3. vartmagatarōgavijñānīyādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತೋ ವರ್ತ್ಮಗತರೋಗವಿಜ್ಞಾನೀಯಮಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||

Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4

ಪೃಥಗ್ದೋಷಾಃ ಸಮಸ್ತಾ ವಾ ಯದಾ ವರ್ತ್ಮವ್ಯಪಾಶ್ರಯಾಃ | ಸಿರಾ ವ್ಯಾಪ್ಯಾವತಿಷ್ಠನ್ತೇ ವರ್ತ್ಮಸ್ವಧಿಕಮೂರ್ಚ್ಛಿತಾಃ ||೩|| ವಿವರ್ಧ್ಯ ಮಾಂಸಂ ರಕ್ತಂ ಚ ತದಾ ವರ್ತ್ಮವ್ಯಪಾಶ್ರಯಾನ್ | ವಿಕಾರಾಞ್ಜನಯನ್ತ್ಯಾಶು ನಾಮತಸ್ತಾನ್ನಿಬೋಧತ ||೪||

Adhikarana 3 (5-8) · Śloka 9

ಉತ್ಸಙ್ಗಿನ್ಯಥ ಕುಮ್ಭೀಕಾ ಪೋಥಕ್ಯೋ ವರ್ತ್ಮಶರ್ಕರಾ | ತಥಾಽರ್ಶೋವರ್ತ್ಮ ಶುಷ್ಕಾರ್ಶಸ್ತಥೈವಾಞ್ಜನನಾಮಿಕಾ ||೫|| ಬಹಲಂ ವರ್ತ್ಮ ಯಚ್ಚಾಪಿ ವ್ಯಾಧಿರ್ವರ್ತ್ಮಾವಬನ್ಧಕಃ | ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ದಮವರ್ತ್ಮಾಖ್ಯೌ ಶ್ಯಾವವರ್ತ್ಮ ತಥೈವ ಚ ||೬|| ಪ್ರಕ್ಲಿನ್ನಮಪರಿಕ್ಲಿನ್ನಂ ವರ್ತ್ಮ ವಾತಹತಂ ತು ಯತ್ | ಅರ್ಬುದಂ ನಿಮಿಷಶ್ಚಾಪಿ ಶೋಣಿತಾರ್ಶಶ್ಚ ಯತ್ ಸ್ಮೃತಮ್ ||೭|| ಲಗಣೋ ಬಿಶನಾಮಾ ಚ ಪಕ್ಷ್ಮಕೋಪಸ್ತಥೈವ ಚ | ಏಕವಿಂಶತಿರಿತ್ಯೇತೇ ವಿಕಾರಾ ವರ್ತ್ಮಸಂಶ್ರಯಾಃ ||೮|| ನಾಮಭಿಸ್ತೇ ಸಮುದ್ದಿಷ್ಟಾ... |೯|

Adhikarana 4 (9) · Śloka 10

...ಲಕ್ಷಣೈಸ್ತಾನ್ ಪ್ರಚಕ್ಷ್ಮಹೇ | ಅಭ್ಯನ್ತರಮುಖೀ ಬಾಹ್ಯೋತ್ಸಙ್ಗೇಽಧೋ ವರ್ತ್ಮನಶ್ಚ ಯಾ ||೯|| ವಿಜ್ಞೇಯೋತ್ಸಙ್ಗಿನೀ ನಾಮ ತದ್ರೂಪಪಿಡಕಾಚಿತಾ |೧೦|

Adhikarana 5 (10) · Śloka 11

ಕುಮ್ಭೀಕಬೀಜಪ್ರತಿಮಾಃ ಪಿಡಕಾ ಯಾಸ್ತು ವರ್ತ್ಮಜಾಃ ||೧೦|| ಆಧ್ಮಾಪಯನ್ತಿ ಭಿನ್ನಾ ಯಾಃ ಕುಮ್ಭೀಕಪಿಡಕಾಸ್ತು ತಾಃ |೧೧|

Adhikarana 6 (11) · Śloka 11

ಸ್ರಾವಿಣ್ಯಃ ಕಣ್ಡುರಾ ಗುರ್ವ್ಯೋ ರಕ್ತಸರ್ಷಪಸನ್ನಿಭಾಃ | ಪಿಡಕಾಶ್ಚ ರುಜಾವತ್ಯಃ ಪೋಥಕ್ಯ ಇತಿ ಸಞ್ಜ್ಞಿತಾಃ ||೧೧||

