Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਵਾਤਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
View original
अथातो वाताभिष्यन्दप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
9. vātābhiṣyandapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 5
ਪੁਰਾਣਸਰ੍ਪਿਸਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੌ ਸ੍ਯਨ੍ਦਾਧੀਮਨ੍ਥਪੀਡਿਤੌ | ਸ੍ਵੇਦਯਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਸਿਰਾਮੋਕ੍ਸੇਣ ਯੋਜਯੇਤ੍ ||੩|| ਸਮ੍ਪਾਦਯੇਦ੍ਬਸ੍ਤਿਭਿਸ੍ਤੁ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸ੍ਨੇਹਵਿਰੇਚਿਤੌ | ਤਰ੍ਪਣੈਃ ਪੁਟਪਾਕੈਸ਼੍ਚ ਧੂਮੈਰਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨੈਸ੍ਤਥਾ ||੪|| ਨਸ੍ਯਸ੍ਨੇਹਪਰੀਸੇਕੈਃ ਸ਼ਿਰੋਬਸ੍ਤਿਭਿਰੇਵ ਚ |੫|
View original
पुराणसर्पिषा स्निग्धौ स्यन्दाधीमन्थपीडितौ | स्वेदयित्वा यथान्यायं सिरामोक्षेण योजयेत् ||३|| सम्पादयेद्बस्तिभिस्तु सम्यक् स्नेहविरेचितौ | तर्पणैः पुटपाकैश्च धूमैराश्च्योतनैस्तथा ||४|| नस्यस्नेहपरीषेकैः शिरोबस्तिभिरेव च |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (5-6) · Śloka 7
ਵਾਤਘ੍ਨਾਨੂਪਜਲਜਮਾਂਸਾਮ੍ਲਕ੍ਵਾਥਸੇਚਨੈਃ ||੫|| ਸ੍ਨੇਹੈਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਰੁਸ੍ਣੈਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਪੀਤਾਮ੍ਬਰਧਾਰਣੈਃ | ਪਯੋਭਿਰ੍ਵੇਸਵਾਰੈਸ਼੍ਚ ਸਾਲ੍ਵਣੈਃ ਪਾਯਸੈਸ੍ਤਥਾ ||੬|| ਭਿਸਕ੍ ਸਮ੍ਪਾਦਯੇਦੇਤਾਵੁਪਨਾਹੈਸ਼੍ਚ ਪੂਜਿਤੈਃ |੭|
View original
वातघ्नानूपजलजमांसाम्लक्वाथसेचनैः ||५|| स्नेहैश्चतुर्भिरुष्णैश्च तत्पीताम्बरधारणैः | पयोभिर्वेसवारैश्च साल्वणैः पायसैस्तथा ||६|| भिषक् सम्पादयेदेतावुपनाहैश्च पूजितैः |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7) · Śloka 8
ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਨੂਪੌਦਕਰਸੈਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਃ ਫਲਰਸਾਨ੍ਵਿਤੈਃ ||੭|| ਸੁਸਂਸ੍ਕਤੈਃ ਪਯੋਭਿਸ਼੍ਚ ਤਯੋਰਾਹਾਰ ਇਸ੍ਯਤੇ |੮|
View original
ग्राम्यानूपौदकरसैः स्निग्धैः फलरसान्वितैः ||७|| सुसंस्कृतैः पयोभिश्च तयोराहार इष्यते |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (8-9) · Śloka 10
ਤਥਾ ਚੋਪਰਿ ਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਪਿਃਪਾਨਂ(ਨੇ)ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ||੮|| ਤ੍ਰਿਫਲਾਕ੍ਵਾਥਸਂਸਿਦ੍ਧਂ ਕੇਵਲਂ ਜੀਰ੍ਣਮੇਵ ਵਾ | ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾਤਹਰੈਃ ਕ੍ਸੀਰਂ ਪ੍ਰਥਮੇਨ ਗਣੇਨ ਵਾ ||੯|| ਸ੍ਨੇਹਾਸ੍ਤੈਲਾਦ੍ਵਿਨਾ ਸਿਦ੍ਧਾ ਵਾਤਘ੍ਨੈਸ੍ਤਰ੍ਪਣੇ ਹਿਤਾਃ |੧੦|
View original
तथा चोपरि भक्तस्य सर्पिःपानं(ने)प्रशस्यते ||८|| त्रिफलाक्वाथसंसिद्धं केवलं जीर्णमेव वा | सिद्धं वातहरैः क्षीरं प्रथमेन गणेन वा ||९|| स्नेहास्तैलाद्विना सिद्धा वातघ्नैस्तर्पणे हिताः |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (10) · Śloka 11
ਸ੍ਨੈਹਿਕਃ ਪੁਟਪਾਕਸ਼੍ਚ ਧੂਮੋ ਨਸ੍ਯਂ ਚ ਤਦ੍ਵਿਧਮ੍ ||੧੦|| ਨਸ੍ਯਾਦਿਸੁ ਸ੍ਥਿਰਾਕ੍ਸੀਰਮਧੁਰੈਸ੍ਤੈਲਮਿਸ੍ਯਤੇ |੧੧|
