9. vātābhiṣyandapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

અથાતો વાતાભિષ્યન્દપ્રતિષેધં વ્યાખ્યાસ્યામઃ ||૧|| યથોવાચ ભગવાન્ ધન્વન્તરિઃ ||૨||

Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 5

પુરાણસર્પિષા સ્નિગ્ધૌ સ્યન્દાધીમન્થપીડિતૌ | સ્વેદયિત્વા યથાન્યાયં સિરામોક્ષેણ યોજયેત્ ||૩|| સમ્પાદયેદ્બસ્તિભિસ્તુ સમ્યક્ સ્નેહવિરેચિતૌ | તર્પણૈઃ પુટપાકૈશ્ચ ધૂમૈરાશ્ચ્યોતનૈસ્તથા ||૪|| નસ્યસ્નેહપરીષેકૈઃ શિરોબસ્તિભિરેવ ચ |૫|

Adhikarana 3 (5-6) · Śloka 7

વાતઘ્નાનૂપજલજમાંસામ્લક્વાથસેચનૈઃ ||૫|| સ્નેહૈશ્ચતુર્ભિરુષ્ણૈશ્ચ તત્પીતામ્બરધારણૈઃ | પયોભિર્વેસવારૈશ્ચ સાલ્વણૈઃ પાયસૈસ્તથા ||૬|| ભિષક્ સમ્પાદયેદેતાવુપનાહૈશ્ચ પૂજિતૈઃ |૭|

Adhikarana 4 (7) · Śloka 8

ગ્રામ્યાનૂપૌદકરસૈઃ સ્નિગ્ધૈઃ ફલરસાન્વિતૈઃ ||૭|| સુસંસ્કૃતૈઃ પયોભિશ્ચ તયોરાહાર ઇષ્યતે |૮|

Adhikarana 5 (8-9) · Śloka 10

તથા ચોપરિ ભક્તસ્ય સર્પિઃપાનં(ને)પ્રશસ્યતે ||૮|| ત્રિફલાક્વાથસંસિદ્ધં કેવલં જીર્ણમેવ વા | સિદ્ધં વાતહરૈઃ ક્ષીરં પ્રથમેન ગણેન વા ||૯|| સ્નેહાસ્તૈલાદ્વિના સિદ્ધા વાતઘ્નૈસ્તર્પણે હિતાઃ |૧૦|

Adhikarana 6 (10) · Śloka 11

સ્નૈહિકઃ પુટપાકશ્ચ ધૂમો નસ્યં ચ તદ્વિધમ્ ||૧૦|| નસ્યાદિષુ સ્થિરાક્ષીરમધુરૈસ્તૈલમિષ્યતે |૧૧|

Adhikarana 7 (11) · Śloka 12

એરણ્ડપલ્લવે મૂલે ત્વચિ વાઽઽજં પયઃ શૃતમ્ ||૧૧|| કણ્ટકાર્યાશ્ચ મૂલેષુ સુખોષ્ણં સેચને હિતમ્ |૧૨|

Adhikarana 8 (12) · Śloka 13

સૈન્ધવોદીચ્યયષ્ટ્યાહ્વપિપ્પલીભિઃ શૃતં પયઃ ||૧૨|| હિતમર્ધોદકં સેકે તથાઽઽશ્ચ્યોતનમેવ ચ |૧૩|

Adhikarana 9 (13) · Śloka 14

હીબેરવક્રમઞ્જિષ્ઠોદુમ્બરત્વક્ષુ સાધિતમ્ ||૧૩|| સામ્ભશ્છાગં પયો વાઽપિ શૂલાશ્ચ્યોતનમુત્તમમ્ |૧૪|

Adhikarana 10 (14) · Śloka 15

મધુકં રજનીં પથ્યાં દેવદારું ચ પેષયેત્ ||૧૪|| આજેન પયસા શ્રેષ્ઠમભિષ્યન્દે તદઞ્જનમ્ |૧૫|

Adhikarana 11 (15) · Śloka 16

ગૈરિકં સૈન્ધવં કૃષ્ણાં નાગરં ચ યથોત્તરમ્ ||૧૫|| દ્વિગુણં પિષ્ટમદ્ભિસ્તુ ગુટિકાઞ્જનમિષ્યતે |૧૬|

Adhikarana 12 (16) · Śloka 16

સ્નેહાઞ્જનં હિતં ચાત્ર વક્ષ્યતે તદ્યથાવિધિ ||૧૬||

Adhikarana 13 (17) · Śloka 17

રોગો યશ્ચાન્યતોવાતો યશ્ચ મારુતપર્યયઃ | અનેનૈવ વિધાનેન ભિષક્ તાવપિ સાધયેત્ ||૧૭||

Adhikarana 14 (18-19) · Śloka 20

પૂર્વભક્તં હિતં સર્પિઃ ક્ષીરં વાઽપ્યથ ભોજને | વૃક્ષાદન્યાં કપિત્થે ચ પઞ્ચમૂલે મહત્યપિ ||૧૮|| સક્ષીરં કર્કટરસે સિદ્ધં ચાત્ર ઘૃતં પિબેત્ | સિદ્ધં વા હિતમત્રાહુઃ પત્તૂરાર્તગલગ્નિકૈઃ ||૧૯|| સક્ષીરં મેષશૃઙ્ગ્યા વા સર્પિર્વીરતરેણ વા |૨૦|

Adhikarana 15 (20-24) · Śloka 24

સૈન્ધવં દારુ શુણ્ઠી ચ માતુલુઙ્ગરસો ઘૃતમ્ ||૨૦|| સ્તન્યોદકાભ્યાં કર્તવ્યં શુષ્કપાકે તદઞ્જનમ્ | પૂજિતં સર્પિષશ્ચાત્ર પાનમક્ષ્ણોશ્ચ તર્પણમ્ ||૨૧|| ઘૃતેન જીવનીયેન નસ્યં તૈલેન ચાણુના | પરિષેકે હિતં ચાત્ર પયઃ શીતં સસૈન્ધવમ્ ||૨૨|| રજનીદારુસિદ્ધં વા સૈન્ધવેન સમાયુતમ્ | સર્પિર્યુતં સ્તન્યઘૃષ્ટમઞ્જનં વા મહૌષધમ્ ||૨૩|| વસા વાઽઽનૂપજલજા સૈન્ધવેન સમાયુતા | નાગરોન્મિશ્રિતા કિઞ્ચિચ્છુષ્કપાકે તદઞ્જનમ્ ||૨૪||

Adhikarana 16 (25) · Śloka 25

પવનપ્રભવા રોગા યે કેચિદ્દૃષ્ટિનાશનાઃ | બીજેનાનેન મતિમાન્ તેષુ કર્મ પ્રયોજયેત્ ||૨૫||

Adhikarana puShpikA · Śloka 9

ઇતિ સુશ્રુતસંહિતાયામુત્તરતન્ત્રાન્તર્ગતે શાલાક્યતન્ત્રે વાતાભિષ્યન્દપ્રતિષેધો નામ નવમોઽધ્યાયઃ ||૯||