Adhikarana jvaracikitsitAdhyAyaH (2) · Śloka 2
అథాతో జ్వరచికిత్సితం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః| (గద్యసూత్రే)|2|
अथातो ज्वरचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे)|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarasaMprAptiHla~gghanakAraNam la~gghanAvasthA (1-2) · Śloka 2
ఆమాశయస్థో హత్వాఽగ్నిం సామో మార్గాన్ పిధాయ యత్| విదధాతి జ్వరం దోషస్తస్మాత్కుర్వీత లంఘనం||1|| ప్రాగూపేషు జ్వరాదౌ వా, బలం యత్నేన పాలయన్| బలాధిష్ఠానమారోగ్యమారోగ్యార్థః క్రియాక్రమః||2||
आमाशयस्थो हत्वाऽग्निं सामो मार्गान् पिधाय यत्| विदधाति ज्वरं दोषस्तस्मात्कुर्वीत लङ्घनम्||१|| प्रागूपेषु ज्वरादौ वा, बलं यत्नेन पालयन्| बलाधिष्ठानमारोग्यमारोग्यार्थः क्रियाक्रमः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana la~gghanaPalam (3) · Śloka 3
లంఘనైః క్షపితే దోషే దీప్తేఽగ్నౌ లాఘవే సతి| స్వాస్థ్యం క్షుత్తృడ్ రుచిః పక్తిర్బలమోజశ్చ జాయతే||3||
लङ्घनैः क्षपिते दोषे दीप्तेऽग्नौ लाघवे सति| स्वास्थ्यं क्षुत्तृड् रुचिः पक्तिर्बलमोजश्च जायते||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvaravisheShe vamanam (4-5) · Śloka 5
తత్రోత్కృష్టే సముత్క్లిష్టే కఫప్రాయే చలే మలే| సహృల్లాసప్రసేకాన్నద్వేషకాసవిషూచికే||4|| సద్యోభుక్తస్య సంజాతే జ్వరే సామే విశేషతః| వమనం వమనార్హస్య శస్తం|5|
तत्रोत्कृष्टे समुत्क्लिष्टे कफप्राये चले मले| सहृल्लासप्रसेकान्नद्वेषकासविषूचिके||४|| सद्योभुक्तस्य सञ्जाते ज्वरे सामे विशेषतः| वमनं वमनार्हस्य शस्तं|५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anyathAvamane doShaH (5-6) · Śloka 6
| కుర్యాత్తదన్యథా||5|| శ్వాసాతీసారసమ్మోహహృద్గోగవిషమజ్వరాన్| |6|
| कुर्यात्तदन्यथा||५|| श्वासातीसारसम्मोहहृद्गोगविषमज्वरान्| |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vamanayogAH (6-8) · Śloka 8
| పిప్ప్పలీభిర్యుతాన్ గాలాన్ కలింగైర్మధుకేన వా||6|| ఉష్ణాంభసా సమధునా పిబేత్సలవణేన వా| పటోలనింబకర్కోటవేత్రపత్రోదకేన వా||7|| తర్పణేన రసేనేక్షోర్మద్యైః కల్పోదితాని వ| వమనాని ప్రయుంజీత బలకాలవిభాగవిత్||8||
| पिप्प्पलीभिर्युतान् गालान् कलिङ्गैर्मधुकेन वा||६|| उष्णाम्भसा समधुना पिबेत्सलवणेन वा| पटोलनिम्बकर्कोटवेत्रपत्रोदकेन वा||७|| तर्पणेन रसेनेक्षोर्मद्यैः कल्पोदितानि व| वमनानि प्रयुञ्जीत बलकालविभागवित्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annavarjanam (9) · Śloka 9
కృతేఽకృతే వా వమనే జ్వరీ కుర్యాద్విశోషణం| దోషాణాం సముదీర్ణానాం పాచనాయ శమాయ చ||9||
कृतेऽकृते वा वमने ज्वरी कुर्याद्विशोषणम्| दोषाणां समुदीर्णानां पाचनाय शमाय च||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annavarjane yuktiH (10) · Śloka 10
దోషేణ భస్మనేవాగ్నౌ ఛన్నేఽన్నం న విపచ్యతే| తస్మాదాదోషపచనాజ్జ్వరితానుపవాసయేత్||10||
दोषेण भस्मनेवाग्नौ छन्नेऽन्नं न विपच्यते| तस्मादादोषपचनाज्ज्वरितानुपवासयेत्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana udakavarjanam uShNAmbudoShAH shItAmbudoShAH (11-13) · Śloka 13
