Adhikarana atIsAracikitsitAdhyAyaH AmAtIsAre pUrvaM la~gghanam (2-1) · Śloka 1
athātō'tīsāracikitsitaṁ vyākhyāsyāmaḥ| iti ha smāhurātrēyādayō maharṣayaḥ| (gadyasūtrē|2| ) atīsārō hi bhūyiṣṭhaṁ bhavatyāmāśayānvayaḥ| hatvā'gniṁ vātajē'pyasmātprāk tasmiṁllaṅghanaṁ hitam||1||
अथातोऽतीसारचिकित्सितं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| ) अतीसारो हि भूयिष्ठं भवत्यामाशयान्वयः| हत्वाऽग्निं वातजेऽप्यस्मात्प्राक् तस्मिंल्लङ्घनं हितम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmAtIsAre vamanam (2) · Śloka 2
śūlānāhaprasēkārtaṁ vāmayēdatisāriṇam| |2|
शूलानाहप्रसेकार्तं वामयेदतिसारिणम्| |२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmAtIsAre upekShaNam (2-3) · Śloka 3
| dōṣāḥ sannicitā yē ca vidagdhāhāramurcchitāḥ||2|| atīsārāya kalpantē tēṣūpēkṣaiva bhēṣajam| bhr̥śōtklēśapravr̥ttēṣu svayamēva calātmasu||3||
| दोषाः सन्निचिता ये च विदग्धाहारमुर्च्छिताः||२|| अतीसाराय कल्पन्ते तेषूपेक्षैव भेषजम्| भृशोत्क्लेशप्रवृत्तेषु स्वयमेव चलात्मसु||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AmAtIsAre pUrvaM na sa~ggrahaNam (4) · Śloka 4
na tu saṅgrahaṇaṁ yōjyaṁ pūrvamāmātisāriṇi| |4|
न तु सङ्ग्रहणं योज्यं पूर्वमामातिसारिणि| |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vibaddhadoShe prANadA (4-5) · Śloka 5
| api cādhmānagurutāśūlastaimityakāriṇi||4|| prāṇadā prāṇadā dōṣē vibaddhē sampravartinī| |5|
| अपि चाध्मानगुरुताशूलस्तैमित्यकारिणि||४|| प्राणदा प्राणदा दोषे विबद्धे सम्प्रवर्तिनी| |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madhyadoShe BUtIkAdi kvAthaH, bilvAdi kvAthaH, biDAdi kvAthaH, SuNThyAdi kvAthaH (5-7) · Śloka 7
madhyadōṣālpadōṣayōstvāha | pibētprakvathitāstōyē madhyadōṣō viśōṣayan||5|| bhūtīkapippalīśuṇṭhīvacādhānyaharītakīḥ| athavā bilvaghanakāmustanāgaravālakam||6|| biḍapāṭhāvacāpathyākr̥mijinnāgarāṇi vā| śuṇṭhīghanavacāmādrībilvavatsakahiṅgu vā||7||
मध्यदोषाल्पदोषयोस्त्वाह | पिबेत्प्रक्वथितास्तोये मध्यदोषो विशोषयन्||५|| भूतीकपिप्पलीशुण्ठीवचाधान्यहरीतकीः| अथवा बिल्वघनकामुस्तनागरवालकम्||६|| बिडपाठावचापथ्याकृमिजिन्नागराणि वा| शुण्ठीग़नवचामाद्रीबिल्ववत्सकहिङ्गु वा||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alpadoShe upavAsaH (8) · Śloka 8
śasyatē tvalapadōṣāṇāmupavāsō'tisāriṇām| |8|
शस्यते त्वलपदोषाणामुपवासोऽतिसारिणाम्| |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atIsAre pAnArthaM jalam (8-9) · Śloka 9
| vacāprativiṣābhyāṁ vā mustāpaparṭakēna vā||8|| hnībēranāgarābhyāṁ vā vipakvaṁ pāyayējjalam| |9|
| वचाप्रतिविषाभ्यां वा मुस्तापपर्टकेन वा||८|| ह्नीबेरनागराभ्यां वा विपक्वं पाययेज्जलम्| |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atIsAre annam (9-10) · Śloka 10
| yuktē'nnakālē kṣutkṣāmaṁ laghvannaprati bhōjayēt||9|| tathā sa śīghraṁ prāpnōti rucimagnibalaṁ balam| |10|
| युक्तेऽन्नकाले क्षुत्क्षामं लघ्वन्नप्रति भोजयेत्||९|| तथा स शीघ्रं प्राप्नोति रुचिमग्निबलं बलम्| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atIsAre takrAdikam (10-11) · Śloka 11
ēvaṁ ca bhuñjānasya pānamupadiśyatē | takrēṇāvantisōmēna yavāgvā tarpaṇēna vā||10|| surayā madhunā vā'tha yathāsātmyamupācarēt| |11|
एवं च भुञ्जानस्य पानमुपदिश्यते | तक्रेणावन्तिसोमेन यवाग्वा तर्पणेन वा||१०|| सुरया मधुना वाऽथ यथासात्म्यमुपाचरेत्| |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atIsAre Bojyam (11-13) · Śloka 13
| bhōjyāni kalpayēdūrdhvaṁ grāhidīpanapācanaiḥ||11|| bālabilvaśaṭhīdhānyahiṅguvr̥kṣāmladāḍimaiḥ| palāśahapuṣājājīyavānībiḍasaindhavaiḥ||12|| laghunā pañcamūlēna pañcakōlēna pāṭhayā| |13|
| भोज्यानि कल्पयेदूर्ध्वं ग्राहिदीपनपाचनैः||११|| बालबिल्वशठीधान्यहिङ्गुवृक्षाम्लदाडिमैः| पलाशहपुषाजाजीयवानीबिडसैन्धवैः||१२|| लघुना पञ्चमूलेन पञ्चकोलेन पाठया| |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPapittAdhike peyA (13-14) · Śloka 14
| śāliparṇībalābilvaiḥ pr̥śniparṇyā ca sādhitā||13|| dāḍimāmlā hitā pēyā kaphapittē samulbaṇē| |14|
| शालिपर्णीबलाबिल्वैः पृश्निपर्ण्या च साधिता||१३|| दाडिमाम्ला हिता पेया कफपित्ते समुल्बणे| |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAdhike peyA (14) · Śloka 14
| abhayāpippalīmūlabilvairvātānulōmanī||14||
| अभयापिप्पलीमूलबिल्वैर्वातानुलोमनी||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShabahule virekaH (15-16) · Śloka 16
