47. pānātyayapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತಃ ಪಾನಾತ್ಯಯಪ್ರತಿಷೇಧಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

ಮದ್ಯಮುಷ್ಣಂ ತಥಾ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ವಿಶದಮೇವ ಚ | ರೂಕ್ಷಮಾಶುಕರಂ ಚೈವ ವ್ಯವಾಯಿ ಚ ವಿಕಾಶಿ ಚ ||೩||

Adhikarana 3 (4-5) · Śloka 5

ಔಷ್ಣ್ಯಾಚ್ಛೀತೋಪಚಾರಂ ತತ್ತೈಕ್ಷ್ಣ್ಯಾದ್ಧನ್ತಿ ಮನೋಗತಿಮ್ | ವಿಶತ್ಯವಯವಾನ್ ಸೌಕ್ಷ್ಮ್ಯಾದ್ವೈಶದ್ಯಾತ್ಕಫಶುಕ್ರನುತ್ ||೪|| ಮಾರುತಂ ಕೋಪಯೇದ್ರೌಕ್ಷ್ಯಾದಾಶುತ್ವಾಚ್ಚಾಶುಕರ್ಮಕೃತ್ | ಹರ್ಷದಂ ಚ ವ್ಯವಾಯಿತ್ವಾದ್ವಿಕಾಶಿತ್ವಾದ್ವಿಸರ್ಪತಿ ||೫||

Adhikarana 4 (6) · Śloka 6

ತದಮ್ಲಂ ರಸತಃ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಲಘು ರೋಚನದೀಪನಮ್ | ಕೇಚಿಲ್ಲವಣವರ್ಜ್ಯಾಂಸ್ತು ರಸಾನತ್ರಾದಿಶನ್ತಿ ಹಿ ||೬||

Adhikarana 5 (7) · Śloka 7

ಸ್ನಿಗ್ಧೈಸ್ತದನ್ನೈರ್ಮಾಂಸೈಶ್ಚ ಭಕ್ಷ್ಯೈಶ್ಚ ಸಹ ಸೇವಿತಮ್ | ಭವೇದಾಯುಃಪ್ರಕರ್ಷಾಯ ಬಲಾಯೋಪಚಯಾಯ ಚ ||೭||

Adhikarana 6 (8) · Śloka 8

ಕಾಮ್ಯತಾ ಮನಸಸ್ತುಷ್ಟಿರ್ಧೈರ್ಯಂ ತೇಜೋಽತಿವಿಕ್ರಮಃ | ವಿಧಿವತ್ ಸೇವ್ಯಮಾನೇ ತು ಮದ್ಯೇ ಸನ್ನಿಹಿತಾ ಗುಣಾಃ ||೮||

Adhikarana 7 (9) · Śloka 9

ತದೇವಾನನ್ನಮಜ್ಞೇನ ಸೇವ್ಯಮಾನಮಮಾತ್ರಯಾ | ಕಾಯಾಗ್ನಿನಾ ಹ್ಯಗ್ನಿಸಮಂ ಸಮೇತ್ಯ ಕುರುತೇ ಮದಮ್ ||೯||

Adhikarana 8 (10) · Śloka 10

ಮದೇನ ಕರಣಾನಾಂ ತು ಭಾವಾನ್ಯತ್ವೇ ಕೃತೇ ಸತಿ | ನಿಗೂಢಮಪಿ ಭಾವಂ ಸ್ವಂ ಪ್ರಕಾಶೀಕುರುತೇಽವಶಃ ||೧೦||

Adhikarana 9 (11) · Śloka 11

ತ್ರ್ಯವಸ್ಥಶ್ಚ ಮದೋ ಜ್ಞೇಯಃ ಪೂರ್ವೋ ಮಧ್ಯೋಽಥ ಪಶ್ಚಿಮಃ |೧೧|

Adhikarana 10 (11) · Śloka 11

ಪೂರ್ವೇ ವೀರ್ಯರತಿಪ್ರೀತಿಹರ್ಷಭಾಷ್ಯಾದಿವರ್ಧನಮ್ ||೧೧||

Adhikarana 11 (12) · Śloka 12

ಪ್ರಲಾಪೋ ಮಧ್ಯಮೇ ಮೋಹೋ ಯುಕ್ತಾಯುಕ್ತಕ್ರಿಯಾಸ್ತಥಾ |೧೨|

Adhikarana 12 (12) · Śloka 12

ವಿಸಞ್ಜ್ಞಃ ಪಶ್ಚಿಮೇ ಶೇತೇ ನಷ್ಟಕರ್ಮಕ್ರಿಯಾಗುಣಃ ||೧೨||

Adhikarana 13 (13) · Śloka 13

ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕಾನಲ್ಪಪಿತ್ತಾಂಶ್ಚ ಸ್ನಿಗ್ಧಾನ್ಮಾತ್ರೋಪಸೇವಿನಃ | ಪಾನಂ ನ ಬಾಧತೇಽತ್ಯರ್ಥಂ ವಿಪರೀತಾಂಸ್ತು ಬಾಧತೇ ||೧೩||

Adhikarana 14 (14) · Śloka 14

ನಿರ್ಭಕ್ತಮೇಕಾನ್ತತ ಏವ ಮದ್ಯಂ ನಿಷೇವ್ಯಮಾಣಂ ಮನುಜೇನ ನಿತ್ಯಮ್ | ಉತ್ಪಾದಯೇತ್ ಕಷ್ಟತಮಾನ್ ವಿಕಾರಾನಾಪಾದಯೇಚ್ಚಾಪಿ ಶರೀರಮೇದಮ್ ||೧೪||

