Adhikarana jvaracikitsitAdhyAyaH (2) · Śloka 2
അഥാതോ ജ്വരചികിത്സിതം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ| (ഗദ്യസൂത്രേ)|൨|
अथातो ज्वरचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे)|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarasaMprAptiHla~gghanakAraNam la~gghanAvasthA (1-2) · Śloka 2
ആമാശയസ്ഥോ ഹത്വാऽഗ്നിം സാമോ മാര്ഗാന് പിധായ യത്| വിദധാതി ജ്വരം ദോഷസ്തസ്മാത്കുര്വീത ലങ്ഘനമ്||൧|| പ്രാഗൂപേഷു ജ്വരാദൌ വാ, ബലം യത്നേന പാലയന്| ബലാധിഷ്ഠാനമാരോഗ്യമാരോഗ്യാര്ഥഃ ക്രിയാക്രമഃ||൨||
आमाशयस्थो हत्वाऽग्निं सामो मार्गान् पिधाय यत्| विदधाति ज्वरं दोषस्तस्मात्कुर्वीत लङ्घनम्||१|| प्रागूपेषु ज्वरादौ वा, बलं यत्नेन पालयन्| बलाधिष्ठानमारोग्यमारोग्यार्थः क्रियाक्रमः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana la~gghanaPalam (3) · Śloka 3
ലങ്ഘനൈഃ ക്ഷപിതേ ദോഷേ ദീപ്തേऽഗ്നൌ ലാഘവേ സതി| സ്വാസ്ഥ്യം ക്ഷുത്തൃഡ് രുചിഃ പക്തിര്ബലമോജശ്ച ജായതേ||൩||
लङ्घनैः क्षपिते दोषे दीप्तेऽग्नौ लाघवे सति| स्वास्थ्यं क्षुत्तृड् रुचिः पक्तिर्बलमोजश्च जायते||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvaravisheShe vamanam (4-5) · Śloka 5
തത്രോത്കൃഷ്ടേ സമുത്ക്ലിഷ്ടേ കഫപ്രായേ ചലേ മലേ| സഹൃല്ലാസപ്രസേകാന്നദ്വേഷകാസവിഷൂചികേ||൪|| സദ്യോഭുക്തസ്യ സഞ്ജാതേ ജ്വരേ സാമേ വിശേഷതഃ| വമനം വമനാര്ഹസ്യ ശസ്തം|൫|
तत्रोत्कृष्टे समुत्क्लिष्टे कफप्राये चले मले| सहृल्लासप्रसेकान्नद्वेषकासविषूचिके||४|| सद्योभुक्तस्य सञ्जाते ज्वरे सामे विशेषतः| वमनं वमनार्हस्य शस्तं|५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anyathAvamane doShaH (5-6) · Śloka 6
| കുര്യാത്തദന്യഥാ||൫|| ശ്വാസാതീസാരസമ്മോഹഹൃദ്ഗോഗവിഷമജ്വരാന്| |൬|
| कुर्यात्तदन्यथा||५|| श्वासातीसारसम्मोहहृद्गोगविषमज्वरान्| |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vamanayogAH (6-8) · Śloka 8
| പിപ്പ്പലീഭിര്യുതാന് ഗാലാന് കലിങ്ഗൈര്മധുകേന വാ||൬|| ഉഷ്ണാമ്ഭസാ സമധുനാ പിബേത്സലവണേന വാ| പടോലനിമ്ബകര്കോടവേത്രപത്രോദകേന വാ||൭|| തര്പണേന രസേനേക്ഷോര്മദ്യൈഃ കല്പോദിതാനി വ| വമനാനി പ്രയുഞ്ജീത ബലകാലവിഭാഗവിത്||൮||
| पिप्प्पलीभिर्युतान् गालान् कलिङ्गैर्मधुकेन वा||६|| उष्णाम्भसा समधुना पिबेत्सलवणेन वा| पटोलनिम्बकर्कोटवेत्रपत्रोदकेन वा||७|| तर्पणेन रसेनेक्षोर्मद्यैः कल्पोदितानि व| वमनानि प्रयुञ्जीत बलकालविभागवित्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annavarjanam (9) · Śloka 9
കൃതേऽകൃതേ വാ വമനേ ജ്വരീ കുര്യാദ്വിശോഷണമ്| ദോഷാണാം സമുദീര്ണാനാം പാചനായ ശമായ ച||൯||
कृतेऽकृते वा वमने ज्वरी कुर्याद्विशोषणम्| दोषाणां समुदीर्णानां पाचनाय शमाय च||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annavarjane yuktiH (10) · Śloka 10
ദോഷേണ ഭസ്മനേവാഗ്നൌ ഛന്നേऽന്നം ന വിപച്യതേ| തസ്മാദാദോഷപചനാജ്ജ്വരിതാനുപവാസയേത്||൧൦||
दोषेण भस्मनेवाग्नौ छन्नेऽन्नं न विपच्यते| तस्मादादोषपचनाज्ज्वरितानुपवासयेत्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udakavarjanam uShNAmbudoShAH shItAmbudoShAH (11-13) · Śloka 13
തൃഷ്ണഗല്പാല്പമുഷ്ണമ്ബു പിബേദ്വാതകഫജ്വരേ| തത്കഫം വിലയം നീത്വാ തൃഷ്ണാമാശു നിവര്തയേത്||൧൧|| ഉദീര്യ ചാഗ്നിം സ്ത്രോതാംസി മൃദൂകൃത്യ വിശോധയേത്| ലീനപിത്താനിലസ്വേദശകൃന്മൂത്രാനുലോമനമ്||൧൨|| നിദ്രാജാഡ്യാരുചിഹരം പ്രാണാനാമവലമ്ബനമ്| വിപരീതമതഃ ശീതം ദോഷസങ്ഘാതവര്ദ്ധനമ്||൧൩||
तृष्णगल्पाल्पमुष्णम्बु पिबेद्वातकफज्वरे| तत्कफं विलयं नीत्वा तृष्णामाशु निवर्तयेत्||११|| उदीर्य चाग्निं स्त्रोतांसि मृदूकृत्य विशोधयेत्| लीनपित्तानिलस्वेदशकृन्मूत्रानुलोमनम्||१२|| निद्राजाड्यारुचिहरं प्राणानामवलम्बनम्| विपरीतमतः शीतं दोषसङ्ग़ातवर्द्धनम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana javaravisheShe uShNAmbuniShedhaH (14-15) · Śloka 15
ഉഷ്ണമേവംഗുണത്വേऽപി യുഞ്ജ്യാന്നൈകാന്തപിത്തലേ| ഉദ്രിക്തപിത്തേ ദവഥുദാഹമോഹാതിസാരിണി||൧൪|| വിഷമദ്യോത്ഥിതേ ഗ്രീഷ്മേ ക്ഷതക്ഷീണേऽസ്രപിത്തിനി| |൧൫|
उष्णमेवंगुणत्वेऽपि युञ्ज्यान्नैकान्तपित्तले| उद्रिक्तपित्ते दवथुदाहमोहातिसारिणि||१४|| विषमद्योत्थिते ग्रीष्मे क्षतक्षीणेऽस्रपित्तिनि| |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana niShiddhoShNodakAnAM ShaDa~ggAdishrutaM shItodakam (15-16) · Śloka 16
| ഘനചന്ദനശുണ്ഠ്യമ്ബുപര്പടോശീരസാധിതമ്||൧൫|| ശീതം തേഭ്യോ ഹിതം തോയം പാചനം തൃഡ്ജ്വരാപഹമ്| |൧൬|
| घनचन्दनशुण्ठ्यम्बुपर्पटोशीरसाधितम्||१५|| शीतं तेभ्यो हितं तोयं पाचनं तृड्ज्वरापहम्| |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvare pittavirUddhaniShedhaH (16-17) · Śloka 17
| ഊഷ്മാ പിത്താദൃതേ നാസ്തി ജ്വരോ നാസ്ത്യൂഷ്മണാ വിനാ||൧൬|| തസ്മാത്പിത്തവിരുദ്ധാനി ത്യജേത് പിത്താധികേऽധികമ്| |൧൭|
| ऊष्मा पित्तादृते नास्ति ज्वरो नास्त्यूष्मणा विना||१६|| तस्मात्पित्तविरुद्धानि त्यजेत् पित्ताधिकेऽधिकम्| |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvare snAnAdiniShedhaH (17) · Śloka 17
| സ്നാനാഭ്യങ്ഗപ്രദേഹാംശ്ച പരിശേഷം ച ലങ്ഘനമ്||൧൭||
| स्नानाभ्यङ्गप्रदेहांश्च परिशेषं च लङ्घनम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana niShedhe yuktiH (18-19) · Śloka 19
അജീര്ണ ഇവ ശൂലഘ്നം സാമേ തീവ്രരുജി ജ്വരേ| ന പിബേദൌഷധം തദ്ധി ഭൂയ ഏവാമമാവഹേത്||൧൮|| ആമാഭിഭൂതകോഷ്ഠസ്യ ക്ഷീരം വിഷമഹേരിവ| |൧൯|
अजीर्ण इव शूलघ्नं सामे तीव्ररुजि ज्वरे| न पिबेदौषधं तद्धि भूय एवाममावहेत्||१८|| आमाभिभूतकोष्ठस्य क्षीरं विषमहेरिव| |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvaravisheShe svedaH svedaguNAH (19-20) · Śloka 20
| സോദര്ദപീനസശ്വാസേ ജങ്ഘാപര്വാസ്ഥിശൂലിനി||൧൯|| വാതശ്ലേഷ്മാത്മകേ സ്വേദഃ പ്രശസ്തഃ, സ പ്രവര്തയേത്| സ്വേദമൂത്രശകൃദ്വാതാന് കുര്യാദഗ്നേശ്ച പാടവമ്||൨൦||
| सोदर्दपीनसश्वासे जङ्घापर्वास्थिशूलिनि||१९|| वातश्लेष्मात्मके स्वेदः प्रशस्तः, स प्रवर्तयेत्| स्वेदमूत्रशकृद्वातान् कुर्यादग्नेश्च पाटवम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehoktAcAravidhipAlanam (21) · Śloka 21
സ്നേഹോക്തമാചാരവിധിം സര്വശശ്ചാനുപലയേത്| |൨൧|
स्नेहोक्तमाचारविधिं सर्वशश्चानुपलयेत्| |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana la~gghanAdInAM prayogakAlaH (21-22) · Śloka 22
| ലങ്ഘനം സ്വേദനം കാലോ യവാഗ്വസ്തിക്തകോ രസഃ||൨൧|| മലാനാം പാചനാനി സ്യുര്യഥാവസ്ഥം ക്രമേണ വാ| |൨൨|
| लङ्घनं स्वेदनं कालो यवाग्वस्तिक्तको रसः||२१|| मलानां पाचनानि स्युर्यथावस्थं क्रमेण वा| |२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvaraviSheSe la~gghananiShedhaH (22-23) · Śloka 23
| ശുദ്ധവാതക്ഷയാഗന്തുജീര്ണജ്വരിഷു ലങ്ഘനമ്||൨൨|| നേഷ്യതേ| |൨൩|
| शुद्धवातक्षयागन्तुजीर्णज्वरिषु लङ्ग़नम्||२२|| नेष्यते| |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatra bRuMhaNarUpaM shamanam (23) · Śloka 23