vibaddhaṁ dōṣabahulō dīptāgniryō'tisāryatē| kr̥ṣṇāviḍaṅgatriphalākaṣāyaistaṁ virēcayēt||15|| pēyāṁ yuñjayādviriktasya vātaghnairdīpanaiḥ kr̥tām| |16|
विबद्धं दोषबहुलो दीप्ताग्निर्योऽतिसार्यते| कृष्णाविडङ्गत्रिफलाकषायैस्तं विरेचयेत्||१५|| पेयां युञ्जयाद्विरिक्तस्य वातघ्नैर्दीपनैः कृताम्| |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShabahule peyA (16-22) · Śloka 22
| āmē pariṇatē yastu dīptē'gnāvupavēśyatē||16|| saphēnapicchaṁ sarujaṁ savibandhaṁ punaḥ punaḥ| alpālpamalpaśamalaṁ nirviḍvā sapravāhikam||17|| dadhitailaghr̥takṣīraiḥ sa śuṇṭhīṁ saguḍāṁ pibēt| svinnāni guḍatailēna bhakṣayēdbadarāṇi vā||18|| gāḍhaviḍvihitaiḥ śākairbahusnēhaistathā rasaiḥ| kṣudhitaṁ bhōjayēdēnaṁ dadhidāḍimasādhitaiḥ||19|| śālyōdanaṁ tilairmāṣairmudgairvā sādhu sādhitam| śaṭhyā mūlakapōtāyāḥ pāṭhāyāḥ svastikasya vā||20|| sūṣāyavānīkarkārukṣīriṇīcirbhaṭasya vā| upōdakāyā jīvantyā bākucyā vāstukasya vā||21|| suvarcalāyāścuñcōrvā lōṇīkāyā rasairapi| kūrmavartakalōpākaśikhitittirikaukkuṭaiḥ||22||
| आमे परिणते यस्तु दीप्तेऽग्नावुपवेश्यते||१६|| सफेनपिच्छं सरुजं सविबन्धं पुनः पुनः| अल्पाल्पमल्पशमलं निर्विड्वा सप्रवाहिकम्||१७|| दधितैलघृतक्षीरैः स शुण्ठीं सगुडां पिबेत्| स्विन्नानि गुडतैलेन भक्षयेद्बदराणि वा||१८|| गाढविड्विहितैः शाकैर्बहुस्नेहैस्तथा रसैः| क्षुधितं भोजयेदेनं दधिदाडिमसाधितैः||१९|| शाल्योदनं तिलैर्माषैर्मुद्गैर्वा साधु साधितम्| शठ्या मूलकपोतायाः पाठायाः स्वस्तिकस्य वा||२०|| सूषायवानीकर्कारुक्षीरिणीचिर्भटस्य वा| उपोदकाया जीवन्त्या बाकुच्या वास्तुकस्य वा||२१|| सुवर्चलायाश्चुञ्चोर्वा लोणीकाया रसैरपि| कूर्मवर्तकलोपाकशिखितित्तिरिकौक्कुटैः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakvadoShe sapravAhike auShadham, annam, yavAgUH (23-24) · Śloka 24
bilvamustākṣibhaiṣajyadhākīpuṣpanāgaraiḥ| pakvātīsārajittakrē yavāgūrdādhikī tathā||23|| kapitthakacchurāphañjīyūthikāvaṭaśōlujaiḥ| dāḍimīśaṇakārpāsīśālmalīnāṁ ca pallavaiḥ||24||
बिल्वमुस्ताक्षिभैषज्यधाकीपुष्पनागरैः| पक्वातीसारजित्तक्रे यवागूर्दाधिकी तथा||२३|| कपित्थकच्छुराफञ्जीयूथिकावटशोलुजैः| दाडिमीशणकार्पासीशाल्मलीनां च पल्लवैः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakvadoShe sapravAhike khalaH (25) · Śloka 25
kalkō bilvaśalāṭūnāṁ tilakalkaśca tatsamaḥ| dadhnaḥ sarō'mlaḥ sasnēhaḥ khalō hanti pravāhikām||25||
कल्को बिल्वशलाटूनां तिलकल्कश्च तत्समः| दध्नः सरोऽम्लः सस्नेहः ख़लो हन्ति प्रवाहिकाम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakvadoShe sapravAhike aparAjitaH khalaH (26-28) · Śloka 28
maricaṁ dhanikā'jājī tittiḍīkaṁ śaṭhī biḍam| dāḍimaṁ dhātakī pāṭhā triphalā pañcakōlakam||26|| yāvaśūkaṁ kapitthāmrajambūmadhyaṁ sadīpyakam| piṣṭaiḥ ṣaṅguṇabilvaistairdadhni mudgarasē guḍē||27|| snēhē ca yamakē siddhaḥ khalō'yamaparājitaḥ| dīpanaḥ pācanō grāhī rucyō bimbiśināśanaḥ||28||
मरिचं धनिकाऽजाजी तित्तिडीकं शठी बिडम्| दाडिमं धातकी पाठा त्रिफला पञ्चकोलकम्||२६|| यावशूकं कपित्थाम्रजम्बूमध्यं सदीप्यकम्| पिष्टैः षङ्गुणबिल्वैस्तैर्दध्नि मुद्गरसे गुडे||२७|| स्नेहे च यमके सिद्धः ख़लोऽयमपराजितः| दीपनः पाचनो ग्राही रुच्यो बिम्बिशिनाशनः||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana purIShakShaye yUShAH, annam, khalaH, vya~jjanam, saktavaH, mAShAH, mAMsarasaH (29-35) · Śloka 35
kōlānāṁ bālabilvānāṁ kalkaiḥ śāliyavasya ca| mudgamāṣatilānāṁ ca dhānyayūṣaṁ prakalpayēt||29|| ēkadhyaṁ yamakē bhr̥ṣṭaṁ dadhidāḍimasārikam| varcaḥkṣayē śuṣkamukhaṁ śālyannaṁ tēna bhōjayēt||30|| dadhnaḥ saraṁ vā yamakē bhr̥ṣṭaṁ saguḍanāgaram| surāṁ vā yamakē bhr̥ṣṭāṁ vyañjanārthaṁ prayōjayēt||31|| phalāmlaṁ yamakē bhr̥ṣṭaṁ yūṣaṁ gr̥ñjanakasya vā| bhr̥ṣṭānvā yamakē saktun svādēhyōṣāvacūrṇitān||32|| māṣān susiddhāṁstadvadvā r̥tamaṇḍōpasēvanān| rasaṁ susiddhapūtaṁ vā chāgamēṣāntarādhijam||33|| pacēddāḍimasārāmlaṁ sadhānyasnēhanāgaram| raktaśālyōdanaṁ tēna bhuñjānaḥ prapibaṁśca tam||34|| varcaḥkṣayakr̥tairāśu vikāraiḥ parimucyatē| |35|
कोलानां बालबिल्वानां कल्कैः शालियवस्य च| मुद्गमाषतिलानां च धान्ययूषं प्रकल्पयेत्||२९|| एकध्यं यमके भृष्टं दधिदाडिमसारिकम्| वर्चःक्षये शुष्कमुखं शाल्यन्नं तेन भोजयेत्||३०|| दध्नः सरं वा यमके भृष्टं सगुडनागरम्| सुरां वा यमके भृष्टां व्यञ्जनार्थं प्रयोजयेत्||३१|| फलाम्लं यमके भृष्टं यूषं गृञ्जनकस्य वा| भृष्टान्वा यमके सक्तुन् स्वादेह्योषावचूर्णितान्||३२|| माषान् सुसिद्धांस्तद्वद्वा ऋतमण्डोपसेवनान्| रसं सुसिद्धपूतं वा छागमेषान्तराधिजम्||३३|| पचेद्दाडिमसाराम्लं सधान्यस्नेहनागरम्| रक्तशाल्योदनं तेन भुञ्जानः प्रपिबंश्च तम्||३४|| वर्चःक्षयकृतैराशु विकारैः परिमुच्यते| |३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAte pratihate bAlabilvAdilehaH (35-36) · Śloka 36