Adhikarana 15 (15-16) · Śloka 26

ಕ್ರುದ್ಧೇನ ಭೀತೇನ ಪಿಪಾಸಿತೇನ ಶೋಕಾಭಿತಪ್ತೇನ ಬುಭುಕ್ಷಿತೇನ | ವ್ಯಾಯಾಮಭಾರಾಧ್ವಪರಿಕ್ಷತೇನ ವೇಗಾವರೋಧಾಭಿಹತೇನ ಚಾಪಿ ||೧೫|| ಅತ್ಯಮ್ಲಭಕ್ಷ್ಯಾವತತೋದರೇಣ ಸಾಜೀರ್ಣಭುಕ್ತೇನ ತಥಾಽಬಲೇನ | ಉಷ್ಣಾಭಿತಪ್ತೇನ ಚ ಸೇವ್ಯಮಾನಂ ಕರೋತಿ ಮದ್ಯಂ ವಿವಿಧಾನ್ ವಿಕಾರಾನ್ ||೨೬||

Adhikarana 16 (17) · Śloka 17

ಪಾನಾತ್ಯಯಂ ಪರಮದಂ ಪಾನಾಜೀರ್ಣಮಥಾಪಿ ವಾ | ಪಾನವಿಭ್ರಮಮುಗ್ರಂ ಚ ತೇಷಾಂ ವಕ್ಷ್ಯಮಿ ಲಕ್ಷಣಮ್ ||೧೭||

Adhikarana 17 (18) · Śloka 19

ಸ್ತಮ್ಭಾಙ್ಗಮರ್ದಹೃದಯಗ್ರಹತೋದಕಮ್ಪಾಃ ಪಾನಾತ್ಯಯೇಽನಿಲಕೃತೇ ಶಿರಸೋ ರುಜಶ್ಚ | ಸ್ವೇದಪ್ರಲಾಪಮುಖಶೋಷಣದಾಹಮೂರ್ಚ್ಛಾಃ ಪಿತ್ತಾತ್ಮಕೇ ವದನಲೋಚನಪೀತತಾ ಚ ||೧೮|| ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತ್ಮಕೇ ವಮಥುಶೀತಕಫಪ್ರಸೇಕಾಃ ಸರ್ವಾತ್ಮಕೇ ಭವತಿ ಸರ್ವವಿಕಾರಸಮ್ಪತ್ |೧೯|

Adhikarana 18 (19) · Śloka 20

ಊಷ್ಮಾಣಮಙ್ಗಗುರುತಾಂ ವಿರಸಾನನತ್ವಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಧಿಕತ್ವಮರುಚಿಂ ಮಲಮೂತ್ರಸಙ್ಗಮ್ ||೧೯|| ಲಿಙ್ಗಂ ಪರಸ್ಯ ತು ಮದಸ್ಯ ವದನ್ತಿ ತಜ್ಜ್ಞಾಸ್ತೃಷ್ಣಾಂ ರುಜಾಂ ಶಿರಸಿ ಸನ್ಧಿಷು ಚಾಪಿ ಭೇದಮ್ |೨೦|

Adhikarana 19 (20) · Śloka 21

ಆಧ್ಮಾನಮುದ್ಗಿರಣಮಮ್ಲರಸೋ ವಿದಾಹೋಽಜೀರ್ಣಸ್ಯ ಪಾನಜನಿತಸ್ಯ ವದನ್ತಿ ಲಿಙ್ಗಮ್ ||೨೦|| ಜ್ಞೇಯಾನಿ ತತ್ರ ಭಿಷಜಾ ಸುವಿನಿಶ್ಚಿತಾನಿ ಪಿತ್ತಪ್ರಕೋಪಜನಿತಾನಿ ಚ ಕಾರಣಾನಿ |೨೧|

Adhikarana 20 (21) · Śloka 22

ಹೃದ್ಗಾತ್ರತೋದವಮಥುಜ್ವರಕಣ್ಠಧೂಮಮೂರ್ಚ್ಛಾಕಫಸ್ರವಣಮೂರ್ಧರುಜೋ ವಿದಾಹಃ ||೨೧|| ದ್ವೇಷಃ ಸುರಾನ್ನವಿಕೃತೇಷು ಚ ತೇಷು ತೇಷು ತಂ ಪಾನವಿಭ್ರಮಮುಶನ್ತ್ಯಖಿಲೇನ ಧೀರಾಃ |೨೨|

Adhikarana 21 (22) · Śloka 23

ಹೀನೋತ್ತರೌಷ್ಠಮತಿಶೀತಮಮನ್ದದಾಹಂ ತೈಲಪ್ರಭಾಸ್ಯಮತಿ(ಪಿ)ಪಾನಹತಂ ವಿಜಹ್ಯಾತ್ ||೨೨|| ಜಿಹ್ವೌಷ್ಠದನ್ತಮಸಿತಂ ತ್ವಥವಾಽಪಿ ನೀಲಂ ಪೀತೇ ಚ ಯಸ್ಯ ನಯನೇ ರುಧಿರಪ್ರಭೇ ಚ |೨೩|

