂ ਚਾਪਿ ਪੇਸਯੇਤ੍ | ਅਜਾਮੂਤ੍ਰੇਣ ਤਾ ਵਰ੍ਤ੍ਯਃ ਕ੍ਸਣਦਾਨ੍ਧ੍ਯਾਞ੍ਜਨੇ ਹਿਤਾਃ ||੧੬||
स्रोतोजं सैन्धवं कृष्णां रेणुकां चापि पेषयेत् | अजामूत्रेण ता वर्त्यः क्षणदान्ध्याञ्जने हिताः ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (17) · Śloka 18
ਕਾਲਾਨੁਸਾਰਿਵਾਂ ਕਸ੍ਣਾਂ ਨਾਗਰਂ ਮਧੁਕਂ ਤਥਾ | ਤਾਲੀਸ਼ਪਤ੍ਰਂ ਕ੍ਸਣਦੇ ਗਾਙ੍ਗੇਯਂ ਚ ਯਕਦ੍ਰਸੇ ||੧੭|| ਕਤਾਸ੍ਤਾ ਵਰ੍ਤਯਃ ਪਿਸ੍ਟਾਸ਼੍ਛਾਯਾਸ਼ੁਸ੍ਕਾਃ ਸੁਖਾਵਹਾਃ |੧੮|
कालानुसारिवां कृष्णां नागरं मधुकं तथा | तालीशपत्रं क्षणदे गाङ्गेयं च यकृद्रसे ||१७|| कृतास्ता वर्तयः पिष्टाश्छायाशुष्काः सुखावहाः |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (18) · Śloka 19
ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਭਯਾਵ੍ਯੋਸਬਲਾਕਾਲਾਨੁਸਾਰਿਵਾਃ ||੧੮|| ਸਫੇਨਾ ਵਰ੍ਤਯਃ ਪਿਸ੍ਟਾਸ਼੍ਛਾਗਕ੍ਸੀਰਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ |੧੯|
मनःशिलाभयाव्योषबलाकालानुसारिवाः ||१८|| सफेना वर्तयः पिष्टाश्छागक्षीरसमन्विताः |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (19-20) · Śloka 21
ਗੋਮੂਤ੍ਰਪਿਤ੍ਤਮਦਿਰਾਯਕਦ੍ਧਾਤ੍ਰੀਰਸੇ ਪਚੇਤ੍ ||੧੯|| ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਾਞ੍ਜਨਂ ਰਸੇਨਾਨ੍ਯਦ੍ਯਕਤਸ੍ਤ੍ਰੈਫਲੇਪਿ ਵਾ | ਗੋਮੂਤ੍ਰਾਜ੍ਯਾਰ੍ਣਵਮਲਪਿਪ੍ਪਲੀਕ੍ਸੌਦ੍ਰਕਟ੍ਫਲੈਃ ||੨੦|| ਸੈਨ੍ਧਵੋਪਹਿਤਂ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਨ੍ਨਿਹਿਤਂ ਵੇਣੁਗਹ੍ਵਰੇ |੨੧|
गोमूत्रपित्तमदिरायकृद्धात्रीरसे पचेत् ||१९|| क्षुद्राञ्जनं रसेनान्यद्यकृतस्त्रैफलेऽपि वा | गोमूत्राज्यार्णवमलपिप्पलीक्षौद्रकट्फलैः ||२०|| सैन्धवोपहितं युञ्ज्यान्निहितं वेणुगह्वरे |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (21-22) · Śloka 22
ਮੇਦੋ ਯਕਦ੍ਧਤਂ ਚਾਜਂ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਃ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਮਧੁ ||੨੧|| ਰਸਮਾਮਲਕਾਚ੍ਚਾਪਿ ਪਕ੍ਵਂ ਸਮ੍ਯਙ੍ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍ | ਕੋਸ਼ੇ ਖਦਿਰਨਿਰ੍ਮਾਣੇ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਾਞ੍ਜਨਂ ਹਿਤਮ੍ ||੨੨||
मेदो यकृद्धृतं चाजं पिप्पल्यः सैन्धवं मधु ||२१|| रसमामलकाच्चापि पक्वं सम्यङ्निधापयेत् | कोशे खदिरनिर्माणे तद्वत् क्षुद्राञ्जनं हितम् ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (23) · Śloka 23
ਹਰੇਣੁਮਗਧਾਜਾਸ੍ਥਿਮਜ੍ਜੈਲਾਯਕਦਨ੍ਵਿਤਮ੍ | ਯਕਦ੍ਰਸੇਨਾਞ੍ਜਨਂ ਵਾ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮੋਪਹਤਦਸ੍ਟਯੇ ||੨੩||
हरेणुमगधाजास्थिमज्जैलायकृदन्वितम् | यकृद्रसेनाञ्जनं वा श्लेष्मोपहतदृष्टये ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (24) · Śloka 24
ਵਿਪਾਚ੍ਯ ਗੋਧਾਯਕਦਰ੍ਧਪਾਟਿਤਂ ਸੁਪੂਰਿਤਂ ਮਾਗਧਿਕਾਭਿਰਗ੍ਨਿਨਾ | ਨਿਸੇਵਿਤਂ ਤਦ੍ਯਕਦਞ੍ਜਨੇਨ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਨਕ੍ਤਾਨ੍ਧ੍ਯਮਸਂਸ਼ਯਂ ਖਲੁ ||੨੪||
विपाच्य गोधायकृदर्धपाटितं सुपूरितं मागधिकाभिरग्निना | निषेवितं तद्यकृदञ्जनेन निहन्ति नक्तान्ध्यमसंशयं खलु ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (25) · Śloka 25
ਤਥਾ ਯਕਚ੍ਛਾਗਭਵਂ ਹੁਤਾਸ਼ਨੇ ਵਿਪਾਚ੍ਯ ਸਮ੍ਯਙ੍ਮਗਧਾਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ | ਪ੍ਰਯੋਜਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਵਦਾਸ਼੍ਵਸਂਸ਼ਯਂ ਜਯੇਤ੍ ਕ੍ਸਪਾਨ੍ਧ੍ਯਂ ਸਕਦਞ੍ਜਨਾਨ੍ਨਣਾਮ੍ ||੨੫||
तथा यकृच्छागभवं हुताशने विपाच्य सम्यङ्मगधासमन्वितम् | प्रयोजितं पूर्ववदाश्वसंशयं जयेत् क्षपान्ध्यं सकृदञ्जनान्नृणाम् ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (26) · Śloka 26
ਪ੍ਲੀਹਾ ਯਕਚ੍ਚਾਪ੍ਯੁਪਭਕ੍ਸਿਤੇ ਉਭੇ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪ੍ਯ ਸ਼ੂਲ੍ਯੇ ਘਤਤੈਲਸਂਯੁਤੇ | ਤੇ ਸਾਰ੍ਸਪਸ੍ਨੇਹਸਮਾਯੁਤੇਞ੍ਜਨਂ ਨਕ੍ਤਾਨ੍ਧ੍ਯਮਾਸ਼੍ਵੇਵ ਹਤਃ ਪ੍ਰਯੋਜਿਤੇ ||੨੬||
प्लीहा यकृच्चाप्युपभक्षिते उभे प्रकल्प्य शूल्ये घृततैलसंयुते | ते सार्षपस्नेहसमायुतेऽञ्जनं नक्तान्ध्यमाश्वेव हतः प्रयोजिते ||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (27) · Śloka 27
ਨਦੀਜਸ਼ਿਮ੍ਬੀਤ੍ਰਿਕਟੂਨ੍ਯਥਾਞ੍ਜਨਂ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾ ਦ੍ਵੇ ਚ ਨਿਸ਼ੇ ਯ(ਸ਼)ਕਦ੍ਗਵਾਮ੍ | ਸਚਨ੍ਦਨੇਯਂ ਗੁਟਿਕਾਥਵਾਞ੍ਜਨਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ਵੈ ਦਿਵਸੇਸ੍ਵਪਸ਼੍ਯਤਾਮ੍ ||੨੭||
