8. arśaścikitsitādhyayaḥ

Adhikarana arshashcikitsitAdhyAyaH arshasAM dAhavishiH arshasAM dAhAnantaraM karavyam arshasAM ekaikasya saptAhAdupacAraH (2-9) · Śloka 9

അഥതോऽര്ശസാം ചികിത്സിതം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ| (ഗദ്യസൂത്രേ||൨|| ) കാലേ സാധാരണേ വ്യാഭ്രേ നാതിദുര്ബലമര്ശസമ്| വിശുദ്ധകോഷ്ഠം ലഘ്വല്പമനുലോമനമാശിതമ്||൧|| ശുചി കൃതസ്വസ്ത്യയനം മുക്തവിണ്മൂത്രമവ്യഥമ്| ശയനേ ഫലകേ വാऽന്യനരോത്സങ്ഗേ വ്യപാശ്രിതമ്||൨|| പൂര്വേണ കായേനോത്താനം പ്രത്യാദിത്യഗുദം സമമ്| സമുന്നതകടീദേശമഥ യന്ത്രണവാസസാ||൩|| സക്ഥ്നോഃ ശിരോധരായാം ച പരിക്ഷിപ്തമൃജു സ്ഥിതമ്| ആലമ്ബിതം പരിചരൈഃ സര്പിഷാऽഭ്യക്തപായവേ||൪|| തതോऽസ്മൈ സര്പിഷാऽയക്തം നിദഘ്യാദൃജു യന്ത്രകമ്| ശനൈരനുസുഖം പായൌ, തതോ ദൃഷ്ട്വാ പ്രവാഹണാത്||൫|| യന്ത്രേ പ്രവിഷ്ടം ദുര്നാമ പ്ലോതഗുണ്ഠിതയാऽനു ച| ശലാകയോത്പീഡ്യ ഭിഷക് യഥോക്തവിധിനാ ദഹേത്||൬|| ക്ഷാരേണൈവാര്ദ്രമിതരത്ക്ഷാരേണ ജ്വലനേന വാ| മഹദ്വാ വലിനശ്ഛത്ത്വാ വീതയന്ത്രമഥാതുരമ്||൭|| സ്വഭ്യക്തപായുജഘനമവഗാഹേ നിധാപയേത്| നിര്വാതമന്ദിരസ്ഥസ്യ തതോऽസ്യാചാരമദിശേത്||൮|| ഏകൈകമിതി സപ്താഹാത്സപ്താഹാത്സമുപാചരേത്| |൯|

Adhikarana bahvarshasaH upacArakramaH (9-10) · Śloka 10

| പ്രാഗ്ദക്ഷിണം തതോ വാമമര്ശഃ പൃഷ്ടാഗ്രജം തതഃ||൯|| ബഹ്വര്ശസഃ|൧൦|

Adhikarana sudagdhasya lakShaNam (10) · Śloka 10

സുദഗ്ധസ്യ സ്യാദ്വായോരനുലോമതാ| രുചിരന്നേऽഗ്നിപടുതാ സ്വാസ്ഥ്യം വര്ണബലോദയഃ||൧൦||

Adhikarana bastishUle lepaH (11) · Śloka 11

ബസ്തിശൂലേ ത്വധോ നാഭേര്ലേപയേഛ്ലക്ഷ്ണകല്കിതൈഃ| വര്ഷാഭൂകുഷ്ഠസുരഭിമിശിലോഹാമരാഹ്വയൈഃ||൧൧||

Adhikarana shakRunmUtrapratIghAte kvAthaH shakRunmUtra kShIraM tailaM vA shakRunmUtra annaM snehASca (12-14) · Śloka 14

ശകൃന്മൂത്രപ്രതീഘാതേ പരിഷേകാവഗാഹയോഃ| വരണാലമ്ബുഷൈരണ്ഡഗോകണ്ടകപുനര്നവൈഃ||൧൨|| സുഷവീസുരഭീഭ്യാം ച ക്വാഥമുഷ്ണം പ്രയോജയേത്| സസ്നേഹമഥവാ ക്ഷീരം തൈലം വാ വാതനാശനമ്||൧൩|| യുഞ്ജീതാന്നം ശകൃദ്ഭേദി സ്നേഹാന് വാതഘ്നദീപനാന്| |൧൪|

Adhikarana dAhAyonyArshasAM secanavidhiH dAhAyonyArshasAM stailam dAhAyonyArshasAM kShArakarmakaraM svedaH (14-17) · Śloka 17

| അഥാപ്രയോജ്യദാഹസ്യ നിര്ഗതാന് കഫവാതജാന്||൧൪|| സസ്തമ്ഭകണ്ഡൂരുക്ശോഫാനഭ്യജ്യ ഗുദകീലകാന്| ബില്വമൂലാഗ്നികക്ഷാരകുഷ്ഠൈഃ സിദ്ധേന സേചയേത്||൧൫|| തൈലേനാഹിബിഡാലോഷ്ത്രവരാഹവസയാऽഥവാ| |കാസീസം സൈന്ധവം രാസ്നാ ശുണ്ഠീ കുഷ്ഠം ച ലാങ്ഗലീ| ശിലാഭ്രകാശ്വമാരം ച ജന്തുഹൃദ്ദന്തിചിത്രകൌ||൧|| ഹരിതാലം തഥാ സ്വര്ണക്ഷീരീ തൈശ്ച പചേത്സമൈഃ| തൈലം സുധാര്കപയസീ ഗവാം മൂത്രേ ചതുര്ഗുണേ||൨|| ഏതദഭ്യങ്ഗതോऽര്ശാംസി ക്ഷാരവത്പാതയേദ്ദ്രുതമ്| ക്ഷാരകര്മകരം ഹ്യേതന്ന ച ദൂഷയതേ വലിമ്||൩|| ] സ്വേദയേദനു പിണ്ഡേന ദ്രവസ്വേദേന വാ പുനഃ||൧൬|| സക്തൂനാം പിണ്ഡികാഭിര്വാ സ്നിഗ്ധാനാം തൈലസര്പിഷാ| രാസ്നായാ ഹപുഷായാ വാ പിണ്ഡൈര്വാ കാര്ഷ്ണ്യഗന്ധികൈഃ||൧൭||

Adhikarana dAhAyonyArshasAM dhUpanam (18-19) · Śloka 19

അര്കമൂലം ശമീപത്രം നൃകേശാഃ സര്പകഞ്ചുകമ്| മാര്ജാരചര്മ സര്പിശ്ച ധൂപനം ഹിതമര്ശസാമ്||൧൮|| തഥാऽശ്വഗന്ധാ സുരസാ ബൃഹതീ പിപ്പലീ ഘൃതമ്| |൧൯|

Adhikarana dAhAyonyArshasAM gudajashAtanI vartiH (19-20) · Śloka 20

| ധാന്യാമ്ലപിഷ്ടൈര്ജീമൂതബീജൈസ്തജ്ജാലകം മൃദു||൧൯|| ലേപിതം ഛായയാ ശുഷ്കം വര്തിര്ഗുദജശാതനീ| |൨൦|

