Adhikarana atIsAracikitsitAdhyAyaH AmAtIsAre pUrvaM la~gghanam (2-1) · Śloka 1
অথাতোঽতীসারচিকিত্সিতং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ| (গদ্যসূত্রে|২| ) অতীসারো হি ভূযিষ্ঠং ভবত্যামাশযান্বযঃ| হত্বাঽগ্নিং বাতজেঽপ্যস্মাত্প্রাক্ তস্মিংল্লঙ্ঘনং হিতম্||১||
अथातोऽतीसारचिकित्सितं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| ) अतीसारो हि भूयिष्ठं भवत्यामाशयान्वयः| हत्वाऽग्निं वातजेऽप्यस्मात्प्राक् तस्मिंल्लङ्घनं हितम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmAtIsAre vamanam (2) · Śloka 2
শূলানাহপ্রসেকার্তং বামযেদতিসারিণম্| |২|
शूलानाहप्रसेकार्तं वामयेदतिसारिणम्| |२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmAtIsAre upekShaNam (2-3) · Śloka 3
| দোষাঃ সন্নিচিতা যে চ বিদগ্ধাহারমুর্চ্ছিতাঃ||২|| অতীসারায কল্পন্তে তেষূপেক্ষৈব ভেষজম্| ভৃশোত্ক্লেশপ্রবৃত্তেষু স্বযমেব চলাত্মসু||৩||
| दोषाः सन्निचिता ये च विदग्धाहारमुर्च्छिताः||२|| अतीसाराय कल्पन्ते तेषूपेक्षैव भेषजम्| भृशोत्क्लेशप्रवृत्तेषु स्वयमेव चलात्मसु||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmAtIsAre pUrvaM na sa~ggrahaNam (4) · Śloka 4
ন তু সঙ্গ্রহণং যোজ্যং পূর্বমামাতিসারিণি| |৪|
न तु सङ्ग्रहणं योज्यं पूर्वमामातिसारिणि| |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vibaddhadoShe prANadA (4-5) · Śloka 5
| অপি চাধ্মানগুরুতাশূলস্তৈমিত্যকারিণি||৪|| প্রাণদা প্রাণদা দোষে বিবদ্ধে সম্প্রবর্তিনী| |৫|
| अपि चाध्मानगुरुताशूलस्तैमित्यकारिणि||४|| प्राणदा प्राणदा दोषे विबद्धे सम्प्रवर्तिनी| |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madhyadoShe BUtIkAdi kvAthaH, bilvAdi kvAthaH, biDAdi kvAthaH, SuNThyAdi kvAthaH (5-7) · Śloka 7
মধ্যদোষাল্পদোষযোস্ত্বাহ | পিবেত্প্রক্বথিতাস্তোযে মধ্যদোষো বিশোষযন্||৫|| ভূতীকপিপ্পলীশুণ্ঠীবচাধান্যহরীতকীঃ| অথবা বিল্বঘনকামুস্তনাগরবালকম্||৬|| বিডপাঠাবচাপথ্যাকৃমিজিন্নাগরাণি বা| শুণ্ঠীঘনবচামাদ্রীবিল্ববত্সকহিঙ্গু বা||৭||
मध्यदोषाल्पदोषयोस्त्वाह | पिबेत्प्रक्वथितास्तोये मध्यदोषो विशोषयन्||५|| भूतीकपिप्पलीशुण्ठीवचाधान्यहरीतकीः| अथवा बिल्वघनकामुस्तनागरवालकम्||६|| बिडपाठावचापथ्याकृमिजिन्नागराणि वा| शुण्ठीग़नवचामाद्रीबिल्ववत्सकहिङ्गु वा||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alpadoShe upavAsaH (8) · Śloka 8
শস্যতে ত্বলপদোষাণামুপবাসোঽতিসারিণাম্| |৮|
शस्यते त्वलपदोषाणामुपवासोऽतिसारिणाम्| |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atIsAre pAnArthaM jalam (8-9) · Śloka 9
| বচাপ্রতিবিষাভ্যাং বা মুস্তাপপর্টকেন বা||৮|| হ্নীবেরনাগরাভ্যাং বা বিপক্বং পাযযেজ্জলম্| |৯|
| वचाप्रतिविषाभ्यां वा मुस्तापपर्टकेन वा||८|| ह्नीबेरनागराभ्यां वा विपक्वं पाययेज्जलम्| |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atIsAre annam (9-10) · Śloka 10
| যুক্তেঽন্নকালে ক্ষুত্ক্ষামং লঘ্বন্নপ্রতি ভোজযেত্||৯|| তথা স শীঘ্রং প্রাপ্নোতি রুচিমগ্নিবলং বলম্| |১০|
| युक्तेऽन्नकाले क्षुत्क्षामं लघ्वन्नप्रति भोजयेत्||९|| तथा स शीघ्रं प्राप्नोति रुचिमग्निबलं बलम्| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atIsAre takrAdikam (10-11) · Śloka 11
এবং চ ভুঞ্জানস্য পানমুপদিশ্যতে | তক্রেণাবন্তিসোমেন যবাগ্বা তর্পণেন বা||১০|| সুরযা মধুনা বাঽথ যথাসাত্ম্যমুপাচরেত্| |১১|
एवं च भुञ्जानस्य पानमुपदिश्यते | तक्रेणावन्तिसोमेन यवाग्वा तर्पणेन वा||१०|| सुरया मधुना वाऽथ यथासात्म्यमुपाचरेत्| |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atIsAre Bojyam (11-13) · Śloka 13
| ভোজ্যানি কল্পযেদূর্ধ্বং গ্রাহিদীপনপাচনৈঃ||১১|| বালবিল্বশঠীধান্যহিঙ্গুবৃক্ষাম্লদাডিমৈঃ| পলাশহপুষাজাজীযবানীবিডসৈন্ধবৈঃ||১২|| লঘুনা পঞ্চমূলেন পঞ্চকোলেন পাঠযা| |১৩|
| भोज्यानि कल्पयेदूर्ध्वं ग्राहिदीपनपाचनैः||११|| बालबिल्वशठीधान्यहिङ्गुवृक्षाम्लदाडिमैः| पलाशहपुषाजाजीयवानीबिडसैन्धवैः||१२|| लघुना पञ्चमूलेन पञ्चकोलेन पाठया| |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPapittAdhike peyA (13-14) · Śloka 14
| শালিপর্ণীবলাবিল্বৈঃ পৃশ্নিপর্ণ্যা চ সাধিতা||১৩|| দাডিমাম্লা হিতা পেযা কফপিত্তে সমুল্বণে| |১৪|
| शालिपर्णीबलाबिल्वैः पृश्निपर्ण्या च साधिता||१३|| दाडिमाम्ला हिता पेया कफपित्ते समुल्बणे| |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAdhike peyA (14) · Śloka 14
| অভযাপিপ্পলীমূলবিল্বৈর্বাতানুলোমনী||১৪||
| अभयापिप्पलीमूलबिल्वैर्वातानुलोमनी||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShabahule virekaH (15-16) · Śloka 16