नदीजशिम्बीत्रिकटून्यथाञ्जनं मनःशिला द्वे च निशे य(श)कृद्गवाम् | सचन्दनेयं गुटिकाऽथवाऽञ्जनं प्रशस्यते वै दिवसेष्वपश्यताम् ||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (28) · Śloka 28
ਭਵਨ੍ਤਿ ਯਾਪ੍ਯਾਃ ਖਲੁ ਯੇ ਸਡਾਮਯਾ ਹਰੇਦਸਕ੍ਤੇਸੁ ਸਿਰਾਵਿਮੋਕ੍ਸਣੈਃ | ਵਿਰੇਚਯੇਚ੍ਚਾਪਿ ਪੁਰਾਣਸਰ੍ਪਿਸਾ ਵਿਰੇਚਨਾਙ੍ਗੋਪਹਿਤੇਨ ਸਰ੍ਵਦਾ ||੨੮||
भवन्ति याप्याः खलु ये षडामया हरेदसृक्तेषु सिराविमोक्षणैः | विरेचयेच्चापि पुराणसर्पिषा विरेचनाङ्गोपहितेन सर्वदा ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (29) · Śloka 30
ਪਯੋਵਿਮਿਸ਼੍ਰਂ ਪਵਨੋਦ੍ਭਵੇ ਹਿਤਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗੁਲਤੈਲਮੇਵ ਤੁ | ਭਵੇਦ੍ਧਤਂ ਤ੍ਰੈਫਲਮੇਵ ਸ਼ੋਧਨਂ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ ਸ਼ੋਣਿਤਪਿਤ੍ਤਰੋਗਯੋਃ ||੨੯|| ਤ੍ਰਿਵਦ੍ਵਿਰੇਕਃ ਕਫਜੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ਤ੍ਰਿਦੋਸਜੇ ਤੈਲਮੁਸ਼ਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਕਤਮ੍ |੩੦|
पयोविमिश्रं पवनोद्भवे हितं वदन्ति पञ्चाङ्गुलतैलमेव तु | भवेद्धृतं त्रैफलमेव शोधनं विशेषतः शोणितपित्तरोगयोः ||२९|| त्रिवृद्विरेकः कफजे प्रशस्यते त्रिदोषजे तैलमुशन्ति तत्कृतम् |३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (30) · Śloka 31
ਪੁਰਾਣਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤਿਮਿਰੇਸੁ ਸਰ੍ਵਸ਼ੋ ਹਿਤਂ ਭਵੇਦਾਯਸਭਾਜਨਸ੍ਥਿਤਮ੍ ||੩੦|| ਹਿਤਂ ਚ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਘਤਂ ਸਦਾ ਕਤਂ ਚ ਯਨ੍ਮੇਸਵਿਸਾਣਨਾਮਭਿਃ |੩੧|
पुराणसर्पिस्तिमिरेषु सर्वशो हितं भवेदायसभाजनस्थितम् ||३०|| हितं च विद्यात्त्रिफलाघृतं सदा कृतं च यन्मेषविषाणनामभिः |३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (31) · Śloka 32
ਸਦਾਵਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਤ੍ਰਿਫਲਂ ਸੁਚੂਰ੍ਣਿਤਾਂ ਘਤਪ੍ਰਗਾਢਾਂ ਤਿਮਿਰੇਥ ਪਿਤ੍ਤਜੇ ||੩੧|| ਸਮੀਰਜੇ ਤੈਲਯੁਤਾਂ ਕਫਾਤ੍ਮਕੇ ਮਧੁਪ੍ਰਗਾਢਾਂ ਵਿਦਧੀਤ ਯੁਕ੍ਤਿਤਃ |੩੨|
सदाऽवलिह्यात्त्रिफलं सुचूर्णितां घृतप्रगाढां तिमिरेऽथ पित्तजे ||३१|| समीरजे तैलयुतां कफात्मके मधुप्रगाढां विदधीत युक्तितः |३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (32) · Śloka 32
ਗਵਾਂ ਸ਼ਕਤ੍ਕ੍ਵਾਥਵਿਪਕ੍ਵਮੁਤ੍ਤਮਂ ਹਿਤਂ ਤੁ ਤੈਲਂ ਤਿਮਿਰੇਸੁ ਨਾਵਨਮ੍ ||੩੨||
गवां शकृत्क्वाथविपक्वमुत्तमं हितं तु तैलं तिमिरेषु नावनम् ||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (33) · Śloka 33
ਹਿਤਂ ਘਤਂ ਕੇਵਲ ਏਵ ਪੈਤ੍ਤਿਕੇ ਹ੍ਯਜਾਵਿਕਂ ਯਨ੍ਮਧੁਰੈਰ੍ਵਿਪਾਚਿਤਮ੍ |੩੩|
हितं घृतं केवल एव पैत्तिके ह्यजाविकं यन्मधुरैर्विपाचितम् |३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (33) · Śloka 33
ਤੈਲਂ ਸ੍ਥਿਰਾਦੌ ਮਧੁਰੇ ਚ ਯਦ੍ਗਣੇ ਤਥਾਣੁਤੈਲਂ ਪਵਨਾਸਗੁਤ੍ਥਯੋਃ ||੩੩||
तैलं स्थिरादौ मधुरे च यद्गणे तथाऽणुतैलं पवनासृगुत्थयोः ||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (34) · Śloka 34
ਸਹਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਤਿਬਲਾਵਰੀਸ਼ਤਂ ਹਿਤਂ ਚ ਨਸ੍ਯੇ ਤ੍ਰਿਵਤਂ ਯਦੀਰਿਤਮ੍ | ਜਲੋਦ੍ਭਵਾਨੂਪਜਮਾਂਸਸਂਸ੍ਕਤਾਦ੍ਧਤਂ ਵਿਧੇਯਂ ਪਯਸੋ ਯਦੁਤ੍ਥਿਤਮ੍ ||੩੪||
सहाश्वगन्धातिबलावरीशृतं हितं च नस्ये त्रिवृतं यदीरितम् | जलोद्भवानूपजमांससंस्कृताद्धृतं विधेयं पयसो यदुत्थितम् ||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (35) · Śloka 35
ਸਸੈਨ੍ਧਵਃ ਕ੍ਰਵ੍ਯਭੁਗੇਣਮਾਂਸਯੋਰ੍ਹਿਤਃ ਸਸਰ੍ਪਿਃ ਸਮਧੁਃ ਪੁਟਾਹ੍ਵਯਃ |੩੫|
ससैन्धवः क्रव्यभुगेणमांसयोर्हितः ससर्पिः समधुः पुटाह्वयः |३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (35) · Śloka 35
ਵਸਾਥ ਗਧ੍ਰੋਰਗਤਾਮ੍ਰਚੂਡਜਾ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾ ਮਧੁਕਾਨ੍ਵਿਤਾਞ੍ਜਨੇ ||੩੫||
वसाऽथ गृध्रोरगताम्रचूडजा सदा प्रशस्ता मधुकान्विताऽञ्जने ||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (36) · Śloka 36
ਪ੍ਰਤ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਸ੍ਰੋਤਸਿ ਯਤ੍ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਂ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਰਸਕ੍ਸੀਰਘਤੇਸੁ ਭਾਵਿਤਮ੍ |੩੬|