Adhikarana dAhAyonyArshasAM gudajashA anyA vartiH (20-21) · Śloka 21

| സജാലമൂലജീമൂതലേഹേ വാ ക്ഷാരസംയുതേ||൨൦|| ഗുഞ്ജാസൂരണകൂഷ്മാണ്ഡബീജൈര്വര്തിസ്തഥാഗുണാ| |൨൧|

Adhikarana dAhAyonyArshasAM gudajashAtanA lepaH (21-26) · Śloka 26

സ്നുക്ക്ഷീരാര്ദ്രനിശാലേപസ്തഥാ, ഗോമൂത്രകല്കിതൈഃ||൨൧|| കൃകവാകുശകൃത്കൃഷ്ണാനിശാഗുഞ്ജാഫലൈസ്തഥാ| സ്നുക്ക്ഷീരപിഷ്ടൈഃ ഷഡ്ഗ്രന്ഥാഹലിനീവാരണാസ്ഥിഭിഃ||൨൨|| കുലീരശൃങ്ഗിവിജയാകുഷ്ഠാരുഷ്കരതുത്ഥകൈഃ| ശിഗ്രുമൂലകജൈര്ബീജൈഃ പത്രൈരശ്വഘ്നനിമ്ബജൈഃ||൨൩|| പീലുമൂലേന ബില്വേന ഹിങ്ഗുനാ ച സമന്വിതൈഃ| കുഷ്ഠം ശിരീഷബീജാനി പിപ്പല്യഃ സൈന്ധവം ഗുഡഃ||൨൪|| അര്കക്ഷീരം സുധാക്ഷീരം ത്രിഫലാ ച പ്രലേപനമ്| ആര്കം പയഃ സുധാകാണ്ഡമ് കടുകാലാബുപല്ലവാഃ||൨൫|| കരഞ്ജോ ബസ്തമൂത്രം ച ലേപനം ശ്രേഷ്ഠമര്ശസാമ്| ആനുവാസനികൈര്ലേപഃ പിപ്പല്യാദ്യൈശ്ച പൂജിതഃ||൨൬||

Adhikarana dAhAyonyArshasAM gudajashAtanA tailAni (27) · Śloka 27

ഏഭിരേവൌഷധൈഃ കുര്യാത്തൈലാന്യഭ്യഞ്ജനായ ച| |൨൭|

Adhikarana dAhAyonyArshasAM dhUpanAdiBirduShTarUdhirasrAvaH (27-28) · Śloka 28

| ധൂപനാലേപനാഭ്യങ്ഗൈഃ പ്രസ്രവന്തി ഗുദാങ്കരാഃ||൨൭|| സഞ്ചിതം ദുഷ്ടരുധിരം, തതഃ സമ്പദ്യതേ സുഖീ| |൨൮|

Adhikarana dAhAyonyArshasAM jalaukAdiBiH (28-29) · Śloka 29

| അവര്തമാനമുച്ഛൂനകഠിനേഭ്യോ ഹരേദസൃക്||൨൮|| അര്ശോഭ്യോ ജലജാശസ്ത്രസൂചീകൂര്ചൈഃ പുനഃ പുനഃ| |൨൯|

Adhikarana dAhAyonyArshasAM duShTaraktAvasecane kAraNam (29-30) · Śloka 30

| ശീഷ്ണസ്നിഗ്ധരൂക്ഷൈര്ഹി ന വ്യാധിരുപശാമ്യതി||൨൯|| രക്തേ ദുഷ്ടേ ഭിഷക് തസ്മാദ്രക്തമേവാവസേചയേത്| |൩൦|

Adhikarana arshonAshakaM takram (30-31) · Śloka 31

| യോ ജാതോ ഗോരസഃ ക്ഷീരാദ്വഹ്നിചൂര്ണാവചൂര്ണിതാത്||൩൦|| പിബംസ്തമേവ തേനൈവ ഭുഞ്ജാനോ ഗുദജാന് ജയേത്| |൩൧|

Adhikarana arshonAshakaM cUrNam (31-32) · Śloka 32

കോവിദാരസ്യ മൂലാനാം മഥിതേന രജഃ പിബന്||൩൧|| അശ്വന് ജീര്ണേ ച പഥ്യാനി മുച്യതേ ഹതനാമഭിഃ|൩൨|

Adhikarana gugashvayathushUtai hiDgvAdi gugashvayathushUtai guDaharItakI gugashvayathushUtai pathyAdicUrNam gugashvayathushUtai kali~ggAdicUrNam gugashvayathushUtai tripaTvAdi cUrNam (32-34) · Śloka 34

| ഗുദശ്വയഥുശൂലാര്ഥോ മന്ദാഗ്നിര്ഗൌല്മികാന് പിബേത്||൩൨|| ഹിങ്ഗ്വാദീനനുതക്രം വാ ഖാദേങ്ഗുഡഹരീതകീമ്| തക്രേണ വാ പിബേത്പഥ്യാവേല്ലാഗ്നികുടജത്വചഃ||൩൩|| കലിങ്ഗമഗധാജ്യോതിഃസൂരണാന് വാംऽശവര്ധിതാന്| കോഷ്ണാമ്ബുനാ വാ ത്രിപടുവ്യോഷഹിങ്ഗ്വമ്ലവേതസമ്||൩൪||

Adhikarana gudashvayathushUlArte takratarpaNam gudashvayathushUlArte hapuShAdi cUrNam gudashvayathushUlArte pIluPalAni gudashvayathushUlArte nirannena takrapAnam (35-37) · Śloka 37

യുക്തം ബില്വകപിത്ഥാഭ്യാം മഹൌഷധബിഡേന വാ| അരുഷ്കരൈര്യവാന്യാ വാ പ്രദദ്യാത്തക്രതര്പണമ്||൩൫|| ദദ്യാദ്വാ ഹപുഷാഹിങ്ഗുചിത്രകം തക്രസംയുതമ്| മാസം തക്രാനുപാനാനി ഖാദേത്പീലുഫലാനി വാ||൩൬|| പിബേദഹരഹസ്തക്രം നിരന്നോ വാ പ്രകാമതഃ| |൩൭|

Adhikarana atyarthaM mandAgnau takropacAra eva (37) · Śloka 37

| അത്യര്ഥം മന്ദകായാഗ്നേസ്തക്രമേവാവചാരയേത്||൩൭||

Adhikarana takropacArakAlaH ashaktau avalehikA peyA ca ataH paraM shAlyannam (38-40) · Śloka 40

സപ്താഹം വാ ദശാഹം വാ മാസാര്ധം മാസമേവ വാ| ബലകാലവികാരജ്ഞോ ഭിഷക് തക്രം പ്രയോജയേത്||൩൮|| സായം വാ ലാജസക്തൂനാം ദദ്യാത്തക്രാവലേഹികാമ്| ജീര്ണേ തക്രേ പ്രദദ്യാദ്വാ തക്രപേയാം സസൈന്ധവമ്||൩൯|| തക്രാനുപാനം സസ്നേഹം തക്രൌദനമതഃ പരമ്| യൂശൈ രസൈര്വാ തക്രാഡ്യൈഃ ശാലീന് ഭുഞ്ജീത മാത്രയാ||൪൦||

Adhikarana takraprakArAH (41) · Śloka 41

രൂക്ഷമര്ധോദ്ധൃതസ്നേഹം യതശ്ചാനുദ്ധൃതം ഘൃതമ്| തക്രം ദോഷാഗ്നിബലവിത്രിവിസ്ത്രിവിധം തത്പ്രയോജയേത്||൪൧||