| bālabilvaṁ guḍaṁ tailaṁ pippalīṁ viśvabhēṣajam||35|| lihyādvātē pratihatē saśūlaḥ sapravāhikaḥ| |36|
| बालबिल्वं गुडं तैलं पिप्पलीं विश्वभेषजम्||३५|| लिह्याद्वाते प्रतिहते सशूलः सप्रवाहिकः| |३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAte shAbaratvagAdi (36-37) · Śloka 37
| valkalaṁ śābaraṁ puṣpaṁ dhātakyābadarīdalam||36|| pibēddadhisarakṣaudrakapitthasvarasāplutam| |37|
| वल्कलं शाबरं पुष्पं धातक्याबदरीदलम्||३६|| पिबेद्दधिसरक्षौद्रकपित्थस्वरसाप्लुतम्| |३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vibaddhavAtAdau kShIrasauhityam, dhAroShNaM kShIram, eraNDashRutaM kShIram, bAlabilvaSRutaM kShIram (37-39) · Śloka 39
| vibaddhavātavarcāstu bahuśūlapravāhikaḥ||37|| saraktapicchastr̥ṣṇārtaḥ kṣīrasauhityamarhati| yamakasyōpari kṣīraṁ dhārōṣṇaṁ vā prayōjayēt||38|| śr̥tamēraṇḍamūlēna bālabilvēna vā punaḥ| |39|
| विबद्धवातवर्चास्तु बहुशूलप्रवाहिकः||३७|| सरक्तपिच्छस्तृष्णार्तः क्षीरसौहित्यमर्हति| यमकस्योपरि क्षीरं धारोष्णं वा प्रयोजयेत्||३८|| शृतमेरण्डमूलेन बालबिल्वेन वा पुनः| |३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Ame savedane mustA kShIram (39-40) · Śloka 40
| payasyutkvāthya mustānāṁ viṁśatiṁ triguṇē'mbhasi||39|| kṣīrāvaśiṣṭaṁ tatpītaṁ hanyādāmaṁ savēdanam| |40|
| पयस्युत्क्वाथ्य मुस्तानां विंशतिं त्रिगुणेऽम्भसि||३९|| क्षीरावशिष्टं तत्पीतं हन्यादामं सवेदनम्| |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cirakAlapravAhikAyAM pippalIcUrNaM marIcacUrNaM ca (40-41) · Śloka 41
| pippalyāḥ pibataḥ sūkṣmaṁ rajō maricajanma vā||40|| cirakālānuṣaktā'pi naśyatyāśu pravāhikā| |41|
| पिप्पल्याः पिबतः सूक्ष्मं रजो मरिचजन्म वा||४०|| चिरकालानुषक्ताऽपि नश्यत्याशु प्रवाहिका| |४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nirAmashUlAdau sakShAraM ghRutam (41-42) · Śloka 42
| nirāmarūpaṁ śūlārtaṁ laṅghanādyaiśca karṣitam||41|| rūkṣakōṣṭhamapēkṣyāgniṁ sakṣāraṁ pāyayēd ghr̥tam| |42|
| निरामरूपं शूलार्तं लङ्घनाद्यैश्च कर्षितम्||४१|| रूक्षकोष्ठमपेक्ष्याग्निं सक्षारं पाययेद् घृतम्| |४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nirAmashUlAdau dadhyAditailam (42-43) · Śloka 43
| siddhaṁ dadhisurāmaṇḍē daśamūlasya cāmbhasi||42|| sindhūtthapañcakōlābhyāṁ tailaṁ sadyōrtināśanam| |43|
| सिद्धं दधिसुरामण्डे दशमूलस्य चाम्भसि||४२|| सिन्धूत्थपञ्चकोलाभ्यां तैलं सद्योर्तिनाशनम्| |४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nirAmashUlAdau shuNThyAditailam (43-44) · Śloka 44
| ṣaḍbhiḥ śuṇṭhyāḥ palairdvābhyāṁ dvābhyāṁ granthyagnisaindhavāt||43|| tailaprasthaṁ pacēddadhnā niḥsārakarujāpaham| |44|
| षड्भिः शुण्ठ्याः पलैर्द्वाभ्यां द्वाभ्यां ग्रन्थ्यग्निसैन्धवात्||४३|| तैलप्रस्थं पचेद्दध्ना निःसारकरुजापहम्| |४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nirAmashUlAdau mAMsadugdhAjyam (44-45) · Śloka 45
| ēkatō māṁsadugdhājyaṁ purīṣagrahaśūlajit||44|| pānānuvāsanābhyaṅgaprayuktaṁ tailamēkataḥ| taddhi vātajitāmagryaṁ śūlaṁ ca viguṇō'nilaḥ||45||
| एकतो मांसदुग्धाज्यं पुरीषग्रहशूलजित्||४४|| पानानुवासनाभ्यङ्गप्रयुक्तं तैलमेकतः| तद्धि वातजितामग्र्यं शूलं च विगुणोऽनिलः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nirAmashUlAdau pAnAdiprayuktaM tailaM shreShTham, shreShThatve kAraNam (46-47) · Śloka 47
vāyōrvaiguṇyē kōpē dhātukṣaya ēvātra hētuḥ| ata ēvāha dhātvantarōpamardēddhaścalō vyāpī svadhāmagaḥ| tailaṁ mandānalasyāpi yuktyā śarmakaraṁ param||46|| vāyvāśayē satailē hi bimbisī nāvatiṣṭhatē| |47|
वायोर्वैगुण्ये कोपे धातुक्षय एवात्र हेतुः| अत एवाह धात्वन्तरोपमर्देद्धश्चलो व्यापी स्वधामगः| तैलं मन्दानलस्यापि युक्त्या शर्मकरं परम्||४६|| वाय्वाशये सतैले हि बिम्बिसी नावतिष्ठते| |४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shreShThatve kAraNantarAni (47) · Śloka 47
kṣīṇē malē svāyatanacyutēṣu dōṣāntarēṣvīraṇa ēkavīrē| kō niṣṭananprāṇiti kōṣṭhaśūlī nāntarbahistailaparō yadi syāt||47||
क्षीणे मले स्वायतनच्युतेषु दोषान्तरेष्वीरण एकवीरे| को निष्टनन्प्राणिति कोष्ठशूली नान्तर्बहिस्तैलपरो यदि स्यात्||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gudashUlaBraMshayorGRutam (48-49) · Śloka 49
