Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
athātō vātābhiṣyandapratiṣēdhaṁ vyākhyāsyāmaḥ ||1|| yathōvāca bhagavān dhanvantariḥ ||2||
View original
अथातो वाताभिष्यन्दप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
9. vātābhiṣyandapratiṣēdhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 5
purāṇasarpiṣā snigdhau syandādhīmanthapīḍitau | svēdayitvā yathānyāyaṁ sirāmōkṣēṇa yōjayēt ||3|| sampādayēdbastibhistu samyak snēhavirēcitau | tarpaṇaiḥ puṭapākaiśca dhūmairāścyōtanaistathā ||4|| nasyasnēhaparīṣēkaiḥ śirōbastibhirēva ca |5|
View original
पुराणसर्पिषा स्निग्धौ स्यन्दाधीमन्थपीडितौ | स्वेदयित्वा यथान्यायं सिरामोक्षेण योजयेत् ||३|| सम्पादयेद्बस्तिभिस्तु सम्यक् स्नेहविरेचितौ | तर्पणैः पुटपाकैश्च धूमैराश्च्योतनैस्तथा ||४|| नस्यस्नेहपरीषेकैः शिरोबस्तिभिरेव च |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (5-6) · Śloka 7
vātaghnānūpajalajamāṁsāmlakvāthasēcanaiḥ ||5|| snēhaiścaturbhiruṣṇaiśca tatpītāmbaradhāraṇaiḥ | payōbhirvēsavāraiśca sālvaṇaiḥ pāyasaistathā ||6|| bhiṣak sampādayēdētāvupanāhaiśca pūjitaiḥ |7|
View original
वातघ्नानूपजलजमांसाम्लक्वाथसेचनैः ||५|| स्नेहैश्चतुर्भिरुष्णैश्च तत्पीताम्बरधारणैः | पयोभिर्वेसवारैश्च साल्वणैः पायसैस्तथा ||६|| भिषक् सम्पादयेदेतावुपनाहैश्च पूजितैः |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7) · Śloka 8
grāmyānūpaudakarasaiḥ snigdhaiḥ phalarasānvitaiḥ ||7|| susaṁskr̥taiḥ payōbhiśca tayōrāhāra iṣyatē |8|
View original
ग्राम्यानूपौदकरसैः स्निग्धैः फलरसान्वितैः ||७|| सुसंस्कृतैः पयोभिश्च तयोराहार इष्यते |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (8-9) · Śloka 10
tathā cōpari bhaktasya sarpiḥpānaṁ(nē)praśasyatē ||8|| triphalākvāthasaṁsiddhaṁ kēvalaṁ jīrṇamēva vā | siddhaṁ vātaharaiḥ kṣīraṁ prathamēna gaṇēna vā ||9|| snēhāstailādvinā siddhā vātaghnaistarpaṇē hitāḥ |10|
View original
तथा चोपरि भक्तस्य सर्पिःपानं(ने)प्रशस्यते ||८|| त्रिफलाक्वाथसंसिद्धं केवलं जीर्णमेव वा | सिद्धं वातहरैः क्षीरं प्रथमेन गणेन वा ||९|| स्नेहास्तैलाद्विना सिद्धा वातघ्नैस्तर्पणे हिताः |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (10) · Śloka 11
snaihikaḥ puṭapākaśca dhūmō nasyaṁ ca tadvidham ||10|| nasyādiṣu sthirākṣīramadhuraistailamiṣyatē |11|
View original
स्नैहिकः पुटपाकश्च धूमो नस्यं च तद्विधम् ||१०|| नस्यादिषु स्थिराक्षीरमधुरैस्तैलमिष्यते |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (11) · Śloka 12
ēraṇḍapallavē mūlē tvaci vā''jaṁ payaḥ śr̥tam ||11|| kaṇṭakāryāśca mūlēṣu sukhōṣṇaṁ sēcanē hitam |12|
View original
एरण्डपल्लवे मूले त्वचि वाऽऽजं पयः शृतम् ||११|| कण्टकार्याश्च मूलेषु सुखोष्णं सेचने हितम् |१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (12) · Śloka 13
saindhavōdīcyayaṣṭyāhvapippalībhiḥ śr̥taṁ payaḥ ||12|| hitamardhōdakaṁ sēkē tathā''ścyōtanamēva ca |13|
View original
सैन्धवोदीच्ययष्ट्याह्वपिप्पलीभिः शृतं पयः ||१२|| हितमर्धोदकं सेके तथाऽऽश्च्योतनमेव च |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (13) · Śloka 14
hībēravakramañjiṣṭhōdumbaratvakṣu sādhitam ||13|| sāmbhaśchāgaṁ payō vā'pi śūlāścyōtanamuttamam |14|
View original