Adhikarana takraprayoge guNAH (42) · Śloka 42

ന വിരോഹന്തി ഗുദജാഃ പുനസ്തക്രസമാഹതാഃ| നിഷിക്തം തദ്ധി ദഹതി ഭൂമാവപി തൃണോലുപമ്||൪൨||

Adhikarana tatropapattiH (43-45) · Śloka 45

സ്രോതഃസു തക്രശുദ്ധേഷു രസോ ധാതൂനുപൈതി യഃ| തേന പുഷ്ടിര്ബലം വര്ണഃ പരം തുഷ്ടിശ്ച ജായതേ||൪൩|| വാതശ്ലേഷ്മവികാരാണാം ശതം ച വിനിവര്തതേ| |൪൫|

Adhikarana mathitavisheShapAne~arshaHkShayaH (44-45) · Śloka 45

| മഥിതം ഭാജനേ ക്ഷുദ്രബൃഹതീഫലലേപിതേ||൪൪|| നിശാം പര്യുഷിതം പേയമിച്ഛദ്ഭിര്ഗുദജക്ഷയമ്| |൪൫|

Adhikarana takrAriShTam (45-48) · Śloka 48

| ധാന്യോപകുഞ്ചികാജാജീഹപുഷാപിപ്പലീദ്വയൈഃ||൪൫|| കാരവീഗ്രന്ഥികശഠീയവാന്യഗ്നിയവാനകൈഃ| ചൂര്ണിതൈര്ഘൃതപാത്രസ്ഥം നാത്യമ്ലം തക്രമാസുതമ്||൪൬|| തക്രാരിഷ്ടം പിബേജ്ജാതം വ്യക്താമ്ലകടു കാമിതഃ| ദീപനം രോചനം വര്ണ്യംകഫവാതാനുലോമനമ്||൪൭|| ഗുദശ്വയഥുകണ്ഡ്വര്തിനാശനം ബലവര്ധനമ്| |൪൮|

Adhikarana kumBavisheShe jAtaM takramarshauharam (48-49) · Śloka 49

| ത്വചം ചിത്രകമൂലസ്യ പിഷ്ട്വാ കുമ്ഭം പ്രലേപയേത്||൪൮|| തക്രം വാ ദധി വാ തത്ര ജാതമര്ശോഹരം പിബേത്| |൪൯|

Adhikarana BArgyAdiShvapyeSha vidhiH (49) · Śloka 49

| ഭാര്ങ്ഗ്യാസ്ഫോതാമൃതാപഞ്ചകോലേഷ്വപ്യേഷ സംവിധിഃ||൪൯||

Adhikarana gajakaNAdiBiH saMskRutAH PalAmlAdayo dIpanAH (50-51) · Śloka 51

പിഷ്ടൈര്ഗജകണാപാഠാകാരവീപഞ്ചകോലകൈഃ| തുമ്ബര്വജാജീധനികാബില്വമധ്യൈശ്ച കല്പയേത്||൫൦|| ഫലാമ്ലാന് യമകസ്നേഹാന് പേയായൂഷരസാദികാന്| ഏഭിരേവൌഷധൈഃ സാധ്യം വാരി സര്പിശ്ച ദീപനമ്||൫൧||

Adhikarana bhinnashakRutAmayaM kramaH (52) · Śloka 52

ക്രമോऽയം ഭിന്നശകൃതാം| |൫൨|

Adhikarana kaThinapurIShANAM kramo vakShayamANaH (52) · Śloka 52

വക്ഷ്യതേ ഗാഢവര്ചസാമ്| |൫൨|

Adhikarana kaThina salavaNAvArUNIpAnamkaThina salavaNallavaBakShaNam (52-53) · Śloka 53

| സ്നേഹാഡ്യൈഃ സക്തുഭിര്യുക്താം ലവണാം വാരുണീം പിബേത്||൫൨|| ലവണാ ഏവ വാ തക്രസീധുധാന്യാമ്ലവാരുണീഃ| |൫൩|

Adhikarana kaThinakara~jjapallavaBakShaNam (53-54) · Śloka 54

| പ്രാഗ്ഭക്താന് യമകേ ഭൃഷ്ടാന് സക്തുഭിശ്ചാവചൂര്ണിതാന്||൫൩|| കരഞ്ജപല്ലവാന് ഖാദേദ്വാതവര്ചോനുലോമനാന്| |൫൪|

Adhikarana kaThinapurIShANAM saguDanAgarAdiyogaH (54-55) · Śloka 55

| സഗുഡം നാഗരം പാഠാം ഗുഡക്ഷാരഘൃതാനി വാ||൫൪|| ഗോമൂത്രാധ്യുഷിതാമദ്യാത്സഗുഡാം വാ ഹരീതകീമ്| |൫൫|

Adhikarana kaThinapurIShANAM pathyAshatadvayayogAH (55-57) · Śloka 57

| പഥ്യാശതദ്വയാന്മൂത്രദ്രോണേനാമൂത്രസങ്ക്ഷ്യാത്||൫൫|| പക്വാത് ഖാദേത്സമധുനീ ദ്വേ ദ്വേ ഹന്തി കഫോദ്ഭവാന്| ദുര്നാമകുഷ്ഠശ്വയഥുഗുല്മമേഹോദരകൃമീന്||൫൬|| ഗ്രന്ഥ്യര്ബുദാപചീസ്ഥൌല്യപാണ്ഡുരോഗാഡ്യമാരുതാന്| |൫൭|

Adhikarana kaThinapurIShANAM ajashRu~ggImUlakalkayogaH (57-58) · Śloka 58

| അജശൃങ്ഗീജടാകല്കമജാമൂത്രേണ യഃ പിബേത്||൫൭|| ഗുഡവാര്താകഭുക് തസ്യ നശ്യന്ത്യാശു ഗുദാങ്കുരാഃ| |൫൮|

Adhikarana kaThinapurIShANAM pathyAtakrayogaH kaThinapurIShANAM pathyApippalIyogaH kaThinapurIShANAM pathyAtrivRuddantIyogaH (58-60) · Śloka 60

| ശ്രേഷ്ഠാരസേന ത്രിവൃതാം പഥ്യാം തക്രേണ വാ സഹ||൫൮|| പഥ്യാം വാ പിപ്പലീയുക്താം ഘൃതഭൃഷ്ടാം ഗുഡാന്വിതാമ്| അഥവാ സത്രിവൃദ്ദന്തീം ഭക്ഷയേദനുലോമനീമ്||൫൯|| ഹതേ ഗുദാശ്രയേ ദോഷേ ഗുദജാ യാന്തി സങ്ക്ഷ്യമ്| |൬൦|

Adhikarana kaThinapurIShANAM dADimasvarasAditakrayogaH pAThAtakrayogaH kaThinapurIShANAM citrakashuNThIsIdhuyogaHkaThinapurIShANAM hapuShAdi surAyogaH (60-62) · Śloka 62

| ദാഡിമസ്വരസാജാജീയവാനീഗുഡനാഗരൈഃ||൬൦|| പാഠയാ വാ യുതം തക്രം വാതവര്ചോനുലോമനമ്| സിധും വാ ഗൌഡമഥവാ സചിത്രകമഹൌഷധമ്||൬൧|| പിബേത്സുരാം വാ ഹപുഷാപാഠാസൌവര്ചലാന്വിതാമ്| |൬൨|