বিবদ্ধং দোষবহুলো দীপ্তাগ্নির্যোঽতিসার্যতে| কৃষ্ণাবিডঙ্গত্রিফলাকষাযৈস্তং বিরেচযেত্||১৫|| পেযাং যুঞ্জযাদ্বিরিক্তস্য বাতঘ্নৈর্দীপনৈঃ কৃতাম্| |১৬|
विबद्धं दोषबहुलो दीप्ताग्निर्योऽतिसार्यते| कृष्णाविडङ्गत्रिफलाकषायैस्तं विरेचयेत्||१५|| पेयां युञ्जयाद्विरिक्तस्य वातघ्नैर्दीपनैः कृताम्| |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShabahule peyA (16-22) · Śloka 22
| আমে পরিণতে যস্তু দীপ্তেঽগ্নাবুপবেশ্যতে||১৬|| সফেনপিচ্ছং সরুজং সবিবন্ধং পুনঃ পুনঃ| অল্পাল্পমল্পশমলং নির্বিড্বা সপ্রবাহিকম্||১৭|| দধিতৈলঘৃতক্ষীরৈঃ স শুণ্ঠীং সগুডাং পিবেত্| স্বিন্নানি গুডতৈলেন ভক্ষযেদ্বদরাণি বা||১৮|| গাঢবিড্বিহিতৈঃ শাকৈর্বহুস্নেহৈস্তথা রসৈঃ| ক্ষুধিতং ভোজযেদেনং দধিদাডিমসাধিতৈঃ||১৯|| শাল্যোদনং তিলৈর্মাষৈর্মুদ্গৈর্বা সাধু সাধিতম্| শঠ্যা মূলকপোতাযাঃ পাঠাযাঃ স্বস্তিকস্য বা||২০|| সূষাযবানীকর্কারুক্ষীরিণীচির্ভটস্য বা| উপোদকাযা জীবন্ত্যা বাকুচ্যা বাস্তুকস্য বা||২১|| সুবর্চলাযাশ্চুঞ্চোর্বা লোণীকাযা রসৈরপি| কূর্মবর্তকলোপাকশিখিতিত্তিরিকৌক্কুটৈঃ||২২||
| आमे परिणते यस्तु दीप्तेऽग्नावुपवेश्यते||१६|| सफेनपिच्छं सरुजं सविबन्धं पुनः पुनः| अल्पाल्पमल्पशमलं निर्विड्वा सप्रवाहिकम्||१७|| दधितैलघृतक्षीरैः स शुण्ठीं सगुडां पिबेत्| स्विन्नानि गुडतैलेन भक्षयेद्बदराणि वा||१८|| गाढविड्विहितैः शाकैर्बहुस्नेहैस्तथा रसैः| क्षुधितं भोजयेदेनं दधिदाडिमसाधितैः||१९|| शाल्योदनं तिलैर्माषैर्मुद्गैर्वा साधु साधितम्| शठ्या मूलकपोतायाः पाठायाः स्वस्तिकस्य वा||२०|| सूषायवानीकर्कारुक्षीरिणीचिर्भटस्य वा| उपोदकाया जीवन्त्या बाकुच्या वास्तुकस्य वा||२१|| सुवर्चलायाश्चुञ्चोर्वा लोणीकाया रसैरपि| कूर्मवर्तकलोपाकशिखितित्तिरिकौक्कुटैः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakvadoShe sapravAhike auShadham, annam, yavAgUH (23-24) · Śloka 24
বিল্বমুস্তাক্ষিভৈষজ্যধাকীপুষ্পনাগরৈঃ| পক্বাতীসারজিত্তক্রে যবাগূর্দাধিকী তথা||২৩|| কপিত্থকচ্ছুরাফঞ্জীযূথিকাবটশোলুজৈঃ| দাডিমীশণকার্পাসীশাল্মলীনাং চ পল্লবৈঃ||২৪||
बिल्वमुस्ताक्षिभैषज्यधाकीपुष्पनागरैः| पक्वातीसारजित्तक्रे यवागूर्दाधिकी तथा||२३|| कपित्थकच्छुराफञ्जीयूथिकावटशोलुजैः| दाडिमीशणकार्पासीशाल्मलीनां च पल्लवैः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakvadoShe sapravAhike khalaH (25) · Śloka 25
কল্কো বিল্বশলাটূনাং তিলকল্কশ্চ তত্সমঃ| দধ্নঃ সরোঽম্লঃ সস্নেহঃ খলো হন্তি প্রবাহিকাম্||২৫||
कल्को बिल्वशलाटूनां तिलकल्कश्च तत्समः| दध्नः सरोऽम्लः सस्नेहः ख़लो हन्ति प्रवाहिकाम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakvadoShe sapravAhike aparAjitaH khalaH (26-28) · Śloka 28
মরিচং ধনিকাঽজাজী তিত্তিডীকং শঠী বিডম্| দাডিমং ধাতকী পাঠা ত্রিফলা পঞ্চকোলকম্||২৬|| যাবশূকং কপিত্থাম্রজম্বূমধ্যং সদীপ্যকম্| পিষ্টৈঃ ষঙ্গুণবিল্বৈস্তৈর্দধ্নি মুদ্গরসে গুডে||২৭|| স্নেহে চ যমকে সিদ্ধঃ খলোঽযমপরাজিতঃ| দীপনঃ পাচনো গ্রাহী রুচ্যো বিম্বিশিনাশনঃ||২৮||
मरिचं धनिकाऽजाजी तित्तिडीकं शठी बिडम्| दाडिमं धातकी पाठा त्रिफला पञ्चकोलकम्||२६|| यावशूकं कपित्थाम्रजम्बूमध्यं सदीप्यकम्| पिष्टैः षङ्गुणबिल्वैस्तैर्दध्नि मुद्गरसे गुडे||२७|| स्नेहे च यमके सिद्धः ख़लोऽयमपराजितः| दीपनः पाचनो ग्राही रुच्यो बिम्बिशिनाशनः||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purIShakShaye yUShAH, annam, khalaH, vya~jjanam, saktavaH, mAShAH, mAMsarasaH (29-35) · Śloka 35
কোলানাং বালবিল্বানাং কল্কৈঃ শালিযবস্য চ| মুদ্গমাষতিলানাং চ ধান্যযূষং প্রকল্পযেত্||২৯|| একধ্যং যমকে ভৃষ্টং দধিদাডিমসারিকম্| বর্চঃক্ষযে শুষ্কমুখং শাল্যন্নং তেন ভোজযেত্||৩০|| দধ্নঃ সরং বা যমকে ভৃষ্টং সগুডনাগরম্| সুরাং বা যমকে ভৃষ্টাং ব্যঞ্জনার্থং প্রযোজযেত্||৩১|| ফলাম্লং যমকে ভৃষ্টং যূষং গৃঞ্জনকস্য বা| ভৃষ্টান্বা যমকে সক্তুন্ স্বাদেহ্যোষাবচূর্ণিতান্||৩২|| মাষান্ সুসিদ্ধাংস্তদ্বদ্বা ঋতমণ্ডোপসেবনান্| রসং সুসিদ্ধপূতং বা ছাগমেষান্তরাধিজম্||৩৩|| পচেদ্দাডিমসারাম্লং সধান্যস্নেহনাগরম্| রক্তশাল্যোদনং তেন ভুঞ্জানঃ প্রপিবংশ্চ তম্||৩৪|| বর্চঃক্ষযকৃতৈরাশু বিকারৈঃ পরিমুচ্যতে| |৩৫|
कोलानां बालबिल्वानां कल्कैः शालियवस्य च| मुद्गमाषतिलानां च धान्ययूषं प्रकल्पयेत्||२९|| एकध्यं यमके भृष्टं दधिदाडिमसारिकम्| वर्चःक्षये शुष्कमुखं शाल्यन्नं तेन भोजयेत्||३०|| दध्नः सरं वा यमके भृष्टं सगुडनागरम्| सुरां वा यमके भृष्टां व्यञ्जनार्थं प्रयोजयेत्||३१|| फलाम्लं यमके भृष्टं यूषं गृञ्जनकस्य वा| भृष्टान्वा यमके सक्तुन् स्वादेह्योषावचूर्णितान्||३२|| माषान् सुसिद्धांस्तद्वद्वा ऋतमण्डोपसेवनान्| रसं सुसिद्धपूतं वा छागमेषान्तराधिजम्||३३|| पचेद्दाडिमसाराम्लं सधान्यस्नेहनागरम्| रक्तशाल्योदनं तेन भुञ्जानः प्रपिबंश्च तम्||३४|| वर्चःक्षयकृतैराशु विकारैः परिमुच्यते| |३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAte pratihate bAlabilvAdilehaH (35-36) · Śloka 36