తృష్ణగల్పాల్పముష్ణంబు పిబేద్వాతకఫజ్వరే| తత్కఫం విలయం నీత్వా తృష్ణామాశు నివర్తయేత్||11|| ఉదీర్య చాగ్నిం స్త్రోతాంసి మృదూకృత్య విశోధయేత్| లీనపిత్తానిలస్వేదశకృన్మూత్రానులోమనం||12|| నిద్రాజాడ్యారుచిహరం ప్రాణానామవలంబనం| విపరీతమతః శీతం దోషసంఘాతవర్ద్ధనం||13||
तृष्णगल्पाल्पमुष्णम्बु पिबेद्वातकफज्वरे| तत्कफं विलयं नीत्वा तृष्णामाशु निवर्तयेत्||११|| उदीर्य चाग्निं स्त्रोतांसि मृदूकृत्य विशोधयेत्| लीनपित्तानिलस्वेदशकृन्मूत्रानुलोमनम्||१२|| निद्राजाड्यारुचिहरं प्राणानामवलम्बनम्| विपरीतमतः शीतं दोषसङ्ग़ातवर्द्धनम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana javaravisheShe uShNAmbuniShedhaH (14-15) · Śloka 15
ఉష్ణమేవంగుణత్వేఽపి యుంజ్యాన్నైకాంతపిత్తలే| ఉద్రిక్తపిత్తే దవథుదాహమోహాతిసారిణి||14|| విషమద్యోత్థితే గ్రీష్మే క్షతక్షీణేఽస్రపిత్తిని| |15|
उष्णमेवंगुणत्वेऽपि युञ्ज्यान्नैकान्तपित्तले| उद्रिक्तपित्ते दवथुदाहमोहातिसारिणि||१४|| विषमद्योत्थिते ग्रीष्मे क्षतक्षीणेऽस्रपित्तिनि| |१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana niShiddhoShNodakAnAM ShaDa~ggAdishrutaM shItodakam (15-16) · Śloka 16
| ఘనచందనశుంఠ్యంబుపర్పటోశీరసాధితం||15|| శీతం తేభ్యో హితం తోయం పాచనం తృడ్జ్వరాపహం| |16|
| घनचन्दनशुण्ठ्यम्बुपर्पटोशीरसाधितम्||१५|| शीतं तेभ्यो हितं तोयं पाचनं तृड्ज्वरापहम्| |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvare pittavirUddhaniShedhaH (16-17) · Śloka 17
| ఊష్మా పిత్తాదృతే నాస్తి జ్వరో నాస్త్యూష్మణా వినా||16|| తస్మాత్పిత్తవిరుద్ధాని త్యజేత్ పిత్తాధికేఽధికం| |17|
| ऊष्मा पित्तादृते नास्ति ज्वरो नास्त्यूष्मणा विना||१६|| तस्मात्पित्तविरुद्धानि त्यजेत् पित्ताधिकेऽधिकम्| |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvare snAnAdiniShedhaH (17) · Śloka 17
| స్నానాభ్యంగప్రదేహాంశ్చ పరిశేషం చ లంఘనం||17||
| स्नानाभ्यङ्गप्रदेहांश्च परिशेषं च लङ्घनम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana niShedhe yuktiH (18-19) · Śloka 19
అజీర్ణ ఇవ శూలఘ్నం సామే తీవ్రరుజి జ్వరే| న పిబేదౌషధం తద్ధి భూయ ఏవామమావహేత్||18|| ఆమాభిభూతకోష్ఠస్య క్షీరం విషమహేరివ| |19|
अजीर्ण इव शूलघ्नं सामे तीव्ररुजि ज्वरे| न पिबेदौषधं तद्धि भूय एवाममावहेत्||१८|| आमाभिभूतकोष्ठस्य क्षीरं विषमहेरिव| |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvaravisheShe svedaH svedaguNAH (19-20) · Śloka 20
| సోదర్దపీనసశ్వాసే జంఘాపర్వాస్థిశూలిని||19|| వాతశ్లేష్మాత్మకే స్వేదః ప్రశస్తః, స ప్రవర్తయేత్| స్వేదమూత్రశకృద్వాతాన్ కుర్యాదగ్నేశ్చ పాటవం||20||
| सोदर्दपीनसश्वासे जङ्घापर्वास्थिशूलिनि||१९|| वातश्लेष्मात्मके स्वेदः प्रशस्तः, स प्रवर्तयेत्| स्वेदमूत्रशकृद्वातान् कुर्यादग्नेश्च पाटवम्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snehoktAcAravidhipAlanam (21) · Śloka 21
స్నేహోక్తమాచారవిధిం సర్వశశ్చానుపలయేత్| |21|
स्नेहोक्तमाचारविधिं सर्वशश्चानुपलयेत्| |२१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana la~gghanAdInAM prayogakAlaH (21-22) · Śloka 22