Adhikarana kaThinapurIShANAM vardhamAnapippalItilakShIrayogaH (62-63) · Śloka 63

| ദശാദിദശകൈര്വൃദ്ധാഃ പിപ്പലീര്ദ്വിപിചും തിലാന്||൬൨|| പീത്വാ ക്ഷീരേണ ലഭതേ ബലം ദേഹഹുതാശയോഃ| |൬൩|

Adhikarana kaThinapurIShANAM duHsparshakAdipAThAyogaH (63-64) · Śloka 64

| ദുഃസ്പര്ശകേന ബില്വേന യവാന്യാ നാഗരേണ വാ||൬൩|| ഏകൈകേനാപി സംയുക്താ പാഠാ ഹന്ത്യര്ശസാം രുജമ്| |൬൪|

Adhikarana kaThinapurIShANAM aBayAriShTaH (64-68) · Śloka 68

| സലിലസ്യ വഹേ പക്ത്വാ പ്രസ്ഥാര്ധമഭയാത്വചാമ്||൬൪|| പ്രസ്ഥം ധാത്ര്യാ ദശപലം കപിത്ഥാനാം തതോऽര്ധതഃ| വിശാലാം രോധ്രമരിചകൃഷ്ണാവേല്ലൈലവാലുകമ്||൬൫|| ദ്വിപലാംശം പൃഥ്കപാദശേഷേ പൂതേ ഗുഡാത്തുലേ| ദത്ത്വാ പ്രസ്ഥം ച ധാതക്യാഃ സ്ഥാപയേദ്ധൃതഭാജനേ||൬൬|| പക്ഷാത്സ ശീലിതോऽരിഷ്ടഃ കരോത്യഗ്നിം, നിഹന്തി ച| ഗുദജഗ്രഹണീപാണ്ഡുകുഷ്ഠോദരഗരജ്വരാന്||൬൭|| ശ്വയഥുപ്ലീഹഹൃദ്രോഗഗുല്മയക്ഷ്മവമികൃമീന്| |൬൮|

Adhikarana kaThinapurIShANAM dhanvAriShTaH (68-69) · Śloka 69

| ജലദ്രോണേ പചേദ്ദന്തീദശമൂലവരാഗ്നികാന്||൬൮|| പാലികാന് പാദശേഷേ തു ക്ഷിപേങ്ഗുഡതുലാം പരമ്| പൂര്വവത്സര്വമസ്യ സ്യാദനുലോമിതരസ്ത്വയമ്||൬൯||

Adhikarana kaThinapurIShANAM durAlaBAriShTaH (70-71) · Śloka 71

പചേഹുരാലഭാപ്രസ്ഥം ദ്രോണേऽപാം പ്രാസൃതൈഃ സഹ| ദന്തീപാഠാഗ്നിവിജയാവാസാമലകനാഗരൈഃ||൭൦|| തസ്മിന് സിതാശതം ദദ്യാത്പാദസ്ഥേऽന്യച്ച പൂര്വവത്| ലിമ്പേത്കുമ്ഭം തു ഫലിനീകൃഷ്ണാചവ്യാജ്യമാക്ഷികൈഃ||൭൧||

Adhikarana kaThinapurIShANAM PalAmlAdighRutam (72-73) · Śloka 73

പ്രാഗ്ഭക്തമാനുലോമ്യായ ഫലാമ്ലം വാ പിബേദ്ധൃതമ്| ചവ്യചിത്രകസിദ്ധം വാ യവക്ഷാരഗുഡാന്വിതമ്||൭൨|| പിപ്പലീമൂലസിദ്ധം വാ സഗുഡക്ഷാരനാഗരമ്| |൭൩|

Adhikarana kaThinapurIShANAM pippalyAdighRutam (73-74) · Śloka 74

| പിപ്പലീപിപ്പലീമൂലധാനകാദാഡിമൈര്ഘൃതമ്||൭൩|| ദഘ്നാ ച സാധിതം വാതശകൃന്മൂത്രവിബന്ധനുത്| |൭൪|

Adhikarana kaThinapurIShANAM palAshakShArAdighRutam (74-75) · Śloka 75

| പലാശക്ഷാരതോയേന ത്രിഗുണേന പചേദ്ധൃതമ്||൭൪|| വത്സകാദിപ്രതീവാപമര്ശോഘ്നം ദീപനം പരമ്| |൭൫|

Adhikarana pa~jcakolAdighRutam (75-77) · Śloka 77

| പഞ്ചകോലാഭയാക്ഷാരയവാനീബിഡസൈന്ധവൈഃ||൭൫|| സപാഠാധാന്യമരിചൈഃ സവില്വൈര്ദധിമദ്ധൃതമ്| സാധയേത് തജ്ജയത്യാശു ഗുദവങ്ക്ഷ്ണവേദനാമ്||൭൬|| പ്രവാഹികാം ഗുദഭ്രംശം മൂത്രകൃച്ഛ്രം പരിസ്രവമ്| |൭൭|

Adhikarana kaThinapurIShANAM cA~ggerIghRutam (77-79) · Śloka 79

| പാഠാജമോദധനികാശ്വദംഷ്ത്രാപഞ്ചകോലകൈഃ||൭൭|| സവില്വൈര്ദനി ചാങ്ഗേരീസ്വരസേ ച ചതുര്ഗുണേ| ഹന്ത്യാജ്യം സിദ്ധമാനാഹം മൂത്രകൃച്ഛ്രം പ്രവാഹികാമ്||൭൮|| ഗുദഭ്രംശാര്തിഗുദജഗ്രഹണീഗദമാരുതാന്| |൭൯|

Adhikarana kaThinapurIShANAM shikhitittiryAdimAM sarasAH (79-80) · Śloka 80

| ശിഖിതിത്തിരിലാവാനാം രസാനമ്ലാന് സുസംസ്കൃതാന്||൭൯|| ദക്ഷാണാം വര്തകാനാം വാ ദദ്യാദ്വിങ്വാതസങ്ഗ്രഹേ| |൮൦|

Adhikarana kaThinapurIShANAM vAstukAdi shAkam kaThinapurIShANAM raktashAlyannam kaThinapurIShANAM vya~jjanaM mAMsarasASca (80-85) · Śloka 85

| വസ്തുകാഗ്നിത്രിവൃദ്ദന്തീപാഠാമ്ലീകാദിപല്ലവാന്||൮൦|| അന്യച്ച കഫവാതഘ്നം ശാകം ച ലഘുമേദി ച| സഹിങ്ഗം യമകേ ഭൃഷ്ടം സിദ്ധം ദധിസരൈഃ സഹ||൮൧|| ദഹ്നികാപഞ്ചകോലാഭ്യാം പിഷ്ടാഭ്യാം ദാഡിമാമ്ബുനാ| ആറ്ദ്രികായാഃ കിസലയൈഃ ശകലൈരാദ്രകസ്യ ച||൮൨|| യുക്തമങ്ഗാരധൂപേന ഹൃദ്യേന സുരഭീകൃതമ്| സജീരകം സമരിചം ബിഡസൌവര്ചലോത്കടമ്||൮൩|| വാതോത്തരസ്യ രൂക്ഷസ്യ മന്ദാഗ്നേര്വദ്ധവര്ചസഃ| കല്പയേദ്രക്തശാല്യന്നവ്യഞ്ജനം ശാകവദ്രസാന്||൮൪|| ഗോഗോധാഛഗരോഷ്ട്രാണാം വിശേഷാത്ക്രവ്യഭോജിനാമ്| |൮൫|