തേഷു ഹി ഹിതം ശമനം യന്ന കര്ശനമ്| |൨൩|
तेषु हि हितं शमनं यन्न कर्शनम्| |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ala~gghitalakShaNam (23-24) · Śloka 24
| തത്ര സാമജ്വരാകൃത്യാ ജാനീയാദവിശോഷിതമ്||൨൩|| ദ്വിവിധോപക്രമജ്ഞാനമവേക്ഷേത ച ലങ്ഘനേ| |൨൪|
| तत्र सामज्वराकृत्या जानीयादविशोषितम्||२३|| द्विविधोपक्रमज्ञानमवेक्षेत च लङ्घने| |२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana peyopacAraH peyopacAraPalam (24-26) · Śloka 26
| യുക്തം ലങ്ഘിതലിങ്ഗൈസ്തു തം പേയാഭിരുപാചരേത്||൨൪|| യഥാസ്വൌഷധസിദ്ധാഭിര്മണ്ഡപൂര്വാഭിരാദിതഃ| ഷഡഹം വാ മൃദുത്വം വാ ജ്വരോ യാവദവാപ്നുയാത്||൨൫|| തസ്യാഗ്നിര്ദീപ്യതേ താഭിഃ സമിദ്ഭിരിവ പാവകഃ| |൨൬|
| युक्तं लङ्घितलिङ्गैस्तु तं पेयाभिरुपाचरेत्||२४|| यथास्वौषधसिद्धाभिर्मण्डपूर्वाभिरादितः| षडहं वा मृदुत्वं वा ज्वरो यावदवाप्नुयात्||२५|| तस्याग्निर्दीप्यते ताभिः समिद्भिरिव पावकः| |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lAjapeyA prathamaM yojyA amlArthinaH peyA (26-27) · Śloka 27
| പ്രാഗ്ലാജപേയാം സുജരാം സശുണ്ഠീധാന്യപിപ്പലീമ്||൨൬|| സസൈന്ധവാം, തഥാऽമ്ലാര്ഥീ താം പിബേത്സഹദാഡിമാമ്| |൨൭|
| प्राग्लाजपेयां सुजरां सशुण्ठीधान्यपिप्पलीम्||२६|| ससैन्धवां, तथाऽम्लार्थी तां पिबेत्सहदाडिमाम्| |२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shithilamalapittottarayo peyA (27) · Śloka 27
| സൃഷ്ടവിഡ് ബഹുപിത്തോ വാ സശുണ്ഠീമാക്ഷികാം ഹിമാമ്||൨൭||
| सृष्टविड् बहुपित्तो वा सशुण्ठीमाक्षिकां हिमाम्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bastyAdishUlinaH (28) · Śloka 28
ബസ്തിപാര്ശ്വശിരഃശൂലീ വ്യാഘ്രീഗോക്ഷുരസാധിതാമ്| |൨൮|
बस्तिपार्श्वशिरःशूली व्याघ्रीगोक्षुरसाधिताम्| |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarAtisAriNaH peyA (28-29) · Śloka 29
| പൃശ്നിപര്ണീബലാബില്വനാഗരോത്പലധാന്യകൈഃ||൨൮|| സിദ്ധാം ജ്വരാതിസാര്യമ്ലാം പേയാം ദീപനപാചനീമ്| |൨൯|
| पृश्निपर्णीबलाबिल्वनागरोत्पलधान्यकैः||२८|| सिद्धां ज्वरातिसार्यम्लां पेयां दीपनपाचनीम्| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hidhmAdiyuktasya peyA (29) · Śloka 29
| ഹ്രസ്വേന പഞ്ചമൂലേന ഹിക്കാരുക്ശ്വാസകാസവാന്||൨൯||
| ह्रस्वेन पञ्चमूलेन हिक्कारुक्श्वासकासवान्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPArtasya peyA (30-31) · Śloka 31
പഞ്ചമൂലേന മഹതാ കഫാര്തോ യവസാധിതമ്| വിബദ്ധവര്ഛാഃ സയവാം പിപ്പല്യാമലകൈഃ കൃതാമ്||൩൦|| യവാഗൂം സര്പിഷാ ഭൃഷ്ടാം മലദോഷാനുലോമനീമ്| |൩൧|
पञ्चमूलेन महता कफार्तो यवसाधितम्| विबद्धवर्छाः सयवां पिप्पल्यामलकैः कृताम्||३०|| यवागूं सर्पिषा भृष्टां मलदोषानुलोमनीम्| |३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vibaddhashUlayuktasya peyA (31-32) · Śloka 32
| ചവികാപിപ്പലീമൂലദ്രാക്ഷാമലകനാഗരൈഃ||൩൧|| കോഷ്ഠേ വിബദ്ധേ സരുജി| |൩൨|
| चविकापिप्पलीमूलद्राक्षामलकनागरैः||३१|| कोष्ठे विबद्धे सरुजि| |३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parikartinaH peyA (32) · Śloka 32
പിബേത്തു പരികര്തിനി| കോലവൃക്ഷാമ്ലകലശീധാവനീശ്രീഫലൈഃ കൃതാമ്||൩൨||
पिबेत्तु परिकर्तिनि| कोलवृक्षाम्लकलशीधावनीश्रीफलैः कृताम्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asvedanidrAtRuShNArtasya peyA (33-34) · Śloka 34
അസ്വേദനിദ്രസ്തൃഷ്ണാര്തഃ സിതാമലകനാഗരൈഃ| സിതാബദരമൃദ്വീകാസാരിവാമുസ്തചന്ദനൈഃ||൩൩|| തൃഷ്ണാഛ്ഛര്ദിപരീദാഹജ്വരഘ്നീം ക്ഷൌദ്രസംയുതാമ്| |൩൪|
अस्वेदनिद्रस्तृष्णार्तः सितामलकनागरैः| सिताबदरमृद्वीकासारिवामुस्तचन्दनैः||३३|| तृष्णाछ्छर्दिपरीदाहज्वरघ्नीं क्षौद्रसंयुताम्| |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana peyauShadhairevarasayUShAdikAnapi kuryAt (34) · Śloka 34
| കുര്യാത്പേയൌഷധൈരേവ രസയൂഷാദികാനപി||൩൪||
| कुर्यात्पेयौषधैरेव रसयूषादिकानपि||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvaravisheShe peyAniShedhaH (35-36) · Śloka 36
മദ്യോദ്ഭവേ മദ്യനിത്യേ പിത്തസ്ഥാനഗതേ കഫേ| ഗ്രീഷ്മേ തയോര്വാऽധികയോസ്തൃട്ഛര്ദിര്ദാഹപീഡിതേ||൩൫|| ഊര്ധ്വം പ്രവൃത്തേ രക്തേ ച പേയാം നേച്ഛന്തി| |൩൬|
मद्योद्भवे मद्यनित्ये पित्तस्थानगते कफे| ग्रीष्मे तयोर्वाऽधिकयोस्तृट्छर्दिर्दाहपीडिते||३५|| ऊर्ध्वं प्रवृत्ते रक्ते च पेयां नेच्छन्ति| |३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana niShiddhapeyasya tarpaNam (36-37) · Śloka 37
തേഷു തു| ജ്വരാപഹൈഃ ഫലരസൈരദ്ഭിര്വാ ലാജതര്പണാന്||൩൬|| പിബേത്സശര്കരാക്ഷൌദ്രാന്| |൩൭|
तेषु तु| ज्वरापहैः फलरसैरद्भिर्वा लाजतर्पणान्||३६|| पिबेत्सशर्कराक्षौद्रान्| |३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tato yUShaudananarasaudanau (37-38) · Śloka 38
തതോ ജീര്ണേ തു തര്പണേ| യവാഗ്വാം വൌദനം ക്ഷുദ്വാനശ്നീയാദ്ഭൃഷ്ടതണ്ഡുലമ്||൩൭|| ദകലാവണികൈര്യൂഷൈ രസൈര്വാ മുദ്ഗലാവജൈഃ| |൩൮|
ततो जीर्णे तु तर्पणे| यवाग्वां वौदनं क्षुद्वानश्नीयाद्भृष्टतण्डुलम्||३७|| दकलावणिकैर्यूषै रसैर्वा मुद्गलावजैः| |३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana maNDAdyupacArasyopasaMhAraH (38) · Śloka 38
| ഇത്യയം ഷഡഹോ നേയോ ബലം ദോഷം ച രക്ഷതാ||൩൮||
| इत्ययं षडहो नेयो बलं दोषं च रक्षता||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tataH kaShAyaH (39) · Śloka 39
തതഃ പക്വേഷു ദോഷേഷു ലങ്ഘനാദ്യൈഃ പ്രശസ്യതേ| കഷായോ ദോഷശേഷസ്യ പാചനഃ ശമനോऽഥവാ||൩൯||
ततः पक्वेषु दोषेषु लङ्घनाद्यैः प्रशस्यते| कषायो दोषशेषस्य पाचनः शमनोऽथवा||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShavisheShe kaShAyavisheShaH (40) · Śloka 40
തിക്തഃ പിത്തേ വിശേഷേണ പ്രയോജ്യഃ, കടുകഃ കഫേ| |൪൦|
तिक्तः पित्ते विशेषेण प्रयोज्यः, कटुकः कफे| |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaShAyakaShAyasya niShedhaH niShedhAtikrame doShaH (40-41) · Śloka 41
| പിത്തശ്ലേഷ്മഹരത്വേऽപി കഷായഃ സ ന ശസ്യതേ||൪൦|| നവജ്വരേ, മലസ്തമ്ഭാത്കഷായോ വിഷമജ്വരമ്| കുരുതേऽരുചിഹൃല്ലാസഹിധ്മാധ്മാനാദികാനപി||൪൧||
| पित्तश्लेष्महरत्वेऽपि कषायः स न शस्यते||४०|| नवज्वरे, मलस्तम्भात्कषायो विषमज्वरम्| कुरुतेऽरुचिहृल्लासहिध्माध्मानादिकानपि||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uktauShadhakAlasya matAntareNa nirAkaraNam (42) · Śloka 42
സപ്താഹാദൌഷധം കേചിദാഹുരന്യേ ദശാഹതഃ| കേചില്ലഘ്വന്നഭുക്തസ്യ യോജ്യമാമോല്ബണേ ന തു||൪൨||
सप्ताहादौषधं केचिदाहुरन्ये दशाहतः| केचिल्लघ्वन्नभुक्तस्य योज्यमामोल्बणे न तु||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svasiddhAnte yuktiH (43-44) · Śloka 44
തീവ്രജ്വരപരീതസ്യ ദോഷവേഗോദയേ യതഃ| ദോഷേऽഥവാऽതിനിചിതേ തന്ദ്രാസ്തൈമിത്യകാരിണി||൪൩|| അപച്യമാനം ഭൈഷജ്യം ഭൂയോ ജ്വലയതി ജ്വരമ്| |൪൪|