| లంఘనం స్వేదనం కాలో యవాగ్వస్తిక్తకో రసః||21|| మలానాం పాచనాని స్యుర్యథావస్థం క్రమేణ వా| |22|
| लङ्घनं स्वेदनं कालो यवाग्वस्तिक्तको रसः||२१|| मलानां पाचनानि स्युर्यथावस्थं क्रमेण वा| |२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvaraviSheSe la~gghananiShedhaH (22-23) · Śloka 23
| శుద్ధవాతక్షయాగంతుజీర్ణజ్వరిషు లంఘనం||22|| నేష్యతే| |23|
| शुद्धवातक्षयागन्तुजीर्णज्वरिषु लङ्ग़नम्||२२|| नेष्यते| |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatra bRuMhaNarUpaM shamanam (23) · Śloka 23
తేషు హి హితం శమనం యన్న కర్శనం| |23|
तेषु हि हितं शमनं यन्न कर्शनम्| |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ala~gghitalakShaNam (23-24) · Śloka 24
| తత్ర సామజ్వరాకృత్యా జానీయాదవిశోషితం||23|| ద్వివిధోపక్రమజ్ఞానమవేక్షేత చ లంఘనే| |24|
| तत्र सामज्वराकृत्या जानीयादविशोषितम्||२३|| द्विविधोपक्रमज्ञानमवेक्षेत च लङ्घने| |२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana peyopacAraH peyopacAraPalam (24-26) · Śloka 26
| యుక్తం లంఘితలింగైస్తు తం పేయాభిరుపాచరేత్||24|| యథాస్వౌషధసిద్ధాభిర్మండపూర్వాభిరాదితః| షడహం వా మృదుత్వం వా జ్వరో యావదవాప్నుయాత్||25|| తస్యాగ్నిర్దీప్యతే తాభిః సమిద్భిరివ పావకః| |26|
| युक्तं लङ्घितलिङ्गैस्तु तं पेयाभिरुपाचरेत्||२४|| यथास्वौषधसिद्धाभिर्मण्डपूर्वाभिरादितः| षडहं वा मृदुत्वं वा ज्वरो यावदवाप्नुयात्||२५|| तस्याग्निर्दीप्यते ताभिः समिद्भिरिव पावकः| |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lAjapeyA prathamaM yojyA amlArthinaH peyA (26-27) · Śloka 27
| ప్రాగ్లాజపేయాం సుజరాం సశుంఠీధాన్యపిప్పలీం||26|| ససైంధవాం, తథాఽమ్లార్థీ తాం పిబేత్సహదాడిమాం| |27|
| प्राग्लाजपेयां सुजरां सशुण्ठीधान्यपिप्पलीम्||२६|| ससैन्धवां, तथाऽम्लार्थी तां पिबेत्सहदाडिमाम्| |२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shithilamalapittottarayo peyA (27) · Śloka 27
| సృష్టవిడ్ బహుపిత్తో వా సశుంఠీమాక్షికాం హిమాం||27||
| सृष्टविड् बहुपित्तो वा सशुण्ठीमाक्षिकां हिमाम्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bastyAdishUlinaH (28) · Śloka 28
బస్తిపార్శ్వశిరఃశూలీ వ్యాఘ్రీగోక్షురసాధితాం| |28|
बस्तिपार्श्वशिरःशूली व्याघ्रीगोक्षुरसाधिताम्| |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarAtisAriNaH peyA (28-29) · Śloka 29
| పృశ్నిపర్ణీబలాబిల్వనాగరోత్పలధాన్యకైః||28|| సిద్ధాం జ్వరాతిసార్యమ్లాం పేయాం దీపనపాచనీం| |29|
| पृश्निपर्णीबलाबिल्वनागरोत्पलधान्यकैः||२८|| सिद्धां ज्वरातिसार्यम्लां पेयां दीपनपाचनीम्| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hidhmAdiyuktasya peyA (29) · Śloka 29
| హ్రస్వేన పంచమూలేన హిక్కారుక్శ్వాసకాసవాన్||29||
| ह्रस्वेन पञ्चमूलेन हिक्कारुक्श्वासकासवान्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPArtasya peyA (30-31) · Śloka 31
పంచమూలేన మహతా కఫార్తో యవసాధితం| విబద్ధవర్ఛాః సయవాం పిప్పల్యామలకైః కృతాం||30|| యవాగూం సర్పిషా భృష్టాం మలదోషానులోమనీం| |31|
