Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

9. vātābhiṣyandapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

అథాతో వాతాభిష్యందప్రతిషేధం వ్యాఖ్యాస్యామః ||1|| యథోవాచ భగవాన్ ధన్వంతరిః ||2||

View original

अथातो वाताभिष्यन्दप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 5

పురాణసర్పిషా స్నిగ్ధౌ స్యందాధీమంథపీడితౌ | స్వేదయిత్వా యథాన్యాయం సిరామోక్షేణ యోజయేత్ ||3|| సంపాదయేద్బస్తిభిస్తు సమ్యక్ స్నేహవిరేచితౌ | తర్పణైః పుటపాకైశ్చ ధూమైరాశ్చ్యోతనైస్తథా ||4|| నస్యస్నేహపరీషేకైః శిరోబస్తిభిరేవ చ |5|

View original

पुराणसर्पिषा स्निग्धौ स्यन्दाधीमन्थपीडितौ | स्वेदयित्वा यथान्यायं सिरामोक्षेण योजयेत् ||३|| सम्पादयेद्बस्तिभिस्तु सम्यक् स्नेहविरेचितौ | तर्पणैः पुटपाकैश्च धूमैराश्च्योतनैस्तथा ||४|| नस्यस्नेहपरीषेकैः शिरोबस्तिभिरेव च |५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (5-6) · Śloka 7

వాతఘ్నానూపజలజమాంసామ్లక్వాథసేచనైః ||5|| స్నేహైశ్చతుర్భిరుష్ణైశ్చ తత్పీతాంబరధారణైః | పయోభిర్వేసవారైశ్చ సాల్వణైః పాయసైస్తథా ||6|| భిషక్ సంపాదయేదేతావుపనాహైశ్చ పూజితైః |7|

View original

वातघ्नानूपजलजमांसाम्लक्वाथसेचनैः ||५|| स्नेहैश्चतुर्भिरुष्णैश्च तत्पीताम्बरधारणैः | पयोभिर्वेसवारैश्च साल्वणैः पायसैस्तथा ||६|| भिषक् सम्पादयेदेतावुपनाहैश्च पूजितैः |७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (7) · Śloka 8

గ్రామ్యానూపౌదకరసైః స్నిగ్ధైః ఫలరసాన్వితైః ||7|| సుసంస్కృతైః పయోభిశ్చ తయోరాహార ఇష్యతే |8|

View original

ग्राम्यानूपौदकरसैः स्निग्धैः फलरसान्वितैः ||७|| सुसंस्कृतैः पयोभिश्च तयोराहार इष्यते |८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (8-9) · Śloka 10

తథా చోపరి భక్తస్య సర్పిఃపానం(నే)ప్రశస్యతే ||8|| త్రిఫలాక్వాథసంసిద్ధం కేవలం జీర్ణమేవ వా | సిద్ధం వాతహరైః క్షీరం ప్రథమేన గణేన వా ||9|| స్నేహాస్తైలాద్వినా సిద్ధా వాతఘ్నైస్తర్పణే హితాః |10|

View original

तथा चोपरि भक्तस्य सर्पिःपानं(ने)प्रशस्यते ||८|| त्रिफलाक्वाथसंसिद्धं केवलं जीर्णमेव वा | सिद्धं वातहरैः क्षीरं प्रथमेन गणेन वा ||९|| स्नेहास्तैलाद्विना सिद्धा वातघ्नैस्तर्पणे हिताः |१०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (10) · Śloka 11

స్నైహికః పుటపాకశ్చ ధూమో నస్యం చ తద్విధం ||10|| నస్యాదిషు స్థిరాక్షీరమధురైస్తైలమిష్యతే |11|

View original

स्नैहिकः पुटपाकश्च धूमो नस्यं च तद्विधम् ||१०|| नस्यादिषु स्थिराक्षीरमधुरैस्तैलमिष्यते |११|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (11) · Śloka 12

ఏరండపల్లవే మూలే త్వచి వాఽఽజం పయః శృతం ||11|| కంటకార్యాశ్చ మూలేషు సుఖోష్ణం సేచనే హితం |12|

View original

एरण्डपल्लवे मूले त्वचि वाऽऽजं पयः शृतम् ||११|| कण्टकार्याश्च मूलेषु सुखोष्णं सेचने हितम् |१२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (12) · Śloka 13

సైంధవోదీచ్యయష్ట్యాహ్వపిప్పలీభిః శృతం పయః ||12|| హితమర్ధోదకం సేకే తథాఽఽశ్చ్యోతనమేవ చ |13|

View original

सैन्धवोदीच्ययष्ट्याह्वपिप्पलीभिः शृतं पयः ||१२|| हितमर्धोदकं सेके तथाऽऽश्च्योतनमेव च |१३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (13) · Śloka 14

హీబేరవక్రమంజిష్ఠోదుంబరత్వక్షు సాధితం ||13|| సాంభశ్ఛాగం పయో వాఽపి శూలాశ్చ్యోతనముత్తమం |14|

View original

हीबेरवक्रमञ्जिष्ठोदुम्बरत्वक्षु साधितम् ||१३|| साम्भश्छागं पयो वाऽपि शूलाश्च्योतनमुत्तमम् |१४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (14) · Śloka 15