| বালবিল্বং গুডং তৈলং পিপ্পলীং বিশ্বভেষজম্||৩৫|| লিহ্যাদ্বাতে প্রতিহতে সশূলঃ সপ্রবাহিকঃ| |৩৬|
| बालबिल्वं गुडं तैलं पिप्पलीं विश्वभेषजम्||३५|| लिह्याद्वाते प्रतिहते सशूलः सप्रवाहिकः| |३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAte shAbaratvagAdi (36-37) · Śloka 37
| বল্কলং শাবরং পুষ্পং ধাতক্যাবদরীদলম্||৩৬|| পিবেদ্দধিসরক্ষৌদ্রকপিত্থস্বরসাপ্লুতম্| |৩৭|
| वल्कलं शाबरं पुष्पं धातक्याबदरीदलम्||३६|| पिबेद्दधिसरक्षौद्रकपित्थस्वरसाप्लुतम्| |३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vibaddhavAtAdau kShIrasauhityam, dhAroShNaM kShIram, eraNDashRutaM kShIram, bAlabilvaSRutaM kShIram (37-39) · Śloka 39
| বিবদ্ধবাতবর্চাস্তু বহুশূলপ্রবাহিকঃ||৩৭|| সরক্তপিচ্ছস্তৃষ্ণার্তঃ ক্ষীরসৌহিত্যমর্হতি| যমকস্যোপরি ক্ষীরং ধারোষ্ণং বা প্রযোজযেত্||৩৮|| শৃতমেরণ্ডমূলেন বালবিল্বেন বা পুনঃ| |৩৯|
| विबद्धवातवर्चास्तु बहुशूलप्रवाहिकः||३७|| सरक्तपिच्छस्तृष्णार्तः क्षीरसौहित्यमर्हति| यमकस्योपरि क्षीरं धारोष्णं वा प्रयोजयेत्||३८|| शृतमेरण्डमूलेन बालबिल्वेन वा पुनः| |३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Ame savedane mustA kShIram (39-40) · Śloka 40
| পযস্যুত্ক্বাথ্য মুস্তানাং বিংশতিং ত্রিগুণেঽম্ভসি||৩৯|| ক্ষীরাবশিষ্টং তত্পীতং হন্যাদামং সবেদনম্| |৪০|
| पयस्युत्क्वाथ्य मुस्तानां विंशतिं त्रिगुणेऽम्भसि||३९|| क्षीरावशिष्टं तत्पीतं हन्यादामं सवेदनम्| |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cirakAlapravAhikAyAM pippalIcUrNaM marIcacUrNaM ca (40-41) · Śloka 41
| পিপ্পল্যাঃ পিবতঃ সূক্ষ্মং রজো মরিচজন্ম বা||৪০|| চিরকালানুষক্তাঽপি নশ্যত্যাশু প্রবাহিকা| |৪১|
| पिप्पल्याः पिबतः सूक्ष्मं रजो मरिचजन्म वा||४०|| चिरकालानुषक्ताऽपि नश्यत्याशु प्रवाहिका| |४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nirAmashUlAdau sakShAraM ghRutam (41-42) · Śloka 42
| নিরামরূপং শূলার্তং লঙ্ঘনাদ্যৈশ্চ কর্ষিতম্||৪১|| রূক্ষকোষ্ঠমপেক্ষ্যাগ্নিং সক্ষারং পাযযেদ্ ঘৃতম্| |৪২|
| निरामरूपं शूलार्तं लङ्घनाद्यैश्च कर्षितम्||४१|| रूक्षकोष्ठमपेक्ष्याग्निं सक्षारं पाययेद् घृतम्| |४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nirAmashUlAdau dadhyAditailam (42-43) · Śloka 43
| সিদ্ধং দধিসুরামণ্ডে দশমূলস্য চাম্ভসি||৪২|| সিন্ধূত্থপঞ্চকোলাভ্যাং তৈলং সদ্যোর্তিনাশনম্| |৪৩|
| सिद्धं दधिसुरामण्डे दशमूलस्य चाम्भसि||४२|| सिन्धूत्थपञ्चकोलाभ्यां तैलं सद्योर्तिनाशनम्| |४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nirAmashUlAdau shuNThyAditailam (43-44) · Śloka 44
| ষড্ভিঃ শুণ্ঠ্যাঃ পলৈর্দ্বাভ্যাং দ্বাভ্যাং গ্রন্থ্যগ্নিসৈন্ধবাত্||৪৩|| তৈলপ্রস্থং পচেদ্দধ্না নিঃসারকরুজাপহম্| |৪৪|
| षड्भिः शुण्ठ्याः पलैर्द्वाभ्यां द्वाभ्यां ग्रन्थ्यग्निसैन्धवात्||४३|| तैलप्रस्थं पचेद्दध्ना निःसारकरुजापहम्| |४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nirAmashUlAdau mAMsadugdhAjyam (44-45) · Śloka 45
| একতো মাংসদুগ্ধাজ্যং পুরীষগ্রহশূলজিত্||৪৪|| পানানুবাসনাভ্যঙ্গপ্রযুক্তং তৈলমেকতঃ| তদ্ধি বাতজিতামগ্র্যং শূলং চ বিগুণোঽনিলঃ||৪৫||
| एकतो मांसदुग्धाज्यं पुरीषग्रहशूलजित्||४४|| पानानुवासनाभ्यङ्गप्रयुक्तं तैलमेकतः| तद्धि वातजितामग्र्यं शूलं च विगुणोऽनिलः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nirAmashUlAdau pAnAdiprayuktaM tailaM shreShTham, shreShThatve kAraNam (46-47) · Śloka 47
বাযোর্বৈগুণ্যে কোপে ধাতুক্ষয এবাত্র হেতুঃ| অত এবাহ ধাত্বন্তরোপমর্দেদ্ধশ্চলো ব্যাপী স্বধামগঃ| তৈলং মন্দানলস্যাপি যুক্ত্যা শর্মকরং পরম্||৪৬|| বায্বাশযে সতৈলে হি বিম্বিসী নাবতিষ্ঠতে| |৪৭|
वायोर्वैगुण्ये कोपे धातुक्षय एवात्र हेतुः| अत एवाह धात्वन्तरोपमर्देद्धश्चलो व्यापी स्वधामगः| तैलं मन्दानलस्यापि युक्त्या शर्मकरं परम्||४६|| वाय्वाशये सतैले हि बिम्बिसी नावतिष्ठते| |४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shreShThatve kAraNantarAni (47) · Śloka 47
ক্ষীণে মলে স্বাযতনচ্যুতেষু দোষান্তরেষ্বীরণ একবীরে| কো নিষ্টনন্প্রাণিতি কোষ্ঠশূলী নান্তর্বহিস্তৈলপরো যদি স্যাত্||৪৭||
क्षीणे मले स्वायतनच्युतेषु दोषान्तरेष्वीरण एकवीरे| को निष्टनन्प्राणिति कोष्ठशूली नान्तर्बहिस्तैलपरो यदि स्यात्||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gudashUlaBraMshayorGRutam (48-49) · Śloka 49