Adhikarana 22 (23) · Śloka 23

ಹಿಕ್ಕಾಜ್ವರೌ ವಮಥುವೇಪಥುಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲಾಃ ಕಾಸಭ್ರಮಾವಪಿ ಚ ಪಾನಹತಂ ಭಜನ್ತೇ ||೨೩||

Adhikarana 23 (24) · Śloka 24

ತೇಷಾಂ ನಿವಾರಣಮಿದಂ ಹಿ ಮಯೋಚ್ಯಮಾನಂ ವ್ಯಕ್ತಾಭಿಧಾನಮಖಿಲೇನ ವಿಧಿಂ ನಿಬೋಧ |೨೪|

Adhikarana 24 (24) · Śloka 25

ಮದ್ಯಂ ತು ಚುಕ್ರಮರಿಚಾರ್ದ್ರಕದೀಪ್ಯಕುಷ್ಠಸೌವರ್ಚಲಾಯುತಮಲಂ ಪವನಸ್ಯ ಶಾನ್ತ್ಯೈ ||೨೪|| ಪೃಥ್ವೀಕದೀಪ್ಯಕಮಹೌಷಧಹಿಙ್ಗುಭಿರ್ವಾ ಸೌವರ್ಚಲೇನ ಚ ಯುತಂ ವಿತರೇತ್ ಸುಖಾಯ |೨೫|

Adhikarana 25 (25) · Śloka 26

ಆಮ್ರಾತಕಾಮ್ರಫಲದಾಡಿಮಮಾತುಲುಙ್ಗೈಃ ಕುರ್ಯಾಚ್ಛುಭಾನ್ಯಪಿ ಚ ಷಾಡವಪಾನಕಾನಿ ||೨೫|| ಸೇವೇತ ವಾ ಫಲರಸೋಪಹಿತಾನ್ ರಸಾದೀನಾನೂಪವರ್ಗಪಿಶಿತಾನ್ಯಪಿ ಗನ್ಧವನ್ತಿ |೨೬|

Adhikarana 26 (26) · Śloka 26

ಪಿತ್ತಾತ್ಮಕೇ ಮಧುರವರ್ಗಕಷಾಯಮಿಶ್ರಂ ಮದ್ಯಂ ಹಿತಂ ಸಮಧುಶರ್ಕರಮಿಷ್ಟಗನ್ಧಮ್ ||೨೬||

Adhikarana 27 (27) · Śloka 27

ಪೀತ್ವಾ ಚ ಮದ್ಯಮಪಿ ಚೇಕ್ಷುರಸಪ್ರಗಾಢಂ ನಿಃಶೇಷತಃ ಕ್ಷಣಮವಸ್ಥಿತಮುಲ್ಲಿಖೇಚ್ಚ | ಲಾವೈಣತಿತ್ತಿರಿರಸಾಂಶ್ಚ ಪಿಬೇದನಮ್ಲಾನ್ ಮೌದ್ಗಾನ್ ಸುಖಾಯ ಸಘೃತಾನ್ ಸಸಿತಾಂಶ್ಚ ಯೂಷಾನ್ ||೨೭||

Adhikarana 28 (28) · Śloka 28

ಪಾನಾತ್ಯಯೇ ಕಫಕೃತೇ ಕಫಮುಲ್ಲಿಖೇಚ್ಚ ಮದ್ಯೇನ ಬಿಮ್ಬಿವಿದುಲೋದಕಸಂಯುತೇನ | ಸೇವೇತ ತಿಕ್ತಕಟುಕಾಂಶ್ಚ ರಸಾನುದಾರಾನ್ ಯೂಷಾಂಶ್ಚ ತಿಕ್ತಕಟುಕೋಪಹಿತಾನ್ ಹಿತಾಯ ||೨೮||

Adhikarana 29 (29) · Śloka 29

ಪಥ್ಯಂ ಯವಾನ್ನವಿಕೃತಾನಿ ಚ ಜಾಙ್ಗಲಾನಿ ಶ್ಲೇಷ್ಮಘ್ನಮನ್ಯದಪಿ ಯಚ್ಚ ನಿರತ್ಯಯಂ ಸ್ಯಾತ್ |೨೯|

Adhikarana 30 (29) · Śloka 29

ಕುರ್ಯಾಚ್ಚ ಸರ್ವಮಥ ಸರ್ವಭವೇ ವಿಧಾನಂ ದ್ವನ್ದ್ವೋದ್ಭವೇ ದ್ವಯಮವೇಕ್ಷ್ಯ ಯಥಾಪ್ರಧಾನಮ್ ||೨೯||

Adhikarana 31 (30) · Śloka 30

ಸಾಮಾನ್ಯಮನ್ಯದಪಿ ಯಚ್ಚ ಸಮಗ್ರಮಗ್ರ್ಯಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯಚ್ಚ ಮನಸೋ ಮದಕೃತ್ ಸುಖಂ ಚ |೩೦|