Adhikarana madirAdikaM pAnam (85-87) · Śloka 87

| മദിരാം ശാറ്കരം ഗൌഡം സീധും തക്രം തുഷോദകമ്||൮൫|| അരിഷ്ടം മസ്തു പാനീയം, പാനീയം വാऽല്പകം ശൃതമ്| ധാന്യേന ധാന്യശുണ്ഠീഭ്യാം കണ്ടകാരികയാऽഥവാ||൮൬|| അന്തേ ഭക്തസ്യ മധ്യേ വാ വാതവര്ചോനുലോമനമ്| |൮൭|

Adhikarana viDvAtAdyanulomanasya Palam (87-88) · Śloka 88

| വിഡ്വാതകഫപിത്താനാമാനുലോമ്യേ ഹി നിര്മലേ||൮൭|| ഗുദേ ശാമ്യന്തി ഗുദജാഃ പാവകശ്ചാഭിവര്ധതേ| |൮൮|

Adhikarana udAvartAdiShu anuvAsanam (88-89) · Śloka 89

| ഉദാബര്തപരീതാ യേ യേ ചാത്യര്ഥം വിരൂക്ഷിതാഃ||൮൮|| വിലോമവാതാഃ ശൂലാര്താസ്തേഷ്വിഷ്ടമനുവാസനമ്| |൮൯|

Adhikarana anuvAsanayogaH (89-93) · Śloka 93

| പിപ്പലീം മദനം ബില്വം ശതാഹ്വാം മധുകം വചാമ്||൮൯|| കുഷ്ഠം ശഠീം പുഷ്കരാഖ്യം ചിത്രകം ദേവദാരു ച| പിഷ്ട്വാതൈലം വിപക്തവ്യം ദ്വിഗുണക്ഷീരസംയുതമ്||൯൦|| അര്ശസാം മൂഢവാതാനാം തച്ഛ്രേഷ്ഠമനുവാസനമ്| ഗുദനിഃസരണം ശൂലം മൂത്രകൃച്ഛ്രം പ്രവാഹികാമ്||൯൧|| കട്യൂരുപൃഷ്ഠദൌര്വല്യമാനാഹം വങ്ക്ഷണാശ്രയമ്| പിച്ഛാസ്രാവം ഗുദേ ശോഫം വാതവര്ചോവിനിഗ്രഹമ്||൯൨|| ഉത്ഥാനം ബഹുശോ യച്ച ജയേത്തച്ചാനുവാസനാത്| |൯൩|

Adhikarana athavA nirUhaH (93-94) · Śloka 94

| നിരുഹം വാ പ്രയുഞ്ജീത സക്ഷീരം പാഞ്ചമൂലികമ്||൯൩|| സമൂത്രസ്നേഹലവണം കല്കൈര്യുക്രം ഫലാദിഭിഃ| |൯൪|

Adhikarana raktArshasAM vAtakaPAnubandhe cikitsA (94-95) · Śloka 95

| അഥ രക്താര്ശസാം വീക്ഷ്യ മാരുതസ്യ കഫസ്യ വാ||൯൪|| അനുബന്ധം തതഃ സ്നിഗ്ധം രൂക്ഷം വാ യോജയേദ്ധിമമ്| |൯൫|

Adhikarana vAtakaPAnubandhalakShaNam (95-97) · Śloka 97

| ശകൃച്ഛയാവം ഖരം രൂക്ഷമധോ നിര്യാതി നാനിലഃ||൯൫|| കട്യൂരുഗുദശൂലം ച ഹേതുര്യദി ച രൂക്ഷണമ്| തത്രാനുബന്ധോ വാതസ്യ ശ്ലേഷ്മണോ യദി വിട് ശ്ലഥാ||൯൬|| ശ്വേതാ പീതാ ഗുരുഃസ്നിഗ്ധാ, സപിച്ഛഃ സ്തിമിതോ ഗുദഃ| ഹേതുഃ സ്നിഗ്ധഗുരുര്വിദ്യാദ്യഥാസ്വം ചാസ്രലക്ഷണാത്||൯൭||

Adhikarana duShTe rakte shodhanAdi (98) · Śloka 98

ദുഷ്ടേऽസ്രേ ശോധനം കാര്യം ലങ്ഘനം ച യഥാബലമ്| |൯൮|

Adhikarana raktasruterUpekShaNakAlaH (98) · Śloka 98

| യാവച്ച ദോഷൈഃ കാലുപ്യം സ്രുതേസ്താവദുപേക്ഷണമ്||൯൮||

Adhikarana anantaraM tiktadravyopacAraH (99) · Śloka 99

ദോഷാണാം പാചനര്ഥം ച വഹ്നിസന്ധുക്ഷണായ ച| സങ്ഗ്രഹായ ച രക്തസ്യ പരം തിക്തൈരുപാചരേത്||൯൯||

Adhikarana vAtolbaNe rakte snehaH (100) · Śloka 100

യത്തു പ്രക്ഷീണദോഷസ്യ രക്തം വാതോല്ബണസ്യ വാ| സ്നേഹൈസ്തത്സാധയേദ്യുക്തൈഃ പാനാഭ്യഞ്ജനബസ്തിഷു||൧൦൦||

Adhikarana pittolbaNe rakte kaShAyAH (101) · Śloka 101

യത്തു പിത്തോല്ബണം രക്തം ഘര്മകാലേ പ്രവര്തതേ| സ്തമ്ഭനീയം തദേകാന്താന്ന ചേദ്വാതകഫാനുഗമ്||൧൦൧||

Adhikarana kaPolbaNe cUrNakalkau (102-103) · Śloka 103

സകഫേऽസ്രേ പിബേത്പാക്യം ശുണ്ഠീകുടജവല്കമ്| കിരാതതിക്തകം ശുണ്ഠീം ധന്വയാസം കുചന്ദനമ്||൧൦൨|| ദാര്വീത്വങ്ക്ഷിമ്ബസേവ്യാനി ത്വചം വാ ദാഡിമോദ്ഭവാമ്| |൧൦൩|

Adhikarana kaPolbaNe kuTajAvalehaH (103-104) · Śloka 104

| കുടജത്വക്ഫലം താര്ക്ഷ്യം മാക്ഷികം ഘുണവല്ലഭാമ്||൧൦൩|| പിബേത്തണ്ഡുലതോയേന കല്കിതം വാ മയൂരകമ്| |൧൦൪|