तीव्रज्वरपरीतस्य दोषवेगोदये यतः| दोषेऽथवाऽतिनिचिते तन्द्रास्तैमित्यकारिणि||४३|| अपच्यमानं भैषज्यं भूयो ज्वलयति ज्वरम्| |४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana auShadhayogyA jvarAvasthA (44-45) · Śloka 45
| മൃദുര്ജ്വരോ ലഘുര്ദേഹശ്ചലിതാശ്ച മലാ യദാ||൪൪|| അചിരജ്വരിതസ്യാപി ഭേഷജം യോജയേത്തദാ| |൪൫|
| मृदुर्ज्वरो लघुर्देहश्चलिताश्च मला यदा||४४|| अचिरज्वरितस्यापि भेषजं योजयेत्तदा| |४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana auShadham (45-46) · Śloka 46
| മുസ്തയാ പര്പടം യുക്തം ശുണ്ഠ്യാ ദുഃസ്പര്ശയാऽപി വാ||൪൫|| പാക്യം ശീതകഷായം വാ പാഠോശീരം സവാലകമ്| പിബേത്തദ്വ്ച്ഛഭൂനിമ്ബഗുഡൂചീമുസ്തനാഗരമ്||൪൬||
| मुस्तया पर्पटं युक्तं शुण्ठ्या दुःस्पर्शयाऽपि वा||४५|| पाक्यं शीतकषायं वा पाठोशीरं सवालकम्| पिबेत्तद्व्च्छभूनिम्बगुडूचीमुस्तनागरम्||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uktauShadhAnAM viShayaM viBAgaM PalaM ca (47) · Śloka 47
യഥായോഗമിമേ യോജ്യാഃ കഷായാ ദോഷപാചനാഃ| ജ്വരാരോചകതൃഷ്ണാസ്യവൈരസ്യാപക്തിനാശനാഃ||൪൭||
यथायोगमिमे योज्याः कषाया दोषपाचनाः| ज्वरारोचकतृष्णास्यवैरस्यापक्तिनाशनाः||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana santatAdInAM viShamajvarAnAM shamanAH pa~jca kaShAyAH (48-51) · Śloka 51
| കലിങ്ഗകാഃ പടോലസ്യ പത്രം കടുകരോഹിണീ||൪൮|| പടോലം സാരിവാ മുസ്താ പാഠാ കടുകരോഹിണീ| പടോലനിമ്ബത്രിഫലാമൃദ്വീകാമുസ്തവത്സകാഃ||൪൯|| കിരാതതിക്തമമൃതാ ചന്ദനം വിശ്വഭേഷജമ്| ധാത്രീമുസ്താമൃതാക്ഷൌദ്രമര്ധശ്ലോകസമാപനാണ്||൫൦|| പഞ്ചതേ സന്തതാദീനാം പഞ്ചാനാം ശമനാ മതാഃ| |൫൧|
| कलिङ्गकाः पटोलस्य पत्रं कटुकरोहिणी||४८|| पटोलं सारिवा मुस्ता पाठा कटुकरोहिणी| पटोलनिम्बत्रिफलामृद्वीकामुस्तवत्सकाः||४९|| किराततिक्तममृता चन्दनं विश्वभेषजम्| धात्रीमुस्तामृताक्षौद्रमर्धश्लोकसमापनाण्||५०|| पञ्चते सन्ततादीनां पञ्चानां शमना मताः| |५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajvarasya auShadham (51-52) · Śloka 52
| ദുരാലഭാമൃതാമുസ്താനാഗരം വാതജേ ജ്വരേ||൫൧|| അഥവാ പിപ്പലീമൂലഗുഡൂചീവിശ്വഭേഷജമ്| കനീയഃ പഞ്ചമൂലം ച|൫൨|
| दुरालभामृतामुस्तानागरं वातजे ज्वरे||५१|| अथवा पिप्पलीमूलगुडूचीविश्वभेषजम्| कनीयः पञ्चमूलं च|५२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajvarasya auShadham (52-53) · Śloka 53
| പിത്തേ ശക്രയവാഘനമ്||൫൨|| കടുകാ ചേതി സക്ഷൌദ്രം മുസ്താപര്പടകം തഥാ| സധന്വയാസഭൂനിമ്ബം|൫൩|
| पित्ते शक्रयवाघनम्||५२|| कटुका चेति सक्षौद्रं मुस्तापर्पटकं तथा| सधन्वयासभूनिम्बं|५३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPajvarasya auShadham (53-54) · Śloka 54
| വത്സകാദ്യോ ഗണഃ കഫേ||൫൩|| അഥവാ വൃഷഗാങ്ഗേയീശൃങ്ഗബേരദുരാലഭാഃ| |൫൪|
| वत्सकाद्यो गणः कफे||५३|| अथवा वृषगाङ्गेयीशृङ्गबेरदुरालभाः| |५४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sashUlavibindhasya kaPavAta jvarasya auShadham vAtapittajvarasya auShadham pittajvarasya auShadham kaPajvarasya auShadham sashUlavibandhasya kaPavAta jvarasya auShadham (54-55) · Śloka 55
| രുഗ്വിബന്ധാനിലശ്ലേഷ്മയുക്തേ ദീപനപാചനമ്||൫൪|| അഭയാപിപ്പലീമൂലശമ്യാകകടുകാഘനമ്| |൫൫|
| रुग्विबन्धानिलश्लेष्मयुक्ते दीपनपाचनम्||५४|| अभयापिप्पलीमूलशम्याककटुकाघनम्| |५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtapittajvarasya auShadham (55-58) · Śloka 58
| ദ്രാക്ഷാമധൂകമധുകതോധ്രാകാശ്മര്യസാരിവാഃ||൫൫|| മുസ്താമലകഹ്രീബേരപദ്മകേസരപദ്മകമ്| മൃണാലചന്ദനോശീരനീലോത്പലപരൂഷകമ്||൫൬|| ഫാണ്ടോ ഹിമോ വാ ദ്രാക്ഷാദിര്ജാതീകുസുമവാസിതഃ| യുക്തോ മധുസിതാലാജൈര്ജയത്യനിലപിത്തജമ്||൫൭|| ജ്വരം മദാത്യയം ഛര്ദിം മൂര്ച്ഛാം ദാഹം ശ്രമം ഭ്രമമ്| ഊര്ധ്വഗം രക്തപിത്തം ച പിപാസാം കാമലാമപി||൫൮||
| द्राक्षामधूकमधुकतोध्राकाश्मर्यसारिवाः||५५|| मुस्तामलकह्रीबेरपद्मकेसरपद्मकम्| मृणालचन्दनोशीरनीलोत्पलपरूषकम्||५६|| फाण्टो हिमो वा द्राक्षादिर्जातीकुसुमवासितः| युक्तो मधुसितालाजैर्जयत्यनिलपित्तजम्||५७|| ज्वरं मदात्ययं छर्दिं मूर्च्छां दाहं श्रमं भ्रमम्| ऊर्ध्वगं रक्तपित्तं च पिपासां कामलामपि||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtapittajvarasya anyat auShadham (59) · Śloka 59
പാചയേത്കടുകാം പിഷ്ട്വാ കര്പരേऽഭിനവേ ശുചൌ| നിഷ്പീഡിതോ ഘൃതയുതസ്തദ്ഗസോ ജ്വരദാഹജിത്||൫൯||
पाचयेत्कटुकां पिष्ट्वा कर्परेऽभिनवे शुचौ| निष्पीडितो ग़ृतयुतस्तद्गसो ज्वरदाहजित्||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPavAtajvarasya auShadham (60) · Śloka 60
കഫവാതേ വചാതിക്താപാഠാരഗ്വധവത്സകാഃ| പിപ്പലീചൂര്ണയുക്തോ വാ ക്വാഥശ്ച്ഛിന്നോദ്ഭവോദ്ഭവഃ||൬൦||
कफवाते वचातिक्तापाठारग्वधवत्सकाः| पिप्पलीचूर्णयुक्तो वा क्वाथश्च्छिन्नोद्भवोद्भवः||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPavAta anyat auShadham (61-63) · Śloka 63
വ്യാഘ്രീശുണ്ഠ്യമൃതാക്വാഥഃ പിപ്പലീചൂര്ണസംയുതഃ| വാതശ്ലേഷ്മജ്വരശ്വാസകാസപീനസശൂലജിത്||൬൧|| പഥ്യാകുസ്തുമ്ബരീമുസ്താശുണ്ഠീകട്തൃണപര്പടമ്| സകട്ഫലവചാഭാര്ങ്ഗീദേവാഹ്വം മധുഹിങ്ഗുമത്||൬൨|| കഫവാതജ്വരഷ്ഠീവകുക്ഷിഹൃത്പാര്ശ്വവേദനാഃ| കണ്ഠാമയാസ്യശ്വയഥുകാസശ്വാസാന്നിയച്ഛതി||൬൩||
व्याघ्रीशुण्ठ्यमृताक्वाथः पिप्पलीचूर्णसंयुतः| वातश्लेष्मज्वरश्वासकासपीनसशूलजित्||६१|| पथ्याकुस्तुम्बरीमुस्ताशुण्ठीकट्तृणपर्पटम्| सकट्फलवचाभार्ङ्गीदेवाह्वं मधुहिङ्गुमत्||६२|| कफवातज्वरष्ठीवकुक्षिहृत्पार्श्ववेदनाः| कण्ठामयास्यश्वयथुकासश्वासान्नियच्छति||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittakaPajvarasya auShadham pittakaPa anyat auShadham (64-65) · Śloka 65
ആരഗ്വധാദിഃ സക്ഷൌദ്ഗഃ കഫപിത്തജ്വരം ജയേത്| തഥാ തിക്താവൃഷോശീരത്രായന്തീത്രിഫലാമൃതാഃ||൬൪|| പടോലാതിവിഷാനിമ്ബമൂര്വാധന്വയവാസകാഃ| |൬൫|
आरग्वधादिः सक्षौद्गः कफपित्तज्वरं जयेत्| तथा तिक्तावृषोशीरत्रायन्तीत्रिफलामृताः||६४|| पटोलातिविषानिम्बमूर्वाधन्वयवासकाः| |६५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtajvarasya auShadham (65-66) · Śloka 66
| സന്നിപാതജ്വരേ വ്യാഘ്രീദേവദാരുനിശാഘനമ്||൬൫|| പടോലപത്രനിമ്ബത്വക്ത്രിഫലാകടുകായുതമ്| |൬൬|
| सन्निपातज्वरे व्याघ्रीदेवदारुनिशाग़नम्||६५|| पटोलपत्रनिम्बत्वक्त्रिफलाकटुकायुतम्| |६६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtashleShmottarasya auShadham (66-67) · Śloka 67
| നാഗരം പൌഷ്കരം മൂലം ഗുഡൂചീ കണ്ടകാരികാ||൬൬|| സകാസശ്വാസപാര്ശ്വാര്തൌ വാതശ്ലേഷ്മോത്തരേ ജ്വരേ| |൬൭|
| नागरं पौष्करं मूलं गुडूची कण्टकारिका||६६|| सकासश्वासपार्श्वार्तौ वातश्लेष्मोत्तरे ज्वरे| |६७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvajvarasya auShadham (67-69) · Śloka 69
| മധൂകപുഷ്പമൃദ്വീകാത്രായമാണാപരൂഷകമ്||൬൭|| സോശീരതിക്താത്രിഫലാകാശ്മര്യം കല്പയേദ്ധിമമ്| കഷായം തം പിബന് കാലേ ജ്വരാന് സര്വാനപോഹതി||൬൮|| ജാത്യാമലകമുസ്താനി തദ്വദ്ധന്വയവാസകമ്| |൬൯|