Adhikarana 32 (30-33) · Śloka 34

ತ್ವಙ್ಗಾಗಪುಷ್ಪಮಗಧೈಲಮಧೂಕಧಾನ್ಯೈಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣೈರಜಾಜಿಮರಿಚೈಶ್ಚ ಕೃತಂ ಸಮಾಂಶೈಃ ||೩೦|| ಪಾನಂ ಕಪಿತ್ಥರಸವಾರಿಪರೂಷಕಾಢ್ಯಂ ಪಾನಾತ್ಯಯೇಷು ವಿಧಿವತ್ಸ್ರುತಮಮ್ಬರಾನ್ತೇ | ಹ್ರೀವೇರಪದ್ಮಪರಿಪೇಲವಸಮ್ಪ್ರಯುಕ್ತೈಃ ಪುಷ್ಪೈರ್ವಿಲಿಪ್ಯ ಕರವೀರಜಲೋದ್ಭವೈಶ್ಚ ||೩೧|| ಪಿಷ್ಟೈಃ ಸಪದ್ಮಕಯುತೈರಪಿ ಸಾರಿವಾದ್ಯೈಃ ಸೇಕಂ ಜಲೈಶ್ಚ ವಿತರೇದಮಲೈಃ ಸುಶೀತೈಃ | ತ್ವಕ್ಪತ್ರಚೋಚಮರಿಚೈಲಭುಜಙ್ಗಪುಷ್ಪಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕಪ್ರಸವವಲ್ಕಗುಡೈರುಪೇತಮ್ ||೩೨|| ದ್ರಾಕ್ಷಾಯುತಂ ಹೃತಮಲಂ ಮದಿರಾಮಯಾರ್ತೈಸ್ತತ್ಪಾನಕಂ ಶುಚಿ ಸುಗನ್ಧಿ ನರೈರ್ನಿಷೇವ್ಯಮ್ | ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಪಿಬೇಚ್ಚ ಮಧುಕಂ ಕಟುರೋಹಿಣೀಂ ಚ ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ಚ ಮೂಲಮಸಕೃತ್ ತ್ರಪುಷೀಭವಂ ಯತ್ ||೩೩|| ಕಾರ್ಪಾಸಿನೀಮಥ ಚ ನಾಗಬಲಾಂ ಚ ತುಲ್ಯಾಂ ಪೀತ್ವಾ ಸುಖೀ ಭವತಿ ಸಾಧು ಸುವರ್ಚಲಾಂ ಚ |೩೪|

Adhikarana 33 (34) · Śloka 35

ಕಾಶ್ಮರ್ಯದಾರುವಿಡದಾಡಿಮಪಿಪ್ಪಲೀಷು ದ್ರಾಕ್ಷಾನ್ವಿತಾಸು ಕೃತಮಮ್ಬುನಿ ಪಾನಕಂ ಯತ್ ||೩೪|| ತದ್ಬೀಜಪೂರಕರಸಾಯುತಮಾಶು ಪೀತಂ ಶಾನ್ತಿಂ ಪರಾಂ ಪರಮದೇ ತ್ವಚಿರಾತ್ ಕರೋತಿ |೩೫|

Adhikarana 34 (35-36) · Śloka 36

ದ್ರಾಕ್ಷಾಸಿತಾಮಧುಕಜೀರಕಧಾನ್ಯಕೃಷ್ಣಾಸ್ವೇವಂ ಕೃತಂ ತ್ರಿವೃತಯಾ ಚ ಪಿಬೇತ್ತಥೈವ ||೩೫|| ಸೌವರ್ಚಲಾಯುತಮುದಾರರಸಂ ಫಲಾಮ್ಲಂ ಭಾರ್ಗೀಶೃತೇನ ಚ ಜಲೇನ ಹಿತೋಽವಸೇಕಃ ||೩೬||

Adhikarana 35 (37) · Śloka 37

ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಧಾಮಾರ್ಗವವೃಕ್ಷಕಾಣಿ ಕಾಕಾಹ್ವಯೋದುಮ್ಬರಿಕಾಶ್ಚ ದುಗ್ಧೇ | ವಿಪಾಚ್ಯ ತಸ್ಯಾಞ್ಜಲಿನಾ ವಮೇದ್ಧಿ ಮದ್ಯಂ ಪಿಬೇಚ್ಚಾಹ್ನಿ ಗತೇ ತ್ವಜೀರ್ಣೇ ||೩೭||

Adhikarana 36 (38) · Śloka 39

ತ್ವಕ್ಪಿಪ್ಪಲೀಭುಜಗಪುಷ್ಪವಿಡೈರುಪೇತಂ ಸೇವೇತ ಹಿಙ್ಗುಮರಿಚೈಲಯುತಂ ಫಲಾಮ್ಲಮ್ | ಉಷ್ಣಾಮ್ಬುಸೈನ್ಧವಯುತಾಸ್ತ್ವಥವಾ ವಿಡತ್ವಕ್ಚವ್ಯೈಲಹಿಙ್ಗುಮಗಧಾಫಲಮೂಲಶುಣ್ಠೀಃ ||೩೮|| ಹೃದ್ಯೈಃ ಖಡೈರಪಿ ಚ ಭೋಜನಮತ್ರ ಶಸ್ತಂ... |೩೯|