प्रत्यञ्जनं स्रोतसि यत्समुत्थितं क्रमाद्रसक्षीरघृतेषु भावितम् |३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (36-37) · Śloka 37
ਸ੍ਥਿਤਂ ਦਸ਼ਾਹਤ੍ਰਯਮੇਤਦਞ੍ਜਨਂ ਕਸ੍ਣੋਰਗਾਸ੍ਯੇ ਕੁਸ਼ਸਮ੍ਪ੍ਰਵੇਸ੍ਟਿਤੇ ||੩੬|| ਤਨ੍ਮਾਲਤੀਕੋਰਕਸੈਨ੍ਧਵਾਯੁਤਂ ਸਦਾਞ੍ਜਨਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਿਮਿਰੇਥ ਰਾਗਿਣਿ | ਸੁਭਾਵਿਤਂ ਵਾ ਪਯਸਾ ਦਿਨਤ੍ਰਯਂ ਕਾਚਾਪਹਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਦਃ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸਤੇ ||੩੭||
स्थितं दशाहत्रयमेतदञ्जनं कृष्णोरगास्ये कुशसम्प्रवेष्टिते ||३६|| तन्मालतीकोरकसैन्धवायुतं सदाऽञ्जनं स्यात्तिमिरेऽथ रागिणि | सुभावितं वा पयसा दिनत्रयं काचापहं शास्त्रविदः प्रचक्षते ||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (38) · Śloka 38
ਹਵਿਰ੍ਹਿਤਂ ਕ੍ਸੀਰਭਵਂ ਤੁ ਪੈਤ੍ਤਿਕੇ ਵਦਨ੍ਤਿ ਨਸ੍ਯੇ ਮਧੁਰੌਸਧੈਃ ਕਤਮ੍ | ਤਤ੍ਤਰ੍ਪਣੇ ਚੈਵ ਹਿਤਂ ਪ੍ਰਯੋਜਿਤਂ ਸਜਾਙ੍ਗਲਸ੍ਤੇਸੁ ਚ ਯਃ ਪੁਟਾਹ੍ਵਯਃ ||੩੮||
हविर्हितं क्षीरभवं तु पैत्तिके वदन्ति नस्ये मधुरौषधैः कृतम् | तत्तर्पणे चैव हितं प्रयोजितं सजाङ्गलस्तेषु च यः पुटाह्वयः ||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (39) · Śloka 39
ਰਸਾਞ੍ਜਨਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਿਤਾਮਨਃਸ਼ਿਲਾਃ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਾਞ੍ਜਨਂ ਤਨ੍ਮਧੁਕੇਨ ਸਂਯੁਤਮ੍ |੩੯|
रसाञ्जनक्षौद्रसितामनःशिलाः क्षुद्राञ्जनं तन्मधुकेन संयुतम् |३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (39) · Śloka 39
ਸਮਾਞ੍ਜਨਂ ਵਾ ਕਨਕਾਰੋਦ੍ਭਵਂ ਸੁਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਮੁਸ਼ਨ੍ਤਿ ਤਦ੍ਵਿਦਃ ||੩੯||
समाञ्जनं वा कनकारोद्भवं सुचूर्णितं श्रेष्ठमुशन्ति तद्विदः ||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (40) · Śloka 40
ਭਿਲ੍ਲੋਟਗਨ੍ਧੋਦਕਸੇਕਸੇਚਿਤਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਚਾਤ੍ਰ ਹਿਤਂ ਤੁ ਤੁਤ੍ਥਕਮ੍ |੪੦|
भिल्लोटगन्धोदकसेकसेचितं प्रत्यञ्जने चात्र हितं तु तुत्थकम् |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (40) · Śloka 40
ਸਮੇਸਸ਼ਙ੍ਗਾਞ੍ਜਨਭਾਗਸਮ੍ਮਿਤਂ ਜਲੋਦ੍ਭਵਂ ਕਾਚਮਲਂ ਵ੍ਯਪੋਹਤਿ ||੪੦||
समेषशृङ्गाञ्जनभागसम्मितं जलोद्भवं काचमलं व्यपोहति ||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (41) · Śloka 41
ਪਲਾਸ਼ਰੋਹੀਤਮਧੂਕਜਾ ਰਸਾਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਯੁਕ੍ਤਾ ਮਦਿਰਾਗ੍ਰਮਿਸ਼੍ਰਿਤਾਃ |੪੧|
पलाशरोहीतमधूकजा रसाः क्षौद्रेण युक्ता मदिराग्रमिश्रिताः |४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (41) · Śloka 41
ਉਸ਼ੀਰਲੋਧ੍ਰਤ੍ਰਿਫਲਾਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਭਿਃ ਪਚੇਤ੍ਤੁ ਨਸ੍ਯਂ ਕਫਰੋਗਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ ||੪੧||
उशीरलोध्रत्रिफलाप्रियङ्गुभिः पचेत्तु नस्यं कफरोगशान्तये ||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (42) · Śloka 42
ਵਿਡਙ੍ਗਪਾਠਾਕਿਣਿਹੀਙ੍ਗੁਦੀਤ੍ਵਚਃ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਦ੍ਧੂਮਮੁਸ਼ੀਰਸਂਯੁਤਾਃ |੪੨|
विडङ्गपाठाकिणिहीङ्गुदीत्वचः प्रयोजयेद्धूममुशीरसंयुताः |४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (42) · Śloka 42
ਵਨਸ੍ਪਤਿਕ੍ਵਾਥਵਿਪਾਚਿਤਂ ਘਤਂ ਹਿਤਂ ਹਰਿਦ੍ਰਾਨਲਦੇ ਚ ਤਰ੍ਪਣਮ੍ ||੪੨||
वनस्पतिक्वाथविपाचितं घृतं हितं हरिद्रानलदे च तर्पणम् ||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (43) · Śloka 43
ਸਮਾਗਧੋ ਮਾਕ੍ਸਿਕਸੈਨ੍ਧਵਾਢ੍ਯਃ ਸਜਾਙ੍ਗਲਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪੁਟਪਾਕ ਏਵ ਚ |੪੩|
समागधो माक्षिकसैन्धवाढ्यः सजाङ्गलः स्यात् पुटपाक एव च |४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (43) · Śloka 43
ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਸ਼ਙ੍ਖਮਾਕ੍ਸਿਕੈਃ ਸਸਿਨ੍ਧੁਕਾਸੀਸਰਸਾਞ੍ਜਨੈਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ ||੪੩||
मनःशिलात्र्यूषणशङ्खमाक्षिकैः ससिन्धुकासीसरसाञ्जनैः क्रियाः ||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 44 (44) · Śloka 44
ਹਿਤੇ ਚ ਕਾਸੀਸਰਸਾਞ੍ਜਨੇ ਤਥਾ ਵਦਨ੍ਤਿ ਪਥ੍ਯੇ ਗੁਡਨਾਗਰੈਰ੍ਯੁਤੇ |੪੪|
हिते च कासीसरसाञ्जने तथा वदन्ति पथ्ये गुडनागरैर्युते |४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 45 (44-45) · Śloka 45