Adhikarana kaPolbaNe dvitIyaH kuTajAvalehaH (104-108) · Śloka 108

| തുലാം ദിവ്യാമ്ഭസി പചേദാര്ദ്രായാഃ കുടജത്വചഃ||൧൦൪|| നീരസായാം ത്വചി ക്വാഥേ ദദ്യാത്സൂക്ഷ്മരജീകൃതാന്| സമങ്ഗാഫലിനീമോചരസാന് മുഷ്ട്യംശകാന്സമാന്||൧൦൫|| തൈശ്ച ശക്രയവാന് പൂതേ തതോ ദര്വീപ്രലേപനമ്| പക്ത്വാऽവലേഹം ലീഢ്വാ ച തം യഥാഗ്നിവലം പിബേത്||൧൦൬|| പേയാം മണ്ഡം പയസ്ഛാഗം ഗബ്യം വാ ഛാഗദുഗ്ധഭുക്| ലേഹോऽയം ശമയത്യാശു രക്താതീസാരപായുജാന്||൧൦൭|| ബലവദ്രക്തപിത്തം ച സ്രവദൂര്ധ്വമധോऽപി വാ| |൧൦൮|

Adhikarana kaPolbaNe rodhrAdiyogaH (108-113) · Śloka 113

| കുടജത്വക് തുലാം ദ്രോണേ പചേദഷ്ടാംശശോഷിതമ്||൧൦൮|| കല്കീകൃത്യ ക്ഷിപേത്തത്ര താറ്ക്ഷ്യശൈലം കടുത്രയമ്| രോധ്രദ്വയം മോചരസം ബലാം ദാഡിമജാം ത്വചമ്||൧൦൯|| ബില്വകര്കടികാം മുസ്തം സമങ്ഗാം ധാതകീഫലമ്| പലോന്മിതം ദശപലം കുടജസ്യൈവ ച ത്വചഃ||൧൧൦|| ത്രിംശത്പലാനി ഗുഡതോ ഘൃതാത്പൂതേ ച വിംശതിഃ| തത്പക്വം ലേഹതാം യാതം ധാന്യേ പക്ഷസ്ഥിതം ലിഹന്||൧൧൧|| സര്വാര്ശോഗ്രഹണീദോഷശ്വാസകാസാന്നിയച്ഛതി| |൧൧൩|

Adhikarana kaPolbaNe Ajadugdhena shAlyannam (112-113) · Śloka 113

| രോധ്രം തിലാന്മോചരസം സമങ്ഗാം ചന്ദനോത്പലമ്||൧൧൨|| പായയിത്വാऽऽജദുഗ്ധേന ശാലീംസ്തേനൈവ ഭോജയേത്| |൧൧൩|

Adhikarana kaPolbaNe yaShTacAhvAdicUrNam (113-115) · Śloka 115

| യഷ്ട്യാഹ്വപദ്മകാനന്താപയസ്യാക്ഷീരമോരടമ്||൧൧൩|| സസിതാമധു പാതവ്യം ശീതതോയേന തേന വാ| |൧൧൫|

Adhikarana kaPolbaNe rodhrAdi cUrNam (114-115) · Śloka 115

| രോധ്രകട്വങ്ഗകുടജസമങ്ഗാശാല്മലീത്വചമ്||൧൧൪|| ഹിമകേസരയഷ്ട്യാഹ്വസേവ്യം വാ തണ്ഡുലാമ്ബുനാ| |൧൧൫|

Adhikarana kapholbaNe atipravRutte shUle shoNite ca yavAnyAdicUrNam,kapholbaNe dugvikAdidhRutam kapholbaNe ghAtakyAdidhRutam kapholbaNe yavakShArAdidhRutam (115-117) · Śloka 117

| യവാനീന്ദ്രയവാഃ പാഠാ ബില്വം ശുണ്ഠീ രസാഞ്ജനമ്||൧൧൫|| ചൂര്ണശ്ചലേ ഹിതഃ ശൂലേ പ്രവൃത്തേ ചാതി ശോണിതേ| ദുഗ്ധികാകണ്ടകാരീഭ്യാം സിദ്ധം സര്പിഃ പ്രശസ്യതേ||൧൧൬|| അഥവാ ധാതകീരോധ്രകുടജത്വക്ഫലോത്പലൈഃ| സകേസരൈര്യവക്ഷാരദാഡിമസ്വരസേന വാ||൧൧൭||

Adhikarana kaPolbaNe sharkarAdinavanItam (118) · Śloka 118

ശര്കരാമ്ഭോജകിഞ്ജില്കസഹിതം സഹ വാ തിലൈഃ| അഭ്യസ്തം രക്തഗുദജാന് നവനീതം നിയഛ്ഛതി||൧൧൮||

Adhikarana kaPolbaNe shoNite shreShThmauShadham CAganavanItAdi (119-120) · Śloka 120

ഛാഗാനി നവനീതാജ്യക്ഷീരമാംസാനി, ജാങ്ഗലഃ| അനമ്ലോ വാ കദമ്ലോ വാ സവാസ്തുകരസോ രസഃ||൧൧൯|| രക്തശാലിഃ സരോ ദഘ്നഃ ഷഷ്ടികസ്തരുണീ സുരാ| തരുണശ്ച സുരാമണ്ഡഃ ശോണിതസ്യൌഷധം പരമ്||൧൨൦||

Adhikarana kapholbaNe palANDuH (121) · Śloka 121

പേയായൂഷരസാദ്യേഷു പലാണ്ഡുഃ കേവലോऽപി വാ| സ ജയത്യുല്ബണം രക്തം മാരുതം ച പ്രയോജിതഃ||൧൨൧||

Adhikarana vAtajaye yatnaH (122) · Śloka 122

വാതോല്ബണാനി പ്രായേണ ഭവന്ത്യസ്നേऽതിനിഃസൃതേ| അര്ശാസി തസ്മാദധികം തജ്ജയേ യത്നമാചരേത്||൧൨൨||

Adhikarana prabale raktapitte shItopacAraH (123) · Śloka 123

ദൃഷ്ട്വാऽസ്രപിത്തം പ്രബലമബലൌ ച കഫാനിലൌ| ശീതോപചാരഃ കര്തവ്യഃ സര്വഥാ തത്പ്രശാന്തയേ||൧൨൩||

Adhikarana evamashame rasairghRutaishca tarpaNaM tailAdinAsecanaM ca (124-125) · Śloka 125

ന ചേദേവം ശമസ്തസ്യ സ്നിഗ്ധോഷ്ണൈസ്തര്പയേത്തതഃ| രസൈഃ, കോഷ്ണൈശ്ച സര്പിര്ഭിരവാപീഡകയോജിതൈഃ||൧൨൪|| സേചയേത്തം കവോഷ്ണൈശ്ച കാമം തൈലപയോഘൃതൈഃ| |൧൨൫|

Adhikarana siddhaH picCAbastiH (125-129) · Śloka 129

| യവാസകുശകാശാനാം മൂലം പുഷ്പം ച ശാല്മലേഃ||൧൨൫|| ന്യഗ്രോധോദുമ്ബരാശ്വത്ഥശുങ്ഗാശ്ച ദ്വിപലോന്മിതാഃ| ത്രിപ്രസ്ഥേ സലിലസ്യൈതത്ക്ഷീരപ്രസ്ഥേ ച സാധയേത്||൧൨൬|| ക്ഷീരശേഷേ കഷായേ ച തസ്മിന് പൂതേ വിമിശ്രയേത്| കല്കീകൃതം മോചരസം സമങ്ഗാ ചന്ദനോത്പലമ്||൧൨൭|| പ്രിയങ്ഗും കൌടജം ബീജം കമലസ്യ ച കേസരമ്| പിച്ഛാബസ്തിരയം സിദ്ധഃ സഘൃതക്ഷൌദ്രശര്കരഃ||൧൨൮|| പ്രവാഹികാഗുദഭ്രം ശരക്തസ്രാവജ്വരാപഹഃ| |൧൨൯|