View original
स्नैहिकः पुटपाकश्च धूमो नस्यं च तद्विधम् ||१०|| नस्यादिषु स्थिराक्षीरमधुरैस्तैलमिष्यते |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (11) · Śloka 12
ਏਰਣ੍ਡਪਲ੍ਲਵੇ ਮੂਲੇ ਤ੍ਵਚਿ ਵਾਜਂ ਪਯਃ ਸ਼ਤਮ੍ ||੧੧|| ਕਣ੍ਟਕਾਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਮੂਲੇਸੁ ਸੁਖੋਸ੍ਣਂ ਸੇਚਨੇ ਹਿਤਮ੍ |੧੨|
View original
एरण्डपल्लवे मूले त्वचि वाऽऽजं पयः शृतम् ||११|| कण्टकार्याश्च मूलेषु सुखोष्णं सेचने हितम् |१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (12) · Śloka 13
ਸੈਨ੍ਧਵੋਦੀਚ੍ਯਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਪਿਪ੍ਪਲੀਭਿਃ ਸ਼ਤਂ ਪਯਃ ||੧੨|| ਹਿਤਮਰ੍ਧੋਦਕਂ ਸੇਕੇ ਤਥਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਮੇਵ ਚ |੧੩|
View original
सैन्धवोदीच्ययष्ट्याह्वपिप्पलीभिः शृतं पयः ||१२|| हितमर्धोदकं सेके तथाऽऽश्च्योतनमेव च |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (13) · Śloka 14
ਹੀਬੇਰਵਕ੍ਰਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠੋਦੁਮ੍ਬਰਤ੍ਵਕ੍ਸੁ ਸਾਧਿਤਮ੍ ||੧੩|| ਸਾਮ੍ਭਸ਼੍ਛਾਗਂ ਪਯੋ ਵਾਪਿ ਸ਼ੂਲਾਸ਼੍ਚ੍ਯੋਤਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ |੧੪|
View original
हीबेरवक्रमञ्जिष्ठोदुम्बरत्वक्षु साधितम् ||१३|| साम्भश्छागं पयो वाऽपि शूलाश्च्योतनमुत्तमम् |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (14) · Śloka 15
ਮਧੁਕਂ ਰਜਨੀਂ ਪਥ੍ਯਾਂ ਦੇਵਦਾਰੁਂ ਚ ਪੇਸਯੇਤ੍ ||੧੪|| ਆਜੇਨ ਪਯਸਾ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਮਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦੇ ਤਦਞ੍ਜਨਮ੍ |੧੫|
View original
मधुकं रजनीं पथ्यां देवदारुं च पेषयेत् ||१४|| आजेन पयसा श्रेष्ठमभिष्यन्दे तदञ्जनम् |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (15) · Śloka 16
ਗੈਰਿਕਂ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਕਸ੍ਣਾਂ ਨਾਗਰਂ ਚ ਯਥੋਤ੍ਤਰਮ੍ ||੧੫|| ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਪਿਸ੍ਟਮਦ੍ਭਿਸ੍ਤੁ ਗੁਟਿਕਾਞ੍ਜਨਮਿਸ੍ਯਤੇ |੧੬|
View original
गैरिकं सैन्धवं कृष्णां नागरं च यथोत्तरम् ||१५|| द्विगुणं पिष्टमद्भिस्तु गुटिकाञ्जनमिष्यते |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (16) · Śloka 16
ਸ੍ਨੇਹਾਞ੍ਜਨਂ ਹਿਤਂ ਚਾਤ੍ਰ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ਤਦ੍ਯਥਾਵਿਧਿ ||੧੬||
View original
स्नेहाञ्जनं हितं चात्र वक्ष्यते तद्यथाविधि ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (17) · Śloka 17
ਰੋਗੋ ਯਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਤੋਵਾਤੋ ਯਸ਼੍ਚ ਮਾਰੁਤਪਰ੍ਯਯਃ | ਅਨੇਨੈਵ ਵਿਧਾਨੇਨ ਭਿਸਕ੍ ਤਾਵਪਿ ਸਾਧਯੇਤ੍ ||੧੭||
View original
रोगो यश्चान्यतोवातो यश्च मारुतपर्ययः | अनेनैव विधानेन भिषक् तावपि साधयेत् ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (18-19) · Śloka 20