ਯਦਞ੍ਜਨਂ ਵਾ ਬਹੁਸ਼ੋ ਨਿਸੇਚਿਤਂ ਸਮੂਤ੍ਰਵਰ੍ਗੇ ਤ੍ਰਿਫਲੋਦਕੇ ਸ਼ਤੇ ||੪੪|| ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਸ੍ਥਿਸ੍ਥਿਤਮੇਤਦਞ੍ਜਨਂ ਕ੍ਸਿਪੇਚ੍ਚ ਮਾਸਂ ਸਲਿਲੇਸ੍ਥਿਰੇ ਪੁਨਃ | ਮੇਸਸ੍ਯ ਪੁਸ੍ਪੈਰ੍ਮਧੁਕੇਨ ਸਂਯੁਤਂ ਤਦਞ੍ਜਨਂ ਸਰ੍ਵਕਤੇ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍ ||੪੫||
यदञ्जनं वा बहुशो निषेचितं समूत्रवर्गे त्रिफलोदके शृते ||४४|| निशाचरास्थिस्थितमेतदञ्जनं क्षिपेच्च मासं सलिलेऽस्थिरे पुनः | मेषस्य पुष्पैर्मधुकेन संयुतं तदञ्जनं सर्वकृते प्रयोजयेत् ||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 46 (46) · Śloka 46
ਕ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਃ, ਕ੍ਸਤਜੋਦ੍ਭਵੇ ਹਿਤਃ ਕ੍ਰਮਃ ਪਰਿਮ੍ਲਾਯਿਨਿ ਚਾਪਿ ਪਿਤ੍ਤਹਤ੍ |੪੬|
क्रियाश्च सर्वाः, क्षतजोद्भवे हितः क्रमः परिम्लायिनि चापि पित्तहृत् |४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 47 (46) · Śloka 46
ਕ੍ਰਮੋ ਹਿਤਃ ਸ੍ਯਨ੍ਦਹਰਃ ਪ੍ਰਯੋਜਿਤਃ ਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ ਦੋਸੇਸੁ ਯਥਾਸ੍ਵਮੇਵ ਚ ||੪੬||
क्रमो हितः स्यन्दहरः प्रयोजितः समीक्ष्य दोषेषु यथास्वमेव च ||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 48 (47) · Śloka 47
ਦੋਸੋਦਯੇ ਨੈਵ ਚ ਵਿਪ੍ਲਤਿਙ੍ਗਤੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਨਸ੍ਯਾਦਿਸੁ ਯੋਜਯੇਦ੍ਬੁਧਃ |੪੭|
दोषोदये नैव च विप्लतिङ्गते द्रव्याणि नस्यादिषु योजयेद्बुधः |४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 49 (47) · Śloka 47
ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਪੇਞ੍ਜਨਵਿਸ੍ਤਰਃ ਸ਼ੁਭਃ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇਨ੍ਯਸ੍ਤਮਪੀਹ ਯੋਜਯੇਤ੍ ||੪੭||
पुनश्च कल्पेऽञ्जनविस्तरः शुभः प्रवक्ष्यतेऽन्यस्तमपीह योजयेत् ||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 50 (48) · Śloka 48
ਘਤਂ ਪੁਰਾਣਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਸ਼ਤਾਵਰੀਂ ਪਟੋਲਮੁਦ੍ਗਾਮਲਕਂ ਯਵਾਨਪਿ | ਨਿਸੇਵਮਾਣਸ੍ਯ ਨਰਸ੍ਯ ਯਤ੍ਨਤੋ ਭਯਂ ਸੁਘੋਰਾਤ੍ਤਿਮਿਰਾਨ੍ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ||੪੮||
घृतं पुराणं त्रिफलां शतावरीं पटोलमुद्गामलकं यवानपि | निषेवमाणस्य नरस्य यत्नतो भयं सुघोरात्तिमिरान्न विद्यते ||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 51 (49) · Śloka 49
ਸ਼ਤਾਵਰੀਪਾਯਸ ਏਵ ਕੇਵਲਸ੍ਤਥਾ ਕਤੋ ਵਾਮਲਕੇਸੁ ਪਾਯਸਃ | ਪ੍ਰਭੂਤਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲੋਦਕੋਤ੍ਤਰੋ ਯਵੌਦਨੋ ਵਾ ਤਿਮਿਰਂ ਵ੍ਯਪੋਹਤਿ ||੪੯||
शतावरीपायस एव केवलस्तथा कृतो वाऽऽमलकेषु पायसः | प्रभूतसर्पिस्त्रिफलोदकोत्तरो यवौदनो वा तिमिरं व्यपोहति ||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 52 (50-51) · Śloka 51
ਜੀਵਨ੍ਤਿਸ਼ਾਕਂ ਸੁਨਿਸਣ੍ਣਕਂ ਚ ਸਤਣ੍ਡੁਲੀਯਂ ਵਰਵਾਸ੍ਤੁਕਂ ਚ | ਚਿਲ੍ਲੀ ਤਥਾ ਮੂਲਕਪੋਤਿਕਾ ਚ ਦਸ੍ਟੇਰ੍ਹਿਤਂ ਸ਼ਾਕੁਨਜਾਙ੍ਗਲਂ ਚ ||੫੦|| ਪਟੋਲਕਰ੍ਕੋਟਕਕਾਰਵੇਲ੍ਲਵਾਰ੍ਤਾਕੁਤਰ੍ਕਾਰਿਕਰੀਰਜਾਨਿ | ਸ਼ਾਕਾਨਿ ਸ਼ਿਗ੍ਰ੍ਵਾਰ੍ਤਗਲਾਨਿ ਚੈਵ ਹਿਤਾਨੀ ਦਸ੍ਟੇਰ੍ਘਤਸਾਧਿਤਾਨਿ ||੫੧||
जीवन्तिशाकं सुनिषण्णकं च सतण्डुलीयं वरवास्तुकं च | चिल्ली तथा मूलकपोतिका च दृष्टेर्हितं शाकुनजाङ्गलं च ||५०|| पटोलकर्कोटककारवेल्लवार्ताकुतर्कारिकरीरजानि | शाकानि शिग्र्वार्तगलानि चैव हितानी दृष्टेर्घृतसाधितानि ||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 53 (52) · Śloka 52
ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ਸਿਰਾਮੋਕ੍ਸਂ ਤਿਮਿਰੇ ਰਾਗਮਾਗਤੇ | ਯਨ੍ਤ੍ਰੇਣੋਤ੍ਪੀਡਿਤੋ ਦੋਸੋ ਨਿਹਨ੍ਯਾਦਾਸ਼ੁ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ||੫੨||
विवर्जयेत्सिरामोक्षं तिमिरे रागमागते | यन्त्रेणोत्पीडितो दोषो निहन्यादाशु दर्शनम् ||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 54 (53) · Śloka 53
ਅਰਾਗਿ ਤਿਮਿਰਂ ਸਾਧ੍ਯਮਾਦ੍ਯਂ ਪਟਲਮਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ | ਕਚ੍ਛ੍ਰਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਰਾਗਿ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤੀਯੇ ਯਾਪ੍ਯਮੁਚ੍ਯਤੇ ||੫੩||
अरागि तिमिरं साध्यमाद्यं पटलमाश्रितम् | कृच्छ्रं द्वितीये रागि स्यात्तृतीये याप्यमुच्यते ||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 55 (54) · Śloka 54
ਰਾਗਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇਸ੍ਵਪਿ ਹਿਤਾਸ੍ਤਿਮਿਰੇਸੁ ਤਥਾ ਕ੍ਰਿਯਾਃ | ਯਾਪਨਾਰ੍ਥਂ ਯਥੋਦ੍ਦਿਸ੍ਟਾਃ ਸੇਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਜਲੌਕਸਃ ||੫੪||
रागप्राप्तेष्वपि हितास्तिमिरेषु तथा क्रियाः | यापनार्थं यथोद्दिष्टाः सेव्याश्चापि जलौकसः ||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 56 (55-56) · Śloka 56
ਸ਼੍ਲੈਸ੍ਮਿਕੇ ਲਿਙ੍ਗਨਾਸ਼ੇ ਤੁ ਕਰ੍ਮ ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਸਿਦ੍ਧਯੇ | ਨ ਚੇਦਰ੍ਧੇਨ੍ਦੁਘਰ੍ਮਾਮ੍ਬੁਬਿਨ੍ਦੁਮੁਕ੍ਤਾਕਤਿਃ ਸ੍ਥਿਰਃ ||੫੫|| ਵਿਸਮੋ ਵਾ ਤਨੁਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਰਾਜਿਮਾਨ੍ ਵਾ ਬਹੁਪ੍ਰਭਃ | ਦਸ੍ਟਿਸ੍ਥੋ ਲਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ਦੋਸਃ ਸਰੁਜੋ ਵਾ ਸਲੋਹਿਤਃ ||੫੬||
श्लैष्मिके लिङ्गनाशे तु कर्म वक्ष्यामि सिद्धये | न चेदर्धेन्दुघर्माम्बुबिन्दुमुक्ताकृतिः स्थिरः ||५५|| विषमो वा तनुर्मध्ये राजिमान् वा बहुप्रभः | दृष्टिस्थो लक्ष्यते दोषः सरुजो वा सलोहितः ||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 57 (57-60) · Śloka 61
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾਥ ਕਾਲੇ ਨਾਤ੍ਯੁਸ੍ਣਸ਼ੀਤਲੇ | ਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਸ੍ਯੋਪਵਿਸ੍ਟਸ੍ਯ ਸ੍ਵਾਂ ਨਾਸਾਂ ਪਸ਼੍ਯਤਃ ਸਮਮ੍ ||੫੭|| ਮਤਿਮਾਨ੍ ਸ਼ੁਕ੍ਲਭਾਗੌ ਦ੍ਵੌ ਕਸ੍ਣਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਹ੍ਯਪਾਙ੍ਗਤਃ | ਉਨ੍ਮੀਲ੍ਯ ਨਯਨੇ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸਿਰਾਜਾਲਵਿਵਰ੍ਜਿਤੇ ||੫੮|| ਨਾਧੋ ਨੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਨ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਛਿਦ੍ਰੇ ਦੈਵਕਤੇ ਤਤਃ | ਸ਼ਲਾਕਯਾ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਤਂ ਯਵਵਕ੍ਰਯਾ ||੫੯|| ਮਧ੍ਯਪ੍ਰਦੇਸ਼ਿਨ੍ਯਙ੍ਗੁਸ੍ਠਸ੍ਥਿਰਹਸ੍ਤਗਹੀਤਯਾ | ਦਕ੍ਸਿਣੇਨ ਭਿਸਕ੍ ਸਵ੍ਯਂ ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍ ਸਵ੍ਯੇਨ ਚੇਤਰਤ੍ ||੬੦|| ਵਾਰਿਬਿਨ੍ਦ੍ਵਾਗਮਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਭਵੇਚ੍ਛਬ੍ਦਸ੍ਤਥਾ ਵ੍ਯਧੇ |੬੧|
स्निग्धस्विन्नस्य तस्याथ काले नात्युष्णशीतले | यन्त्रितस्योपविष्टस्य स्वां नासां पश्यतः समम् ||५७|| मतिमान् शुक्लभागौ द्वौ कृष्णान्मुक्त्वा ह्यपाङ्गतः | उन्मील्य नयने सम्यक् सिराजालविवर्जिते ||५८|| नाधो नोर्ध्वं न पार्श्वाभ्यां छिद्रे दैवकृते ततः | शलाकया प्रयत्नेन विश्वस्तं यववक्रया ||५९|| मध्यप्रदेशिन्यङ्गुष्ठस्थिरहस्तगृहीतया | दक्षिणेन भिषक् सव्यं विध्येत् सव्येन चेतरत् ||६०|| वारिबिन्द्वागमः सम्यग् भवेच्छब्दस्तथा व्यधे |६१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 58 (61-63) · Śloka 64
ਸਂਸਿਚ੍ਯ ਵਿਦ੍ਧਮਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਯੋਸਿਤ੍ਸ੍ਤਨ੍ਯੇਨ ਕੋਵਿਦਃ ||੬੧|| ਸ੍ਥਿਰੇ ਦੋਸੇ ਚਲੇ ਵਾਪਿ ਸ੍ਵੇਦਯੇਦਕ੍ਸਿ ਬਾਹ੍ਯਤਃ | ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸ਼ਲਾਕਾਂ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਭਙ੍ਗੈਰਨਿਲਨਾਸ਼ਨੈਃ ||੬੨|| ਸ਼ਲਾਕਾਗ੍ਰੇਣ ਤੁ ਤਤੋ ਨਿਰ੍ਲਿਖੇਦ੍ਦਸ੍ਟਿਮਣ੍ਡਲਮ੍ | ਵਿਧ੍ਯਤੋ ਯੋਨ੍ਯਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇਕ੍ਸ੍ਣਸ੍ਤਂ ਰੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਨਾਸਿਕਾਪੁਟਮ੍ ||੬੩|| ਉਚ੍ਛਿਙ੍ਘਨੇਨ ਹਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਦਸ੍ਟਿਮਣ੍ਡਲਗਃ ਕਫਃ |੬੪|
संसिच्य विद्धमात्रं तु योषित्स्तन्येन कोविदः ||६१|| स्थिरे दोषे चले वाऽपि स्वेदयेदक्षि बाह्यतः | सम्यक् शलाकां संस्थाप्य भङ्गैरनिलनाशनैः ||६२|| शलाकाग्रेण तु ततो निर्लिखेद्दृष्टिमण्डलम् | विध्यतो योऽन्यपार्श्वेऽक्ष्णस्तं रुद्ध्वा नासिकापुटम् ||६३|| उच्छिङ्घनेन हर्तव्यो दृष्टिमण्डलगः कफः |६४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 59 (64-68) · Śloka 68