| मधूकपुष्पमृद्वीकात्रायमाणापरूषकम्||६७|| सोशीरतिक्तात्रिफलाकाश्मर्यं कल्पयेद्धिमम्| कषायं तं पिबन् काले ज्वरान् सर्वानपोहति||६८|| जात्यामलकमुस्तानि तद्वद्धन्वयवासकम्| |६९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana baddhaviTkasya auShadham (69) · Śloka 69
| ബദ്ധവിട് കടുകാദ്രാക്ഷാത്രായന്തീത്രിഫലാഗുഡമ്||൬൯||
| बद्धविट् कटुकाद्राक्षात्रायन्तीत्रिफलागुडम्||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana peyAdyamannam auShadham (70) · Śloka 70
ജീര്ണൌഷധോऽന്നം പേയാദ്യമാചരേത്| |൭൦|
जीर्णौषधोऽन्नं पेयाद्यमाचरेत्| |७०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmajvare peyAniShedhaHpeyAniShedhe yuktiH (70) · Śloka 70
ശ്ലേഷ്മവാന്ന തു| പേയാ കഫം വര്ധയതി പങ്കം പാംസുഷു വൃഷ്ടിവത്||൭൦||
श्लेष्मवान्न तु| पेया कफं वर्धयति पङ्कं पांसुषु वृष्टिवत्||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana peyasthAne yUShaH (71-72) · Śloka 72
ശ്ലേഷ്മാഭിഷ്യണ്ണദേഹാനാമതഃ പ്രാഗപി യോജയേത്| യൂഷാന് കുലത്ഥചണകകലായാദികൃതാന് ലഘൂന്||൭൧|| രൂക്ഷാംസ്തിക്തരസോപേതാന് ഹൃദ്യാന് രുചികരാന് പടൂന്| |൭൨|
श्लेष्माभिष्यण्णदेहानामतः प्रागपि योजयेत्| यूषान् कुलत्थचणककलायादिकृतान् लघून्||७१|| रूक्षांस्तिक्तरसोपेतान् हृद्यान् रुचिकरान् पटून्| |७२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pathyayogyaM dhAnyam (72-73) · Śloka 73
| രക്താദ്യാഃ ശാലയോ ജീര്ണാഃ ഷഷ്ടികാശ്ച ജ്വരേ ഹിതാഃ||൭൨|| ശ്ലേഷ്മോത്തരേ വീതതുഷാസ്തഥാ വാടീകൃതാ യവാഃ| |൭൩|
| रक्ताद्याः शालयो जीर्णाः षष्टिकाश्च ज्वरे हिताः||७२|| श्लेष्मोत्तरे वीततुषास्तथा वाटीकृता यवाः| |७३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana odanavidhiH (73-74) · Śloka 74
| ഓദനസ്തൈഃ സ്രുതോ ദ്വിസ്ത്രിഃ പ്രയോക്തവ്യോ യഥായഥമ്||൭൩|| ദോഷദൂഷ്യാദിബലതോ ജ്വരഘ്നക്വാഥസാധിതഃ| |൭൪|
| ओदनस्तैः स्रुतो द्विस्त्रिः प्रयोक्तव्यो यथायथम्||७३|| दोषदूष्यादिबलतो ज्वरघ्नक्वाथसाधितः| |७४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yUShadravyANi (74) · Śloka 74
| മുദ്ഗാദ്യൈര്ലഘുഭിര്യൂഷാഃ കുലത്ഥൈശ്ച ജ്വരാപഹാഃ||൭൪||
| मुद्गाद्यैर्लघुभिर्यूषाः कुलत्थैश्च ज्वरापहाः||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana khaladravyANi rasadravyANi yUShAdInamupakaraNadravyANi (75-77) · Śloka 77
കാരവേല്ലകകര്കോടബാലമൂലകപര്പടൈഃ| വാര്താകനിമ്ബകുസുമപടോലഫലപല്ലവൈഃ||൭൫|| അത്യന്തലഘുഭിര്മാംസൈര്ജാങ്ഗലൈശ്ച ഹിതാ രസാഃ| വ്യാഘ്രീപരൂഷതര്കാരീദ്ഗാക്ഷാമലകദാഡിമൈഃ||൭൬|| സംസ്കൃതാഃ പിപ്പലീശുണ്ഠീധാന്യജീരകസൈന്ധവൈഃ| സിതാമധുഭ്യാം പ്രായേണ സംയുതാ വാ കൃതാകൃതാഃ||൭൭||
कारवेल्लककर्कोटबालमूलकपर्पटैः| वार्ताकनिम्बकुसुमपटोलफलपल्लवैः||७५|| अत्यन्तलग़ुभिर्मांसैर्जाङ्गलैश्च हिता रसाः| व्याघ्रीपरूषतर्कारीद्गाक्षामलकदाडिमैः||७६|| संस्कृताः पिप्पलीशुण्ठीधान्यजीरकसैन्धवैः| सितामधुभ्यां प्रायेण संयुता वा कृताकृताः||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vya~jjanavidhiH (78) · Śloka 78
അനമ്ലതക്രസിദ്ധാനി രുച്യാനി വ്യഞ്ജനാനി ച| അച്ഛാന്യനലസമ്പന്നാനി|൭൮|
अनम्लतक्रसिद्धानि रुच्यानि व्यञ्जनानि च| अच्छान्यनलसम्पन्नानि|७८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anupAnAni (78-79) · Śloka 79
| അനുപാനേऽപി യോജയേത്||൭൮|| താനി ക്വഥിതശീതം ച വാതി മദ്യം ച സാത്മ്യതഃ| |൭൯|
| अनुपानेऽपि योजयेत्||७८|| तानि क्वथितशीतं च वाति मद्यं च सात्म्यतः| |७९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annagrahaNakAlaH (79-80) · Śloka 80
| സജ്വരം ജ്വരമുക്തം വാ ദിനാന്തേ ഭോജയേല്ലഘു||൭൯|| ശ്ലേഷ്മക്ഷയവിവൃദ്ധോഷ്മാ ബലവാനനലസ്തദാ| |൮൦|
| सज्वरं ज्वरमुक्तं वा दिनान्ते भोजयेल्लघु||७९|| श्लेष्मक्षयविवृद्धोष्मा बलवाननलस्तदा| |८०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dinAntarasyApavAdaH (80) · Śloka 80
| യഥോചിതേऽഥവാ കാലേ ദേശസാത്മ്യാനുരോധതഃ||൮൦||
| यथोचितेऽथवा काले देशसात्म्यानुरोधतः||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apavAdApavAdaH (81) · Śloka 81
പ്രാഗല്പവഹ്നിര്ഭുഞ്ജാനോ ന ഹ്യജീര്ണേന പീഡ്യതേ| |൮൧|
प्रागल्पवह्निर्भुञ्जानो न ह्यजीर्णेन पीड्यते| |८१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ghRutadAnakAlaH akAle tat viShopamam (81-83) · Śloka 83
| കഷായപാനപഥ്യാന്നൈര്ദശാഹ ഇതി ലങ്ഘിതേ||൮൧|| സര്പിര്ദദ്യാത്കഫേ മന്ദേ വാതപിത്തോത്തരേ ജ്വരേ| പക്വേഷു ദോഷേഷ്വമൃതം തദ്വിഷോപമമന്യഥാ||൮൨|| ദശാഹേ സ്യാദതീതേऽപി ജ്വരോപദ്രവവൃദ്ധികൃത്| ലങ്ഘനാദിക്രമം തത്ര കുര്യാദാകഫസങ്ക്ഷ്യാത്||൮൩||
| कषायपानपथ्यान्नैर्दशाह इति लङ्घिते||८१|| सर्पिर्दद्यात्कफे मन्दे वातपित्तोत्तरे ज्वरे| पक्वेषु दोषेष्वमृतं तद्विषोपममन्यथा||८२|| दशाहे स्यादतीतेऽपि ज्वरोपद्रववृद्धिकृत्| लङ्घनादिक्रमं तत्र कुर्यादाकफसङ्क्ष्यात्||८३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIrNajvarAnuvRuttau hetuH (84) · Śloka 84
ദേഹധാത്വബലത്വാച്ച ജ്വരോ ജീര്ണോऽനുവര്തതേ| |൮൪|
देहधात्वबलत्वाच्च ज्वरो जीर्णोऽनुवर्तते| |८४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarpiH kvAthaiH prayoge yuktiH (84-86) · Śloka 86
| രൂക്ഷം ഹി തേജോ ജ്വരകൃത്തേജസാ രൂക്ഷിതസ്യ ച||൮൪|| വമനസ്വേദകാലാമ്ബുകഷായലഘുഭോജനൈഃ| യഃ സ്യാദതിബലോ ധാതുഃ സഹചാരീ സദാഗതിഃ||൮൫|| തസ്യ സംശമനം സര്പിര്ദീപ്തസ്യേവാമ്ബു വേശ്മനഃ| |൮൬|
| रूक्षं हि तेजो ज्वरकृत्तेजसा रूक्षितस्य च||८४|| वमनस्वेदकालाम्बुकषायलग़ुभोजनैः| यः स्यादतिबलो धातुः सहचारी सदागतिः||८५|| तस्य संशमनं सर्पिर्दीप्तस्येवाम्बु वेश्मनः| |८६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarpirdAnam (86-87) · Śloka 87
| വാതപിത്തജിതാംഗ്ര്യം സംസ്കാരം ചാനുരുധ്യതേ||൮൬|| സുതരാം തദ്ധ്യതോ ദദ്യാദ്യഥാസ്വൌഷധസാധിതമ്| |൮൭|
| वातपित्तजितांग्र्यं संस्कारं चानुरुध्यते||८६|| सुतरां तद्ध्यतो दद्याद्यथास्वौषधसाधितम्| |८७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarpiSho hetuvyAdhiviparItatvam (87-88) · Śloka 88
| വിപരീതം ജ്വരോഷ്മാണം ജയേത്പിത്തം ച ശൈത്യതഃ||൮൭|| സ്നേഹാദ്വാതം ഘൃതം തുല്യം യോഗസംസ്കാരതഃ കഫമ്| |൮൮|
| विपरीतं ज्वरोष्माणं जयेत्पित्तं च शैत्यतः||८७|| स्नेहाद्वातं घृतं तुल्यं योगसंस्कारतः कफम्| |८८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uktiH kvAthaiH sarpiH pAnam (88) · Śloka 88
| പൂര്വേ കഷായാഃ സഘൃതാഃ സര്വേ യോജ്യാ യഥാമലമ്||൮൮||
| पूर्वे कषायाः सघृताः सर्वे योज्या यथामलम्||८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAsopadravake jvare sarpiH prayogaH (89) · Śloka 89
ത്രിഫലാപിചുമന്ദത്വങ്മാധുകം ബൃഹതീദ്വയമ്| സമസൂരദലം ക്വാഥഃ സഘൃതോ ജ്വരകാസഹാ||൮൯||
त्रिफलापिचुमन्दत्वङ्माधुकं बृहतीद्वयम्| समसूरदलं क्वाथः सघृतो ज्वरकासहा||८९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pippalyAdisiddhaM ghRutam (90-91) · Śloka 91