| গুদরুগ্ভ্রংশযোর্যুঞ্জ্যাত্সক্ষীরং সাধিতং হবিঃ||৪৮|| রসে কোলাম্লচাঙ্গের্যোর্দধ্নি পিষ্টে চ নাগরে| |৪৯|
| गुदरुग्भ्रंशयोर्युञ्ज्यात्सक्षीरं साधितं हविः||४८|| रसे कोलाम्लचाङ्गेर्योर्दध्नि पिष्टे च नागरे| |४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gudashUlaBraMshayoranyadghRutam (49-50) · Śloka 50
তৈরেব চাম্লৈঃ সংযোজ্য সিদ্ধং সুশ্লক্ষ্ণকল্কিতৈঃ||৪৯|| ধান্যোষণবিডাজাজীপঞ্চকোলকদাডিমৈঃ| |৫০|
तैरेव चाम्लैः संयोज्य सिद्धं सुश्लक्ष्णकल्कितैः||४९|| धान्योषणबिडाजाजीपञ्चकोलकदाडिमैः| |५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gudashUlaBraMshayorsnehabastiH (50-51) · Śloka 51
| যোজযেত্স্নেহবস্তিং বা দশমূলেন সাধিতম্||৫০|| শঠীশতাহ্বাকুষ্ঠৈর্বা বচযা চিত্রকেণ বা| |৫১|
| योजयेत्स्नेहबस्तिं वा दशमूलेन साधितम्||५०|| शठीशताह्वाकुष्ठैर्वा वचया चित्रकेण वा| |५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pravAhaNAdau anuvAsanam (51-52) · Śloka 52
| প্রবাহণে গুদভ্রংশে মূত্রাঘাতে কটিগ্রহে||৫১|| মধুরাম্লৈঃ শৃতং তৈলং ঘৃতং বাঽপ্যনুবাসনম্| |৫২|
| प्रवाहणे गुदभ्रंशे मूत्राघाते कटिग्रहे||५१|| मधुराम्लैः शृतं तैलं घृतं वाऽप्यनुवासनम्| |५२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gudaBraMSe~antaHpraveSaH goH PaNAbandhaH (52-53) · Śloka 53
| প্রবেশযেহ্গুদং ধ্বস্তমভ্যক্তং স্বেদিতং মৃদু||৫২|| কুর্যাচ্চ গোঃফণাবন্ধং মধ্যচ্ছিদ্রেণ চর্মণা| |৫৩|
| प्रवेशयेह्गुदं ध्वस्तमभ्यक्तं स्वेदितं मृदु||५२|| कुर्याच्च गोःफणाबन्धं मध्यच्छिद्रेण चर्मणा| |५३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gudaBraMSe pa~jcamUlAditailam (53-54) · Śloka 54
| পঞ্চমূলস্য মহতঃ ক্বাথং ক্ষীরে বিপাচযেত্||৫৩|| উন্দুরং চান্ত্ররহিতং তেন বাতঘ্নকল্কবত্| তৈলং পচেদ্গুদভ্রংশং পানাভ্যঙ্গেন তজ্জযেত্||৫৪||
| पञ्चमूलस्य महतः क्वाथं क्षीरे विपाचयेत्||५३|| उन्दुरं चान्त्ररहितं तेन वातघ्नकल्कवत्| तैलं पचेद्गुदभ्रंशं पानाभ्यङ्गेन तज्जयेत्||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre sAme la~gghanam (55) · Śloka 55
পৈত্তে তু সামে তীক্ষ্ণোষ্ণবর্জ্যং প্রাগিব লঙ্ঘনম্| |৫৫|
पैत्ते तु सामे तीक्ष्णोष्णवर्ज्यं प्रागिव लङ्घनम्| |५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre sAme pAnIyam, annam (55-56) · Śloka 56
| তৃড্বান্ পিবেত্ ষডঙ্গাম্বু সভূনিম্বং সসারিবম্||৫৫|| পেযাদি ক্ষুধিতস্যান্নমগ্নিসন্ধুক্ষণং হিতম্| বৃহত্যাদিগণাভীরুদ্বিবলাশূর্পপর্ণিভিঃ||৫৬||
| तृड्वान् पिबेत् षडङ्गाम्बु सभूनिम्बं ससारिवम्||५५|| पेयादि क्षुधितस्यान्नमग्निसन्धुक्षणं हितम्| बृहत्यादिगणाभीरुद्विबलाशूर्पपर्णिभिः||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre sAme kuTajAdicUrNam, pAThAdicUrNam, ativiShAbilvAdikvAthaH, ativiShAmUrvAdikvAthaH, ativiShAshuNThyAdikvAthaH (57-59) · Śloka 59
পাযযেদনুবন্ধে তু সক্ষৌদ্রং তণ্ডুলাম্ভসা| কটুজস্য ফলং পিষ্টং সবল্কং সঘুণপ্রিযম্||৫৭|| পাঠাবত্সকবীজত্বগ্দার্বীগ্রন্থিকশুণ্ঠি বা| ক্বাথং বাঽতিবিষাবিল্ববত্সকোদীচ্যমুস্তজম্||৫৮|| অথবাঽতিবিষামূর্বানিশেন্দ্রযবতার্ক্ষ্যজম্| সমধ্বতিবিষাশুণ্ঠীমুস্তেন্দ্রযবকট্ফলম্||৫৯||
पाययेदनुबन्धे तु सक्षौद्रं तण्डुलाम्भसा| कटुजस्य फलं पिष्टं सवल्कं सघुणप्रियम्||५७|| पाठावत्सकबीजत्वग्दार्वीग्रन्थिकशुण्ठि वा| क्वाथं वाऽतिविषाबिल्ववत्सकोदीच्यमुस्तजम्||५८|| अथवाऽतिविषामूर्वानिशेन्द्रयवतार्क्ष्यजम्| समध्वतिविषाशुण्ठीमुस्तेन्द्रयवकट्फलम्||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre sAme vatsakabIjakvAthaH, mustAkvAthaH, shAlmalIvRuntakvAthaH (60-61) · Śloka 61
পলং বত্সকবীজস্য শ্রপযিত্বা রসং পিবেত্| যো রসাশী জযেচ্ছীঘ্রং স পৈত্তং জঠরামযম্||৬০|| মুস্তাকষাযমেবং বা পিবেন্মধুসমাযুতম্| সক্ষৌদ্রং শাল্মলীবৃন্তকষাযং বা হিমাহ্বযম্||৬১||
पलं वत्सकबीजस्य श्रपयित्वा रसं पिबेत्| यो रसाशी जयेच्छीघ्रं स पैत्तं जठरामयम्||६०|| मुस्ताकषायमेवं वा पिबेन्मधुसमायुतम्| सक्षौद्रं शाल्मलीवृन्तकषायं वा हिमाह्वयम्||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre sAme kirAtatiktakAdicUrNam, kaTa~gkaTeryAdi cUrNam, tilAdicUrNam, nAgarAdicUrNam (62-64) · Śloka 64
কিরাততিক্তকং মুস্তং বত্সকং সরসাঞ্জনম্| কটঙ্কটেরী হ্রীবেরং বিল্বমধ্যং দুরালভা||৬২|| তিলা মোচরসং রোধ্নং সমঙ্গা কমলোত্পলম্| নাগরং ধাতকীপুষ্পং দাডিমস্য ত্বগুত্পলম্||৬৩|| অর্ধশ্লোকৈঃ স্মৃতা যোগাঃ সক্ষৌদ্রাস্তণ্ডুলাম্বুনা| |৬৪|
किराततिक्तकं मुस्तं वत्सकं सरसाञ्जनम्| कटङ्कटेरी ह्रीबेरं बिल्वमध्यं दुरालभा||६२|| तिला मोचरसं रोध्नं समङ्गा कमलोत्पलम्| नागरं धातकीपुष्पं दाडिमस्य त्वगुत्पलम्||६३|| अर्धश्लोकैः स्मृता योगाः सक्षौद्रास्तण्डुलाम्बुना| |६४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre pakve nishAdikvAthaH (64) · Śloka 64