Adhikarana 37 (39-41) · Śloka 41

... ದ್ರಾಕ್ಷಾಕಪಿತ್ಥಫಲದಾಡಿಮಪಾನಕಂ ಯತ್ | ತತ್ ಪಾನವಿಭ್ರಮಹರಂ ಮಧುಶರ್ಕರಾಢ್ಯಮಾಮ್ರಾತಕೋಲರಸಪಾನಕಮೇವ ಚಾಪಿ ||೩೯|| ಖರ್ಜೂರವೇತ್ರಕಕರೀರಪರೂಷಕೇಷು ದ್ರಾಕ್ಷಾತ್ರಿವೃತ್ಸು ಚ ಕೃತಂ ಸಸಿತಂ ಹಿಮಂ ವಾ | ಶ್ರೀಪರ್ಣಿಯುಕ್ತಮಥವಾ ತು ಪಿಬೇದಿಮಾನಿ ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಯೋತ್ಪಲಹಿಮಾಮ್ಬುವಿಮಿಶ್ರಿತಾನಿ ||೪೦|| ಕ್ಷೀರಿಪ್ರವಾಲಬಿಸಜೀರಕನಾಗಪುಷ್ಪಪತ್ರೈಲವಾಲುಸಿತಸಾರಿವಪದ್ಮಕಾನಿ | ಆಮ್ರಾತಭವ್ಯಕರಮರ್ದಕಪಿತ್ಥಕೋಲವೃಕ್ಷಾಮ್ಲವೇತ್ರಫಲಜೀರಕದಾಡಿಮಾನಿ ||೪೧||

Adhikarana 38 (42) · Śloka 42

ಸೇವೇತ ವಾ ಮರಿಚಜೀರಕನಾಗಪುಷ್ಪತ್ವಕ್ಪತ್ರವಿಶ್ವಚವಿಕೈಲಯುತಾನ್ ರಸಾಂಶ್ಚ | ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಮ್ಬರಸ್ರುತಹಿಮಾಂಶ್ಚ ಸುಗನ್ಧಿಗನ್ಧಾನ್ ಪಾನೋದ್ಭವಾನ್ನುದತಿ ಸಪ್ತಗದಾನಶೇಷಾನ್ ||೪೨||

Adhikarana 39 (43-44) · Śloka 44

ಪಞ್ಚೇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥವಿಷಯಾ ಮೃದುಪಾನಯೋಗಾ ಹೃದ್ಯಾಃ ಸುಖಾಶ್ಚ ಮನಸಃ ಸತತಂ ನಿಷೇವ್ಯಾಃ | ಪಾನಾತ್ಯಯೇಷು ವಿಕಟೋರುನಿತಮ್ಬವತ್ಯಃ ಪೀನೋನ್ನತಸ್ತನಭರಾನತಮಧ್ಯದೇಶಾಃ ||೪೩|| ಪ್ರೌಢಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯೋಽಭಿನವಯೌವನಪೀನಗಾತ್ರ್ಯಃ ಸೇವ್ಯಾಶ್ಚ ಪಞ್ಚವಿಷಯಾತಿಶಯಸ್ವಭಾವಾಃ ||೪೪||

Adhikarana 40 (45) · Śloka 45

ಪಿಬೇದ್ರಸಂ ಪುಷ್ಪಫಲೋದ್ಭವಂ ವಾ ಸಿತಾಮಧೂಕತ್ರಿಸುಗನ್ಧಿಯುಕ್ತಮ್ | ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ ಸಂಯೋಜ್ಯ ಚ ನಾಗಪುಷ್ಪೈರಜಾಜಿಕೃಷ್ಣಾಮರಿಚೈಶ್ಚ ತುಲ್ಯೈಃ ||೪೫||

Adhikarana 41 (46) · Śloka 46

ವರ್ಷಾಭೂಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಮಧೂಕಲಾಕ್ಷಾತ್ವಕ್ಕರ್ಬುದಾರಾಙ್ಕುರಜೀರಕಾಣಿ | ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ಚ ಕೃಷ್ಣಾಮಥ ಕೇಶರಂ ಚ ಕ್ಷೀರೇ ಸಮಾಲೋಡ್ಯ ಪಿಬೇತ್ ಸುಖೇಪ್ಸುಃ ||೪೬||

Adhikarana 42 (47) · Śloka 47

ಭವೇಚ್ಚ ಮದ್ಯೇನ ತು ಯೇನ ಪಾತಿತಃ ಪ್ರಕಾಮಪೀತೇನ ಸುರಾಸವಾದಿನಾ | ತದೇವ ತಸ್ಮೈ ವಿಧಿವತ್ ಪ್ರದಾಪಯೇದ್ವಿಪರ್ಯಯೇ ಭ್ರಂಶಮವಶ್ಯಮೃಚ್ಛತಿ ||೪೭||

Adhikarana 43 (48) · Śloka 48

ಯಥಾ ನರೇನ್ದ್ರೋಪಹತಸ್ಯ ಕಸ್ಯಚಿದ್ಭವೇತ್ ಪ್ರಸಾದಸ್ತತ ಏವ ನಾನ್ಯತಃ | ಧ್ರುವಂ ತಥಾ ಮದ್ಯಹತಸ್ಯ ದೇಹಿನೋ ಭವೇತ್ ಪ್ರಸಾದಸ್ತತ ಏವ ನಾನ್ಯತಃ ||೪೮||

Adhikarana 44 (49) · Śloka 49

ವಿಚ್ಛಿನ್ನಮದ್ಯಃ ಸಹಸಾ ಯೋಽತಿಮದ್ಯಂ ನಿಷೇವತೇ | ತಸ್ಯ ಪಾನಾತ್ಯಯೋದ್ದಿಷ್ಟಾ ವಿಕಾರಾಃ ಸಮ್ಭವನ್ತಿ ಹಿ ||೪೯||

Adhikarana 45 (50) · Śloka 50

ಮದ್ಯಸ್ಯಾಗ್ನೇಯವಾಯವ್ಯೌ ಗುಣಾವಮ್ಬು(ಮ್ಭೋ)ವಹಾನಿ ತು | ಸ್ರೋತಾಂಸಿ ಶೋಷಯೇಯಾತಾಂ ತೇನ ತೃಷ್ಣೋಪಜಾಯತೇ ||೫೦||