Adhikarana 7 (12) · Śloka 12

ಪಿಡಕಾಭಿಃ ಸುಸೂಕ್ಷ್ಮಾಭಿರ್ಘನಾಭಿರಭಿಸಂವೃತಾ | ಪಿಡಕಾ ಯಾ ಖರಾ ಸ್ಥೂಲಾ ಸಾ ಜ್ಞೇಯಾ ವರ್ತ್ಮಶರ್ಕರಾ ||೧೨||

Adhikarana 8 (13) · Śloka 13

ಏರ್ವಾರುಬೀಜಪ್ರತಿಮಾಃ ಪಿಡಕಾ ಮನ್ದವೇದನಾಃ | ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಃ ಖರಾಶ್ಚ ವರ್ತ್ಮಸ್ಥಾಸ್ತದರ್ಶೋವರ್ತ್ಮ ಕೀರ್ತ್ಯತೇ ||೧೩||

Adhikarana 9 (14) · Śloka 14

ದೀರ್ಘೋಽಙ್ಕುರಃ ಖರಃ ಸ್ತಬ್ಧೋ ದಾರುಣೋ ವರ್ತ್ಮಸಮ್ಭವಃ | ವ್ಯಾಧಿರೇಷ ಸಮಾಖ್ಯಾತಃ ಶುಷ್ಕಾರ್ಶ ಇತಿ ಸಞ್ಜ್ಞಿತಃ ||೧೪||

Adhikarana 10 (15) · Śloka 15

ದಾಹತೋದವತೀ ತಾಮ್ರಾ ಪಿಡಕಾ ವರ್ತ್ಮಸಮ್ಭವಾ | ಮೃದ್ವೀ ಮನ್ದರುಜಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾ ಜ್ಞೇಯಾ ಸಾಽಞ್ಜನನಾಮಿಕಾ ||೧೫||

Adhikarana 11 (16) · Śloka 16

ವರ್ತ್ಮೋಪಚೀಯತೇ ಯಸ್ಯ ಪಿಡಕಾಭಿಃ ಸಮನ್ತತಃ | ಸವರ್ಣಾಭಿಃ ಸಮಾಭಿಶ್ಚ ವಿದ್ಯಾದ್ಬಹಲವರ್ತ್ಮ ತತ್ ||೧೬||

Adhikarana 12 (17) · Śloka 17

ಕಣ್ಡೂಮತಾಽಲ್ಪತೋದೇನ ವರ್ತ್ಮಶೋಫೇನ ಯೋ ನರಃ | ನ ಸಮಂ ಛಾದಯೇದಕ್ಷಿ ಭವೇದ್ಬನ್ಧಃ ಸ ವರ್ತ್ಮನಃ ||೧೭||

Adhikarana 13 (18) · Śloka 18

ಮೃದಲ್ಪವೇದನಂ ತಾಮ್ರಂ ಯದ್ವರ್ತ್ಮ ಸಮಮೇವ ಚ | ಅಕಸ್ಮಾಚ್ಚ ಭವೇದ್ರಕ್ತಂ ಕ್ಲಿಷ್ಟವರ್ತ್ಮ ತದಾದಿಶೇತ್ ||೧೮||

Adhikarana 14 (19) · Śloka 19

ಕ್ಲಿಷ್ಟಂ ಪುನಃ ಪಿತ್ತಯುತಂ ವಿದಹೇಚ್ಛೋಣಿತಂ ಯದಾ | ತದಾ ಕ್ಲಿನ್ನತ್ವಮಾಪನ್ನಮುಚ್ಯತೇ ವರ್ತ್ಮಕರ್ದಮಃ ||೧೯||

Adhikarana 15 (20) · Śloka 20

ಯದ್ವರ್ತ್ಮ ಬಾಹ್ಯತೋಽನ್ತಶ್ಚ ಶ್ಯಾವಂ ಶೂನಂ ಸವೇದನಮ್ | ದಾಹಕಣ್ಡೂಪರಿಕ್ಲೇದಿ ಶ್ಯಾವವರ್ತ್ಮೇತಿ ತನ್ಮತಮ್ ||೨೦||

Adhikarana 16 (21) · Śloka 21

ಅರುಜಂ ಬಾಹ್ಯತಃ ಶೂನಮನ್ತಃ ಕ್ಲಿನ್ನಂ ಸ್ರವತ್ಯಪಿ | ಕಣ್ಡೂನಿಸ್ತೋದಭೂಯಿಷ್ಠಂ ಕ್ಲಿನ್ನವರ್ತ್ಮ ತದುಚ್ಯತೇ ||೨೧||