| নিশেন্দ্রযবরোধ্নৈলাক্বাথঃ পক্বাতিসারজিত্||৬৪||
| निशेन्द्रयवरोध्नैलाक्वाथः पक्वातिसारजित्||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre pakve rodhrAdigaNakvAthaH, ambaShThAdigaNakvAthaH, priya~ggvAdigaNakvAthaH (65) · Śloka 65
রোধ্রাম্বষ্ঠাপ্রিযঙ্গ্বাদিগণাংস্তদ্বত্ পৃথক্ পিবেত্| |৬৫|
रोध्राम्बष्ठाप्रियङ्ग्वादिगणांस्तद्वत् पृथक् पिबेत्| |६५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre pakve peyAvilepI khalAH (65-66) · Śloka 66
| কট্বঙ্গবল্কযষ্ট্যাহ্বফলিনীদাডিমঙ্কুরৈঃ||৬৫|| পেযাবিলেপীখলকান্ কুর্যাত্সদধিদাডিমান্| তদ্বদ্দধিত্থবিল্বাম্রজম্বুমধ্যৈঃ প্রকল্পযেত্||৬৬||
| कट्वङ्गवल्कयष्ट्याह्वफलिनीदाडिमङ्कुरैः||६५|| पेयाविलेपीख़लकान् कुर्यात्सदधिदाडिमान्| तद्वद्दधित्थबिल्वाम्रजम्बुमध्यैः प्रकल्पयेत्||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre pakve ajApayaH, virecanam (67) · Śloka 67
অজাপযঃ প্রযোক্তব্যং নিরামে, তেন চেচ্ছমঃ| দোষাধিক্যান্ন জাযেত বলিনং তং বিরেচযেত্||৬৭||
अजापयः प्रयोक्तव्यं निरामे, तेन चेच्छमः| दोषाधिक्यान्न जायेत बलिनं तं विरेचयेत्||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre pakve virekArtham palAshaPalakvAthaH (68-69) · Śloka 69
ব্যত্যাসেন শকৃদ্রক্তমুপবেশ্যেত যোঽপি বা| পলাশফলনির্যূহং যুক্তং বা পযসা পিবেত্||৬৮|| ততোঽনু কোষ্ণং পাতব্যং ক্ষীরমেব যথাবলম্| প্রবাহিতে তেন মলে প্রশাম্যত্যুদরমযঃ||৬৯||
व्यत्यासेन शकृद्रक्तमुपवेश्येत योऽपि वा| पलाशफलनिर्यूहं युक्तं वा पयसा पिबेत्||६८|| ततोऽनु कोष्णं पातव्यं क्षीरमेव यथाबलम्| प्रवाहिते तेन मले प्रशाम्यत्युदरमयः||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre pakve trAyamANAkvAthaH (70) · Śloka 70
পলাশবত্প্রযোজ্যা বা ত্রাযমাণা বিশোধনী| |৭০|
पलाशवत्प्रयोज्या वा त्रायमाणा विशोधनी| |७०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre pakve anuvAsanam (70-71) · Śloka 71
| সংসর্গ্যাং ক্রিযমাণাযাং শূলং যদ্যনুবর্ততে||৭০|| স্রুতদোষস্য তং শীঘ্রং যথাবহ্ন্যনুবাসযেত্| |৭১|
| संसर्ग्यां क्रियमाणायां शूलं यद्यनुवर्तते||७०|| स्रुतदोषस्य तं शीघ्रं यथावह्न्यनुवासयेत्| |७१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre pakve anuvAsanaghRutam (71-72) · Śloka 72
| শতপুষ্পাবরীভ্যাং চ বিল্বেন মধুকেন চ||৭১|| তৈলপাদং পযোযুক্তং পক্বমন্বাসনং ঘৃতম্| |৭২|
| शतपुष्पावरीभ्यां च बिल्वेन मधुकेन च||७१|| तैलपादं पयोयुक्तं पक्वमन्वासनं घृतम्| |७२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre pakve picCAbastiH (72) · Śloka 72
| অশান্তাবিত্যতীসারে পিচ্ছাবস্তিঃ পরং হিতঃ||৭২||
| अशान्तावित्यतीसारे पिच्छाबस्तिः परं हितः||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre pakve picCAbastyarthaM dravyaM vidhistatPalaM ca (73-76) · Śloka 76
পরিবেষ্ট্য কুশৈরাদ্রৈরার্দ্রবৃন্তানি শাল্মলেঃ| কৃষ্ণমৃত্তিকযাঽঽলিপ্য স্বেদযেদ্গোমযাগ্নিনা||৭৩|| মৃচ্ছোষে তানি সঙ্ক্ষুদ্য তত্পিণ্ডং মুষ্টিসম্মিতম্| মর্দযেত্পযসঃ প্রস্থে পূতেনাস্থাপযেত্ততঃ||৭৪|| নতযষ্ট্যাহ্বকল্কাজ্যক্ষৌদ্রতৈলবতাঽনু চ| স্নাতো ভুঞ্জীত পযসা জাঙ্গলেন রসেন বা||৭৫|| পিত্তাতিসারজ্বরশোফগুল্ম সমীরণাস্রগ্রহণীবিকারান্| জযত্যযং শীঘ্রমতিপ্রবৃত্তিং বিরেচনাস্থাপনযোশ্চ বস্তিঃ||৭৬||
परिवेष्ट्य कुशैराद्रैरार्द्रवृन्तानि शाल्मलेः| कृष्णमृत्तिकयाऽऽलिप्य स्वेदयेद्गोमयाग्निना||७३|| मृच्छोषे तानि सङ्क्षुद्य तत्पिण्डं मुष्टिसम्मितम्| मर्दयेत्पयसः प्रस्थे पूतेनास्थापयेत्ततः||७४|| नतयष्ट्याह्वकल्काज्यक्षौद्रतैलवताऽनु च| स्नातो भुञ्जीत पयसा जाङ्गलेन रसेन वा||७५|| पित्तातिसारज्वरशोफगुल्म समीरणास्रग्रहणीविकारान्| जयत्ययं शीघ्रमतिप्रवृत्तिं विरेचनास्थापनयोश्च बस्तिः||७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre pakve kuTajaPANitam (77) · Śloka 77
ফাণিতং কুটজোত্থং চ সর্বাতীসারনাশনম্| বত্সকাদিসমাযুক্তং সাম্বষ্ঠাদি সমাক্ষিকম্||৭৭||
फाणितं कुटजोत्थं च सर्वातीसारनाशनम्| वत्सकादिसमायुक्तं साम्बष्ठादि समाक्षिकम्||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre cirotthitAdau puTapAkAH (78) · Śloka 78
নীরুঙ্নিরামং দীপ্তাগ্নেরপি সাস্রং চিরোত্থিতম্| নানাবর্ণমতীসারং পুটপাকৈরুপাচরেত্||৭৮||
नीरुङ्निरामं दीप्ताग्नेरपि सास्रं चिरोत्थितम्| नानावर्णमतीसारं पुटपाकैरुपाचरेत्||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre dIrghavRuntapuTapAkaH (79-80) · Śloka 80