Adhikarana 46 (51) · Śloka 51

ಪಾಟಲೋತ್ಪಲಕನ್ದೇಷು ಮುದ್ಗಪರ್ಣ್ಯಾಂ ಚ ಸಾಧಿತಮ್ | ಪಿಬೇನ್ಮಾಗಧಿಕೋನ್ಮಿಶ್ರಂ ತತ್ರಾಮ್ಭೋ ಹಿಮಶೀತಲಮ್ ||೫೧||

Adhikarana 47 (52) · Śloka 53

ಸರ್ಪಿಸ್ತೈಲವಸಾಮಜ್ಜದಧಿಭೃಙ್ಗರಸೈರ್ಯುತಮ್ | ಕ್ವಾಥೇನ ಬಿಲ್ವಯವಯೋಃ ಸರ್ವಗನ್ಧೈಶ್ಚ ಪೇಷಿತೈಃ ||೫೨|| ಪಕ್ವಮಭ್ಯಞ್ಜನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ... |೫೩|

Adhikarana 48 (53) · Śloka 53

...ಸೇಕೇ ಕ್ವಾಥಶ್ಚ ಶೀತಲಃ |೫೩|

Adhikarana 49 (53) · Śloka 54

ರಸವನ್ತಿ ಚ ಭೋಜ್ಯಾನಿ ಯಥಾಸ್ವಮವಚಾರಯೇತ್ ||೫೩|| ಪಾನಕಾನಿ ಸುಶೀತಾನಿ ಹೃದ್ಯಾನಿ ಸುರಭೀಣಿ ಚ |೫೪|

Adhikarana 50 (54) · Śloka 54

ತ್ವಚಂ ಪ್ರಾಪ್ತಸ್ತು ಪಾನೋಷ್ಮಾ ಪಿತ್ತರಕ್ತಾಭಿಮೂರ್ಚ್ಛಿತಃ | ದಾಹಂ ಪ್ರಕುರುತೇ ಘೋರಂ ಪಿತ್ತವತ್ತತ್ರ ಭೇಷಜಮ್ ||೫೪||

Adhikarana 51 (55-56) · Śloka 56

ಶೀತಂ ವಿಧಾನಮತ ಊರ್ಧ್ವಮಹಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯೇ ದಾಹಪ್ರಶಾನ್ತಿಕರಮೃದ್ಧಿಮತಾಂ ನರಾಣಾಮ್ | ತತ್ರಾದಿತೋ ಮಲಯಜೇನ ಹಿತಃ ಪ್ರದೇಹಶ್ಚನ್ದ್ರಾಂಶುಹಾರತುಹಿನೋದಕಶೀತಲೇನ ||೫೫|| ಶೀತಾಮ್ಬುಶೀತಲತರೈಶ್ಚ ಶಯಾನಮೇನಂ ಹಾರೈರ್ಮೃಣಾಲವಲಯೈರಬಲಾಃ ಸ್ಪೃಶೇಯುಃ | ಭಿನ್ನೋತ್ಪಲೋಜ್ಜ್ವಲಹಿಮೇ ಶಯನೇ ಶಯೀತ ಪತ್ರೇಷು ವಾ ಸಜಲಬಿನ್ದುಷು ಪದ್ಮಿನೀನಾಮ್ ||೫೬||

Adhikarana 52 (57) · Śloka 57

ಆಸಾದಯನ್ ಪವನಮಾಹೃತಮಙ್ಗನಾಭಿಃ ಕಹ್ಲಾರಪದ್ಮದಲಶೈವಲಸಞ್ಚಯೇಷು | ಕಾನ್ತೈರ್ವನಾನ್ತಪವನೈಃ ಪರಿಮೃಶ್ಯಮಾನಃ ಶಕ್ತಶ್ಚರೇದ್ಭವನಕಾನನದೀರ್ಘಿಕಾಸು ||೫೭||

Adhikarana 53 (58) · Śloka 59

ದಾಹಾಭಿಭೂತಮಥವಾ ಪರಿಷೇಚಯೇತ್ತು ಲಾಮಜ್ಜಕಾಮ್ಬುರುಹಚನ್ದನತೋಯತೋಯೈಃ | ವಿಸ್ರಾವಿತಾಂ ಹೃತಮಲಾಂ ನವವಾರಿಪೂರ್ಣಾಂ ಪದ್ಮೋತ್ಪಲಾಕುಲಜಲಾಮಧಿವಾಸಿತಾಮ್ಬುಮ್ ||೫೮|| ವಾಪೀಂ ಭಜೇತ ಹರಿಚನ್ದನಭೂಷಿತಾಙ್ಗಃ ಕಾನ್ತಾಕರಸ್ಪೃಶನಕರ್ಕಶರೋಮಕೂಪಃ |೫೯|

Adhikarana 54 (59) · Śloka 60

ತತ್ರೈನಮಮ್ಬುರುಹಪತ್ರಸಮೈಃ ಸ್ಪೃಶನ್ತ್ಯಃ ಶೀತೈಃ ಕರೋರುವದನೈಃ ಕಠಿನೈಃ ಸ್ತನೈಶ್ಚ ||೫೯|| ತೋಯಾವಗಾಹಕುಶಲಾ ಮಧುರಸ್ವಭಾವಾಃ ಸಂಹರ್ಷಯೇಯುರಬಲಾಃ ಸುಕಲೈಃ ಪ್ರಲಾಪೈಃ |೬೦|