ਨਿਰਭ੍ਰ ਇਵ ਘਰ੍ਮਾਂਸ਼ੁਰ੍ਯਦਾ ਦਸ੍ਟਿਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ ||੬੪|| ਤਦਾਸੌ ਲਿਖਿਤਾ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਜ੍ਞੇਯਾ ਯਾ ਚਾਪਿ ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਥਾ | (ਏਵਂ ਤ੍ਵਸ਼ਕ੍ਯੇ ਨਿਰ੍ਹਰ੍ਤੁਂ ਦੋਸੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਗਤੇਪਿ ਵਾ ||੬੫|| ਸ੍ਨੇਹਾਦ੍ਯੈਰੁਪਪਨ੍ਨਸ੍ਯ ਵ੍ਯਧੋ ਭੂਯੋ ਵਿਧੀਯਤੇ) | ਤਤੋ ਦਸ੍ਟੇਸੁ ਰੂਪੇਸੁ ਸ਼ਲਾਕਾਮਾਹਰੇਚ੍ਛਨੈਃ ||੬੬|| ਘਤੇਨਾਭ੍ਯਜ੍ਯ ਨਯਨਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਪਟ੍ਟੇਨ ਵੇਸ੍ਟਯੇਤ੍ | ਤਤੋ ਗਹੇ ਨਿਰਾਬਾਧੇ ਸ਼ਯੀਤੋਤ੍ਤਾਨ ਏਵ ਚ ||੬੭|| ਉਦ੍ਗਾਰਕਾਸਕ੍ਸਵਥੁਸ੍ਠੀਵਨੋਤ੍ਕਮ੍ਪਨਾਨਿ ਚ | ਤਤ੍ਕਾਲਂ ਨਾਚਰੇਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਣਾ ਸ੍ਨੇਹਪੀਤਵਤ੍ ||੬੮||
निरभ्र इव घर्मांशुर्यदा दृष्टिः प्रकाशते ||६४|| तदाऽसौ लिखिता सम्यग् ज्ञेया या चापि निर्व्यथा | (एवं त्वशक्ये निर्हर्तुं दोषे प्रत्यागतेऽपि वा ||६५|| स्नेहाद्यैरुपपन्नस्य व्यधो भूयो विधीयते) | ततो दृष्टेषु रूपेषु शलाकामाहरेच्छनैः ||६६|| घृतेनाभ्यज्य नयनं वस्त्रपट्टेन वेष्टयेत् | ततो गृहे निराबाधे शयीतोत्तान एव च ||६७|| उद्गारकासक्षवथुष्ठीवनोत्कम्पनानि च | तत्कालं नाचरेदूर्ध्वं यन्त्रणा स्नेहपीतवत् ||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 60 (69) · Śloka 69
ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਤ੍ ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਚ੍ਚ ਧਾਵੇਤ ਕਸਾਯੈਰਨਿਲਾਪਹੈਃ | ਵਾਯੋਰ੍ਭਯਾਤ੍ ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸ੍ਵੇਦਯੇਦਕ੍ਸਿ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ ||੬੯||
त्र्यहात् त्र्यहाच्च धावेत कषायैरनिलापहैः | वायोर्भयात् त्र्यहादूर्ध्वं स्वेदयेदक्षि पूर्ववत् ||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 61 (70) · Śloka 70
ਦਸ਼ਾਹਮੇਵਂ ਸਂਯਮ੍ਯ ਹਿਤਂ ਦਸ੍ਟਿਪ੍ਰਸਾਦਨਮ੍ | ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਕਰ੍ਮ ਚ ਸੇਵੇਤ ਲਘ੍ਵਨ੍ਨਂ ਚਾਪਿ ਮਾਤ੍ਰਯਾ ||੭੦||
दशाहमेवं संयम्य हितं दृष्टिप्रसादनम् | पश्चात्कर्म च सेवेत लघ्वन्नं चापि मात्रया ||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 62 (71) · Śloka 71
ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਵਿਧੌ ਪੂਰ੍ਵਂ ਨਰਾ ਯੇ ਚ ਵਿਵਾਰ੍ਜਿਤਾਃ | ਨ ਤੇਸਾਂ ਨੀਲਿਕਾਂ ਵਿਧ੍ਯੇਦਨ੍ਯਤ੍ਰਾਭਿਹਿਤਾਦ੍ਭਿਸਕ੍ ||੭੧||
सिराव्यधविधौ पूर्वं नरा ये च विवार्जिताः | न तेषां नीलिकां विध्येदन्यत्राभिहिताद्भिषक् ||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 63 (72) · Śloka 72
ਪੂਰ੍ਯਤੇ ਸ਼ੋਣਿਤੇਨਾਕ੍ਸਿ ਸਿਰਾਵੇਧਾਦ੍ਵਿਸਰ੍ਪਤਾ | ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ੍ਤਨ੍ਯਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਪਕ੍ਵਂ ਸੇਕੇ ਹਿਤਂ ਘਤਮ੍ ||੭੨||
पूर्यते शोणितेनाक्षि सिरावेधाद्विसर्पता | तत्र स्त्रीस्तन्ययष्ट्याह्वपक्वं सेके हितं घृतम् ||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 64 (73-79) · Śloka 79
ਅਪਾਙ੍ਗਾਸਨ੍ਨਵਿਦ੍ਧੇ ਤੁ ਸ਼ੋਫਸ਼ੂਲਾਸ਼੍ਰੁਰਕ੍ਤਤਾਃ | ਤਤ੍ਰੋਪਨਾਹਂ ਭ੍ਰੂਮਧ੍ਯੇ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਚੋਸ੍ਣਾਜ੍ਯਸੇਚਨਮ੍ ||੭੩|| ਵ੍ਯਧੇਨਾਸਨ੍ਨਕਸ੍ਣੇਨ ਰਾਗਃ ਕਸ੍ਣਂ ਚ ਪੀਡ੍ਯਤੇ | ਤਤ੍ਰਾਧਃਸ਼ੋਧਨਂ ਸੇਕਃ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਰਕ੍ਤਮੋਕ੍ਸਣਮ੍ ||੭੪|| ਅਥਾਪ੍ਯੁਪਰਿ ਵਿਦ੍ਧੇ ਤੁ ਕਸ੍ਟਾ ਰੁਕ੍ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ | ਤਤ੍ਰ ਕੋਸ੍ਣੇਨ ਹਵਿਸਾ ਪਰਿਸੇਕਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ||੭੫|| ਸ਼ੂਲਾਸ਼੍ਰੁਰਾਗਾਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਯਰ੍ਥਮਧੋਵੇਧੇਨ ਪਿਚ੍ਛਿਲਃ | ਸ਼ਲਾਕਾਮਨੁ ਚਾਸ੍ਰਾਵਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪੂਰ੍ਵਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍ ||੭੬|| ਰਾਗਾਸ਼੍ਰੁਵੇਦਨਾਸ੍ਤਮ੍ਭਹਰ੍ਸਾਸ਼੍ਚਾਤਿਵਿਘਟ੍ਟਿਤੇ | ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦੌ ਹਿਤੌ ਤਤ੍ਰ ਹਿਤਂ ਚਾਪ੍ਯਨੁਵਾਸਨਮ੍ ||੭੭|| ਦੋਸਸ੍ਤ੍ਵਧੋਪਕਸ੍ਟੋਪਿ ਤਰੁਣਃ ਪੁਨਰੂਰ੍ਧ੍ਵਗਃ | ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛੁਕ੍ਲਾਰੁਣਂ ਨੇਤ੍ਰਂ ਤੀਵ੍ਰਰੁਙ੍ਨਸ੍ਟਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ||੭੮|| ਮਧੁਰੈਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਿਦ੍ਧੇਨ ਘਤੇਨਾਕ੍ਸ੍ਣਃ ਪ੍ਰਸੇਚਨਮ੍ | ਸ਼ਿਰੋਬਸ੍ਤਿਂ ਚ ਤੇਨੈਵ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮਾਂਸੈਸ਼੍ਚ ਭੋਜਨਮ੍ ||੭੯||