ত্বক্পিণ্ডাদ্দীর্ঘবৃন্তস্য শ্রীপর্ণীপত্রসংবৃতাত্| মৃল্লিপ্তাদগ্নিনা স্বিন্নাদ্রসং নিষ্পীডিতং হিমম্||৭৯|| অতীসারী পিবেদ্যুক্তং মধুনা সিতযাঽথবা| |৮০|
त्वक्पिण्डाद्दीर्घवृन्तस्य श्रीपर्णीपत्रसंवृतात्| मृल्लिप्तादग्निना स्विन्नाद्रसं निष्पीडितं हिमम्||७९|| अतीसारी पिबेद्युक्तं मधुना सितयाऽथवा| |८०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre kShIridrumapuTapAkAH, kaTva~ggayogaH (80-81) · Śloka 81
| এবং ক্ষীরিদ্রুমত্বগ্ভিস্তত্প্ররোহৈশ্চ কল্পযেত্||৮০|| কট্বঙ্গত্বগ্ঘৃতযুতা স্বেদিতা সলিলোষ্মণা| সক্ষৌদ্রা হন্ত্যতীসারং বলবন্তমপি দ্রুতম্||৮১||
| एवं क्षीरिद्रुमत्वग्भिस्तत्प्ररोहैश्च कल्पयेत्||८०|| कट्वङ्गत्वग्घृतयुता स्वेदिता सलिलोष्मणा| सक्षौद्रा हन्त्यतीसारं बलवन्तमपि द्रुतम्||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisare nidAnalakShaNe, padmotpalAdishRutaM CAgapayaH, pAne Bojane gudasecane ca (82-84) · Śloka 84
পিত্তাতিসারী সেবেত পিত্তলান্যেব যঃ পুনঃ| রক্তাতিসারং কুরুতে তস্য পিত্তং সতৃড্জ্বরম্||৮২|| দারুণং গুদপাকং চ তত্র ছাগং পযো হিতম্| পদ্মোত্পলসমঙ্গাভিঃ শৃতং মোচরসেন চ||৮৩|| সারিবাযষ্টিরোধ্রৈর্বা প্রসবৈর্বা বটাদিজৈঃ| সক্ষৌদ্রশর্করং পানে ভোজনে গুদসেচনে||৮৪||
पित्तातिसारी सेवेत पित्तलान्येव यः पुनः| रक्तातिसारं कुरुते तस्य पित्तं सतृड्ज्वरम्||८२|| दारुणं गुदपाकं च तत्र छागं पयो हितम्| पद्मोत्पलसमङ्गाभिः शृतं मोचरसेन च||८३|| सारिवायष्टिरोध्रैर्वा प्रसवैर्वा वटादिजैः| सक्षौद्रशर्करं पाने भोजने गुदसेचने||८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAre pAnAdau rasayUShAdayo~anamlAH, kAshmaryaPalayUShaH (85) · Śloka 85
তদ্বদ্রসাদযোঽনম্লাঃ সাজ্যাঃ পানান্নযোর্হিতাঃ| কাশ্মর্যফলযূষশ্চ কিঞ্চিদম্লঃ সশর্করঃ||৮৫||
तद्वद्रसादयोऽनम्लाः साज्याः पानान्नयोर्हिताः| काश्मर्यफलयूषश्च किञ्चिदम्लः सशर्करः||८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAre peyA, navanItaM prAgBaktam (86-87) · Śloka 87
পযস্যর্ধোদকে ছাগে হ্রীবেরোত্পলনাগরৈঃ| পেযা রক্তাতিসারঘ্নী পৃশ্নিপর্ণীরসান্বিতা||৮৬|| প্রাগ্ভক্তং নবনীতং বা লিহ্যান্মধুসিতাযুতম্| |৮৭|
पयस्यर्धोदके छागे ह्रीबेरोत्पलनागरैः| पेया रक्तातिसारघ्नी पृश्निपर्णीरसान्विता||८६|| प्राग्भक्तं नवनीतं वा लिह्यान्मधुसितायुतम्| |८७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAre AjaM mArgaM vA raktam, kShIrodbhavaM ghRutam (87-88) · Śloka 88
| বলিন্যস্রেঽস্রমেবাজং মার্গং বা ঘৃতভর্জিতম্||৮৭|| ক্ষীরানুপানং ক্ষীরাশী ত্র্যহং ক্ষীরোদ্ভবং ঘৃতম্| কপিঞ্জলরসাশী বা লিহন্নারোগ্যমশ্রুতে||৮৮||
| बलिन्यस्रेऽस्रमेवाजं मार्गं वा घृतभर्जितम्||८७|| क्षीरानुपानं क्षीराशी त्र्यहं क्षीरोद्भवं घृतम्| कपिञ्जलरसाशी वा लिहन्नारोग्यमश्रुते||८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAre shatAvarIkalkaH (89) · Śloka 89
পীত্বা শতাবরীকল্কং ক্ষীরেণ ক্ষীরভোজনঃ| রক্তাতিসারং হন্ত্যাশু তযা বা সাধিতং ঘৃতম্||৮৯||
पीत्वा शतावरीकल्कं क्षीरेण क्षीरभोजनः| रक्तातिसारं हन्त्याशु तया वा साधितं घृतम्||८९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAre lAkShAdisiddhaM ghRutam (90-91) · Śloka 91
লাক্ষানাগরবৈদেহীকটুকাদার্বিবল্কলৈঃ| সর্পিঃ সেন্দ্রযবৈঃ সিদ্ধং পেযামণ্ডাবচারিতম্||৯০|| অতীসারং জযেচ্ছীঘ্রং ত্রিদোষমপি দারুণম্| |৯১|
लाक्षानागरवैदेहीकटुकादार्विवल्कलैः| सर्पिः सेन्द्रयवैः सिद्धं पेयामण्डावचारितम्||९०|| अतीसारं जयेच्छीघ्रं त्रिदोषमपि दारुणम्| |९१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAre kRuShNamRudAdikam, priya~ggukalkaH (91-92) · Śloka 92
| কৃষ্ণমৃচ্ছঙ্খযষ্ট্যাহ্বক্ষৌদ্রাসৃক্তণ্ডুলোদকম্||৯১|| জযত্যস্রং প্রিযঙ্গুশ্চ তণ্ডুলাম্বুমধুপ্লুতা| |৯২|
| कृष्णमृच्छङ्ख़यष्ट्याह्वक्षौद्रासृक्तण्डुलोदकम्||९१|| जयत्यस्रं प्रियङ्गुश्च तण्डुलाम्बुमधुप्लुता| |९२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAre kRuShNatilakalkaH (92-93) · Śloka 93
| কল্কস্তিলানাং কৃষ্ণানাং শর্করাপাঞ্চভাগিকঃ||৯২|| ওজেন পযসা পীতঃ সদ্যো রক্তং নিযচ্ছতি| |৯৩|
| कल्कस्तिलानां कृष्णानां शर्करापाञ्चभागिकः||९२|| ओजेन पयसा पीतः सद्यो रक्तं नियच्छति| |९३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAre candanakalkaH (93-94) · Śloka 94
| পীত্বা সশর্করাক্ষৌদ্রং চন্দনং তণ্ডুলাম্বুনা||৯৩|| দাহতৃষ্ণাপ্রমোহেভ্যো রক্তস্রাবাচ্চ মুচ্যতে| |৯৪|
| पीत्वा सशर्कराक्षौद्रं चन्दनं तण्डुलाम्बुना||९३|| दाहतृष्णाप्रमोहेभ्यो रक्तस्रावाच्च मुच्यते| |९४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAre gudadAhapAkayoH seka lepAH (94) · Śloka 94
| গুদস্য দাহে পাকে বা সেকলেপা হিতা হিমাঃ||৯৪||