| gudarugbhraṁśayōryuñjyātsakṣīraṁ sādhitaṁ haviḥ||48|| rasē kōlāmlacāṅgēryōrdadhni piṣṭē ca nāgarē| |49|
| गुदरुग्भ्रंशयोर्युञ्ज्यात्सक्षीरं साधितं हविः||४८|| रसे कोलाम्लचाङ्गेर्योर्दध्नि पिष्टे च नागरे| |४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gudashUlaBraMshayoranyadghRutam (49-50) · Śloka 50
tairēva cāmlaiḥ saṁyōjya siddhaṁ suślakṣṇakalkitaiḥ||49|| dhānyōṣaṇabiḍājājīpañcakōlakadāḍimaiḥ| |50|
तैरेव चाम्लैः संयोज्य सिद्धं सुश्लक्ष्णकल्कितैः||४९|| धान्योषणबिडाजाजीपञ्चकोलकदाडिमैः| |५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gudashUlaBraMshayorsnehabastiH (50-51) · Śloka 51
| yōjayētsnēhabastiṁ vā daśamūlēna sādhitam||50|| śaṭhīśatāhvākuṣṭhairvā vacayā citrakēṇa vā| |51|
| योजयेत्स्नेहबस्तिं वा दशमूलेन साधितम्||५०|| शठीशताह्वाकुष्ठैर्वा वचया चित्रकेण वा| |५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pravAhaNAdau anuvAsanam (51-52) · Śloka 52
| pravāhaṇē gudabhraṁśē mūtrāghātē kaṭigrahē||51|| madhurāmlaiḥ śr̥taṁ tailaṁ ghr̥taṁ vā'pyanuvāsanam| |52|
| प्रवाहणे गुदभ्रंशे मूत्राघाते कटिग्रहे||५१|| मधुराम्लैः शृतं तैलं घृतं वाऽप्यनुवासनम्| |५२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gudaBraMSe~antaHpraveSaH goH PaNAbandhaH (52-53) · Śloka 53
| pravēśayēhgudaṁ dhvastamabhyaktaṁ svēditaṁ mr̥du||52|| kuryācca gōḥphaṇābandhaṁ madhyacchidrēṇa carmaṇā| |53|
| प्रवेशयेह्गुदं ध्वस्तमभ्यक्तं स्वेदितं मृदु||५२|| कुर्याच्च गोःफणाबन्धं मध्यच्छिद्रेण चर्मणा| |५३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gudaBraMSe pa~jcamUlAditailam (53-54) · Śloka 54
| pañcamūlasya mahataḥ kvāthaṁ kṣīrē vipācayēt||53|| unduraṁ cāntrarahitaṁ tēna vātaghnakalkavat| tailaṁ pacēdgudabhraṁśaṁ pānābhyaṅgēna tajjayēt||54||
| पञ्चमूलस्य महतः क्वाथं क्षीरे विपाचयेत्||५३|| उन्दुरं चान्त्ररहितं तेन वातघ्नकल्कवत्| तैलं पचेद्गुदभ्रंशं पानाभ्यङ्गेन तज्जयेत्||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre sAme la~gghanam (55) · Śloka 55
paittē tu sāmē tīkṣṇōṣṇavarjyaṁ prāgiva laṅghanam| |55|
पैत्ते तु सामे तीक्ष्णोष्णवर्ज्यं प्रागिव लङ्घनम्| |५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre sAme pAnIyam, annam (55-56) · Śloka 56
| tr̥ḍvān pibēt ṣaḍaṅgāmbu sabhūnimbaṁ sasārivam||55|| pēyādi kṣudhitasyānnamagnisandhukṣaṇaṁ hitam| br̥hatyādigaṇābhīrudvibalāśūrpaparṇibhiḥ||56||
| तृड्वान् पिबेत् षडङ्गाम्बु सभूनिम्बं ससारिवम्||५५|| पेयादि क्षुधितस्यान्नमग्निसन्धुक्षणं हितम्| बृहत्यादिगणाभीरुद्विबलाशूर्पपर्णिभिः||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre sAme kuTajAdicUrNam, pAThAdicUrNam, ativiShAbilvAdikvAthaH, ativiShAmUrvAdikvAthaH, ativiShAshuNThyAdikvAthaH (57-59) · Śloka 59
pāyayēdanubandhē tu sakṣaudraṁ taṇḍulāmbhasā| kaṭujasya phalaṁ piṣṭaṁ savalkaṁ saghuṇapriyam||57|| pāṭhāvatsakabījatvagdārvīgranthikaśuṇṭhi vā| kvāthaṁ vā'tiviṣābilvavatsakōdīcyamustajam||58|| athavā'tiviṣāmūrvāniśēndrayavatārkṣyajam| samadhvativiṣāśuṇṭhīmustēndrayavakaṭphalam||59||
पाययेदनुबन्धे तु सक्षौद्रं तण्डुलाम्भसा| कटुजस्य फलं पिष्टं सवल्कं सघुणप्रियम्||५७|| पाठावत्सकबीजत्वग्दार्वीग्रन्थिकशुण्ठि वा| क्वाथं वाऽतिविषाबिल्ववत्सकोदीच्यमुस्तजम्||५८|| अथवाऽतिविषामूर्वानिशेन्द्रयवतार्क्ष्यजम्| समध्वतिविषाशुण्ठीमुस्तेन्द्रयवकट्फलम्||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre sAme vatsakabIjakvAthaH, mustAkvAthaH, shAlmalIvRuntakvAthaH (60-61) · Śloka 61
palaṁ vatsakabījasya śrapayitvā rasaṁ pibēt| yō rasāśī jayēcchīghraṁ sa paittaṁ jaṭharāmayam||60|| mustākaṣāyamēvaṁ vā pibēnmadhusamāyutam| sakṣaudraṁ śālmalīvr̥ntakaṣāyaṁ vā himāhvayam||61||
पलं वत्सकबीजस्य श्रपयित्वा रसं पिबेत्| यो रसाशी जयेच्छीघ्रं स पैत्तं जठरामयम्||६०|| मुस्ताकषायमेवं वा पिबेन्मधुसमायुतम्| सक्षौद्रं शाल्मलीवृन्तकषायं वा हिमाह्वयम्||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre sAme kirAtatiktakAdicUrNam, kaTa~gkaTeryAdi cUrNam, tilAdicUrNam, nAgarAdicUrNam (62-64) · Śloka 64
kirātatiktakaṁ mustaṁ vatsakaṁ sarasāñjanam| kaṭaṅkaṭērī hrībēraṁ bilvamadhyaṁ durālabhā||62|| tilā mōcarasaṁ rōdhnaṁ samaṅgā kamalōtpalam| nāgaraṁ dhātakīpuṣpaṁ dāḍimasya tvagutpalam||63|| ardhaślōkaiḥ smr̥tā yōgāḥ sakṣaudrāstaṇḍulāmbunā| |64|
किराततिक्तकं मुस्तं वत्सकं सरसाञ्जनम्| कटङ्कटेरी ह्रीबेरं बिल्वमध्यं दुरालभा||६२|| तिला मोचरसं रोध्नं समङ्गा कमलोत्पलम्| नागरं धातकीपुष्पं दाडिमस्य त्वगुत्पलम्||६३|| अर्धश्लोकैः स्मृता योगाः सक्षौद्रास्तण्डुलाम्बुना| |६४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre pakve nishAdikvAthaH (64) · Śloka 64
