Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతో వర్త్మగతరోగవిజ్ఞానీయమధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||
View original
अथातो वर्त्मगतरोगविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
3. vartmagatarōgavijñānīyādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
పృథగ్దోషాః సమస్తా వా యదా వర్త్మవ్యపాశ్రయాః | సిరా వ్యాప్యావతిష్ఠంతే వర్త్మస్వధికమూర్చ్ఛితాః ||3|| వివర్ధ్య మాంసం రక్తం చ తదా వర్త్మవ్యపాశ్రయాన్ | వికారాంజనయంత్యాశు నామతస్తాన్నిబోధత ||4||
View original
पृथग्दोषाः समस्ता वा यदा वर्त्मव्यपाश्रयाः | सिरा व्याप्यावतिष्ठन्ते वर्त्मस्वधिकमूर्च्छिताः ||३|| विवर्ध्य मांसं रक्तं च तदा वर्त्मव्यपाश्रयान् | विकाराञ्जनयन्त्याशु नामतस्तान्निबोधत ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (5-8) · Śloka 9
ఉత్సంగిన్యథ కుంభీకా పోథక్యో వర్త్మశర్కరా | తథాఽర్శోవర్త్మ శుష్కార్శస్తథైవాంజననామికా ||5|| బహలం వర్త్మ యచ్చాపి వ్యాధిర్వర్త్మావబంధకః | క్లిష్టకర్దమవర్త్మాఖ్యౌ శ్యావవర్త్మ తథైవ చ ||6|| ప్రక్లిన్నమపరిక్లిన్నం వర్త్మ వాతహతం తు యత్ | అర్బుదం నిమిషశ్చాపి శోణితార్శశ్చ యత్ స్మృతం ||7|| లగణో బిశనామా చ పక్ష్మకోపస్తథైవ చ | ఏకవింశతిరిత్యేతే వికారా వర్త్మసంశ్రయాః ||8|| నామభిస్తే సముద్దిష్టా... |9|
View original
उत्सङ्गिन्यथ कुम्भीका पोथक्यो वर्त्मशर्करा | तथाऽर्शोवर्त्म शुष्कार्शस्तथैवाञ्जननामिका ||५|| बहलं वर्त्म यच्चापि व्याधिर्वर्त्मावबन्धकः | क्लिष्टकर्दमवर्त्माख्यौ श्याववर्त्म तथैव च ||६|| प्रक्लिन्नमपरिक्लिन्नं वर्त्म वातहतं तु यत् | अर्बुदं निमिषश्चापि शोणितार्शश्च यत् स्मृतम् ||७|| लगणो बिशनामा च पक्ष्मकोपस्तथैव च | एकविंशतिरित्येते विकारा वर्त्मसंश्रयाः ||८|| नामभिस्ते समुद्दिष्टा... |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (9) · Śloka 10
...లక్షణైస్తాన్ ప్రచక్ష్మహే | అభ్యంతరముఖీ బాహ్యోత్సంగేఽధో వర్త్మనశ్చ యా ||9|| విజ్ఞేయోత్సంగినీ నామ తద్రూపపిడకాచితా |10|
View original
...लक्षणैस्तान् प्रचक्ष्महे | अभ्यन्तरमुखी बाह्योत्सङ्गेऽधो वर्त्मनश्च या ||९|| विज्ञेयोत्सङ्गिनी नाम तद्रूपपिडकाचिता |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (10) · Śloka 11
కుంభీకబీజప్రతిమాః పిడకా యాస్తు వర్త్మజాః ||10|| ఆధ్మాపయంతి భిన్నా యాః కుంభీకపిడకాస్తు తాః |11|
View original
कुम्भीकबीजप्रतिमाः पिडका यास्तु वर्त्मजाः ||१०|| आध्मापयन्ति भिन्ना याः कुम्भीकपिडकास्तु ताः |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (11) · Śloka 11
స్రావిణ్యః కండురా గుర్వ్యో రక్తసర్షపసన్నిభాః | పిడకాశ్చ రుజావత్యః పోథక్య ఇతి సంజ్ఞితాః ||11||
View original
स्राविण्यः कण्डुरा गुर्व्यो रक्तसर्षपसन्निभाः | पिडकाश्च रुजावत्यः पोथक्य इति सञ्ज्ञिताः ||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (12) · Śloka 12
పిడకాభిః సుసూక్ష్మాభిర్ఘనాభిరభిసంవృతా | పిడకా యా ఖరా స్థూలా సా జ్ఞేయా వర్త్మశర్కరా ||12||