പിപ്പലീന്ദ്രയവധാവനിതിക്താ- സാരിവാമലകതാമലകീഭിഃ| ബില്വമുസ്തഹിമപാലനിസേവ്യൈ- ര്ദ്രാക്ഷയാऽതിവിഷയാ സ്ഥിരയാ ച||൯൦|| ഘൃതമാശു നിഹന്തി സാധിതം ജ്വരമഗ്നിം വിഷമം ഹലീമകമ്| അരുചിം ഭൃശതാപമംസയോ- ര്വമഥും പാര്ശ്വശിരോരുജം ക്ഷയമ്||൯൧||
पिप्पलीन्द्रयवधावनितिक्ता- सारिवामलकतामलकीभिः| बिल्वमुस्तहिमपालनिसेव्यै- र्द्राक्षयाऽतिविषया स्थिरया च||९०|| घृतमाशु निहन्ति साधितं ज्वरमग्निं विषमं हलीमकम्| अरुचिं भृशतापमंसयो- र्वमथुं पार्श्वशिरोरुजं क्षयम्||९१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tailvakAdighRutAni (92) · Śloka 92
തൈല്വകം പവനജന്മനി ജ്വരേ യോജയേത്രിവൃതയാ വിയോജിതമ്| തിക്തകം വൃഷഘൃതം ച പൈത്തികേ യച്ച പാലനികയാ ശൃതം ഹവിഃ||൯൨||
तैल्वकं पवनजन्मनि ज्वरे योजयेत्रिवृतया वियोजितम्| तिक्तकं वृषघृतं च पैत्तिके यच्च पालनिकया शृतं हविः||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIrNakaPajvaraghnaM ghRutam (93) · Śloka 93
വിഡങ്ഗസൌവര്ചലചവ്യപാഠാ- വ്യോഷാഗ്നിസിന്ധൂദ്ഭവയാവശൂകൈഃ| പലാംശകൈഃ ക്ഷീരസമം ഘൃതസ്യ പ്രസ്ഥം പചേജ്ജീര്ണകഫജ്വരഘ്നമ്||൯൩||
विडङ्गसौवर्चलचव्यपाठा- व्योषाग्निसिन्धूद्भवयावशूकैः| पलांशकैः क्षीरसमं घृतस्य प्रस्थं पचेज्जीर्णकफज्वरघ्नम्||९३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana guDUcIghRutAdipa~jcakam (94) · Śloka 94
ഗുഡൂച്യാ രസകല്കാഭ്യാം ത്രിഫലായാ വൃഷസ്യ ച| മൃദ്വീകായാ ബലായാശ്ച സ്നേഹാഃ സിദ്ധാ ജ്വരച്ഛിദഃ||൯൪||
गुडूच्या रसकल्काभ्यां त्रिफलाया वृषस्य च| मृद्वीकाया बलायाश्च स्नेहाः सिद्धा ज्वरच्छिदः||९४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIrNai ghRute mAMsarasAshanam (95) · Śloka 95
ജീര്ണേ ഘൃതേ ച ഭുഞ്ജീത മൃദുമാംസരസൌദനമ്| ബലം ഹ്യലം ദോഷഹരം പരം തച്ച ബലപ്രദമ്||൯൫||
जीर्णे घृते च भुञ्जीत मृदुमांसरसौदनम्| बलं ह्यलं दोषहरं परं तच्च बलप्रदम्||९५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtottare jIrNajvare yUShaKalayorniShedhaH (96-97) · Śloka 97
കഫപിത്തഹരാ മുദ്ഗകാരവേല്ലാദിജാ രസാഃ| പ്രായേണ തസ്മാന്ന ഹിതാ ജീര്ണേ വാതോത്തരേ ജ്വരേ||൯൬|| ശൂലോദാവര്തവിഷ്ടമ്ഭജനനാ ജ്വരവര്ധനാഃ| |൯൭|
कफपित्तहरा मुद्गकारवेल्लादिजा रसाः| प्रायेण तस्मान्न हिता जीर्णे वातोत्तरे ज्वरे||९६|| शूलोदावर्तविष्टम्भजनना ज्वरवर्धनाः| |९७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIrNajvare shodhanakAlaH (97-98) · Śloka 98
| ന ശാമ്യത്യേവമപി ചേജ്ജ്വരഃ കുര്വീത ശോധനമ്||൯൭|| ശോധനാര്ഹസ്യ, വമനം പ്രാഗുക്തം തസ്യ യോജയേത്| ആമാശയഗതേ ദോഷേ ബലിനഃ പാലയന്ബലമ്||൯൮||
| न शाम्यत्येवमपि चेज्ज्वरः कुर्वीत शोधनम्||९७|| शोधनार्हस्य, वमनं प्रागुक्तं तस्य योजयेत्| आमाशयगते दोषे बलिनः पालयन्बलम्||९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana virecanamauShadhAni (99-101) · Śloka 101
പക്വേ തു ശിഥിലേ ദോഷേ ജ്വരേ വാ വിഷമദ്യജേ| മോദകം ത്രിഫലാശ്യാമാത്രിവൃത്പിപ്പലികേസരൈഃ||൯൯|| സസിതാമധുഭിര്ദദ്യാഹ്യോഷാദ്യം വാ വിരേചനമ്| (ലിഹ്യാദ്വാ ത്രൈവൃതം സംയുക്തം മധുസര്പിഷാ| ) ദ്രാക്ഷാധാത്രീരസം തദ്വത്സദ്രാക്ഷാം വാ ഹരീതകീമ്||൧൦൦|| ആരഗ്വധം വാ പയസാ മൃദ്വീകാനാം രസേന വാ| ത്രിഫലാം ത്രായമാണാം വാ പയസാ ജ്വരിതഃപിബേത്||൧൦൧||
पक्वे तु शिथिले दोषे ज्वरे वा विषमद्यजे| मोदकं त्रिफलाश्यामात्रिवृत्पिप्पलिकेसरैः||९९|| ससितामधुभिर्दद्याह्योषाद्यं वा विरेचनम्| (लिह्याद्वा त्रैवृतं संयुक्तं मधुसर्पिषा| ) द्राक्षाधात्रीरसं तद्वत्सद्राक्षां वा हरीतकीम्||१००|| आरग्वधं वा पयसा मृद्वीकानां रसेन वा| त्रिफलां त्रायमाणां वा पयसा ज्वरितःपिबेत्||१०१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana virecAnAnantaraM saMsargIkramaH (102) · Śloka 102
വിരിക്താനാം ച സംസര്ഗീ മണ്ഡപൂര്വാ യഥാക്രമമ്| |൧൦൨|
विरिक्तानां च संसर्गी मण्डपूर्वा यथाक्रमम्| |१०२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svayaMpravRutteH stamBananiShedhaH (102-103) · Śloka 103
| ച്യവമാനം ജ്വരോത്ക്ലിഷ്ടമുപേക്ഷേത മലം സദാ||൧൦൨|| പക്വോऽപി ഹി വികുര്വീത ദോഷഃ കോഷ്ഠേ കൃതാസ്പദഃ| |൧൦൩|
| च्यवमानं ज्वरोत्क्लिष्टमुपेक्षेत मलं सदा||१०२|| पक्वोऽपि हि विकुर्वीत दोषः कोष्ठे कृतास्पदः| |१०३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atipravRuttau pAcanapUrvakaM stambhanaM kAryam (103-104) · Śloka 104
| അതിപ്രവര്തമാനം വാ പാചയന് സങ്ഗ്രഹം നയേത്||൧൦൩|| ആമസങ്ഗ്രഹണേ ദോഷാ ദോഷോപക്രമ ഈരിതാഃ| |൧൦൪|
| अतिप्रवर्तमानं वा पाचयन् सङ्ग्रहं नयेत्||१०३|| आमसङ्ग्रहणे दोषा दोषोपक्रम ईरिताः| |१०४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Amajvare shodhananiShedhaH (104-105) · Śloka 105
| പായയേദ്ദോഷഹരണം മോഹാദാമജ്വരേ തു യഃ||൧൦൪|| പ്രസുപ്തം കൃഷ്ണസര്പം സ കരാഗ്രേണ പരാമൃശേത്| |൧൦൫|
| पाययेद्दोषहरणं मोहादामज्वरे तु यः||१०४|| प्रसुप्तं कृष्णसर्पं स कराग्रेण परामृशेत्| |१०५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarakShINasya niShedhaH (105) · Śloka 105
| ജ്വരക്ഷീണസ്യ ന ഹിതം വമനം ന വിരേചനമ്||൧൦൫||
| ज्वरक्षीणस्य न हितं वमनं न विरेचनम्||१०५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tasya payasA nirUhairvA shodhanam (2) · Śloka 2
കാമം തു പയസാ തസ്യ നിരുഹൈര്വാ ഹരേന്മലാന്| ||൨||
कामं तु पयसा तस्य निरुहैर्वा हरेन्मलान्| ||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana payaH pAne adhikArI (106-107) · Śloka 107
| ക്ഷീരോചിതസ്യ പ്രക്ഷീണശ്ലേഷ്മണോ ദാഹതൃങ്വതഃ||൧൦൬|| ക്ഷീരം പിത്താനിലാര്തസ്യ പഥ്യമപ്യതിസാരിണഃ| |൧൦൭|
| क्षीरोचितस्य प्रक्षीणश्लेष्मणो दाहतृङ्वतः||१०६|| क्षीरं पित्तानिलार्तस्य पथ्यमप्यतिसारिणः| |१०७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShIraguNAH (107-108) · Śloka 108
| തദ്വപുര്ലങ്ഘനോത്തപ്തം പ്ലുഷ്ടം വനമിവാഗ്നിനാ||൧൦൭|| ദിവ്യാമ്ബു ജീവയേത്തസ്യ ജ്വരം ചാശു നിയച്ഛതി| |൧൦൮|
| तद्वपुर्लङ्घनोत्तप्तं प्लुष्टं वनमिवाग्निना||१०७|| दिव्याम्बु जीवयेत्तस्य ज्वरं चाशु नियच्छति| |१०८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShIravisheShe niyamaH (108-109) · Śloka 109
| സംസ്കൃതം ശീതമുഷ്ണം വാ തസ്മാദ്ധാരോഷ്ണമേവ വാ||൧൦൮|| വിഭജ്യ കാലേ യുഞ്ജീത ജ്വരിണം ഹന്ത്യതോऽന്യഥാ| |൧൦൯|
| संस्कृतं शीतमुष्णं वा तस्माद्धारोष्णमेव वा||१०८|| विभज्य काले युञ्जीत ज्वरिणं हन्त्यतोऽन्यथा| |१०९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRuDAdinAshanaM kShIram (109-110) · Śloka 110
| പയഃ സശുണ്ഠീഖര്ജൂരമൃദ്വീകാശര്കരാഘൃതമ്||൧൦൯|| ശൃതശീതം മധുയുതം തുഡ്ദാഹജ്വരനാശനമ്| |൧൧൦|
| पयः सशुण्ठीखर्जूरमृद्वीकाशर्कराघृतम्||१०९|| शृतशीतं मधुयुतं तुड्दाहज्वरनाशनम्| |११०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRuDAdinAshanaM anyatkShIratrayam (110-111) · Śloka 111
| തദ്വദ് ദ്രാക്ഷാബലായഷ്ടീസാരിവാകണചന്ദനൈഃ||൧൧൦|| ചതുര്ഗുണേനാമ്ഭസാ വാ പിപ്പല്യാ വാ ശൃതം പിബേത്| |൧൧൧|