| niśēndrayavarōdhnailākvāthaḥ pakvātisārajit||64||
| निशेन्द्रयवरोध्नैलाक्वाथः पक्वातिसारजित्||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre pakve rodhrAdigaNakvAthaH, ambaShThAdigaNakvAthaH, priya~ggvAdigaNakvAthaH (65) · Śloka 65
rōdhrāmbaṣṭhāpriyaṅgvādigaṇāṁstadvat pr̥thak pibēt| |65|
रोध्राम्बष्ठाप्रियङ्ग्वादिगणांस्तद्वत् पृथक् पिबेत्| |६५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre pakve peyAvilepI khalAH (65-66) · Śloka 66
| kaṭvaṅgavalkayaṣṭyāhvaphalinīdāḍimaṅkuraiḥ||65|| pēyāvilēpīkhalakān kuryātsadadhidāḍimān| tadvaddadhitthabilvāmrajambumadhyaiḥ prakalpayēt||66||
| कट्वङ्गवल्कयष्ट्याह्वफलिनीदाडिमङ्कुरैः||६५|| पेयाविलेपीख़लकान् कुर्यात्सदधिदाडिमान्| तद्वद्दधित्थबिल्वाम्रजम्बुमध्यैः प्रकल्पयेत्||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre pakve ajApayaH, virecanam (67) · Śloka 67
ajāpayaḥ prayōktavyaṁ nirāmē, tēna cēcchamaḥ| dōṣādhikyānna jāyēta balinaṁ taṁ virēcayēt||67||
अजापयः प्रयोक्तव्यं निरामे, तेन चेच्छमः| दोषाधिक्यान्न जायेत बलिनं तं विरेचयेत्||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre pakve virekArtham palAshaPalakvAthaH (68-69) · Śloka 69
vyatyāsēna śakr̥draktamupavēśyēta yō'pi vā| palāśaphalaniryūhaṁ yuktaṁ vā payasā pibēt||68|| tatō'nu kōṣṇaṁ pātavyaṁ kṣīramēva yathābalam| pravāhitē tēna malē praśāmyatyudaramayaḥ||69||
व्यत्यासेन शकृद्रक्तमुपवेश्येत योऽपि वा| पलाशफलनिर्यूहं युक्तं वा पयसा पिबेत्||६८|| ततोऽनु कोष्णं पातव्यं क्षीरमेव यथाबलम्| प्रवाहिते तेन मले प्रशाम्यत्युदरमयः||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre pakve trAyamANAkvAthaH (70) · Śloka 70
palāśavatprayōjyā vā trāyamāṇā viśōdhanī| |70|
पलाशवत्प्रयोज्या वा त्रायमाणा विशोधनी| |७०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre pakve anuvAsanam (70-71) · Śloka 71
| saṁsargyāṁ kriyamāṇāyāṁ śūlaṁ yadyanuvartatē||70|| srutadōṣasya taṁ śīghraṁ yathāvahnyanuvāsayēt| |71|
| संसर्ग्यां क्रियमाणायां शूलं यद्यनुवर्तते||७०|| स्रुतदोषस्य तं शीघ्रं यथावह्न्यनुवासयेत्| |७१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre pakve anuvAsanaghRutam (71-72) · Śloka 72
| śatapuṣpāvarībhyāṁ ca bilvēna madhukēna ca||71|| tailapādaṁ payōyuktaṁ pakvamanvāsanaṁ ghr̥tam| |72|
| शतपुष्पावरीभ्यां च बिल्वेन मधुकेन च||७१|| तैलपादं पयोयुक्तं पक्वमन्वासनं घृतम्| |७२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre pakve picCAbastiH (72) · Śloka 72
| aśāntāvityatīsārē picchābastiḥ paraṁ hitaḥ||72||
| अशान्तावित्यतीसारे पिच्छाबस्तिः परं हितः||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre pakve picCAbastyarthaM dravyaM vidhistatPalaM ca (73-76) · Śloka 76
parivēṣṭya kuśairādrairārdravr̥ntāni śālmalēḥ| kr̥ṣṇamr̥ttikayā''lipya svēdayēdgōmayāgninā||73|| mr̥cchōṣē tāni saṅkṣudya tatpiṇḍaṁ muṣṭisammitam| mardayētpayasaḥ prasthē pūtēnāsthāpayēttataḥ||74|| natayaṣṭyāhvakalkājyakṣaudratailavatā'nu ca| snātō bhuñjīta payasā jāṅgalēna rasēna vā||75|| pittātisārajvaraśōphagulma samīraṇāsragrahaṇīvikārān| jayatyayaṁ śīghramatipravr̥ttiṁ virēcanāsthāpanayōśca bastiḥ||76||
परिवेष्ट्य कुशैराद्रैरार्द्रवृन्तानि शाल्मलेः| कृष्णमृत्तिकयाऽऽलिप्य स्वेदयेद्गोमयाग्निना||७३|| मृच्छोषे तानि सङ्क्षुद्य तत्पिण्डं मुष्टिसम्मितम्| मर्दयेत्पयसः प्रस्थे पूतेनास्थापयेत्ततः||७४|| नतयष्ट्याह्वकल्काज्यक्षौद्रतैलवताऽनु च| स्नातो भुञ्जीत पयसा जाङ्गलेन रसेन वा||७५|| पित्तातिसारज्वरशोफगुल्म समीरणास्रग्रहणीविकारान्| जयत्ययं शीघ्रमतिप्रवृत्तिं विरेचनास्थापनयोश्च बस्तिः||७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre pakve kuTajaPANitam (77) · Śloka 77
phāṇitaṁ kuṭajōtthaṁ ca sarvātīsāranāśanam| vatsakādisamāyuktaṁ sāmbaṣṭhādi samākṣikam||77||
फाणितं कुटजोत्थं च सर्वातीसारनाशनम्| वत्सकादिसमायुक्तं साम्बष्ठादि समाक्षिकम्||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre cirotthitAdau puTapAkAH (78) · Śloka 78
nīruṅnirāmaṁ dīptāgnērapi sāsraṁ cirōtthitam| nānāvarṇamatīsāraṁ puṭapākairupācarēt||78||
नीरुङ्निरामं दीप्ताग्नेरपि सास्रं चिरोत्थितम्| नानावर्णमतीसारं पुटपाकैरुपाचरेत्||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre dIrghavRuntapuTapAkaH (79-80) · Śloka 80