Adhikarana anuvAsane snehaH (129-130) · Śloka 130

| യഷ്ട്യാഹ്വപുണ്ഡരീകേണ തഥാ മോചരസാദിഭിഃ||൧൨൯|| ക്ഷീരദ്വിഗുണിതഃ പക്വോ ദേയഃ സ്നേഹോऽനുവാസനമ്| |൧൩൦|

Adhikarana cA~ggerIghRutam (130-133) · Śloka 133

| മധുകോത്പലരോധ്നാമ്ബു സമങ്ഗാ ബില്വചന്ദനമ്||൧൩൦|| ചവികാऽതിവിഷാ മുസ്തം പാഠാ ക്ഷാരോ യവാഗ്രജഃ| ദാര്വീത്വങ്ക്ഷാഗരം മാംസീ ചിത്രകോ ദേവദാരു ച||൧൩൧|| ചാങ്ഗേരീസ്വരസേ സര്പിഃ സാധിതം തൈസ്ത്രിദോഷജിത്| അര്ശോതിസാരഗ്രഹണീപാണ്ഡുരോഗജ്വരാരുചൌ||൧൩൨|| മൂത്രകൃച്ഛ്രേ ഗുദഭ്രംശേ ബസ്ത്യാനാഹേ പ്രവാഹണേ| പിച്ഛാസ്രാവേऽര്ശസാം ശൂലേ ദേയം തത്പരമൌഷധമ്||൧൩൩||

Adhikarana madhurAmlAdInAM vyatAsena prayojanam (134) · Śloka 134

വ്യാത്യാസാന്മധുരാമ്ലാനി ശീതോഷ്ണാനി ച യോജയേത്| നിത്യമഗ്നിബലാപേക്ഷീ ജയത്യര്ശഃകൃതാന് ഗദാന്||൧൩൪||

Adhikarana udAvarte svedaH udAvarte vartiH (135-137) · Śloka 137

ഉദാവര്താര്തമഭ്യജ്യ തൈലൈഃ ശീതജ്വരാപഹൈഃ| സുസ്നിഗ്ധൈഃ സ്വേദയേത്പിണ്ഡൈര്വര്തിമസ്മൈ ഗുദേ തതഃ||൧൩൫|| അഭ്യക്താം തത്കരാങ്ഗുഷ്ഠസന്നിഭാമനുലോമനീമ്| ദദ്യാച്ഛ്യാമാത്രിവൃദ്ദന്തീപിപ്പലീനീഫലൈഃ||൧൩൬|| വിചൂര്ണിതൈര്ദ്വിലവണൈര്ഗുഡഗോമൂത്രസംയുതൈഃ| തദ്വന്മാഗധികാരാഠഗൃഹധൂമൈഃ സസര്ഷപൈഃ||൧൩൭||

Adhikarana udAvarte cUrNam (138) · Śloka 138

ഏതേഷാമേവ വാ ചൂര്ണം ഗുദേ നാഡ്യാ വിനിര്ധമേത്| |൧൩൮|

Adhikarana udAvarte snehabastiH (138-140) · Śloka 140

| തദ്വിഘാതേ സുതീക്ഷ്ണം തു ബസ്തിം സ്നിഗ്ധം പ്രപീഡയേത്||൧൩൮|| ഋജൂ കുര്യാ-ദശിരാവിണ്മൂത്രമരുതോऽസ്യ സഃ| ഭൂയാऽനുബന്ധേ വാതഘ്നേര്വിരേച്യഃ സ്നേഹരേചനൈഃ||൧൩൯|| അനുവാസ്യശ്ച രൌക്ഷ്യാദ്ധി സങ്ഗോ മാരുതവര്ചസോഃ| |൧൪൦|

Adhikarana udAvarte kalyANakakShAraH (140-143) · Śloka 143

| ത്രിപടുചികടുശ്രേഷ്ഠാദന്ത്യരുഷ്കരചിത്രകമ്||൧൪൦|| ജര്ജരം സ്നേഹമൂത്രാക്തമന്തര്ധൂമം വിപാചയേത്| ശരാവസന്ധൌ മൃല്ലിപ്തേ ക്ഷാരഃ കല്യാണകാഹ്വയഃ||൧൪൧|| സ പീതഃ സര്പിഷാ യുക്തോ ഭക്തേ വാ സ്നിഗ്ധഭോജിനാ| ഉദാവര്തവിബന്ധാര്ശോഗുല്മപാണ്ഡൂദരകൃമീന്||൧൪൨|| മൂത്രസങ്ഗാശ്മരീശോഫഹൃദ്രോഗഗ്രഹണീഗദാന്| മേഹപ്ലീഹരുജാനാഹശ്വാസകാസാംശ്ച നാശയേത്||൧൪൩||

Adhikarana udAvarte gADhavarcArshasAM proktaM cikitsitamapi (144) · Śloka 144

സര്വം ച കുര്യാദ്യത്പ്രോക്തമര്ശസാം ഗാഢവര്ചസാമ്| |൧൪൪|

Adhikarana pUtikara~jjashuktam (144) · Śloka 144

ദ്രോണേऽപാം പൂതിവല്കദ്വിതുലമഥ പചേ- ത്പാദശേഷേ ച തസ്മിന് ദേയാऽശീതിരുഗുഡസ്യ പ്രതനുകരജസോ വ്യോഷതോऽഷ്ടൌ പലാനി| ഏതന്മാസേന ജാതം ജനയതി പരമാ- മൂഷ്മണഃ പക്തിശക്തിം ശുക്തം കൃത്വാऽऽനുലോമ്യം പ്രജയതി ഗുദജ- പ്ലീഹഗുല്മോദരാണി||൧൪൪||

Adhikarana pUtikara~jjacukram (145-148) · Śloka 148

പചേത്തുലാം പൂതികരഞ്ജവല്കാദ് ദ്വേ മൂലതശ്ചിത്രകകണ്ടകാര്യോഃ| ദ്രോണത്രയऽപാം ചരണാവശേഷേ പൂതേ ശതം തത്ര ഗുഡസ്യ ദദ്യാത്||൧൪൫|| പലികം ച സൂചിര്ണിതം ത്രിജാത ത്രികടുഗ്രന്ഥികദാഡിമാശ്മഭേദമ്| പുരപുഷ്കരമൂലധാന്യചവ്യം ഹപുഷാമാറ്ദ്രകമമ്ലവേതസം ച||൧൪൬|| ശീതീഭുതം ക്ഷൌദ്രവിംശത്യുപേത- മാര്ദ്രദ്രാക്ഷാബീജപൂരാദ്രകൈശ്ച| യുക്തം കാമം ഗണ്ഡികാഭിസ്തഥേക്ഷോഃ സര്പിഃപാത്രേ മാസമാത്രേണ ജാതമ്||൧൪൭|| ചുക്രം ക്രകചമിവേദം ദുര്ദാമ്നാം വഹ്നിദീപനം പരമമ്| പാണ്ഡുഗരോദരഗുല്മപ്ലീഹാനാഹാശ്മകൃച്ഛ്രഘ്നമ്||൧൪൮||