Adhikarana 17 (22) · Śloka 22

ಯಸ್ಯ ಧೌತಾನಿ ಧೌತಾನಿ ಸಮ್ಬಧ್ಯನ್ತೇ ಪುನಃ ಪುನಃ | ವರ್ತ್ಮಾನ್ಯಪರಿಪಕ್ವಾನಿ ವಿದ್ಯಾದಕ್ಲಿನ್ನವರ್ತ್ಮ ತತ್ ||೨೨||

Adhikarana 18 (23) · Śloka 23

ವಿಮುಕ್ತಸನ್ಧಿ ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟಂ ವರ್ತ್ಮ ಯಸ್ಯ ನ ಮೀಲ್ಯತೇ | ಏತದ್ವಾತಹತಂ ವಿದ್ಯಾತ್ ಸರುಜಂ ಯದಿ ವಾಽರುಜಮ್ ||೨೩||

Adhikarana 19 (24) · Śloka 24

ವರ್ತ್ಮಾನ್ತರಸ್ಥಂ ವಿಷಮಂ ಗ್ರನ್ಥಿಭೂತಮವೇದನಮ್ | ವಿಜ್ಞೇಯಮರ್ಬುದಂ ಪುಂಸಾಂ ಸರಕ್ತಮವಲಮ್ಬಿತಮ್ ||೨೪||

Adhikarana 20 (25) · Śloka 25

ನಿಮೇಷಣೀಃ ಸಿರಾ ವಾಯುಃ ಪ್ರವಿಷ್ಟೋ ವರ್ತ್ಮಸಂಶ್ರಯಾಃ | ಚಾಲಯತ್ಯತಿ ವರ್ತ್ಮಾನಿ ನಿಮೇಷಃ ಸ ಗದೋ ಮತಃ ||೨೫||

Adhikarana 21 (26) · Śloka 26

ಛಿನ್ನಾಶ್ಛಿನ್ನಾ ವಿವರ್ಧನ್ತೇ ವರ್ತ್ಮಸ್ಥಾ ಮೃದವೋಽಙ್ಕುರಾಃ | ದಾಹಕಣ್ಡೂರುಜೋಪೇತಾಸ್ತೇಽರ್ಶಃ ಶೋಣಿತಸಮ್ಭವಾಃ ||೨೬||

Adhikarana 22 (27) · Śloka 27

ಅಪಾಕಃ ಕಠಿನಃ ಸ್ಥೂಲೋ ಗ್ರನ್ಥಿರ್ವರ್ತ್ಮಭವೋಽರುಜಃ | ಸಕಣ್ಡೂಃ ಪಿಚ್ಛಿಲಃ ಕೋಲಪ್ರಮಾಣೋ ಲಗಣಸ್ತು ಸಃ ||೨೭||

Adhikarana 23 (28) · Śloka 28

ಶೂನಂ ಯದ್ವರ್ತ್ಮ ಬಹುಭಿಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮೈಶ್ಛಿದ್ರೈಃ ಸಮನ್ವಿತಮ್ | ಬಿಸಮನ್ತರ್ಜಲ ಇವ ಬಿಸವರ್ತ್ಮೇತಿ ತನ್ಮತಮ್ ||೨೮||

Adhikarana 24 (29-30) · Śloka 30

ದೋಷಾಃ ಪಕ್ಷ್ಮಾಶಯಗತಾಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಾಗ್ರಾಣಿ ಖರಾಣಿ ಚ | ನಿರ್ವರ್ತಯನ್ತಿ ಪಕ್ಷ್ಮಾಣಿ ತೈರ್ಘುಷ್ಟಂ ಚಾಕ್ಷಿ ದೂಯತೇ ||೨೯|| ಉದ್ಧೃತೈರುದ್ಧೃತೈಃ ಶಾನ್ತಿಃ ಪಕ್ಷ್ಮಭಿಶ್ಚೋಪಜಾಯತೇ | ವಾತಾತಪಾನಲದ್ವೇಷೀ ಪಕ್ಷ್ಮಕೋಪಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ ||೩೦||

Adhikarana puShpikA · Śloka 3

ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರೇ ವರ್ತ್ಮಗತರೋಗವಿಜ್ಞಾನೀಯೋ ನಾಮ ತೃತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೩||