tvakpiṇḍāddīrghavr̥ntasya śrīparṇīpatrasaṁvr̥tāt| mr̥lliptādagninā svinnādrasaṁ niṣpīḍitaṁ himam||79|| atīsārī pibēdyuktaṁ madhunā sitayā'thavā| |80|
त्वक्पिण्डाद्दीर्घवृन्तस्य श्रीपर्णीपत्रसंवृतात्| मृल्लिप्तादग्निना स्विन्नाद्रसं निष्पीडितं हिमम्||७९|| अतीसारी पिबेद्युक्तं मधुना सितयाऽथवा| |८०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittAtisAre kShIridrumapuTapAkAH, kaTva~ggayogaH (80-81) · Śloka 81
| ēvaṁ kṣīridrumatvagbhistatprarōhaiśca kalpayēt||80|| kaṭvaṅgatvagghr̥tayutā svēditā salilōṣmaṇā| sakṣaudrā hantyatīsāraṁ balavantamapi drutam||81||
| एवं क्षीरिद्रुमत्वग्भिस्तत्प्ररोहैश्च कल्पयेत्||८०|| कट्वङ्गत्वग्घृतयुता स्वेदिता सलिलोष्मणा| सक्षौद्रा हन्त्यतीसारं बलवन्तमपि द्रुतम्||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisare nidAnalakShaNe, padmotpalAdishRutaM CAgapayaH, pAne Bojane gudasecane ca (82-84) · Śloka 84
pittātisārī sēvēta pittalānyēva yaḥ punaḥ| raktātisāraṁ kurutē tasya pittaṁ satr̥ḍjvaram||82|| dāruṇaṁ gudapākaṁ ca tatra chāgaṁ payō hitam| padmōtpalasamaṅgābhiḥ śr̥taṁ mōcarasēna ca||83|| sārivāyaṣṭirōdhrairvā prasavairvā vaṭādijaiḥ| sakṣaudraśarkaraṁ pānē bhōjanē gudasēcanē||84||
पित्तातिसारी सेवेत पित्तलान्येव यः पुनः| रक्तातिसारं कुरुते तस्य पित्तं सतृड्ज्वरम्||८२|| दारुणं गुदपाकं च तत्र छागं पयो हितम्| पद्मोत्पलसमङ्गाभिः शृतं मोचरसेन च||८३|| सारिवायष्टिरोध्रैर्वा प्रसवैर्वा वटादिजैः| सक्षौद्रशर्करं पाने भोजने गुदसेचने||८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAre pAnAdau rasayUShAdayo~anamlAH, kAshmaryaPalayUShaH (85) · Śloka 85
tadvadrasādayō'namlāḥ sājyāḥ pānānnayōrhitāḥ| kāśmaryaphalayūṣaśca kiñcidamlaḥ saśarkaraḥ||85||
तद्वद्रसादयोऽनम्लाः साज्याः पानान्नयोर्हिताः| काश्मर्यफलयूषश्च किञ्चिदम्लः सशर्करः||८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAre peyA, navanItaM prAgBaktam (86-87) · Śloka 87
payasyardhōdakē chāgē hrībērōtpalanāgaraiḥ| pēyā raktātisāraghnī pr̥śniparṇīrasānvitā||86|| prāgbhaktaṁ navanītaṁ vā lihyānmadhusitāyutam| |87|
पयस्यर्धोदके छागे ह्रीबेरोत्पलनागरैः| पेया रक्तातिसारघ्नी पृश्निपर्णीरसान्विता||८६|| प्राग्भक्तं नवनीतं वा लिह्यान्मधुसितायुतम्| |८७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAre AjaM mArgaM vA raktam, kShIrodbhavaM ghRutam (87-88) · Śloka 88
| balinyasrē'sramēvājaṁ mārgaṁ vā ghr̥tabharjitam||87|| kṣīrānupānaṁ kṣīrāśī tryahaṁ kṣīrōdbhavaṁ ghr̥tam| kapiñjalarasāśī vā lihannārōgyamaśrutē||88||
| बलिन्यस्रेऽस्रमेवाजं मार्गं वा घृतभर्जितम्||८७|| क्षीरानुपानं क्षीराशी त्र्यहं क्षीरोद्भवं घृतम्| कपिञ्जलरसाशी वा लिहन्नारोग्यमश्रुते||८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAre shatAvarIkalkaH (89) · Śloka 89
pītvā śatāvarīkalkaṁ kṣīrēṇa kṣīrabhōjanaḥ| raktātisāraṁ hantyāśu tayā vā sādhitaṁ ghr̥tam||89||
पीत्वा शतावरीकल्कं क्षीरेण क्षीरभोजनः| रक्तातिसारं हन्त्याशु तया वा साधितं घृतम्||८९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAre lAkShAdisiddhaM ghRutam (90-91) · Śloka 91
lākṣānāgaravaidēhīkaṭukādārvivalkalaiḥ| sarpiḥ sēndrayavaiḥ siddhaṁ pēyāmaṇḍāvacāritam||90|| atīsāraṁ jayēcchīghraṁ tridōṣamapi dāruṇam| |91|
लाक्षानागरवैदेहीकटुकादार्विवल्कलैः| सर्पिः सेन्द्रयवैः सिद्धं पेयामण्डावचारितम्||९०|| अतीसारं जयेच्छीघ्रं त्रिदोषमपि दारुणम्| |९१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAre kRuShNamRudAdikam, priya~ggukalkaH (91-92) · Śloka 92
| kr̥ṣṇamr̥cchaṅkhayaṣṭyāhvakṣaudrāsr̥ktaṇḍulōdakam||91|| jayatyasraṁ priyaṅguśca taṇḍulāmbumadhuplutā| |92|
| कृष्णमृच्छङ्ख़यष्ट्याह्वक्षौद्रासृक्तण्डुलोदकम्||९१|| जयत्यस्रं प्रियङ्गुश्च तण्डुलाम्बुमधुप्लुता| |९२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAre kRuShNatilakalkaH (92-93) · Śloka 93
| kalkastilānāṁ kr̥ṣṇānāṁ śarkarāpāñcabhāgikaḥ||92|| ōjēna payasā pītaḥ sadyō raktaṁ niyacchati| |93|
| कल्कस्तिलानां कृष्णानां शर्करापाञ्चभागिकः||९२|| ओजेन पयसा पीतः सद्यो रक्तं नियच्छति| |९३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAre candanakalkaH (93-94) · Śloka 94
| pītvā saśarkarākṣaudraṁ candanaṁ taṇḍulāmbunā||93|| dāhatr̥ṣṇāpramōhēbhyō raktasrāvācca mucyatē| |94|
| पीत्वा सशर्कराक्षौद्रं चन्दनं तण्डुलाम्बुना||९३|| दाहतृष्णाप्रमोहेभ्यो रक्तस्रावाच्च मुच्यते| |९४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAre gudadAhapAkayoH seka lepAH (94) · Śloka 94
| gudasya dāhē pākē vā sēkalēpā hitā himāḥ||94||