Adhikarana 55 (60-61) · Śloka 62

ಧಾರಾಗೃಹೇ ಪ್ರಗಲಿತೋದಕದುರ್ದಿನಾಭೇ ಕ್ಲಾನ್ತಃ ಶಯೀತ ಸಲಿಲಾನಿಲಶೀತಕುಕ್ಷೌ ||೬೦|| ಗನ್ಧೋದಕೈಃ ಸಕುಸುಮೈರುಪಸಿಕ್ತಭೂಮೌ ಪತ್ರಾಮ್ಬುಚನ್ದನರಸೈರುಪಲಿಪ್ತಕುಡ್ಯೇ | ಜಾತ್ಯುತ್ಪಲಪ್ರಿಯಕಕೇಶರಪುಣ್ಡರೀಕಪುನ್ನಾಗನಾಗಕರವೀರಕೃತೋಪಚಾರೇ ||೬೧|| ತಸ್ಮಿನ್ ಗೃಹೇ ಕಮಲರೇಣ್ವರುಣೇ ಶಯೀತ ಯತ್ನಾಹೃತಾನಿಲವಿಕಮ್ಪಿತಪುಷ್ಪದಾಮ್ನಿ |೬೨|

Adhikarana 56 (62-64) · Śloka 64

ಹೇಮನ್ತವಿನ್ಧ್ಯಹಿಮವನ್ಮಲಯಾಚಲಾನಾಂ ಶೀತಾಮ್ಭಸಾಂ ಸಕದಲೀಹರಿತದ್ರುಮಾಣಾಮ್ ||೬೨|| ಉದ್ಭಿನ್ನನೀಲನಲಿನಾಮ್ಬುರುಹಾಕರಾಣಾಂ ಚನ್ದ್ರೋದಯಸ್ಯ ಚ ಕಥಾಃ ಶೃಣುಯಾನ್ಮನೋಜ್ಞಾಃ | ಮ್ಲಾನಂ ಪ್ರತಾನ್ತಮನಸಂ ಮನಸೋಽನುಕೂಲಾಃ ಪೀನಸ್ತನೋರುಜಘನಾ ಹರಿಚನ್ದನಾಙ್ಗ್ಯಃ ||೬೩|| ತಾ ಏನಮಾರ್ದ್ರವಸನಾಃ ಸಹ ಸಂವಿಶೇಯುಃ ಶ್ಲಿಷ್ಟ್ವಾಽಬಲಾಃ ಶಿಥಿಲಮೇಖಲಹಾರಯಷ್ಟ್ಯಃ ||೬೪||

Adhikarana 57 (65) · Śloka 65

ಹರ್ಷಯೇಯುರ್ನರಂ ನಾರ್ಯಃ ಸ್ವಗುಣೈ ರಹಸಿ ಸ್ಥಿತಾಃ | ತಾಃ ಶೈತ್ಯಾಚ್ಛಮಯೇಯುಶ್ಚ ಪಿತ್ತಪಾನಾತ್ಯಯಾನ್ತರಮ್ ||೬೫||

Adhikarana 58 (66) · Śloka 66

ತೃಡ್ದಾಹರಕ್ತಪಿತ್ತೇಷು ಕಾರ್ಯೋಽಯಂ ಭೇಷಜಕ್ರಮಃ | ಸಾಮಾನ್ಯತೋ... |೬೬|

Adhikarana 59 (66) · Śloka 66

... ವಿಶೇಷಂ ತು ಶೃಣು ದಾಹೇಷ್ವಶೇಷತಃ ||೬೬||

Adhikarana 60 (67-69) · Śloka 69

ಕೃತ್ಸ್ನದೇಹಾನುಗಂ ರಕ್ತಮುದ್ರಿಕ್ತಂ ದಹತಿ ಹ್ಯತಿ | ಸಞ್ಚೂಷ್ಯತೇ ದಹ್ಯತೇ ಚ ತಾಮ್ರಾಭಸ್ತಾಮ್ರಲೋಚನಃ ||೬೭|| ಲೋಹಗನ್ಧಾಙ್ಗವದನೋ ವಹ್ನಿನೇವಾವಕೀರ್ಯತೇ | ತಂ ವಿಲಙ್ಘ್ಯ ವಿಧಾನೇನ ಸಂಸೃಷ್ಟಾಹಾರಮಾಚರೇತ್ ||೬೮|| ಅಪ್ರಶಾಮ್ಯತಿ ದಾಹೇ ಚ ರಸೈಸ್ತೃಪ್ತಸ್ಯ ಜಾಙ್ಗಲೈಃ | ಶಾಖಾಶ್ರಯಾ ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ರೋಹಿಣೀರ್ವ್ಯಧಯೇತ್ ಸಿರಾಃ ||೬೯||

Adhikarana 61 (70) · Śloka 70

ಪಿತ್ತಜ್ವರಸಮಃ ಪಿತ್ತಾತ್ ಸ ಚಾಪ್ಯಸ್ಯ ವಿಧಿರ್ಹಿತಃ |೭೦|

Adhikarana 62 (70-71) · Śloka 71

ತೃಷ್ಣಾನಿರೋಧಾದಬ್ಧಾತೌ ಕ್ಷೀಣೇ ತೇಜಃ ಸಮುದ್ಧತಮ್ ||೭೦|| ಸಬಾಹ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರಂ ದೇಹಂ ದಹೇದ್ವೈ ಮನ್ದಚೇತಸಃ | ಸಂಶುಷ್ಕಗಲತಾಲ್ವೋಷ್ಠೋ ಜಿಹ್ವಾಂ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಯ ಚೇಷ್ಟತೇ ||೭೧||