View original
पिडकाभिः सुसूक्ष्माभिर्घनाभिरभिसंवृता | पिडका या खरा स्थूला सा ज्ञेया वर्त्मशर्करा ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (13) · Śloka 13
ఏర్వారుబీజప్రతిమాః పిడకా మందవేదనాః | సూక్ష్మాః ఖరాశ్చ వర్త్మస్థాస్తదర్శోవర్త్మ కీర్త్యతే ||13||
View original
एर्वारुबीजप्रतिमाः पिडका मन्दवेदनाः | सूक्ष्माः खराश्च वर्त्मस्थास्तदर्शोवर्त्म कीर्त्यते ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (14) · Śloka 14
దీర్ఘోఽంకురః ఖరః స్తబ్ధో దారుణో వర్త్మసంభవః | వ్యాధిరేష సమాఖ్యాతః శుష్కార్శ ఇతి సంజ్ఞితః ||14||
View original
दीर्घोऽङ्कुरः खरः स्तब्धो दारुणो वर्त्मसम्भवः | व्याधिरेष समाख्यातः शुष्कार्श इति सञ्ज्ञितः ||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (15) · Śloka 15
దాహతోదవతీ తామ్రా పిడకా వర్త్మసంభవా | మృద్వీ మందరుజా సూక్ష్మా జ్ఞేయా సాఽంజననామికా ||15||
View original
दाहतोदवती ताम्रा पिडका वर्त्मसम्भवा | मृद्वी मन्दरुजा सूक्ष्मा ज्ञेया साऽञ्जननामिका ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (16) · Śloka 16
వర్త్మోపచీయతే యస్య పిడకాభిః సమంతతః | సవర్ణాభిః సమాభిశ్చ విద్యాద్బహలవర్త్మ తత్ ||16||
View original
वर्त्मोपचीयते यस्य पिडकाभिः समन्ततः | सवर्णाभिः समाभिश्च विद्याद्बहलवर्त्म तत् ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (17) · Śloka 17
కండూమతాఽల్పతోదేన వర్త్మశోఫేన యో నరః | న సమం ఛాదయేదక్షి భవేద్బంధః స వర్త్మనః ||17||
View original
कण्डूमताऽल्पतोदेन वर्त्मशोफेन यो नरः | न समं छादयेदक्षि भवेद्बन्धः स वर्त्मनः ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (18) · Śloka 18
మృదల్పవేదనం తామ్రం యద్వర్త్మ సమమేవ చ | అకస్మాచ్చ భవేద్రక్తం క్లిష్టవర్త్మ తదాదిశేత్ ||18||
View original
मृदल्पवेदनं ताम्रं यद्वर्त्म सममेव च | अकस्माच्च भवेद्रक्तं क्लिष्टवर्त्म तदादिशेत् ||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (19) · Śloka 19
క్లిష్టం పునః పిత్తయుతం విదహేచ్ఛోణితం యదా | తదా క్లిన్నత్వమాపన్నముచ్యతే వర్త్మకర్దమః ||19||
View original
क्लिष्टं पुनः पित्तयुतं विदहेच्छोणितं यदा | तदा क्लिन्नत्वमापन्नमुच्यते वर्त्मकर्दमः ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (20) · Śloka 20
యద్వర్త్మ బాహ్యతోఽంతశ్చ శ్యావం శూనం సవేదనం | దాహకండూపరిక్లేది శ్యావవర్త్మేతి తన్మతం ||20||
View original
यद्वर्त्म बाह्यतोऽन्तश्च श्यावं शूनं सवेदनम् | दाहकण्डूपरिक्लेदि श्याववर्त्मेति तन्मतम् ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (21) · Śloka 21
అరుజం బాహ్యతః శూనమంతః క్లిన్నం స్రవత్యపి | కండూనిస్తోదభూయిష్ఠం క్లిన్నవర్త్మ తదుచ్యతే ||21||
View original
अरुजं बाह्यतः शूनमन्तः क्लिन्नं स्रवत्यपि | कण्डूनिस्तोदभूयिष्ठं क्लिन्नवर्त्म तदुच्यते ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (22) · Śloka 22