| गुदस्य दाहे पाके वा सेकलेपा हिता हिमाः||९४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAre sashUlaraktAdau picCAbastiH (95-96) · Śloka 96
অল্পাল্পং বহুশো রক্তং সশূলমুপবেশ্যতে| যদা বিবদ্ধো বাযুশ্চ কৃচ্ছ্রাচ্চরতি বা ন বা||৯৫|| পিচ্ছাবস্তিং তদা তস্য পূর্বোক্তমুপকল্পযেত্| |৯৬|
अल्पाल्पं बहुशो रक्तं सशूलमुपवेश्यते| यदा विबद्धो वायुश्च कृच्छ्राच्चरति वा न वा||९५|| पिच्छाबस्तिं तदा तस्य पूर्वोक्तमुपकल्पयेत्| |९६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAre shiMshipAdikvAthasya picCAbastiH (96-98) · Śloka 98
| পল্লবান্ জর্জরীকৃত্য শিংশিপাকোবিদারযোঃ||৯৬|| পচেদ্যবাংশ্চ স ক্বাথো ঘৃতক্ষীরসমন্বিতঃ| পিচ্ছাস্রুতৌ গুদভ্রংশে প্রবাহণরুজাসু চ||৯৭|| পিচ্ছাবস্তিঃ প্রযোক্তব্যঃ ক্ষতক্ষীণবলাবহঃ| |৯৮|
| पल्लवान् जर्जरीकृत्य शिंशिपाकोविदारयोः||९६|| पचेद्यवांश्च स क्वाथो घृतक्षीरसमन्वितः| पिच्छास्रुतौ गुदभ्रंशे प्रवाहणरुजासु च||९७|| पिच्छाबस्तिः प्रयोक्तव्यः क्षतक्षीणबलावहः| |९८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAre anuvAsanArthaM ghRutam (98) · Śloka 98
| প্রপৌণ্ডরীকসিদ্ধেন সর্পিষা চানুবাসনম্||৯৮||
| प्रपौण्डरीकसिद्धेन सर्पिषा चानुवासनम्||९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAre shatAvarIghRutalehaH (99) · Śloka 99
রক্তং বিট্সহিতং পূর্বং পশ্চাদ্বা যোঽতিসার্যতে| শতাবরীঘৃতং তস্য লেহার্থমুপকল্পযেত্||৯৯||
रक्तं विट्सहितं पूर्वं पश्चाद्वा योऽतिसार्यते| शतावरीघृतं तस्य लेहार्थमुपकल्पयेत्||९९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAre navanItasharkarAmadhuyogaH (100) · Śloka 100
শর্করার্ধাংশকং লীঢং নবনীতং নবোদ্ধৃতম্| ক্ষৌদ্রপাদং জযেচ্ছীঘ্রং তং বিকারং হিতাশিনঃ||১০০||
शर्करार्धांशकं लीढं नवनीतं नवोद्धृतम्| क्षौद्रपादं जयेच्छीघ्रं तं विकारं हिताशिनः||१००||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAre nyagrodhAdighRutam (101-102) · Śloka 102
ন্যগ্রোধোদুম্বরাশ্বত্থশুঙ্গানাপোথ্য বাসযেত্| অহোরাত্রং জলে তপ্তে ঘৃতং তেনাম্ভসা পচেত্||১০১|| তদর্ধশর্করাযুক্তং লেহযেত্ক্ষৌদ্রপাদিকম্| অধো বা যদি বাঽযূর্ধ্বং যস্য রক্তং প্রবর্ততে||১০২||
न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थशुङ्गानापोथ्य वासयेत्| अहोरात्रं जले तप्ते घृतं तेनाम्भसा पचेत्||१०१|| तदर्धशर्करायुक्तं लेहयेत्क्षौद्रपादिकम्| अधो वा यदि वाऽयूर्ध्वं यस्य रक्तं प्रवर्तते||१०२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmAtisAre vAtoktaM pAcanam, bilvAdikvAthaH, vacAdikvAthaH, pippalImUlAdikvAthaH (103-105) · Śloka 105
শ্লেষ্মাতিসারে বাতোক্তং বিশেষাদামপাচনম্| কর্তব্যমনুবন্ধেঽস্য পিবেত্পক্ত্বাঽগ্নিদীপনম্||১০৩|| বিল্বকর্কটিকামুস্তপ্রাণদাবিশ্বভেষজম্| বচাবিডঙ্গভূতীকধানকামরদারু বা||১০৪|| অথবা পিপ্পলীমূলপিপ্পলীদ্বযচিত্রকম্| |১০৫|
श्लेष्मातिसारे वातोक्तं विशेषादामपाचनम्| कर्तव्यमनुबन्धेऽस्य पिबेत्पक्त्वाऽग्निदीपनम्||१०३|| बिल्वकर्कटिकामुस्तप्राणदाविश्वभेषजम्| वचाविडङ्गभूतीकधानकामरदारु वा||१०४|| अथवा पिप्पलीमूलपिप्पलीद्वयचित्रकम्| |१०५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmAtisAre pAThAdikvAthaScUrNaM vA (105-106) · Śloka 106
| পাঠাগ্নিবত্সকগ্রন্থিতিক্তাশুণ্ঠীবচাভযাঃ||১০৫|| ক্বথিতা যদি বা পিষ্টাঃ শ্লেষ্মাতীসারভেষজম্| |১০৬|
| पाठाग्निवत्सकग्रन्थितिक्ताशुण्ठीवचाभयाः||१०५|| क्वथिता यदि वा पिष्टाः श्लेष्मातीसारभेषजम्| |१०६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmAtisAre sauvarcalAdi cUrNam (106-107) · Śloka 107
| সৌবর্চলবচাব্যোষহিঙ্গুপ্রতিবিষাভযাঃ||১০৬|| পিবেচ্ছ্লেষ্মাতিসারার্তশ্চূর্ণিতাঃ কোষ্ণবারিণা| |১০৭|
| सौवर्चलवचाव्योषहिङ्गुप्रतिविषाभयाः||१०६|| पिबेच्छ्लेष्मातिसारार्तश्चूर्णिताः कोष्णवारिणा| |१०७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmAtisAre kapitthAdilehaH, kaTPalalehaH (107-108) · Śloka 108
| মধ্যং লীঢ্বা কপিত্থস্য সব্যোষক্ষৌদ্রশর্করম্||১০৭|| কট্ফলং মধুযুক্তং বা মুচ্যতে জঠরামযাত্| |১০৮|
| मध्यं लीढ्वा कपित्थस्य सव्योषक्षौद्रशर्करम्||१०७|| कट्फलं मधुयुक्तं वा मुच्यते जठरामयात्| |१०८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmAtisAre kaNAlehaH, takrapAnam, bAlabilvAni (108-109) · Śloka 109
| কণাং মধুযুতাং লীঢ্বা তক্রং পীত্বা সচিত্রকম্||১০৮|| ভুক্ত্বা বা বালবিল্বানি ব্যপোহত্যুদরামযম্| |১০৯|
| कणां मधुयुतां लीढ्वा तक्रं पीत्वा सचित्रकम्||१०८|| भुक्त्वा वा बालबिल्वानि व्यपोहत्युदरामयम्| |१०९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmAtisAre pAThAdicUrNam (109-110) · Śloka 110