మధుకం రజనీం పథ్యాం దేవదారుం చ పేషయేత్ ||14|| ఆజేన పయసా శ్రేష్ఠమభిష్యందే తదంజనం |15|

View original

मधुकं रजनीं पथ्यां देवदारुं च पेषयेत् ||१४|| आजेन पयसा श्रेष्ठमभिष्यन्दे तदञ्जनम् |१५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (15) · Śloka 16

గైరికం సైంధవం కృష్ణాం నాగరం చ యథోత్తరం ||15|| ద్విగుణం పిష్టమద్భిస్తు గుటికాంజనమిష్యతే |16|

View original

गैरिकं सैन्धवं कृष्णां नागरं च यथोत्तरम् ||१५|| द्विगुणं पिष्टमद्भिस्तु गुटिकाञ्जनमिष्यते |१६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (16) · Śloka 16

స్నేహాంజనం హితం చాత్ర వక్ష్యతే తద్యథావిధి ||16||

View original

स्नेहाञ्जनं हितं चात्र वक्ष्यते तद्यथाविधि ||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (17) · Śloka 17

రోగో యశ్చాన్యతోవాతో యశ్చ మారుతపర్యయః | అనేనైవ విధానేన భిషక్ తావపి సాధయేత్ ||17||

View original

रोगो यश्चान्यतोवातो यश्च मारुतपर्ययः | अनेनैव विधानेन भिषक् तावपि साधयेत् ||१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (18-19) · Śloka 20

పూర్వభక్తం హితం సర్పిః క్షీరం వాఽప్యథ భోజనే | వృక్షాదన్యాం కపిత్థే చ పంచమూలే మహత్యపి ||18|| సక్షీరం కర్కటరసే సిద్ధం చాత్ర ఘృతం పిబేత్ | సిద్ధం వా హితమత్రాహుః పత్తూరార్తగలగ్నికైః ||19|| సక్షీరం మేషశృంగ్యా వా సర్పిర్వీరతరేణ వా |20|

View original

पूर्वभक्तं हितं सर्पिः क्षीरं वाऽप्यथ भोजने | वृक्षादन्यां कपित्थे च पञ्चमूले महत्यपि ||१८|| सक्षीरं कर्कटरसे सिद्धं चात्र घृतं पिबेत् | सिद्धं वा हितमत्राहुः पत्तूरार्तगलग्निकैः ||१९|| सक्षीरं मेषशृङ्ग्या वा सर्पिर्वीरतरेण वा |२०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (20-24) · Śloka 24

సైంధవం దారు శుంఠీ చ మాతులుంగరసో ఘృతం ||20|| స్తన్యోదకాభ్యాం కర్తవ్యం శుష్కపాకే తదంజనం | పూజితం సర్పిషశ్చాత్ర పానమక్ష్ణోశ్చ తర్పణం ||21|| ఘృతేన జీవనీయేన నస్యం తైలేన చాణునా | పరిషేకే హితం చాత్ర పయః శీతం ససైంధవం ||22|| రజనీదారుసిద్ధం వా సైంధవేన సమాయుతం | సర్పిర్యుతం స్తన్యఘృష్టమంజనం వా మహౌషధం ||23|| వసా వాఽఽనూపజలజా సైంధవేన సమాయుతా | నాగరోన్మిశ్రితా కించిచ్ఛుష్కపాకే తదంజనం ||24||

View original

सैन्धवं दारु शुण्ठी च मातुलुङ्गरसो घृतम् ||२०|| स्तन्योदकाभ्यां कर्तव्यं शुष्कपाके तदञ्जनम् | पूजितं सर्पिषश्चात्र पानमक्ष्णोश्च तर्पणम् ||२१|| घृतेन जीवनीयेन नस्यं तैलेन चाणुना | परिषेके हितं चात्र पयः शीतं ससैन्धवम् ||२२|| रजनीदारुसिद्धं वा सैन्धवेन समायुतम् | सर्पिर्युतं स्तन्यघृष्टमञ्जनं वा महौषधम् ||२३|| वसा वाऽऽनूपजलजा सैन्धवेन समायुता | नागरोन्मिश्रिता किञ्चिच्छुष्कपाके तदञ्जनम् ||२४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (25) · Śloka 25

పవనప్రభవా రోగా యే కేచిద్దృష్టినాశనాః | బీజేనానేన మతిమాన్ తేషు కర్మ ప్రయోజయేత్ ||25||

View original

पवनप्रभवा रोगा ये केचिद्दृष्टिनाशनाः | बीजेनानेन मतिमान् तेषु कर्म प्रयोजयेत् ||२५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 9

ఇతి సుశ్రుతసంహితాయాముత్తరతంత్రాంతర్గతే శాలాక్యతంత్రే వాతాభిష్యందప్రతిషేధో నామ నవమోఽధ్యాయః ||9||

View original

इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते शालाक्यतन्त्रे वाताभिष्यन्दप्रतिषेधो नाम नवमोऽध्यायः ||९||

🔊 Audio coming soon

9. vātābhiṣyandapratiṣēdhādhyāyaḥ — Sushruta Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi