Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

9. vātābhiṣyandapratiṣēdhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

ಅಥಾತೋ ವಾತಾಭಿಷ್ಯನ್ದಪ್ರತಿಷೇಧಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧|| ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||

View original

अथातो वाताभिष्यन्दप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 5

ಪುರಾಣಸರ್ಪಿಷಾ ಸ್ನಿಗ್ಧೌ ಸ್ಯನ್ದಾಧೀಮನ್ಥಪೀಡಿತೌ | ಸ್ವೇದಯಿತ್ವಾ ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ಸಿರಾಮೋಕ್ಷೇಣ ಯೋಜಯೇತ್ ||೩|| ಸಮ್ಪಾದಯೇದ್ಬಸ್ತಿಭಿಸ್ತು ಸಮ್ಯಕ್ ಸ್ನೇಹವಿರೇಚಿತೌ | ತರ್ಪಣೈಃ ಪುಟಪಾಕೈಶ್ಚ ಧೂಮೈರಾಶ್ಚ್ಯೋತನೈಸ್ತಥಾ ||೪|| ನಸ್ಯಸ್ನೇಹಪರೀಷೇಕೈಃ ಶಿರೋಬಸ್ತಿಭಿರೇವ ಚ |೫|

View original

पुराणसर्पिषा स्निग्धौ स्यन्दाधीमन्थपीडितौ | स्वेदयित्वा यथान्यायं सिरामोक्षेण योजयेत् ||३|| सम्पादयेद्बस्तिभिस्तु सम्यक् स्नेहविरेचितौ | तर्पणैः पुटपाकैश्च धूमैराश्च्योतनैस्तथा ||४|| नस्यस्नेहपरीषेकैः शिरोबस्तिभिरेव च |५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (5-6) · Śloka 7

ವಾತಘ್ನಾನೂಪಜಲಜಮಾಂಸಾಮ್ಲಕ್ವಾಥಸೇಚನೈಃ ||೫|| ಸ್ನೇಹೈಶ್ಚತುರ್ಭಿರುಷ್ಣೈಶ್ಚ ತತ್ಪೀತಾಮ್ಬರಧಾರಣೈಃ | ಪಯೋಭಿರ್ವೇಸವಾರೈಶ್ಚ ಸಾಲ್ವಣೈಃ ಪಾಯಸೈಸ್ತಥಾ ||೬|| ಭಿಷಕ್ ಸಮ್ಪಾದಯೇದೇತಾವುಪನಾಹೈಶ್ಚ ಪೂಜಿತೈಃ |೭|

View original

वातघ्नानूपजलजमांसाम्लक्वाथसेचनैः ||५|| स्नेहैश्चतुर्भिरुष्णैश्च तत्पीताम्बरधारणैः | पयोभिर्वेसवारैश्च साल्वणैः पायसैस्तथा ||६|| भिषक् सम्पादयेदेतावुपनाहैश्च पूजितैः |७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (7) · Śloka 8

ಗ್ರಾಮ್ಯಾನೂಪೌದಕರಸೈಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೈಃ ಫಲರಸಾನ್ವಿತೈಃ ||೭|| ಸುಸಂಸ್ಕೃತೈಃ ಪಯೋಭಿಶ್ಚ ತಯೋರಾಹಾರ ಇಷ್ಯತೇ |೮|

View original

ग्राम्यानूपौदकरसैः स्निग्धैः फलरसान्वितैः ||७|| सुसंस्कृतैः पयोभिश्च तयोराहार इष्यते |८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (8-9) · Śloka 10

ತಥಾ ಚೋಪರಿ ಭಕ್ತಸ್ಯ ಸರ್ಪಿಃಪಾನಂ(ನೇ)ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ ||೮|| ತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಾಥಸಂಸಿದ್ಧಂ ಕೇವಲಂ ಜೀರ್ಣಮೇವ ವಾ | ಸಿದ್ಧಂ ವಾತಹರೈಃ ಕ್ಷೀರಂ ಪ್ರಥಮೇನ ಗಣೇನ ವಾ ||೯|| ಸ್ನೇಹಾಸ್ತೈಲಾದ್ವಿನಾ ಸಿದ್ಧಾ ವಾತಘ್ನೈಸ್ತರ್ಪಣೇ ಹಿತಾಃ |೧೦|

View original

तथा चोपरि भक्तस्य सर्पिःपानं(ने)प्रशस्यते ||८|| त्रिफलाक्वाथसंसिद्धं केवलं जीर्णमेव वा | सिद्धं वातहरैः क्षीरं प्रथमेन गणेन वा ||९|| स्नेहास्तैलाद्विना सिद्धा वातघ्नैस्तर्पणे हिताः |१०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (10) · Śloka 11

ಸ್ನೈಹಿಕಃ ಪುಟಪಾಕಶ್ಚ ಧೂಮೋ ನಸ್ಯಂ ಚ ತದ್ವಿಧಮ್ ||೧೦|| ನಸ್ಯಾದಿಷು ಸ್ಥಿರಾಕ್ಷೀರಮಧುರೈಸ್ತೈಲಮಿಷ್ಯತೇ |೧೧|

View original

स्नैहिकः पुटपाकश्च धूमो नस्यं च तद्विधम् ||१०|| नस्यादिषु स्थिराक्षीरमधुरैस्तैलमिष्यते |११|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (11) · Śloka 12

ಏರಣ್ಡಪಲ್ಲವೇ ಮೂಲೇ ತ್ವಚಿ ವಾಽಽಜಂ ಪಯಃ ಶೃತಮ್ ||೧೧|| ಕಣ್ಟಕಾರ್ಯಾಶ್ಚ ಮೂಲೇಷು ಸುಖೋಷ್ಣಂ ಸೇಚನೇ ಹಿತಮ್ |೧೨|

View original

एरण्डपल्लवे मूले त्वचि वाऽऽजं पयः शृतम् ||११|| कण्टकार्याश्च मूलेषु सुखोष्णं सेचने हितम् |१२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (12) · Śloka 13

ಸೈನ್ಧವೋದೀಚ್ಯಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಪಿಪ್ಪಲೀಭಿಃ ಶೃತಂ ಪಯಃ ||೧೨|| ಹಿತಮರ್ಧೋದಕಂ ಸೇಕೇ ತಥಾಽಽಶ್ಚ್ಯೋತನಮೇವ ಚ |೧೩|

View original

सैन्धवोदीच्ययष्ट्याह्वपिप्पलीभिः शृतं पयः ||१२|| हितमर्धोदकं सेके तथाऽऽश्च्योतनमेव च |१३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (13) · Śloka 14

ಹೀಬೇರವಕ್ರಮಞ್ಜಿಷ್ಠೋದುಮ್ಬರತ್ವಕ್ಷು ಸಾಧಿತಮ್ ||೧೩|| ಸಾಮ್ಭಶ್ಛಾಗಂ ಪಯೋ ವಾಽಪಿ ಶೂಲಾಶ್ಚ್ಯೋತನಮುತ್ತಮಮ್ |೧೪|

View original

हीबेरवक्रमञ्जिष्ठोदुम्बरत्वक्षु साधितम् ||१३|| साम्भश्छागं पयो वाऽपि शूलाश्च्योतनमुत्तमम् |१४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (14) · Śloka 15

ಮಧುಕಂ ರಜನೀಂ ಪಥ್ಯಾಂ ದೇವದಾರುಂ ಚ ಪೇಷಯೇತ್ ||೧೪|| ಆಜೇನ ಪಯಸಾ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಭಿಷ್ಯನ್ದೇ ತದಞ್ಜನಮ್ |೧೫|

View original

मधुकं रजनीं पथ्यां देवदारुं च पेषयेत् ||१४|| आजेन पयसा श्रेष्ठमभिष्यन्दे तदञ्जनम् |१५|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (15) · Śloka 16

ಗೈರಿಕಂ ಸೈನ್ಧವಂ ಕೃಷ್ಣಾಂ ನಾಗರಂ ಚ ಯಥೋತ್ತರಮ್ ||೧೫|| ದ್ವಿಗುಣಂ ಪಿಷ್ಟಮದ್ಭಿಸ್ತು ಗುಟಿಕಾಞ್ಜನಮಿಷ್ಯತೇ |೧೬|

View original

गैरिकं सैन्धवं कृष्णां नागरं च यथोत्तरम् ||१५|| द्विगुणं पिष्टमद्भिस्तु गुटिकाञ्जनमिष्यते |१६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (16) · Śloka 16

ಸ್ನೇಹಾಞ್ಜನಂ ಹಿತಂ ಚಾತ್ರ ವಕ್ಷ್ಯತೇ ತದ್ಯಥಾವಿಧಿ ||೧೬||

View original

स्नेहाञ्जनं हितं चात्र वक्ष्यते तद्यथाविधि ||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (17) · Śloka 17

ರೋಗೋ ಯಶ್ಚಾನ್ಯತೋವಾತೋ ಯಶ್ಚ ಮಾರುತಪರ್ಯಯಃ | ಅನೇನೈವ ವಿಧಾನೇನ ಭಿಷಕ್ ತಾವಪಿ ಸಾಧಯೇತ್ ||೧೭||

View original

रोगो यश्चान्यतोवातो यश्च मारुतपर्ययः | अनेनैव विधानेन भिषक् तावपि साधयेत् ||१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (18-19) · Śloka 20

ಪೂರ್ವಭಕ್ತಂ ಹಿತಂ ಸರ್ಪಿಃ ಕ್ಷೀರಂ ವಾಽಪ್ಯಥ ಭೋಜನೇ | ವೃಕ್ಷಾದನ್ಯಾಂ ಕಪಿತ್ಥೇ ಚ ಪಞ್ಚಮೂಲೇ ಮಹತ್ಯಪಿ ||೧೮|| ಸಕ್ಷೀರಂ ಕರ್ಕಟರಸೇ ಸಿದ್ಧಂ ಚಾತ್ರ ಘೃತಂ ಪಿಬೇತ್ | ಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಹಿತಮತ್ರಾಹುಃ ಪತ್ತೂರಾರ್ತಗಲಗ್ನಿಕೈಃ ||೧೯|| ಸಕ್ಷೀರಂ ಮೇಷಶೃಙ್ಗ್ಯಾ ವಾ ಸರ್ಪಿರ್ವೀರತರೇಣ ವಾ |೨೦|

View original

पूर्वभक्तं हितं सर्पिः क्षीरं वाऽप्यथ भोजने | वृक्षादन्यां कपित्थे च पञ्चमूले महत्यपि ||१८|| सक्षीरं कर्कटरसे सिद्धं चात्र घृतं पिबेत् | सिद्धं वा हितमत्राहुः पत्तूरार्तगलग्निकैः ||१९|| सक्षीरं मेषशृङ्ग्या वा सर्पिर्वीरतरेण वा |२०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (20-24) · Śloka 24

ಸೈನ್ಧವಂ ದಾರು ಶುಣ್ಠೀ ಚ ಮಾತುಲುಙ್ಗರಸೋ ಘೃತಮ್ ||೨೦|| ಸ್ತನ್ಯೋದಕಾಭ್ಯಾಂ ಕರ್ತವ್ಯಂ ಶುಷ್ಕಪಾಕೇ ತದಞ್ಜನಮ್ | ಪೂಜಿತಂ ಸರ್ಪಿಷಶ್ಚಾತ್ರ ಪಾನಮಕ್ಷ್ಣೋಶ್ಚ ತರ್ಪಣಮ್ ||೨೧|| ಘೃತೇನ ಜೀವನೀಯೇನ ನಸ್ಯಂ ತೈಲೇನ ಚಾಣುನಾ | ಪರಿಷೇಕೇ ಹಿತಂ ಚಾತ್ರ ಪಯಃ ಶೀತಂ ಸಸೈನ್ಧವಮ್ ||೨೨|| ರಜನೀದಾರುಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಸೈನ್ಧವೇನ ಸಮಾಯುತಮ್ | ಸರ್ಪಿರ್ಯುತಂ ಸ್ತನ್ಯಘೃಷ್ಟಮಞ್ಜನಂ ವಾ ಮಹೌಷಧಮ್ ||೨೩|| ವಸಾ ವಾಽಽನೂಪಜಲಜಾ ಸೈನ್ಧವೇನ ಸಮಾಯುತಾ | ನಾಗರೋನ್ಮಿಶ್ರಿತಾ ಕಿಞ್ಚಿಚ್ಛುಷ್ಕಪಾಕೇ ತದಞ್ಜನಮ್ ||೨೪||

View original

सैन्धवं दारु शुण्ठी च मातुलुङ्गरसो घृतम् ||२०|| स्तन्योदकाभ्यां कर्तव्यं शुष्कपाके तदञ्जनम् | पूजितं सर्पिषश्चात्र पानमक्ष्णोश्च तर्पणम् ||२१|| घृतेन जीवनीयेन नस्यं तैलेन चाणुना | परिषेके हितं चात्र पयः शीतं ससैन्धवम् ||२२|| रजनीदारुसिद्धं वा सैन्धवेन समायुतम् | सर्पिर्युतं स्तन्यघृष्टमञ्जनं वा महौषधम् ||२३|| वसा वाऽऽनूपजलजा सैन्धवेन समायुता | नागरोन्मिश्रिता किञ्चिच्छुष्कपाके तदञ्जनम् ||२४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (25) · Śloka 25

ಪವನಪ್ರಭವಾ ರೋಗಾ ಯೇ ಕೇಚಿದ್ದೃಷ್ಟಿನಾಶನಾಃ | ಬೀಜೇನಾನೇನ ಮತಿಮಾನ್ ತೇಷು ಕರ್ಮ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್ ||೨೫||

View original

पवनप्रभवा रोगा ये केचिद्दृष्टिनाशनाः | बीजेनानेन मतिमान् तेषु कर्म प्रयोजयेत् ||२५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 9

ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರತನ್ತ್ರಾನ್ತರ್ಗತೇ ಶಾಲಾಕ್ಯತನ್ತ್ರೇ ವಾತಾಭಿಷ್ಯನ್ದಪ್ರತಿಷೇಧೋ ನಾಮ ನವಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೯||

View original

इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते शालाक्यतन्त्रे वाताभिष्यन्दप्रतिषेधो नाम नवमोऽध्यायः ||९||

🔊 Audio coming soon