पञ्चमूलेन महता कफार्तो यवसाधितम्| विबद्धवर्छाः सयवां पिप्पल्यामलकैः कृताम्||३०|| यवागूं सर्पिषा भृष्टां मलदोषानुलोमनीम्| |३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vibaddhashUlayuktasya peyA (31-32) · Śloka 32
| చవికాపిప్పలీమూలద్రాక్షామలకనాగరైః||31|| కోష్ఠే విబద్ధే సరుజి| |32|
| चविकापिप्पलीमूलद्राक्षामलकनागरैः||३१|| कोष्ठे विबद्धे सरुजि| |३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana parikartinaH peyA (32) · Śloka 32
పిబేత్తు పరికర్తిని| కోలవృక్షామ్లకలశీధావనీశ్రీఫలైః కృతాం||32||
पिबेत्तु परिकर्तिनि| कोलवृक्षाम्लकलशीधावनीश्रीफलैः कृताम्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asvedanidrAtRuShNArtasya peyA (33-34) · Śloka 34
అస్వేదనిద్రస్తృష్ణార్తః సితామలకనాగరైః| సితాబదరమృద్వీకాసారివాముస్తచందనైః||33|| తృష్ణాఛ్ఛర్దిపరీదాహజ్వరఘ్నీం క్షౌద్రసంయుతాం| |34|
अस्वेदनिद्रस्तृष्णार्तः सितामलकनागरैः| सिताबदरमृद्वीकासारिवामुस्तचन्दनैः||३३|| तृष्णाछ्छर्दिपरीदाहज्वरघ्नीं क्षौद्रसंयुताम्| |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana peyauShadhairevarasayUShAdikAnapi kuryAt (34) · Śloka 34
| కుర్యాత్పేయౌషధైరేవ రసయూషాదికానపి||34||
| कुर्यात्पेयौषधैरेव रसयूषादिकानपि||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvaravisheShe peyAniShedhaH (35-36) · Śloka 36
మద్యోద్భవే మద్యనిత్యే పిత్తస్థానగతే కఫే| గ్రీష్మే తయోర్వాఽధికయోస్తృట్ఛర్దిర్దాహపీడితే||35|| ఊర్ధ్వం ప్రవృత్తే రక్తే చ పేయాం నేచ్ఛంతి| |36|
मद्योद्भवे मद्यनित्ये पित्तस्थानगते कफे| ग्रीष्मे तयोर्वाऽधिकयोस्तृट्छर्दिर्दाहपीडिते||३५|| ऊर्ध्वं प्रवृत्ते रक्ते च पेयां नेच्छन्ति| |३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana niShiddhapeyasya tarpaNam (36-37) · Śloka 37
తేషు తు| జ్వరాపహైః ఫలరసైరద్భిర్వా లాజతర్పణాన్||36|| పిబేత్సశర్కరాక్షౌద్రాన్| |37|
तेषु तु| ज्वरापहैः फलरसैरद्भिर्वा लाजतर्पणान्||३६|| पिबेत्सशर्कराक्षौद्रान्| |३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tato yUShaudananarasaudanau (37-38) · Śloka 38
తతో జీర్ణే తు తర్పణే| యవాగ్వాం వౌదనం క్షుద్వానశ్నీయాద్భృష్టతండులం||37|| దకలావణికైర్యూషై రసైర్వా ముద్గలావజైః| |38|
ततो जीर्णे तु तर्पणे| यवाग्वां वौदनं क्षुद्वानश्नीयाद्भृष्टतण्डुलम्||३७|| दकलावणिकैर्यूषै रसैर्वा मुद्गलावजैः| |३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana maNDAdyupacArasyopasaMhAraH (38) · Śloka 38
| ఇత్యయం షడహో నేయో బలం దోషం చ రక్షతా||38||
| इत्ययं षडहो नेयो बलं दोषं च रक्षता||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tataH kaShAyaH (39) · Śloka 39
తతః పక్వేషు దోషేషు లంఘనాద్యైః ప్రశస్యతే| కషాయో దోషశేషస్య పాచనః శమనోఽథవా||39||
ततः पक्वेषु दोषेषु लङ्घनाद्यैः प्रशस्यते| कषायो दोषशेषस्य पाचनः शमनोऽथवा||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShavisheShe kaShAyavisheShaH (40) · Śloka 40
తిక్తః పిత్తే విశేషేణ ప్రయోజ్యః, కటుకః కఫే| |40|