हीबेरवक्रमञ्जिष्ठोदुम्बरत्वक्षु साधितम् ||१३|| साम्भश्छागं पयो वाऽपि शूलाश्च्योतनमुत्तमम् |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (14) · Śloka 15
madhukaṁ rajanīṁ pathyāṁ dēvadāruṁ ca pēṣayēt ||14|| ājēna payasā śrēṣṭhamabhiṣyandē tadañjanam |15|
View original
मधुकं रजनीं पथ्यां देवदारुं च पेषयेत् ||१४|| आजेन पयसा श्रेष्ठमभिष्यन्दे तदञ्जनम् |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (15) · Śloka 16
gairikaṁ saindhavaṁ kr̥ṣṇāṁ nāgaraṁ ca yathōttaram ||15|| dviguṇaṁ piṣṭamadbhistu guṭikāñjanamiṣyatē |16|
View original
गैरिकं सैन्धवं कृष्णां नागरं च यथोत्तरम् ||१५|| द्विगुणं पिष्टमद्भिस्तु गुटिकाञ्जनमिष्यते |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (16) · Śloka 16
snēhāñjanaṁ hitaṁ cātra vakṣyatē tadyathāvidhi ||16||
View original
स्नेहाञ्जनं हितं चात्र वक्ष्यते तद्यथाविधि ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (17) · Śloka 17
rōgō yaścānyatōvātō yaśca mārutaparyayaḥ | anēnaiva vidhānēna bhiṣak tāvapi sādhayēt ||17||
View original
रोगो यश्चान्यतोवातो यश्च मारुतपर्ययः | अनेनैव विधानेन भिषक् तावपि साधयेत् ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (18-19) · Śloka 20
pūrvabhaktaṁ hitaṁ sarpiḥ kṣīraṁ vā'pyatha bhōjanē | vr̥kṣādanyāṁ kapitthē ca pañcamūlē mahatyapi ||18|| sakṣīraṁ karkaṭarasē siddhaṁ cātra ghr̥taṁ pibēt | siddhaṁ vā hitamatrāhuḥ pattūrārtagalagnikaiḥ ||19|| sakṣīraṁ mēṣaśr̥ṅgyā vā sarpirvīratarēṇa vā |20|
View original
पूर्वभक्तं हितं सर्पिः क्षीरं वाऽप्यथ भोजने | वृक्षादन्यां कपित्थे च पञ्चमूले महत्यपि ||१८|| सक्षीरं कर्कटरसे सिद्धं चात्र घृतं पिबेत् | सिद्धं वा हितमत्राहुः पत्तूरार्तगलग्निकैः ||१९|| सक्षीरं मेषशृङ्ग्या वा सर्पिर्वीरतरेण वा |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (20-24) · Śloka 24
saindhavaṁ dāru śuṇṭhī ca mātuluṅgarasō ghr̥tam ||20|| stanyōdakābhyāṁ kartavyaṁ śuṣkapākē tadañjanam | pūjitaṁ sarpiṣaścātra pānamakṣṇōśca tarpaṇam ||21|| ghr̥tēna jīvanīyēna nasyaṁ tailēna cāṇunā | pariṣēkē hitaṁ cātra payaḥ śītaṁ sasaindhavam ||22|| rajanīdārusiddhaṁ vā saindhavēna samāyutam | sarpiryutaṁ stanyaghr̥ṣṭamañjanaṁ vā mahauṣadham ||23|| vasā vā''nūpajalajā saindhavēna samāyutā | nāgarōnmiśritā kiñcicchuṣkapākē tadañjanam ||24||
View original
सैन्धवं दारु शुण्ठी च मातुलुङ्गरसो घृतम् ||२०|| स्तन्योदकाभ्यां कर्तव्यं शुष्कपाके तदञ्जनम् | पूजितं सर्पिषश्चात्र पानमक्ष्णोश्च तर्पणम् ||२१|| घृतेन जीवनीयेन नस्यं तैलेन चाणुना | परिषेके हितं चात्र पयः शीतं ससैन्धवम् ||२२|| रजनीदारुसिद्धं वा सैन्धवेन समायुतम् | सर्पिर्युतं स्तन्यघृष्टमञ्जनं वा महौषधम् ||२३|| वसा वाऽऽनूपजलजा सैन्धवेन समायुता | नागरोन्मिश्रिता किञ्चिच्छुष्कपाके तदञ्जनम् ||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (25) · Śloka 25
pavanaprabhavā rōgā yē kēciddr̥ṣṭināśanāḥ | bījēnānēna matimān tēṣu karma prayōjayēt ||25||
View original
पवनप्रभवा रोगा ये केचिद्दृष्टिनाशनाः | बीजेनानेन मतिमान् तेषु कर्म प्रयोजयेत् ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 9
iti suśrutasaṁhitāyāmuttaratantrāntargatē śālākyatantrē vātābhiṣyandapratiṣēdhō nāma navamō'dhyāyaḥ ||9||
View original
इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते शालाक्यतन्त्रे वाताभिष्यन्दप्रतिषेधो नाम नवमोऽध्यायः ||९||
🔊 Audio coming soon