Adhikarana pIluPalashuktam (150) · Śloka 150

ദ്രോണം പീലുരസസ്യ വസ്ത്രഗലിതം ന്യസ്തം ഹവിര്ഭാജനേ യുഞ്ജീത ദ്വിപലൈര്മദാമധുഫലാഖര്ജൂരധാത്രീഫലൈഃ| പാഠാമാദ്രിദുരാലഭാമ്ലവിദുലവ്യോഷത്വഗേലോല്ലകൈഃ സ്പൃക്കാകോലലവങ്ഗവേല്ലചപലാമൂലാഗ്നികൈഃ പാലികൈഃ| ഗുഡപലശതരോജിതം നിവാതേ നിഹിതമിദം പ്രപിബംശ്ച പക്ഷമാത്രാത്| നിശമയതി ഗുദാങ്കുരാന് സുഗുല്മാ- നനലബലം പ്രബലം കരോതി ചാശു||൧൫൦||

Adhikarana dashamUlAdiguDaH (151-152) · Śloka 152

കൈകശോ ദശപലേ ദശമൂലകുമ്ഭ പാഠാദ്വയാര്കൌണവല്ലഭകട്ഫലഘ്നാമ്| ദഗ്ധേ സ്രുതേऽനു കലശേന ജലേന പക്വേ പാദാസ്ഥതേ ഗുഡതുലാം, പലപഞ്ചകം ച||൧൫൧|| വഹ്നര്മുഷ്ടീ ദ്വേ യവക്ഷാരതശ്ച| ദര്വീമാലിമ്പന് ഹന്തി ലീഢോ ഗുഡോऽയം ഗുല്മപ്ലീഹാര്ശഃകുഷ്ഠമേഹാഗ്നിസാദാന്||൧൫൨||

Adhikarana citrakAvalehaH (153-154) · Śloka 154

തോയദ്രോണേ ചിത്രകമൂലതുലാര്ധം സാധ്യം യാവത്പാദദലസ്ഥമഥേദമ്| അഷ്ടൌ ദത്വാ ജീര്ണഗുഡസ്യ പലാനി ക്വാഥ്യം ഭുയഃ സാന്ദ്രതയാ സമമേതത്||൧൫൩|| ത്രികടുകമിസിപഥ്യാകുഷ്ടമുസ്താവരാങ്ഗ കൃമിരിപുദഹനൈലാചൂര്ണകീര്ണോऽവലേഹഃ| ജയതി ഗുദജകുഷ്ഠപ്ലീഹഗുല്മോദരാണി പ്രബലയതി ഹുതാശം ശശ്വദഭ്യസ്യമാനഃ||൧൫൪||

Adhikarana guDAdiguTikA (155) · Śloka 155

ഗുഡവ്യോഷവരാവേല്ലതിലാരുഷ്കരചിത്രകൈഃ| അര്ശാംസി ഹന്തി ഗുലികാ ത്വഗ്വികാരം ച ശീലിതാ||൧൫൫||

Adhikarana sUraNapuTapAkaH (156) · Śloka 156

മൃല്ലിപ്തം സൌരണം കന്ദം പക്ത്വാऽഗ്നൌ പുടപാകവത്| അദ്യാട്സതൈലലവണം ദ്രുനാമവിനിവൃത്തയേ||൧൫൬||

Adhikarana anyA sUraNaguTikA (157-158) · Śloka 158

മരിചപിപ്പലിനാഗരചിത്രകാന് ക്രമവിവര്ധിതഭാഗസമാഹൃതാന്| ശിഖിചതുര്ഗുണസൂതണയോജിതാന് കുരു ഗുഡേന ഗുഡാന് ഗുദജച്ഛിദഃ||൧൫൭|| ചൂര്ണികൃതാഃ ഷോഡശ സൂരണസ്യ ഭാഗാസ്തതോऽര്ധേന ച ചിത്രകസ്യ| മഹൌഷധാദ്ദ്വൌ മരിചസ്യ ചൈകോ ഗുഡേന ദുര്നാമജയായ പിണ്ഡീ||൧൫൮||

Adhikarana vaDavAmukhaScUrNaH (159) · Śloka 159

പഥ്യാനാഗരകൃഷ്ണാകരഞ്ജവേല്ലാഗ്നിഭിഃ സിതാതുല്യൈഃ| വഡവാമുഖ ഇവ ജരയതി ബഹുഗുര്വപി ഭോജനം ചൂര്ണഃ||൧൫൯||

Adhikarana kali~ggAdivaTikA (160) · Śloka 160

കലിങ്ഗലാങ്ഗലീകൃഷ്ണാവഹ്ന്യപാമാര്ഗതണ്ഡുലൈഃ| ഭൂനിമ്ബസൈന്ധവഗുഡൈര്ഗുഡാ ഗുദജനാശനാഃ||൧൬൦||

Adhikarana saindhavAdicUrNam (161) · Śloka 161

ലവണോത്തമവഹ്നികലിങ്ഗയവാം- ശ്ചിരിബില്വമഹാപിചുമന്ദയുതാന്| പിബി സപ്തദിനം മഥിതാലുഡിതാന് യദി മര്ദിതുമിച്ഛാസ പായുരുഹാമ്||൧൬൧||

Adhikarana shuShkArshaH su shreShThamauShadham ArdrArshaHsu shreShmauShadham sarvArshaHsu shreShmauShadham (162) · Śloka 162

ശുഷ്കേഷു ഭല്ലാതകമഗ്ന്യമുക്തം ഭൈഷജ്യമാര്ദ്രേഷു തു വത്സകത്വക്| സര്വേഷു സര്വര്തുഷു കാലശേയ- മര്ശഃസു ബല്യം ച മലാപഹം ച||൧൬൨||

Adhikarana arshaHsu sevyAsevyam (163) · Śloka 163

ഭിത്ത്വാ വിബന്ധാനനുലോമനായ യന്മാരുതസ്യാഗ്നിബലായ യച്ച| തദന്നപാനൌശധമര്ശസേന സേവ്യം, വിവര്ജ്യം വിപരീതമസ്മാത്||൧൬൩||

Adhikarana arshAdau visheSheNAgnirakShaNam (8) · Śloka 8

അര്ശോതിസാരഗ്രഹണീവികാരാഃ പ്രായേണ ചാന്യോന്യനിദാനഭൂതാഃ| സന്നേऽനലേ സന്തി, ന സന്തി ദീപ്തേ, രക്ഷേദതസ്തേഷു വിശേഷതോऽഗ്നിമ്||൧൬൪|| ഇതി ശ്രീവൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസൂനുശ്രീമദ്വാഗ്ഭടവിരചിതാ യാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയസംഹിതായാം ചതുര്ഥേ ചികിത്സിത- സ്ഥാനേऽര്ശശ്ചികിത്സിതം നാമാ ഷ്ടമോऽധ്യായഃ||൮||