| गुदस्य दाहे पाके वा सेकलेपा हिता हिमाः||९४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAre sashUlaraktAdau picCAbastiH (95-96) · Śloka 96
alpālpaṁ bahuśō raktaṁ saśūlamupavēśyatē| yadā vibaddhō vāyuśca kr̥cchrāccarati vā na vā||95|| picchābastiṁ tadā tasya pūrvōktamupakalpayēt| |96|
अल्पाल्पं बहुशो रक्तं सशूलमुपवेश्यते| यदा विबद्धो वायुश्च कृच्छ्राच्चरति वा न वा||९५|| पिच्छाबस्तिं तदा तस्य पूर्वोक्तमुपकल्पयेत्| |९६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAre shiMshipAdikvAthasya picCAbastiH (96-98) · Śloka 98
| pallavān jarjarīkr̥tya śiṁśipākōvidārayōḥ||96|| pacēdyavāṁśca sa kvāthō ghr̥takṣīrasamanvitaḥ| picchāsrutau gudabhraṁśē pravāhaṇarujāsu ca||97|| picchābastiḥ prayōktavyaḥ kṣatakṣīṇabalāvahaḥ| |98|
| पल्लवान् जर्जरीकृत्य शिंशिपाकोविदारयोः||९६|| पचेद्यवांश्च स क्वाथो घृतक्षीरसमन्वितः| पिच्छास्रुतौ गुदभ्रंशे प्रवाहणरुजासु च||९७|| पिच्छाबस्तिः प्रयोक्तव्यः क्षतक्षीणबलावहः| |९८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAre anuvAsanArthaM ghRutam (98) · Śloka 98
| prapauṇḍarīkasiddhēna sarpiṣā cānuvāsanam||98||
| प्रपौण्डरीकसिद्धेन सर्पिषा चानुवासनम्||९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAre shatAvarIghRutalehaH (99) · Śloka 99
raktaṁ viṭsahitaṁ pūrvaṁ paścādvā yō'tisāryatē| śatāvarīghr̥taṁ tasya lēhārthamupakalpayēt||99||
रक्तं विट्सहितं पूर्वं पश्चाद्वा योऽतिसार्यते| शतावरीघृतं तस्य लेहार्थमुपकल्पयेत्||९९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAre navanItasharkarAmadhuyogaH (100) · Śloka 100
śarkarārdhāṁśakaṁ līḍhaṁ navanītaṁ navōddhr̥tam| kṣaudrapādaṁ jayēcchīghraṁ taṁ vikāraṁ hitāśinaḥ||100||
शर्करार्धांशकं लीढं नवनीतं नवोद्धृतम्| क्षौद्रपादं जयेच्छीघ्रं तं विकारं हिताशिनः||१००||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAtisAre nyagrodhAdighRutam (101-102) · Śloka 102
nyagrōdhōdumbarāśvatthaśuṅgānāpōthya vāsayēt| ahōrātraṁ jalē taptē ghr̥taṁ tēnāmbhasā pacēt||101|| tadardhaśarkarāyuktaṁ lēhayētkṣaudrapādikam| adhō vā yadi vā'yūrdhvaṁ yasya raktaṁ pravartatē||102||
न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थशुङ्गानापोथ्य वासयेत्| अहोरात्रं जले तप्ते घृतं तेनाम्भसा पचेत्||१०१|| तदर्धशर्करायुक्तं लेहयेत्क्षौद्रपादिकम्| अधो वा यदि वाऽयूर्ध्वं यस्य रक्तं प्रवर्तते||१०२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmAtisAre vAtoktaM pAcanam, bilvAdikvAthaH, vacAdikvAthaH, pippalImUlAdikvAthaH (103-105) · Śloka 105
ślēṣmātisārē vātōktaṁ viśēṣādāmapācanam| kartavyamanubandhē'sya pibētpaktvā'gnidīpanam||103|| bilvakarkaṭikāmustaprāṇadāviśvabhēṣajam| vacāviḍaṅgabhūtīkadhānakāmaradāru vā||104|| athavā pippalīmūlapippalīdvayacitrakam| |105|
श्लेष्मातिसारे वातोक्तं विशेषादामपाचनम्| कर्तव्यमनुबन्धेऽस्य पिबेत्पक्त्वाऽग्निदीपनम्||१०३|| बिल्वकर्कटिकामुस्तप्राणदाविश्वभेषजम्| वचाविडङ्गभूतीकधानकामरदारु वा||१०४|| अथवा पिप्पलीमूलपिप्पलीद्वयचित्रकम्| |१०५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmAtisAre pAThAdikvAthaScUrNaM vA (105-106) · Śloka 106
| pāṭhāgnivatsakagranthitiktāśuṇṭhīvacābhayāḥ||105|| kvathitā yadi vā piṣṭāḥ ślēṣmātīsārabhēṣajam| |106|
| पाठाग्निवत्सकग्रन्थितिक्ताशुण्ठीवचाभयाः||१०५|| क्वथिता यदि वा पिष्टाः श्लेष्मातीसारभेषजम्| |१०६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmAtisAre sauvarcalAdi cUrNam (106-107) · Śloka 107
| sauvarcalavacāvyōṣahiṅguprativiṣābhayāḥ||106|| pibēcchlēṣmātisārārtaścūrṇitāḥ kōṣṇavāriṇā| |107|
| सौवर्चलवचाव्योषहिङ्गुप्रतिविषाभयाः||१०६|| पिबेच्छ्लेष्मातिसारार्तश्चूर्णिताः कोष्णवारिणा| |१०७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmAtisAre kapitthAdilehaH, kaTPalalehaH (107-108) · Śloka 108
| madhyaṁ līḍhvā kapitthasya savyōṣakṣaudraśarkaram||107|| kaṭphalaṁ madhuyuktaṁ vā mucyatē jaṭharāmayāt| |108|
| मध्यं लीढ्वा कपित्थस्य सव्योषक्षौद्रशर्करम्||१०७|| कट्फलं मधुयुक्तं वा मुच्यते जठरामयात्| |१०८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmAtisAre kaNAlehaH, takrapAnam, bAlabilvAni (108-109) · Śloka 109
| kaṇāṁ madhuyutāṁ līḍhvā takraṁ pītvā sacitrakam||108|| bhuktvā vā bālabilvāni vyapōhatyudarāmayam| |109|
| कणां मधुयुतां लीढ्वा तक्रं पीत्वा सचित्रकम्||१०८|| भुक्त्वा वा बालबिल्वानि व्यपोहत्युदरामयम्| |१०९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmAtisAre pAThAdicUrNam (109-110) · Śloka 110