| পাঠামোচরসাম্ভোদধাতকীবিল্বনাগরম্||১০৯|| সুকৃচ্ছ্রমপ্যতীসারং গুডতক্রেণ নাশযেত্| |১১০|
| पाठामोचरसाम्भोदधातकीबिल्वनागरम्||१०९|| सुकृच्छ्रमप्यतीसारं गुडतक्रेण नाशयेत्| |११०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmAtisAre kapitthAShTakam (110-113) · Śloka 113
| যবানীপিপ্পলীমূলচাতুর্জাতকনাগরৈঃ||১১০|| মরীচাগ্নিজলাজাজীধান্যসৌবর্চলৈঃ *সমৈঃ| *বৃষাম্লধাতকীকৃষ্ণাবিল্বদাডিমদীপ্যকৈঃ||১১১|| ত্রিগুণৈঃ ষড্গুণসিতৈঃ *কপিত্থাষ্টগুণৈঃ কৃতঃ| চূর্ণোঽতীসারগ্রহণীক্ষযগুল্মগলামযান্||১১২|| কাসশ্বাসাগ্নিসাদার্শঃপীনসারোচকান্ জযেত্| |১১৩|
| यवानीपिप्पलीमूलचातुर्जातकनागरैः||११०|| मरीचाग्निजलाजाजीधान्यसौवर्चलैः *समैः| *वृषाम्लधातकीकृष्णाबिल्वदाडिमदीप्यकैः||१११|| त्रिगुणैः षड्गुणसितैः *कपित्थाष्टगुणैः कृतः| चूर्णोऽतीसारग्रहणीक्षयगुल्मगलामयान्||११२|| कासश्वासाग्निसादार्शःपीनसारोचकान् जयेत्| |११३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmAtisAre dADimAShTakam (113-115) · Śloka 115
| কর্ষোন্মিতা তবক্ষীরী চাতুর্জাতং দ্বিকার্ষিকম্||১১৩|| যবানীধান্যকাজাজীগ্রন্থিব্যোষং পলাংশকম্| পলানি দাডিমাদষ্টৌ সিতাযাশ্চৈকতঃ কৃতঃ||১১৪|| গুণৈঃ কপিত্থাষ্টকবচ্চূর্ণোঽযং দাডিমাষ্টকঃ| ভোজ্যো বাতাতিসারোক্তৈর্যথাবস্থং খলাদিভিঃ||১১৫||
| कर्षोन्मिता तवक्षीरी चातुर्जातं द्विकार्षिकम्||११३|| यवानीधान्यकाजाजीग्रन्थिव्योषं पलांशकम्| पलानि दाडिमादष्टौ सितायाश्चैकतः कृतः||११४|| गुणैः कपित्थाष्टकवच्चूर्णोऽयं दाडिमाष्टकः| भोज्यो वातातिसारोक्तैर्यथावस्थं ख़लादिभिः||११५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmAtisAre khalaH (116) · Śloka 116
সবিডঙ্গঃ সমরিচঃ সকপিত্থঃ সনাগরঃ| চাঙ্গেরীতক্রকোলাম্লঃ খলঃ শ্লেষ্মাতিসারজিত্||১১৬||
सविडङ्गः समरिचः सकपित्थः सनागरः| चाङ्गेरीतक्रकोलाम्लः ख़लः श्लेष्मातिसारजित्||११६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmAtisAre kShINekaPe amlAdighRutam (117) · Śloka 117
ক্ষীণে শ্লেষ্মণি পূর্বোক্তমম্লং লাক্ষাদি ষট্পলম্| পুরাণং বা ঘৃতং দদ্যাদ্যবাগূমণ্ডমিশ্রিতম্||১১৭||
क्षीणे श्लेष्मणि पूर्वोक्तमम्लं लाक्षादि षट्पलम्| पुराणं वा घृतं दद्याद्यवागूमण्डमिश्रितम्||११७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPavAtAdhike picCAbastiH (118-119) · Śloka 119
বাতশ্লেষ্মবিবন্ধে বা স্রবত্যতি কফেঽপি বা| শূলে প্রবাহিকাযাং বা পিচ্ছাবস্তিঃ প্রশস্যতে||১১৮|| বচাবিল্বকণাকুষ্ঠশতাহ্বলবণান্বিতঃ| |১১৯|
वातश्लेष्मविबन्धे वा स्रवत्यति कफेऽपि वा| शूले प्रवाहिकायां वा पिच्छाबस्तिः प्रशस्यते||११८|| वचाबिल्वकणाकुष्ठशताह्वलवणान्वितः| |११९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPavAtAdhike anuvAsanam (119-120) · Śloka 120
| বিল্বতৈলেন তৈলেন বচাদ্যৈঃ সাধিতেন বা||১১৯|| বহুশঃ কফবাতার্তে কোষ্ণেনান্বাসনং হিতম্| |১২০|
| बिल्वतैलेन तैलेन वचाद्यैः साधितेन वा||११९|| बहुशः कफवातार्ते कोष्णेनान्वासनं हितम्| |१२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShINakaPAdau vAyoH prabalatvam, prabalo vAyuH SIghraM cikitsyaH, tridoShANAM cikitsAkramaH (120-122) · Śloka 122
| ক্ষীণে কফে গুদে দীর্ঘকালাতীসারদুর্বলে||১২০|| অনিলঃ প্রবলোঽবশ্যং স্বস্থানস্থঃ প্রজাযতে| স বলী সহসা হন্যাত্তস্মাত্তং ত্বরযা জযেত্||১২১|| বাযোরনন্তরং পিত্তং পিত্তস্যানন্তরং কফম্| জযেত্পূর্বং ত্রযাণাং বা ভবেদ্যো বলবত্তমঃ||১২২||
| क्षीणे कफे गुदे दीर्घकालातीसारदुर्बले||१२०|| अनिलः प्रबलोऽवश्यं स्वस्थानस्थः प्रजायते| स बली सहसा हन्यात्तस्मात्तं त्वरया जयेत्||१२१|| वायोरनन्तरं पित्तं पित्तस्यानन्तरं कफम्| जयेत्पूर्वं त्रयाणां वा भवेद्यो बलवत्तमः||१२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BayashokAtIsArayoScikitsA (123) · Śloka 123
ভীশোকাভ্যামপি চলঃ শীঘ্ড়ং কুপ্যত্যতস্তযোঃ| কার্যা ক্রিযা বাতহরা হর্ষণাশ্বাসনানি চ||১২৩||
भीशोकाभ्यामपि चलः शीघ्ऱं कुप्यत्यतस्तयोः| कार्या क्रिया वातहरा हर्षणाश्वासनानि च||१२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atIsAramuktalakShaNam (9) · Śloka 9
যস্যোচ্চারাদ্বিনা মূত্রং পবনো বা প্রবর্ততে| দীপ্তাগ্নের্লঘুকোষ্ঠস্য শান্তস্তস্যোদরামযঃ||১২৪|| ইতি শ্রীবৈদ্যপতিসিংহগুপ্তসূনুশ্রীমদ্বাগ্ভটবিরচিতা যামষ্টাঙ্গহৃদযসংহিতাযাং চতুর্থে চিকিত্সিত- স্থানেঽতীসারচিকিত্সিতং নাম্ নবমোঽধ্যাযঃ||৯||
यस्योच्चाराद्विना मूत्रं पवनो वा प्रवर्तते| दीप्ताग्नेर्लघुकोष्ठस्य शान्तस्तस्योदरामयः||१२४|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचिता यामष्टाङ्गहृदयसंहितायां चतुर्थे चिकित्सित- स्थानेऽतीसारचिकित्सितं नाम् नवमोऽध्यायः||९||
🔊 Audio coming soon