| तद्वद् द्राक्षाबलायष्टीसारिवाकणचन्दनैः||११०|| चतुर्गुणेनाम्भसा वा पिप्पल्या वा शृतं पिबेत्| |१११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAsAdijit kShIram (111-112) · Śloka 112
| കാസാച്ഛ്വാസാച്ഛിരഃശൂലാത്പാര്ശ്വശൂലാച്ചിരജ്വരാത്| മുച്യതേ ജ്വരിതഃ പീത്വാ||൧൧൧|| പഞ്ചമൂലീശൃതം പയഃ| |൧൧൨|
| कासाच्छ्वासाच्छिरःशूलात्पार्श्वशूलाच्चिरज्वरात्| मुच्यते ज्वरितः पीत्वा||१११|| पञ्चमूलीशृतं पयः| |११२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vibaddhavAtAdijit kShIram (112-113) · Śloka 113
| ശൃതമേരണ്ഡമൂലേന ബാലബില്വേന വാ ജ്വരാത്||൧൧൨|| ധാരോഷ്ണം വാ പയഃ പീത്വാ വിബദ്ധാനിലവര്ചസഃ| സരക്തപിച്ഛാതിസൃതേഃ സതൃട്ശൂലപ്രവാഹികാത്||൧൧൩||
| शृतमेरण्डमूलेन बालबिल्वेन वा ज्वरात्||११२|| धारोष्णं वा पयः पीत्वा विबद्धानिलवर्चसः| सरक्तपिच्छातिसृतेः सतृट्शूलप्रवाहिकात्||११३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shoPAdijit kShIram (114) · Śloka 114
സിദ്ധം ശുണ്ഠീബലാവ്യാഘ്രീഗോകണ്ടകഗുഡൈഃ പയഃ| ശോഫമൂത്രശകൃദ്വാതവിബന്ധജ്വരകാസജിത്||൧൧൪||
सिद्धं शुण्ठीबलाव्याघ्रीगोकण्टकगुडैः पयः| शोफमूत्रशकृद्वातविबन्धज्वरकासजित्||११४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarashoPanut kShIram (115) · Śloka 115
വൃശ്ചീവബില്വവര്ഷാഭൂസാധിതം ജ്വരശോഫനുത്| |൧൧൫|
वृश्चीवबिल्ववर्षाभूसाधितं ज्वरशोफनुत्| |११५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ASujvarApaham kShIram (115) · Śloka 115
| ശിംശിപാസാരസിദ്ധം ച ക്ഷീരമാശു ജ്വരാപഹമ്||൧൧൫||
| शिंशिपासारसिद्धं च क्षीरमाशु ज्वरापहम्||११५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nirUhaguNAH kShIram (116-117) · Śloka 117
നിരുഹസ്തു ബലം വഹ്നിം വിജ്വരത്വം മുദം രുചിമ്| ദോഷേ യുക്തഃ കരോത്യാശു പക്വേ പക്വാശായം ഗതേ||൧൧൬|| പിത്തം വാ കഫപിത്തം വാ പക്വാശയഗതം ഹരേത്| സ്രംസനം ത്രീനപി മലാന് ബസ്തിഃ പക്വാശയാശ്രയാന്||൧൧൭||
निरुहस्तु बलं वह्निं विज्वरत्वं मुदं रुचिम्| दोषे युक्तः करोत्याशु पक्वे पक्वाशायं गते||११६|| पित्तं वा कफपित्तं वा पक्वाशयगतं हरेत्| स्रंसनं त्रीनपि मलान् बस्तिः पक्वाशयाश्रयान्||११७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anuvAsane adhikarI (118) · Śloka 118
പ്രക്ഷീണകഫപിത്തസ്യ ത്രികപൃഷ്ഠകടിഗ്രഹേ| ദീപ്താഗ്നേര്ബദ്ധശകൃതഃ പ്രയുഞ്ജീതാനുവാസനമ്||൧൧൮||
प्रक्षीणकफपित्तस्य त्रिकपृष्ठकटिग्रहे| दीप्ताग्नेर्बद्धशकृतः प्रयुञ्जीतानुवासनम्||११८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvaranAshako nirUhaH (119-121) · Śloka 121
പടോലനിമ്ബച്ഛദനകടുകാചതുരങ്ഗുലൈഃ| സ്ഥിരാബലാഗോക്ഷുരകമദനോശീരവാലകൈഃ||൧൧൯|| പയസ്യര്ധോദകേ ക്വാഥം ക്ഷീരശേഷം വിമിശ്രിതമ്| കല്കിതൈര്മുസ്തമദനകൃഷ്ണാമധുകവത്സകൈഃ||൧൨൦|| ബസ്തി മധുഘൃതാഭ്യാം ച പീഡ്യേജ്ജ്വരനാശനമ്| ||൧൨൧||
पटोलनिम्बच्छदनकटुकाचतुरङ्गुलैः| स्थिराबलागोक्षुरकमदनोशीरवालकैः||११९|| पयस्यर्धोदके क्वाथं क्षीरशेषं विमिश्रितम्| कल्कितैर्मुस्तमदनकृष्णामधुकवत्सकैः||१२०|| बस्ति मधुघृताभ्यां च पीड्येज्ज्वरनाशनम्| ||१२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvaranAshako anyo nirUhaH (121-122) · Śloka 122
| ചതസ്രഃ പര്ണിനീര്യഷ്ടീഫലോശീരനൃപദ്രുമാന്||൧൨൧|| ക്വാഥയേത്കല്കയേദ്യശ്ടീഷതാഹ്വാഫലിനീഫലമ്| മുസ്തം ച ബസ്തിഃ സഗുഡക്ഷൌദ്രസര്പിര്ജ്വരാപഹഃ||൧൨൨||
| चतस्रः पर्णिनीर्यष्टीफलोशीरनृपद्रुमान्||१२१|| क्वाथयेत्कल्कयेद्यश्टीषताह्वाफलिनीफलम्| मुस्तं च बस्तिः सगुडक्षौद्रसर्पिर्ज्वरापहः||१२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvaranAshakamanuvAsanam (123-124) · Śloka 124
ജീവന്തീം മദനം മേദാം പിപ്പ്പ്ലീം മധുകം വചാമ്| ഋദ്ധിം രാസ്രാം ബലാം ബില്വം ശതപുഷ്പാം ശതാവരീമ്||൧൨൩|| പിഷ്ട്വാ ക്ഷീരം ജലം സര്പിസ്തൈലം ചൈകത്ര സാധിതമ്| ജ്വരേऽനുവാസനം ദദ്യാദ്യഥാസ്നേഹം യഥാമലമ്||൧൨൪||
जीवन्तीं मदनं मेदां पिप्प्प्लीं मधुकं वचाम्| ऋद्धिं रास्रां बलां बिल्वं शतपुष्पां शतावरीम्||१२३|| पिष्ट्वा क्षीरं जलं सर्पिस्तैलं चैकत्र साधितम्| ज्वरेऽनुवासनं दद्याद्यथास्नेहं यथामलम्||१२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvaranASakAanye bastayaH (125) · Śloka 125
യേ ച സിദ്ധിഷു വക്ഷ്യന്തേ ബസ്തയോ ജ്വരനാശനാഃ| |൧൨൫|
ये च सिद्धिषु वक्ष्यन्ते बस्तयो ज्वरनाशनाः| |१२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shiraH shUlAdiShu nasyam (125-126) · Śloka 126
| ശിരോരുഗ്ഗൌരവശ്ലേഷ്മഹരമിന്ദ്രിയബോധനമ്||൧൨൫|| ജീര്ണജ്വരേ രുചികരം ദദ്യാന്നസ്യം വിരേചനമ്| സ്നൈഹികം ശൂന്യശിരസോ ദാഹാര്തേ പിത്തനാശനമ്||൧൨൬||
| शिरोरुग्गौरवश्लेष्महरमिन्द्रियबोधनम्||१२५|| जीर्णज्वरे रुचिकरं दद्यान्नस्यं विरेचनम्| स्नैहिकं शून्यशिरसो दाहार्ते पित्तनाशनम्||१२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pratishyAyAdau dhUmAdayaH (127) · Śloka 127
ധൂമഗണ്ഡൂഷകവലാന് യഥാദോഷം ച കല്പയേത്| പ്രതിശ്യായാസ്യവൈരസ്യശിരഃ കണ്ഠാമയാപഹാന്||൧൨൭||
धूमगण्डूषकवलान् यथादोषं च कल्पयेत्| प्रतिश्यायास्यवैरस्यशिरः कण्ठामयापहान्||१२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arUcau kalkadvayam (128) · Śloka 128
അരുചൌ മാതുലുങ്ഗസ്യ കേസരം സാജ്യസൈന്ധവമ്| ധാത്രീദ്രാക്ഷാസിതാനാം വാ കല്കമാസ്യേന ധാരയേത്||൧൨൮||
अरुचौ मातुलुङ्गस्य केसरं साज्यसैन्धवम्| धात्रीद्राक्षासितानां वा कल्कमास्येन धारयेत्||१२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tvaggate jvare aBya~ggAdayaH (129-130) · Śloka 130
യഥോപശയസംസ്പര്ശാന് ശീതോഷ്ണദ്രവ്യകല്പിതാന്| അഭ്യങ്ഗാലേപസേകാദീന് ജ്വരേ ജീര്ണേ ത്വഗാശ്രിതേ||൧൨൯|| കുര്യാദഞ്ജനധൂമാംശ്ച തഥൈവാഗന്തുജേऽപി താന്| |൧൩൦|
यथोपशयसंस्पर्शान् शीतोष्णद्रव्यकल्पितान्| अभ्यङ्गालेपसेकादीन् ज्वरे जीर्णे त्वगाश्रिते||१२९|| कुर्यादञ्जनधूमांश्च तथैवागन्तुजेऽपि तान्| |१३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dAhe sahastradhautaghRutam (130) · Śloka 130
| ദാഹേ സഹസ്രധൌതേന സര്പിഷാऽഭ്യങ്ഗമാചരേത്||൧൩൦||
| दाहे सहस्रधौतेन सर्पिषाऽभ्यङ्गमाचरेत्||१३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aBya~ggArthaM tailam (131-133) · Śloka 133
സൂത്രോക്തൈശ്ച ഗണൈസ്തൈസ്തൈര്മധുരാമ്ലകഷായകൈഃ| ദൂര്വാദിഭിര്വാ പിത്തഘ്നൈഃ ശോധനാദിഗണോദിതൈഃ||൧൩൧|| ശീതവീര്യൈര്ഹിമസ്പര്ശൈഃ ക്വാഥകല്കീകൃതൈഃ പചേത്| തൈലം സക്ഷീരമഭ്യങ്ഗാത്സദ്യോ ദാഹജ്വരാപഹമ്||൧൩൨|| ശിരോ ഗാത്രം ച തൈരേവ നാതിപിഷ്ടൈഃ പ്രലേപയേത്| തത്ക്വാഥേന പരീഷേകമവഗാഹം ച യോജയേത്||൧൩൩|| തഥാऽऽരനാലസലിലക്ഷീരശുക്തഘൃതാദിഭിഃ| ||൧൩൩||
सूत्रोक्तैश्च गणैस्तैस्तैर्मधुराम्लकषायकैः| दूर्वादिभिर्वा पित्तघ्नैः शोधनादिगणोदितैः||१३१|| शीतवीर्यैर्हिमस्पर्शैः क्वाथकल्कीकृतैः पचेत्| तैलं सक्षीरमभ्यङ्गात्सद्यो दाहज्वरापहम्||१३२|| शिरो गात्रं च तैरेव नातिपिष्टैः प्रलेपयेत्| तत्क्वाथेन परीषेकमवगाहं च योजयेत्||१३३|| तथाऽऽरनालसलिलक्षीरशुक्तघृतादिभिः| ||१३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dAhAdighnaM lepatrayam (134-135) · Śloka 135