యస్య ధౌతాని ధౌతాని సంబధ్యంతే పునః పునః | వర్త్మాన్యపరిపక్వాని విద్యాదక్లిన్నవర్త్మ తత్ ||22||
View original
यस्य धौतानि धौतानि सम्बध्यन्ते पुनः पुनः | वर्त्मान्यपरिपक्वानि विद्यादक्लिन्नवर्त्म तत् ||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (23) · Śloka 23
విముక్తసంధి నిశ్చేష్టం వర్త్మ యస్య న మీల్యతే | ఏతద్వాతహతం విద్యాత్ సరుజం యది వాఽరుజం ||23||
View original
विमुक्तसन्धि निश्चेष्टं वर्त्म यस्य न मील्यते | एतद्वातहतं विद्यात् सरुजं यदि वाऽरुजम् ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (24) · Śloka 24
వర్త్మాంతరస్థం విషమం గ్రంథిభూతమవేదనం | విజ్ఞేయమర్బుదం పుంసాం సరక్తమవలంబితం ||24||
View original
वर्त्मान्तरस्थं विषमं ग्रन्थिभूतमवेदनम् | विज्ञेयमर्बुदं पुंसां सरक्तमवलम्बितम् ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (25) · Śloka 25
నిమేషణీః సిరా వాయుః ప్రవిష్టో వర్త్మసంశ్రయాః | చాలయత్యతి వర్త్మాని నిమేషః స గదో మతః ||25||
View original
निमेषणीः सिरा वायुः प्रविष्टो वर्त्मसंश्रयाः | चालयत्यति वर्त्मानि निमेषः स गदो मतः ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (26) · Śloka 26
ఛిన్నాశ్ఛిన్నా వివర్ధంతే వర్త్మస్థా మృదవోఽంకురాః | దాహకండూరుజోపేతాస్తేఽర్శః శోణితసంభవాః ||26||
View original
छिन्नाश्छिन्ना विवर्धन्ते वर्त्मस्था मृदवोऽङ्कुराः | दाहकण्डूरुजोपेतास्तेऽर्शः शोणितसम्भवाः ||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (27) · Śloka 27
అపాకః కఠినః స్థూలో గ్రంథిర్వర్త్మభవోఽరుజః | సకండూః పిచ్ఛిలః కోలప్రమాణో లగణస్తు సః ||27||
View original
अपाकः कठिनः स्थूलो ग्रन्थिर्वर्त्मभवोऽरुजः | सकण्डूः पिच्छिलः कोलप्रमाणो लगणस्तु सः ||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (28) · Śloka 28
శూనం యద్వర్త్మ బహుభిః సూక్ష్మైశ్ఛిద్రైః సమన్వితం | బిసమంతర్జల ఇవ బిసవర్త్మేతి తన్మతం ||28||
View original
शूनं यद्वर्त्म बहुभिः सूक्ष्मैश्छिद्रैः समन्वितम् | बिसमन्तर्जल इव बिसवर्त्मेति तन्मतम् ||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (29-30) · Śloka 30
దోషాః పక్ష్మాశయగతాస్తీక్ష్ణాగ్రాణి ఖరాణి చ | నిర్వర్తయంతి పక్ష్మాణి తైర్ఘుష్టం చాక్షి దూయతే ||29|| ఉద్ధృతైరుద్ధృతైః శాంతిః పక్ష్మభిశ్చోపజాయతే | వాతాతపానలద్వేషీ పక్ష్మకోపః స ఉచ్యతే ||30||
View original
दोषाः पक्ष्माशयगतास्तीक्ष्णाग्राणि खराणि च | निर्वर्तयन्ति पक्ष्माणि तैर्घुष्टं चाक्षि दूयते ||२९|| उद्धृतैरुद्धृतैः शान्तिः पक्ष्मभिश्चोपजायते | वातातपानलद्वेषी पक्ष्मकोपः स उच्यते ||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 3
ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాముత్తరతంత్రే వర్త్మగతరోగవిజ్ఞానీయో నామ తృతీయోఽధ్యాయః ||3||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रे वर्त्मगतरोगविज्ञानीयो नाम तृतीयोऽध्यायः ||३||
🔊 Audio coming soon