ਪੂਰ੍ਵਭਕ੍ਤਂ ਹਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਕ੍ਸੀਰਂ ਵਾਪ੍ਯਥ ਭੋਜਨੇ | ਵਕ੍ਸਾਦਨ੍ਯਾਂ ਕਪਿਤ੍ਥੇ ਚ ਪਞ੍ਚਮੂਲੇ ਮਹਤ੍ਯਪਿ ||੧੮|| ਸਕ੍ਸੀਰਂ ਕਰ੍ਕਟਰਸੇ ਸਿਦ੍ਧਂ ਚਾਤ੍ਰ ਘਤਂ ਪਿਬੇਤ੍ | ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਹਿਤਮਤ੍ਰਾਹੁਃ ਪਤ੍ਤੂਰਾਰ੍ਤਗਲਗ੍ਨਿਕੈਃ ||੧੯|| ਸਕ੍ਸੀਰਂ ਮੇਸਸ਼ਙ੍ਗ੍ਯਾ ਵਾ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਵੀਰਤਰੇਣ ਵਾ |੨੦|
View original
पूर्वभक्तं हितं सर्पिः क्षीरं वाऽप्यथ भोजने | वृक्षादन्यां कपित्थे च पञ्चमूले महत्यपि ||१८|| सक्षीरं कर्कटरसे सिद्धं चात्र घृतं पिबेत् | सिद्धं वा हितमत्राहुः पत्तूरार्तगलग्निकैः ||१९|| सक्षीरं मेषशृङ्ग्या वा सर्पिर्वीरतरेण वा |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (20-24) · Śloka 24
ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਦਾਰੁ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਚ ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਰਸੋ ਘਤਮ੍ ||੨੦|| ਸ੍ਤਨ੍ਯੋਦਕਾਭ੍ਯਾਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸ਼ੁਸ੍ਕਪਾਕੇ ਤਦਞ੍ਜਨਮ੍ | ਪੂਜਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਸਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਪਾਨਮਕ੍ਸ੍ਣੋਸ਼੍ਚ ਤਰ੍ਪਣਮ੍ ||੨੧|| ਘਤੇਨ ਜੀਵਨੀਯੇਨ ਨਸ੍ਯਂ ਤੈਲੇਨ ਚਾਣੁਨਾ | ਪਰਿਸੇਕੇ ਹਿਤਂ ਚਾਤ੍ਰ ਪਯਃ ਸ਼ੀਤਂ ਸਸੈਨ੍ਧਵਮ੍ ||੨੨|| ਰਜਨੀਦਾਰੁਸਿਦ੍ਧਂ ਵਾ ਸੈਨ੍ਧਵੇਨ ਸਮਾਯੁਤਮ੍ | ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਯੁਤਂ ਸ੍ਤਨ੍ਯਘਸ੍ਟਮਞ੍ਜਨਂ ਵਾ ਮਹੌਸਧਮ੍ ||੨੩|| ਵਸਾ ਵਾਨੂਪਜਲਜਾ ਸੈਨ੍ਧਵੇਨ ਸਮਾਯੁਤਾ | ਨਾਗਰੋਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰਿਤਾ ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ਛੁਸ੍ਕਪਾਕੇ ਤਦਞ੍ਜਨਮ੍ ||੨੪||
View original
सैन्धवं दारु शुण्ठी च मातुलुङ्गरसो घृतम् ||२०|| स्तन्योदकाभ्यां कर्तव्यं शुष्कपाके तदञ्जनम् | पूजितं सर्पिषश्चात्र पानमक्ष्णोश्च तर्पणम् ||२१|| घृतेन जीवनीयेन नस्यं तैलेन चाणुना | परिषेके हितं चात्र पयः शीतं ससैन्धवम् ||२२|| रजनीदारुसिद्धं वा सैन्धवेन समायुतम् | सर्पिर्युतं स्तन्यघृष्टमञ्जनं वा महौषधम् ||२३|| वसा वाऽऽनूपजलजा सैन्धवेन समायुता | नागरोन्मिश्रिता किञ्चिच्छुष्कपाके तदञ्जनम् ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (25) · Śloka 25
ਪਵਨਪ੍ਰਭਵਾ ਰੋਗਾ ਯੇ ਕੇਚਿਦ੍ਦਸ੍ਟਿਨਾਸ਼ਨਾਃ | ਬੀਜੇਨਾਨੇਨ ਮਤਿਮਾਨ੍ ਤੇਸੁ ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍ ||੨੫||
View original
पवनप्रभवा रोगा ये केचिद्दृष्टिनाशनाः | बीजेनानेन मतिमान् तेषु कर्म प्रयोजयेत् ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 9
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਸ਼ਾਲਾਕ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਵਾਤਾਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਨਵਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੯||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते शालाक्यतन्त्रे वाताभिष्यन्दप्रतिषेधो नाम नवमोऽध्यायः ||९||
🔊 Audio coming soon