| കപിത്ഥമാതുലുങ്ഗാമ്ലവിദാരീരോധ്രദാഡിമൈഃ||൧൩൪|| ബദരീപല്ലവോത്ഥേന ഫേനേനാരിഷ്ടകസ്യ വാ| ലിപ്തേऽങ്ഗേ ദാഹരുങ്മോഹാശ്രച്ഛര്ദിസ്തൃഷ്ണാ ച ശാമ്യതി||൧൩൫||
| कपित्थमातुलुङ्गाम्लविदारीरोध्रदाडिमैः||१३४|| बदरीपल्लवोत्थेन फेनेनारिष्टकस्य वा| लिप्तेऽङ्गे दाहरुङ्मोहाश्रच्छर्दिस्तृष्णा च शाम्यति||१३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittaharaH kramaH (136) · Śloka 136
യോ വര്ണിതഃ പിത്തഹരോ ദോഷോപക്രമണേ ക്രമഃ| തം ച ശീലയതഃ ശീഘ്രം സദാഹോ നശ്യതി ജ്വരഃ||൧൩൬||
यो वर्णितः पित्तहरो दोषोपक्रमणे क्रमः| तं च शीलयतः शीघ्रं सदाहो नश्यति ज्वरः||१३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shItajvare tailalepasvedAdInyauShadhAni (137-147) · Śloka 147
വീര്യോഷ്ണൈരുഷ്ണസംസ്പര്ശൈസ്തഗരാഗുരുകുങ്കുമൈഃ| കുഷ്ഠസ്ഥൌണേയശൈലേയസരലാമരദാരുഭിഃ||൧൩൭|| നഖരാസ്നാപുരവചാചണ്ഡൈലാദ്വയചോരകൈഃ| പൃഥ്വീകാശിഗ്രുസുരസാഹിംസ്രാധ്യാമകസര്ഷപൈഃ||൧൩൮|| ദശമൂലാമൃതൈരണ്ഡദ്വയപത്തൂരരോഹിഷൈഃ| തമാലപത്രഭൂതീകശല്ലകീധാന്യദീപ്യകൈഃ||൧൩൯|| മിശിമാഷകുലത്ഥാഗ്നിപ്രകീര്യാനാകുലീദ്വയൈഃ| അന്യൈശ്ച തദ്വിധൈര്ദ്രവ്യൈഃ ശീതേ തൈലം ജ്വരേ പചേത്||൧൪൦|| ക്വഥിതൈഃ കല്കിതൈര്യുക്തൈഃ സുരാസൌവീരകാദിഭിഃ| തേനാഭ്യഞ്ജയാത്സുഖോഷ്ണേന, തൈഃ സുപിഷ്ടൈശ്ച ലേപയേത്||൧൪൧|| കവോഷ്ണൈസ്തൈഃ പരീഷേകമവഗാഹം ച കല്പയേത്| കേവലൈരപി തദ്വച്ച സുക്തഗോമൂത്രമസ്തുഭിഃ||൧൪൨|| ആരഗ്വധാദിവര്ഗം ച പാനാഭ്യഞ്ജനലേപനേ| ധൂപാനഗരുജാന് യാംശ്ച വക്ഷ്യന്തേ വിഷമജ്വരേ||൧൪൩|| അഗ്ന്യനഗ്നികൃതാന് സ്വേദാന് സ്വേദി ഭേഷജഭോജനമ്| ഗര്ഭഭൂവേശ്മശയനം കുഥകമ്ബലരല്ലകാന്||൧൪൪|| നിര്ധൂമദീപ്തൈരങ്ഗാരൈര്ഹസന്തീശ്ച ഹസന്തികാഃ| മദ്യം സത്ര്യൂഷണം തക്രം കുലത്ഥവ്രീഹികോദ്ഗവാന്||൧൪൫|| സംശീലയേദ്വേപഥുമാന് യച്ചാന്യദപി പിത്തലമ്| ദയിതാഃ സ്തനശാലിന്യഃ പീനാ വിഭ്രമഭൂഷണാഃ||൧൪൬|| യൌവനാസവമത്താശ്ച തമാലിങ്ഗേയുരങ്ഗനാഃ| വീതശീതം ച വിജ്ഞായ താസ്തതോऽപനയേത്പുനഃ||൧൪൭||
वीर्योष्णैरुष्णसंस्पर्शैस्तगरागुरुकुङ्कुमैः| कुष्ठस्थौणेयशैलेयसरलामरदारुभिः||१३७|| नख़रास्नापुरवचाचण्डैलाद्वयचोरकैः| पृथ्वीकाशिग्रुसुरसाहिंस्राध्यामकसर्षपैः||१३८|| दशमूलामृतैरण्डद्वयपत्तूररोहिषैः| तमालपत्रभूतीकशल्लकीधान्यदीप्यकैः||१३९|| मिशिमाषकुलत्थाग्निप्रकीर्यानाकुलीद्वयैः| अन्यैश्च तद्विधैर्द्रव्यैः शीते तैलं ज्वरे पचेत्||१४०|| क्वथितैः कल्कितैर्युक्तैः सुरासौवीरकादिभिः| तेनाभ्यञ्जयात्सुख़ोष्णेन, तैः सुपिष्टैश्च लेपयेत्||१४१|| कवोष्णैस्तैः परीषेकमवगाहं च कल्पयेत्| केवलैरपि तद्वच्च सुक्तगोमूत्रमस्तुभिः||१४२|| आरग्वधादिवर्गं च पानाभ्यञ्जनलेपने| धूपानगरुजान् यांश्च वक्ष्यन्ते विषमज्वरे||१४३|| अग्न्यनग्निकृतान् स्वेदान् स्वेदि भेषजभोजनम्| गर्भभूवेश्मशयनं कुथकम्बलरल्लकान्||१४४|| निर्धूमदीप्तैरङ्गारैर्हसन्तीश्च हसन्तिकाः| मद्यं सत्र्यूषणं तक्रं कुलत्थव्रीहिकोद्गवान्||१४५|| संशीलयेद्वेपथुमान् यच्चान्यदपि पित्तलम्| दयिताः स्तनशालिन्यः पीना विभ्रमभूषणाः||१४६|| यौवनासवमत्ताश्च तमालिङ्गेयुरङ्गनाः| वीतशीतं च विज्ञाय तास्ततोऽपनयेत्पुनः||१४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtacikitsAkramaH (148) · Śloka 148
വര്ധനേനൈകദോഷസ്യ ക്ഷപണേനോച്ഛ്രിതസ്യ വാ| കഫസ്ഥാനാനുപൂര്വ്യാ വാ തുല്യകക്ഷാഞ്ജയേന്മലാന്||൧൪൮||
वर्धनेनैकदोषस्य क्षपणेनोच्छ्रितस्य वा| कफस्थानानुपूर्व्या वा तुल्यकक्षाञ्जयेन्मलान्||१४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtAtopadravakarNamUlam (149) · Śloka 149
സന്നിപാതജ്വരസ്യാന്തേ കര്ണമൂലേ സുദാരുണഃ| ശോഫഃ സഞ്ജായതേ യേന കശ്ചിദേവ വിമുച്യതേ||൧൪൯||
सन्निपातज्वरस्यान्ते कर्णमूले सुदारुणः| शोफः सञ्जायते येन कश्चिदेव विमुच्यते||१४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNamUlacikitsA (150) · Śloka 150
രക്താവസേചനൈഃ ശീഘ്രം സര്പിഃപാനൈശ്ച തം ജയേത്| പ്രദേഹൈഃ കഫപിത്തഘ്നൈര്നാവനൈഃ കവലഗ്രഹൈഃ||൧൫൦||
रक्तावसेचनैः शीघ्रं सर्पिःपानैश्च तं जयेत्| प्रदेहैः कफपित्तघ्नैर्नावनैः कवलग्रहैः||१५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAkhAnusArI jvaraH asya cikitsA bAhushirAmokShaH (151) · Śloka 151
ശീതോഷ്ണസ്നിഗ്ധരൂക്ഷാദ്യൈര്ജ്വരോ യസ്യ ന ശാമ്യതി| ശാഖാനുസാരീ തസ്യാശു മുഞ്ചേദ്വാഹ്വോഃ ക്രമാച്ഛിരാമ്||൧൫൧||
शीतोष्णस्निग्धरूक्षाद्यैर्ज्वरो यस्य न शाम्यति| शाख़ानुसारी तस्याशु मुञ्चेद्वाह्वोः क्रमाच्छिराम्||१५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamajvare~apyayameva vidhiH (152) · Śloka 152
അയമേവ വിധിഃ കാര്യോ വിഷമേऽപി യഥായഥമ്| ജ്വരേ വിഭജ്യ വാതാദീന് യശ്ചാനന്തരമുച്യതേ||൧൫൨||
अयमेव विधिः कार्यो विषमेऽपि यथायथम्| ज्वरे विभज्य वातादीन् यश्चानन्तरमुच्यते||१५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamajvare kvAthAH (153) · Śloka 153
പടോലകടുകാമുസ്താപ്രാണദാമധുകൈഃ കൃതാഃ| ത്രിചതുഃപഞ്ചശഃ ക്വാഥാ വിഷമജ്വരനാശനാഃ||൧൫൩||
पटोलकटुकामुस्ताप्राणदामधुकैः कृताः| त्रिचतुःपञ्चशः क्वाथा विषमज्वरनाशनाः||१५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamajvare triPalAdirasAyanAni (154) · Śloka 154
യോജയേത്രിഫലാം പഥ്യാം ഗുഡൂചീം പിപ്പലീം പൃഥക്| തൈസ്തൈര്വിധാനൈഃ സഗുഡം ഭല്ലാതകമഥാപി വാ||൧൫൪||
योजयेत्रिफलां पथ्यां गुडूचीं पिप्पलीं पृथक्| तैस्तैर्विधानैः सगुडं भल्लातकमथापि वा||१५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvrarotpattidine la~gghanaM bRuMhaNaM vA (155) · Śloka 155
ലങ്ഘനം ബൃംഹണം വാऽऽദൌ ജ്വരാഗമനവാസരേ| |൧൫൫|
लङ्घनं बृंहणं वाऽऽदौ ज्वरागमनवासरे| |१५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarotpattidine prAtaH kAle ojanAdoy vAlashuna purAnadhRutadadhikShIratakraNiShaTrapalAdIni ghRutAni ca (155-156) · Śloka 156
പ്രാതഃ സതൈലം ലശുനം പ്രാഗ്ഭക്രം വാ തഥാ ഘൃതമ്||൧൫൫|| ജീര്ണം തദ്വദ്ദധി പയസ്തക്രം സര്പിശ്ച ഷട്പലമ്| കല്യാണകം പഞ്ചഗവ്യം തിക്താഖ്യം വൃഷസാധിതമ്||൧൫൬||
प्रातः सतैलं लशुनं प्राग्भक्रं वा तथा ग़ृतम्||१५५|| जीर्णं तद्वद्दधि पयस्तक्रं सर्पिश्च षट्पलम्| कल्याणकं पञ्चगव्यं तिक्ताख़्यं वृषसाधितम्||१५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamajjarajit triPalAdi ghRutam (157) · Śloka 157
ത്രിഫലാകോലതര്കാരീക്വാഥേ ദധ്നാ ശൃതം ഘൃതമ്| തില്വകത്വക്കൃതാവാപ വിഷമജ്വരജിത്പരമ്||൧൫൭||
त्रिफलाकोलतर्कारीक्वाथे दध्ना शृतं घृतम्| तिल्वकत्वक्कृतावाप विषमज्वरजित्परम्||१५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamajvare prayogAntaram (158-159) · Śloka 159
സുരാം തീക്ഷ്ണം ച യന്മദ്യം ശിഖിതിത്തിരിദക്ഷജമ്| മാംസം മേദ്യോഷ്ണവീര്യം ച സഹാന്നേന പ്രകാമതഃ||൧൫൮|| സേവിത്വാ തദഹഃ സ്വപ്യാദഥവാ പുനരുല്ലിഖേത്| |൧൫൯|
सुरां तीक्ष्णं च यन्मद्यं शिख़ितित्तिरिदक्षजम्| मांसं मेद्योष्णवीर्यं च सहान्नेन प्रकामतः||१५८|| सेवित्वा तदहः स्वप्यादथवा पुनरुल्लिख़ेत्| |१५९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamajvare sarpirvamantaram (159) · Śloka 159
| സര്പിഷോ മഹതീമ് മാത്രാം പീത്വാ വാ ഛ്ഹര്ദയേത്പുനഃ||൧൫൯||
| सर्पिषो महतीम् मात्रां पीत्वा वा छ्हर्दयेत्पुनः||१५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamajvare virecanam (160) · Śloka 160
നീലിനീഭജഗന്ധാം ച ത്രിവൃതാം കടുരോഹിണീമ്| പിബേജ്ജ്വരസ്യാഗമനേ സ്നേഹസ്വേദോപപാദിതഃ||൧൬൦||
नीलिनीभजगन्धां च त्रिवृतां कटुरोहिणीम्| पिबेज्ज्वरस्यागमने स्नेहस्वेदोपपादितः||१६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamajvare a~jjanam (162) · Śloka 162
മനോഹ്വാ സൈന്ധവം കൃഷ്ണാ തൈലേന നയനാഞ്ജനമ്| യോജ്യം|൧൬൨|
मनोह्वा सैन्धवं कृष्णा तैलेन नयनाञ्जनम्| योज्यं|१६२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamajvare nasyatrayam (161-162) · Śloka 162
| ഹിങ്ഗുസമാ വ്യാഘ്രീവസാ നസ്യം സസൈന്ധവമ്||൧൬൧|| പുരാണസര്പിഃ സിംഹസ്യ വസാ തദ്വത്സസൈന്ധവാ| |൧൬൨|
| हिङ्गुसमा व्याघ्रीवसा नस्यं ससैन्धवम्||१६१|| पुराणसर्पिः सिंहस्य वसा तद्वत्ससैन्धवा| |१६२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamajvare dhUpadvayam (162-163) · Śloka 163
| പലങ്കഷാ നിമ്ബപത്രം വചാ കുഷ്ഠം ഹരീതകീ||൧൬൨|| സര്ഷപാഃ സയവാഃ സര്പിര്ധൂപോ വിഡ്വാ ബിഡാലജാ| |൧൬൩|
| पलङ्कषा निम्बपत्रं वचा कुष्ठं हरीतकी||१६२|| सर्षपाः सयवाः सर्पिर्धूपो विड्वा बिडालजा| |१६३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvajvare~aparAjito dhUpaH (163-164) · Śloka 164
| പുരധ്യാമവചാസര്ജനിമ്ബാര്കാഗരുദാരുഭിഃ||൧൬൩|| ധൂപോ ജ്വരേഷു സര്വേഷു കാര്യോऽയമപരാജിതഃ| |൧൬൪|
| पुरध्यामवचासर्जनिम्बार्कागरुदारुभिः||१६३|| धूपो ज्वरेषु सर्वेषु कार्योऽयमपराजितः| |१६४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdAdiShUkto dhUpAdiH (164) · Śloka 164
| ധൂപനസ്യാഞ്ജനോസ്ത്രാസാ യേ ചോക്താശ്ചിത്തവൈകൃതേ||൧൬൪||
| धूपनस्याञ्जनोस्त्रासा ये चोक्ताश्चित्तवैकृते||१६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana daivavyapAshryayamauShadham (165) · Śloka 165
ദൈവാശ്രയം ച ഭൈഷജ്യം ജ്വരാന് സര്വാന് വ്യപോഹതി| വിഷേഷാദ്വിഷമാന് പ്രായസ്തേ ഹ്യാഗന്ത്വനുബന്ധജാഃ||൧൬൫||
दैवाश्रयं च भैषज्यं ज्वरान् सर्वान् व्यपोहति| विषेषाद्विषमान् प्रायस्ते ह्यागन्त्वनुबन्धजाः||१६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamajvare shirAvyadhaH (166) · Śloka 166
യഥാസ്വം ച സിരാം വിധ്യേദശാന്തൌ വിഷമജ്വരേ| |൧൬൬|
यथास्वं च सिरां विध्येदशान्तौ विषमज्वरे| |१६६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aBighAtaje Agantujvare auShadham (166-167) · Śloka 167
| കേവലാനിലവീസര്പവിസ്ഫോടാഭിഹതജ്വരേ||൧൬൬|| സര്പിഃപാനഹിമാലേപസേകമാംസരസാശനമ്| കുര്യാദ്യഥാസ്വമുക്തം ച രക്തമോക്ഷാദി സാധനമ്||൧൬൭||
| केवलानिलवीसर्पविस्फोटाभिहतज्वरे||१६६|| सर्पिःपानहिमालेपसेकमांसरसाशनम्| कुर्याद्यथास्वमुक्तं च रक्तमोक्षादि साधनम्||१६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grahAveshaje Agantujvare auShadham (168) · Śloka 168
ഗ്രഹോത്ഥേഭൂതവിദ്യോക്തം ബലിമന്ത്രാദി സാധനമ്| |൧൬൮|
ग्रहोत्थेभूतविद्योक्तं बलिमन्त्रादि साधनम्| |१६८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana auShadhigandhaje Agantujvare auShadham (168) · Śloka 168
| ഓഷധീഗന്ധജേ പിത്തശമനം|൧൬൮|
| ओषधीगन्धजे पित्तशमनं|१६८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShaje Agantujvare auShadham (168) · Śloka 168
| വിഷജിദ്വിഷേ||൧൬൮||
| विषजिद्विषे||१६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana krodhAdije Agantujvare auShadham (169-170) · Śloka 170
ഇഷ്ടൈരര്ഥൈര്മനോജ്ഞൈശ്ച യഥാദോഷശമേന ച| ഹിതാഹിതവിവേകൈശ്ച ജ്വരം ക്രോധാദിജം ജയേത്||൧൬൯|| ക്രോധജോ യാതി കാമേന ശാന്തിം ക്രോധേന കാമജഃ| ഭയോശോകോദ്ഭവൌ താഭ്യാം ഭീശോകാഭ്യം തഥേതരൌ||൧൭൦||
इष्टैरर्थैर्मनोज्ञैश्च यथादोषशमेन च| हिताहितविवेकैश्च ज्वरं क्रोधादिजं जयेत्||१६९|| क्रोधजो याति कामेन शान्तिं क्रोधेन कामजः| भयोशोकोद्भवौ ताभ्यां भीशोकाभ्यं तथेतरौ||१७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shApaje~aBicAraje ca Agantujvare auShadham (171-172) · Śloka 172
ശാപാഥര്വണമന്ത്രോത്ഥേ വിധിര്ദൈവവ്യപാശ്രയഃ| തേ ജ്വരാഃ കേവലാഃ പൂര്വം വ്യാപ്യന്തേऽനന്തരം മലൈഃ||൧൭൧|| തസ്മാദ്ദോഷാനുസാരേണ തേഷ്വാഹാരാദി കല്പയേത്| ന ഹി ജ്വരോऽനുബധ്നാതി മാരുതാദ്യൈര്വിനാ കൃതഃ||൧൭൨||
शापाथर्वणमन्त्रोत्थे विधिर्दैवव्यपाश्रयः| ते ज्वराः केवलाः पूर्वं व्याप्यन्तेऽनन्तरं मलैः||१७१|| तस्माद्दोषानुसारेण तेष्वाहारादि कल्पयेत्| न हि ज्वरोऽनुबध्नाति मारुताद्यैर्विना कृतः||१७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvajvare manoharaviShayasevanam (173) · Śloka 173
ജ്വരകാലസ്മൃതിം ചാസ്യ ഹാരിഭിര്വിഷയൈര്ഹരേത്| |൧൭൩|
ज्वरकालस्मृतिं चास्य हारिभिर्विषयैर्हरेत्| |१७३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvajvare manasaH shuddhatvaM karUNAdratvaM ca (173) · Śloka 173
| കരുണാര്ദ്രം മനഃ ശുദ്ധം സര്വജ്വരവിനാശനമ്||൧൭൩||
| करुणार्द्रं मनः शुद्धं सर्वज्वरविनाशनम्||१७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvajvare vyAyAmAdivarjanam (174) · Śloka 174
ത്യജേദാബലലാഭാച്ച വ്യായാമസ്നാനമൈഥുനമ്| ഗുര്വസാത്മ്യവിദാഹ്യന്നം യച്ചാന്യജ്ജവരകാരണമ്||൧൭൪||
त्यजेदाबललाभाच्च व्यायामस्नानमैथुनम्| गुर्वसात्म्यविदाह्यन्नं यच्चान्यज्जवरकारणम्||१७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvajvare sahasA~a~ahAravRuddiniShedhaHniShedhAtikrame doShaH (175) · Śloka 175
ന വിജ്വരോऽപി സഹസാ സര്വാന്നീനോ ഭവേത്തഥാ| നിവൃത്തോऽപി ജ്വരഃ ശീഘ്രം വ്യാപാദയതി ദുര്ബലമ്||൧൭൫||
न विज्वरोऽपि सहसा सर्वान्नीनो भवेत्तथा| निवृत्तोऽपि ज्वरः शीग़्रं व्यापादयति दुर्बलम्||१७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarAvasthAyAM sAvadhAnatA (176) · Śloka 176
സദ്യഃ പ്രാണഹരോ യസ്മാത്തസ്മാത്തസ്യ വിശേഷതഃ| തസ്യാം തസ്യാമവസ്ഥായാം തത്തത്കുര്യാദ്ഭീഷഗ്ജിതമ്||൧൭൬||
सद्यः प्राणहरो यस्मात्तस्मात्तस्य विशेषतः| तस्यां तस्यामवस्थायां तत्तत्कुर्याद्भीषग्जितम्||१७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvare siddhauShadhAdidhAraNam (1) · Śloka 2
ഔഷധയോ മണയശ്ച സുമന്ത്രാഃ സാധുഗുരുദ്വിജദൈവതപൂജാഃ| പ്രീതികരാ മനസോ വിഷയാശ്ച ഘ്നന്ത്യപി വിഷ്ണുകൃതം ജ്വരമുഗ്രമ്||൧൭൭|| ഇതി ശ്രീവൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസൂനുശ്രീമദ്വാഗ്ഭടവിരചിതാ യാമഷ്ടാങ്ഗഹൃദയസംഹിതായാം ചതുര്ഥേ ചിതിത്സിതസ്ഥാനേ ജ്വരചികിത്സിതം നാമ പ്രഥമോऽധ്യായഃ||൧|| ഗ്||൨||
औषधयो मणयश्च सुमन्त्राः साधुगुरुद्विजदैवतपूजाः| प्रीतिकरा मनसो विषयाश्च घ्नन्त्यपि विष्णुकृतं ज्वरमुग्रम्||१७७|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचिता यामष्टाङ्गहृदयसंहितायां चतुर्थे चितित्सितस्थाने ज्वरचिकित्सितं नाम प्रथमोऽध्यायः||१|| ग्||२||
🔊 Audio coming soon