| pāṭhāmōcarasāmbhōdadhātakībilvanāgaram||109|| sukr̥cchramapyatīsāraṁ guḍatakrēṇa nāśayēt| |110|
| पाठामोचरसाम्भोदधातकीबिल्वनागरम्||१०९|| सुकृच्छ्रमप्यतीसारं गुडतक्रेण नाशयेत्| |११०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmAtisAre kapitthAShTakam (110-113) · Śloka 113
| yavānīpippalīmūlacāturjātakanāgaraiḥ||110|| marīcāgnijalājājīdhānyasauvarcalaiḥ *samaiḥ| *vr̥ṣāmladhātakīkr̥ṣṇābilvadāḍimadīpyakaiḥ||111|| triguṇaiḥ ṣaḍguṇasitaiḥ *kapitthāṣṭaguṇaiḥ kr̥taḥ| cūrṇō'tīsāragrahaṇīkṣayagulmagalāmayān||112|| kāsaśvāsāgnisādārśaḥpīnasārōcakān jayēt| |113|
| यवानीपिप्पलीमूलचातुर्जातकनागरैः||११०|| मरीचाग्निजलाजाजीधान्यसौवर्चलैः *समैः| *वृषाम्लधातकीकृष्णाबिल्वदाडिमदीप्यकैः||१११|| त्रिगुणैः षड्गुणसितैः *कपित्थाष्टगुणैः कृतः| चूर्णोऽतीसारग्रहणीक्षयगुल्मगलामयान्||११२|| कासश्वासाग्निसादार्शःपीनसारोचकान् जयेत्| |११३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmAtisAre dADimAShTakam (113-115) · Śloka 115
| karṣōnmitā tavakṣīrī cāturjātaṁ dvikārṣikam||113|| yavānīdhānyakājājīgranthivyōṣaṁ palāṁśakam| palāni dāḍimādaṣṭau sitāyāścaikataḥ kr̥taḥ||114|| guṇaiḥ kapitthāṣṭakavaccūrṇō'yaṁ dāḍimāṣṭakaḥ| bhōjyō vātātisārōktairyathāvasthaṁ khalādibhiḥ||115||
| कर्षोन्मिता तवक्षीरी चातुर्जातं द्विकार्षिकम्||११३|| यवानीधान्यकाजाजीग्रन्थिव्योषं पलांशकम्| पलानि दाडिमादष्टौ सितायाश्चैकतः कृतः||११४|| गुणैः कपित्थाष्टकवच्चूर्णोऽयं दाडिमाष्टकः| भोज्यो वातातिसारोक्तैर्यथावस्थं ख़लादिभिः||११५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmAtisAre khalaH (116) · Śloka 116
saviḍaṅgaḥ samaricaḥ sakapitthaḥ sanāgaraḥ| cāṅgērītakrakōlāmlaḥ khalaḥ ślēṣmātisārajit||116||
सविडङ्गः समरिचः सकपित्थः सनागरः| चाङ्गेरीतक्रकोलाम्लः ख़लः श्लेष्मातिसारजित्||११६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmAtisAre kShINekaPe amlAdighRutam (117) · Śloka 117
kṣīṇē ślēṣmaṇi pūrvōktamamlaṁ lākṣādi ṣaṭpalam| purāṇaṁ vā ghr̥taṁ dadyādyavāgūmaṇḍamiśritam||117||
क्षीणे श्लेष्मणि पूर्वोक्तमम्लं लाक्षादि षट्पलम्| पुराणं वा घृतं दद्याद्यवागूमण्डमिश्रितम्||११७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPavAtAdhike picCAbastiH (118-119) · Śloka 119
vātaślēṣmavibandhē vā sravatyati kaphē'pi vā| śūlē pravāhikāyāṁ vā picchābastiḥ praśasyatē||118|| vacābilvakaṇākuṣṭhaśatāhvalavaṇānvitaḥ| |119|
वातश्लेष्मविबन्धे वा स्रवत्यति कफेऽपि वा| शूले प्रवाहिकायां वा पिच्छाबस्तिः प्रशस्यते||११८|| वचाबिल्वकणाकुष्ठशताह्वलवणान्वितः| |११९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPavAtAdhike anuvAsanam (119-120) · Śloka 120
| bilvatailēna tailēna vacādyaiḥ sādhitēna vā||119|| bahuśaḥ kaphavātārtē kōṣṇēnānvāsanaṁ hitam| |120|
| बिल्वतैलेन तैलेन वचाद्यैः साधितेन वा||११९|| बहुशः कफवातार्ते कोष्णेनान्वासनं हितम्| |१२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShINakaPAdau vAyoH prabalatvam, prabalo vAyuH SIghraM cikitsyaH, tridoShANAM cikitsAkramaH (120-122) · Śloka 122
| kṣīṇē kaphē gudē dīrghakālātīsāradurbalē||120|| anilaḥ prabalō'vaśyaṁ svasthānasthaḥ prajāyatē| sa balī sahasā hanyāttasmāttaṁ tvarayā jayēt||121|| vāyōranantaraṁ pittaṁ pittasyānantaraṁ kapham| jayētpūrvaṁ trayāṇāṁ vā bhavēdyō balavattamaḥ||122||
| क्षीणे कफे गुदे दीर्घकालातीसारदुर्बले||१२०|| अनिलः प्रबलोऽवश्यं स्वस्थानस्थः प्रजायते| स बली सहसा हन्यात्तस्मात्तं त्वरया जयेत्||१२१|| वायोरनन्तरं पित्तं पित्तस्यानन्तरं कफम्| जयेत्पूर्वं त्रयाणां वा भवेद्यो बलवत्तमः||१२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BayashokAtIsArayoScikitsA (123) · Śloka 123
bhīśōkābhyāmapi calaḥ śīghRaṁ kupyatyatastayōḥ| kāryā kriyā vātaharā harṣaṇāśvāsanāni ca||123||
भीशोकाभ्यामपि चलः शीघ्ऱं कुप्यत्यतस्तयोः| कार्या क्रिया वातहरा हर्षणाश्वासनानि च||१२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atIsAramuktalakShaNam (9) · Śloka 9
yasyōccārādvinā mūtraṁ pavanō vā pravartatē| dīptāgnērlaghukōṣṭhasya śāntastasyōdarāmayaḥ||124|| iti śrīvaidyapatisiṁhaguptasūnuśrīmadvāgbhaṭaviracitā yāmaṣṭāṅgahr̥dayasaṁhitāyāṁ caturthē cikitsita- sthānē'tīsāracikitsitaṁ nām navamō'dhyāyaḥ||9||
यस्योच्चाराद्विना मूत्रं पवनो वा प्रवर्तते| दीप्ताग्नेर्लघुकोष्ठस्य शान्तस्तस्योदरामयः||१२४|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचिता यामष्टाङ्गहृदयसंहितायां चतुर्थे चिकित्सित- स्थानेऽतीसारचिकित्सितं नाम् नवमोऽध्यायः||९||
🔊 Audio coming soon