Adhikarana 63 (72) · Śloka 73

ತತ್ರೋಪಶಮಯೇತ್ತೇಜಸ್ತ್ವಬ್ಧಾತುಂ ಚ ವಿವರ್ಧಯೇತ್ | ಪಾಯಯೇತ್ ಕಾಮಮಮ್ಭಶ್ಚ ಶರ್ಕರಾಢ್ಯಂ ಪಯೋಽಪಿ ವಾ ||೭೨|| ಶೀತಮಿಕ್ಷುರಸಂ ಮನ್ಥಂ ವಿತರೇಚ್ಚೇರಿತಂ ವಿಧಿಮ್ |೭೩|

Adhikarana 64 (73) · Śloka 74

ಅಸೃಜಾ ಪೂರ್ಣಕೋಷ್ಠಸ್ಯ ದಾಹೋ ಭವತಿ ದುಃಸಹಃ ||೭೩|| ವಿಧಿಃ ಸದ್ಯೋವ್ರಣೀಯೋಕ್ತಸ್ತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮೇವ ಚ |೭೪|

Adhikarana 65 (74-75) · Śloka 75

ಧಾತುಕ್ಷಯೋಕ್ತೋ ಯೋ ದಾಹಸ್ತೇನ ಮೂರ್ಚ್ಛಾತೃಷಾನ್ವಿತಃ ||೭೪|| ಕ್ಷಾಮಸ್ವರಃ ಕ್ರಿಯಾಹೀನೋ ಭೃಶಂ ಸೀದತಿ ಪೀಡಿತಃ | ರಕ್ತಪಿತ್ತವಿಧಿಸ್ತಸ್ಯ ಹಿತಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೋಽನಿಲಾಪಹಃ ||೭೫||

Adhikarana 66 (76-77) · Śloka 77

ಕ್ಷತಜೇನಾಶ್ನತಶ್ಚಾನ್ಯಃ ಶೋಚತೋ ವಾಽಪ್ಯನೇಕಧಾ | ತೇನಾನ್ತರ್ದಹ್ಯತೇಽತ್ಯರ್ಥಂ ತೃಷ್ಣಾಮೂರ್ಚ್ಛಾಪ್ರಲಾಪವಾನ್ ||೭೬|| ತಮಿಷ್ಟವಿಷಯೋಪೇತಂ ಸುಹೃದ್ಭಿರಭಿಸಂವೃತಮ್ | ಕ್ಷೀರಮಾಂಸರಸಾಹಾರಂ ವಿಧಿನೋಕ್ತೇನ ಸಾಧಯೇತ್ ||೭೭||

Adhikarana 67 (78) · Śloka 78

ಮರ್ಮಾಭಿಘಾತಜೋಽಪ್ಯಸ್ತಿ ಸ ಚಾಸಾಧ್ಯತಮಃ ಸ್ಮೃತಃ |೭೮|

Adhikarana 68 (78) · Śloka 78

ಸರ್ವ ಏವ ಚ ವರ್ಜ್ಯಾಃ ಸ್ಯುಃ ಶೀತಗಾತ್ರೇಷು ದೇಹಿಷು ||೭೮|| (ಏವಂವಿಧೋ ಭವೇದ್ಯಸ್ತು ಮದಿರಾಮಯಪೀಡಿತಃ ||) |

Adhikarana 69 (79) · Śloka 79

ಪ್ರಶಾನ್ತೋಪದ್ರವೇ ಚಾಪಿ ಶೋಧನಂ ಪ್ರಾಪ್ತಮಾಚರೇತ್ ||೭೯||

Adhikarana 70 (80) · Śloka 80

ಸಜೀರಕಾಣ್ಯಾರ್ದ್ರಕಶೃಙ್ಗವೇರಸೌವರ್ಚಲಾನ್ಯರ್ಧಜಲಪ್ಲುತಾನಿ | ಮದ್ಯಾನಿ ಹೃದ್ಯಾನ್ಯಥ ಗನ್ಧವನ್ತಿ ಪೀತಾನಿ ಸದ್ಯಃ ಶಮಯನ್ತಿ ತೃಷ್ಣಾಮ್ ||೮೦||

Adhikarana 71 (81) · Śloka 81

ಜಲಪ್ಲುತಶ್ಚನ್ದನಭೂಷಿತಾಙ್ಗಃ ಸ್ರಗ್ವೀ ಸಭಕ್ತಾಂ ಪಿಶಿತೋಪದಂಶಾಮ್ | ಪಿಬನ್ ಸುರಾಂ ನೈವ ಲಭೇತ ರೋಗಾನ್ ಮನೋನುವಿಘ್ನಂ ಚ ಮದಂ ನ ಯಾತಿ ||೮೧||

Adhikarana puShpikA · Śloka 47

ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತೇ ಕಾಯಚಿಕಿತ್ಸಾತನ್ತ್ರೇ ಮದಾತ್ಯಯಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ (ನವಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ, ಆದಿತಃ) ಸಪ್ತಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೪೭||