अपाङ्गासन्नविद्धे तु शोफशूलाश्रुरक्तताः | तत्रोपनाहं भ्रूमध्ये कुर्याच्चोष्णाज्यसेचनम् ||७३|| व्यधेनासन्नकृष्णेन रागः कृष्णं च पीड्यते | तत्राधःशोधनं सेकः सर्पिषा रक्तमोक्षणम् ||७४|| अथाप्युपरि विद्धे तु कष्टा रुक् सम्प्रवर्तते | तत्र कोष्णेन हविषा परिषेकः प्रशस्यते ||७५|| शूलाश्रुरागास्त्वत्यर्थमधोवेधेन पिच्छिलः | शलाकामनु चास्रावस्तत्र पूर्वचिकित्सितम् ||७६|| रागाश्रुवेदनास्तम्भहर्षाश्चातिविघट्टिते | स्नेहस्वेदौ हितौ तत्र हितं चाप्यनुवासनम् ||७७|| दोषस्त्वधोऽपकृष्टोऽपि तरुणः पुनरूर्ध्वगः | कुर्याच्छुक्लारुणं नेत्रं तीव्ररुङ्नष्टदर्शनम् ||७८|| मधुरैस्तत्र सिद्धेन घृतेनाक्ष्णः प्रसेचनम् | शिरोबस्तिं च तेनैव दद्यान्मांसैश्च भोजनम् ||७९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 65 (80) · Śloka 80
ਦੋਸਸ੍ਤੁ ਸਞ੍ਜਾਤਬਲੋ ਘਨਃ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਮਣ੍ਡਲਃ | ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨਸ਼੍ਯੇਚ੍ਛਲਾਕਾਗ੍ਰਂ ਤਨ੍ਵਭ੍ਰਮਿਵ ਮਾਰੁਤਮ੍ ||੮੦||
दोषस्तु सञ्जातबलो घनः सम्पूर्णमण्डलः | प्राप्य नश्येच्छलाकाग्रं तन्वभ्रमिव मारुतम् ||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 66 (81) · Śloka 81
ਮੂਰ੍ਧਾਭਿਘਾਤਵ੍ਯਾਯਾਮਵ੍ਯਵਾਯਵਮਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਨੈਃ | ਦੋਸਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਤਿ ਕੋਪਾਚ੍ਚ ਵਿਦ੍ਧੋਤਿਤਰੁਣਸ਼੍ਚ ਯਃ ||੮੧||
मूर्धाभिघातव्यायामव्यवायवमिमूर्च्छनैः | दोषः प्रत्येति कोपाच्च विद्धोऽतितरुणश्च यः ||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 67 (82) · Śloka 83
ਸ਼ਲਾਕਾ ਕਰ੍ਕਸ਼ਾ ਸ਼ੂਲਂ, ਖਰਾ ਦੋਸਪਰਿਪ੍ਲੁਤਿਮ੍ | ਵ੍ਰਣਂ ਵਿਸ਼ਾਲਂ ਸ੍ਥੂਲਾਗ੍ਰਾ, ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾ ਹਿਂਸ੍ਯਾਦਨੇਕਧਾ ||੮੨|| ਜਲਾਸ੍ਰਾਵਂ ਤੁ ਵਿਸਮਾ, ਕ੍ਰਿਯਾਸਙ੍ਗਮਥਾਸ੍ਥਿਰਾ | ਕਰੋਤਿ ... |੮੩|
शलाका कर्कशा शूलं, खरा दोषपरिप्लुतिम् | व्रणं विशालं स्थूलाग्रा, तीक्ष्णा हिंस्यादनेकधा ||८२|| जलास्रावं तु विषमा, क्रियासङ्गमथास्थिरा | करोति ... |८३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 68 (83-84) · Śloka 85
... ਵਰ੍ਜਿਤਾ ਦੋਸੈਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦੇਭਿਰ੍ਹਿਤਾ ਭਵੇਤ੍ ||੮੩|| ਅਸ੍ਟਾਙ੍ਗੁਲਾਯਤਾ ਮਧ੍ਯੇ ਸੂਤ੍ਰੇਣ ਪਰਿਵੇਸ੍ਟਿਤਾ | ਅਙ੍ਗੁਸ੍ਠਪਰ੍ਵਸਮਿਤਾ ਵਕ੍ਤ੍ਰਯੋਰ੍ਮੁਕੁਲਾਕਤਿਃ ||੮੪|| ਤਾਮ੍ਰਾਯਸੀ ਸ਼ਾਤਕੁਮ੍ਭੀ ਸ਼ਲਾਕਾ ਸ੍ਯਾਦਨਿਨ੍ਦਿਤਾ |੮੫|
... वर्जिता दोषैस्तस्मादेभिर्हिता भवेत् ||८३|| अष्टाङ्गुलायता मध्ये सूत्रेण परिवेष्टिता | अङ्गुष्ठपर्वसमिता वक्त्रयोर्मुकुलाकृतिः ||८४|| ताम्रायसी शातकुम्भी शलाका स्यादनिन्दिता |८५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 69 (85-86) · Śloka 86
ਰਾਗਃ ਸ਼ੋਫੋਰ੍ਬੁਦਂ ਚੋਸੋ ਬੁਦ੍ਬੁਦਂ ਸ਼ੂਕਰਾਕ੍ਸਿਤਾ ||੮੫|| ਅਧਿਮਨ੍ਥਾਦਯਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਰੋਗਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਵ੍ਯਧਦੋਸਜਾਃ | ਅਹਿਤਾਚਾਰਤੋ ਵਾਪਿ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਤਾਨੁਪਾਚਰੇਤ੍ ||੮੬||
रागः शोफोऽर्बुदं चोषो बुद्बुदं शूकराक्षिता ||८५|| अधिमन्थादयश्चान्ये रोगाः स्युर्व्यधदोषजाः | अहिताचारतो वाऽपि यथास्वं तानुपाचरेत् ||८६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 70 (87-94) · Śloka 94
ਰੁਜਾਯਾਮਕ੍ਸਿਰਾਗੇ ਵਾ ਯੋਗਾਨ੍ ਭੂਯੋ ਨਿਬੋਧ ਮੇ | ਗੈਰਿਕਂ ਸਾਰਿਵਾ ਦੂਰ੍ਵਾ ਯਵਪਿਸ੍ਟਂ ਘਤਂ ਪਯਃ ||੮੭|| ਸੁਖਾਲੇਪਃ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯੋਯਂ ਵੇਦਨਾਰਾਗਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ | ਮਦੁਭਸ੍ਟੈਸ੍ਤਿਲੈਰ੍ਵਾਪਿ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕਸਮਾਯੁਤੈਃ ||੮੮|| ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਰਸੋਪੇਤੈਃ ਸੁਖਾਲੇਪਸ੍ਤਦਰ੍ਥਕਤ੍ | ਪਯਸ੍ਯਾਸਾਰਿਵਾਪਤ੍ਰਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਮਧੁਕੈਰਪਿ ||੮੯|| ਅਜਾਕ੍ਸੀਰਾਨ੍ਵਿਤੈਰ੍ਲੇਪਃ ਸੁਖੋਸ੍ਣਃ ਪਥ੍ਯ ਉਚ੍ਯਤੇ | ਦਾਰੁਪਦ੍ਮਕਸ਼ੁਣ੍ਠੀਭਿਰੇਵਮੇਵ ਕਤੋਪਿ ਵਾ ||੯੦|| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮਧੁਕਕੁਸ੍ਠੈਰ੍ਵਾ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਸੈਨ੍ਧਵਸਂਯੁਤੈਃ | ਰੋਧ੍ਰਸੈਨ੍ਧਵਮਦ੍ਵੀਕਾਮਧੁਕੈਰ੍ਵਾਪ੍ਯਜਾਪਯਃ ||੯੧|| ਸ਼ਤਂ ਸੇਕੇ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਰੁਜਾਰਾਗਨਿਵਾਰਣਮ੍ | ਮਧੁਕੋਤ੍ਪਲਕੁਸ੍ਠੈਰ੍ਵਾ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਲਾਕ੍ਸਾਸਿਤਾਯੁਤੈਃ | ਸਸੈਨ੍ਧਵੈਃ ਸ਼ਤਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਰੁਜਾਰਾਗਨਿਬਰ੍ਹਣਮ੍ ||੯੨|| ਸ਼ਤਾਵਰੀਪਥਕ੍ਪਰ੍ਣੀਮੁਸ੍ਤਾਮਲਕਪਦ੍ਮਕੈਃ | ਸਾਜਕ੍ਸੀਰੈਃ ਸ਼ਤਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਦਾਹਸ਼ੂਲਨਿਬਰ੍ਹਣਮ੍ ||੯੩|| ਵਾਤਘ੍ਨਸਿਦ੍ਧੇ ਪਯਸਿ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਪਿਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇ | ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਿਪ੍ਰਤੀਵਾਪਂ ਤਦ੍ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ ||੯੪||
रुजायामक्षिरागे वा योगान् भूयो निबोध मे | गैरिकं सारिवा दूर्वा यवपिष्टं घृतं पयः ||८७|| सुखालेपः प्रयोज्योऽयं वेदनारागशान्तये | मृदुभृष्टैस्तिलैर्वाऽपि सिद्धार्थकसमायुतैः ||८८|| मातुलुङ्गरसोपेतैः सुखालेपस्तदर्थकृत् | पयस्यासारिवापत्रमञ्जिष्ठामधुकैरपि ||८९|| अजाक्षीरान्वितैर्लेपः सुखोष्णः पथ्य उच्यते | दारुपद्मकशुण्ठीभिरेवमेव कृतोऽपि वा ||९०|| द्राक्षामधुककुष्ठैर्वा तद्वत् सैन्धवसंयुतैः | रोध्रसैन्धवमृद्वीकामधुकैर्वाऽप्यजापयः ||९१|| शृतं सेके प्रयोक्तव्यं रुजारागनिवारणम् | मधुकोत्पलकुष्ठैर्वा द्राक्षालाक्षासितायुतैः | ससैन्धवैः शृतं क्षीरं रुजारागनिबर्हणम् ||९२|| शतावरीपृथक्पर्णीमुस्तामलकपद्मकैः | साजक्षीरैः शृतं सर्पिर्दाहशूलनिबर्हणम् ||९३|| वातघ्नसिद्धे पयसि सिद्धं सर्पिश्चतुर्गुणे | काकोल्यादिप्रतीवापं तद्युञ्ज्यात् सर्वकर्मसु ||९४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 71 (95) · Śloka 95
ਸ਼ਾਮ੍ਯਤ੍ਯੇਵਂ ਨ ਚੇਚ੍ਛੂਲਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਵਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਮੋਕ੍ਸਯੇਤ੍ | ਤਤਃ ਸਿਰਾਂ ਦਹੇਦ੍ਵਾਪਿ ਮਤਿਮਾਨ੍ ਕੀਰ੍ਤਿਤਂ ਯਥਾ ||੯੫||
शाम्यत्येवं न चेच्छूलं स्निग्धस्विन्नस्य मोक्षयेत् | ततः सिरां दहेद्वाऽपि मतिमान् कीर्तितं यथा ||९५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 72 (96-99) · Śloka 99
ਦਸ੍ਟੇਰਤਃ ਪ੍ਰਸਾਦਾਰ੍ਥਮਞ੍ਜਨੇ ਸ਼ਣੁ ਮੇ ਸ਼ੁਭੇ | ਮੇਸਸ਼ਙ੍ਗਸ੍ਯ ਪੁਸ੍ਪਾਣਿ ਸ਼ਿਰੀਸਧਵਯੋਰਪਿ ||੯੬|| ਸੁਮਨਾਯਾਸ਼੍ਚ ਪੁਸ੍ਪਾਣਿ ਮੁਕ੍ਤਾ ਵੈਦੂਰ੍ਯਮੇਵ ਚ | ਅਜਾਕ੍ਸੀਰੇਣ ਸਮ੍ਪਿਸ੍ਯ ਤਾਮ੍ਰੇ ਸਪ੍ਤਾਹਮਾਵਪੇਤ੍ ||੯੭|| ਪ੍ਰਵਿਧਾਯ ਚ ਤਦ੍ਵਰ੍ਤੀਰ੍ਯੋਜਯੇਚ੍ਚਾਞ੍ਜਨੇ ਭਿਸਕ੍ | ਸ੍ਰੋਤੋਜਂ ਵਿਦ੍ਰੁਮਂ ਫੇਨਂ ਸਾਗਰਸ੍ਯ ਮਨਃਸ਼ਿਲਾਮ੍ ||੯੮|| ਮਰਿਚਾਨਿ ਚ ਤਦ੍ਵਰ੍ਤੀਃ ਕਾਰਯੇਚ੍ਚਾਪਿ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ | ਦਸ੍ਟਿਸ੍ਥੈਰ੍ਯਾਰ੍ਥਮੇਤਤ੍ਤੁ ਵਿਦਧ੍ਯਾਦਞ੍ਜਨੇ ਹਿਤਮ੍ ||੯੯||
दृष्टेरतः प्रसादार्थमञ्जने शृणु मे शुभे | मेषशृङ्गस्य पुष्पाणि शिरीषधवयोरपि ||९६|| सुमनायाश्च पुष्पाणि मुक्ता वैदूर्यमेव च | अजाक्षीरेण सम्पिष्य ताम्रे सप्ताहमावपेत् ||९७|| प्रविधाय च तद्वर्तीर्योजयेच्चाञ्जने भिषक् | स्रोतोजं विद्रुमं फेनं सागरस्य मनःशिलाम् ||९८|| मरिचानि च तद्वर्तीः कारयेच्चापि पूर्ववत् | दृष्टिस्थैर्यार्थमेतत्तु विदध्यादञ्जने हितम् ||९९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 73 (100) · Śloka 100
ਭੂਯੋ ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਮੁਖ੍ਯਾਨਿ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣਾਞ੍ਜਨਾਨਿ ਚ | ਕਲ੍ਪੇ ਨਾਨਾਪ੍ਰਕਾਰਾਣਿ ਤਾਨ੍ਯਪੀਹ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍ ||੧੦੦||
भूयो वक्ष्यामि मुख्यानि विस्तरेणाञ्जनानि च | कल्पे नानाप्रकाराणि तान्यपीह प्रयोजयेत् ||१००||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 17
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਸ਼ਾਲਾਕ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਦਸ੍ਟਿਗਤਰੋਗਵਿਜ੍ਞਾਨੀਯੋ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੧੭||
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते शालाक्यतन्त्रे दृष्टिगतरोगविज्ञानीयो नाम सप्तदशोऽध्यायः ||१७||
🔊 Audio coming soon