तिक्तः पित्ते विशेषेण प्रयोज्यः, कटुकः कफे| |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaShAyakaShAyasya niShedhaH niShedhAtikrame doShaH (40-41) · Śloka 41
| పిత్తశ్లేష్మహరత్వేఽపి కషాయః స న శస్యతే||40|| నవజ్వరే, మలస్తంభాత్కషాయో విషమజ్వరం| కురుతేఽరుచిహృల్లాసహిధ్మాధ్మానాదికానపి||41||
| पित्तश्लेष्महरत्वेऽपि कषायः स न शस्यते||४०|| नवज्वरे, मलस्तम्भात्कषायो विषमज्वरम्| कुरुतेऽरुचिहृल्लासहिध्माध्मानादिकानपि||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uktauShadhakAlasya matAntareNa nirAkaraNam (42) · Śloka 42
సప్తాహాదౌషధం కేచిదాహురన్యే దశాహతః| కేచిల్లఘ్వన్నభుక్తస్య యోజ్యమామోల్బణే న తు||42||
सप्ताहादौषधं केचिदाहुरन्ये दशाहतः| केचिल्लघ्वन्नभुक्तस्य योज्यमामोल्बणे न तु||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svasiddhAnte yuktiH (43-44) · Śloka 44
తీవ్రజ్వరపరీతస్య దోషవేగోదయే యతః| దోషేఽథవాఽతినిచితే తంద్రాస్తైమిత్యకారిణి||43|| అపచ్యమానం భైషజ్యం భూయో జ్వలయతి జ్వరం| |44|
तीव्रज्वरपरीतस्य दोषवेगोदये यतः| दोषेऽथवाऽतिनिचिते तन्द्रास्तैमित्यकारिणि||४३|| अपच्यमानं भैषज्यं भूयो ज्वलयति ज्वरम्| |४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana auShadhayogyA jvarAvasthA (44-45) · Śloka 45
| మృదుర్జ్వరో లఘుర్దేహశ్చలితాశ్చ మలా యదా||44|| అచిరజ్వరితస్యాపి భేషజం యోజయేత్తదా| |45|
| मृदुर्ज्वरो लघुर्देहश्चलिताश्च मला यदा||४४|| अचिरज्वरितस्यापि भेषजं योजयेत्तदा| |४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana auShadham (45-46) · Śloka 46
| ముస్తయా పర్పటం యుక్తం శుంఠ్యా దుఃస్పర్శయాఽపి వా||45|| పాక్యం శీతకషాయం వా పాఠోశీరం సవాలకం| పిబేత్తద్వ్చ్ఛభూనింబగుడూచీముస్తనాగరం||46||
| मुस्तया पर्पटं युक्तं शुण्ठ्या दुःस्पर्शयाऽपि वा||४५|| पाक्यं शीतकषायं वा पाठोशीरं सवालकम्| पिबेत्तद्व्च्छभूनिम्बगुडूचीमुस्तनागरम्||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uktauShadhAnAM viShayaM viBAgaM PalaM ca (47) · Śloka 47
యథాయోగమిమే యోజ్యాః కషాయా దోషపాచనాః| జ్వరారోచకతృష్ణాస్యవైరస్యాపక్తినాశనాః||47||
यथायोगमिमे योज्याः कषाया दोषपाचनाः| ज्वरारोचकतृष्णास्यवैरस्यापक्तिनाशनाः||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana santatAdInAM viShamajvarAnAM shamanAH pa~jca kaShAyAH (48-51) · Śloka 51
| కలింగకాః పటోలస్య పత్రం కటుకరోహిణీ||48|| పటోలం సారివా ముస్తా పాఠా కటుకరోహిణీ| పటోలనింబత్రిఫలామృద్వీకాముస్తవత్సకాః||49|| కిరాతతిక్తమమృతా చందనం విశ్వభేషజం| ధాత్రీముస్తామృతాక్షౌద్రమర్ధశ్లోకసమాపనాణ్||50|| పంచతే సంతతాదీనాం పంచానాం శమనా మతాః| |51|
| कलिङ्गकाः पटोलस्य पत्रं कटुकरोहिणी||४८|| पटोलं सारिवा मुस्ता पाठा कटुकरोहिणी| पटोलनिम्बत्रिफलामृद्वीकामुस्तवत्सकाः||४९|| किराततिक्तममृता चन्दनं विश्वभेषजम्| धात्रीमुस्तामृताक्षौद्रमर्धश्लोकसमापनाण्||५०|| पञ्चते सन्ततादीनां पञ्चानां शमना मताः| |५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajvarasya auShadham (51-52) · Śloka 52
| దురాలభామృతాముస్తానాగరం వాతజే జ్వరే||51|| అథవా పిప్పలీమూలగుడూచీవిశ్వభేషజం| కనీయః పంచమూలం చ|52|
| दुरालभामृतामुस्तानागरं वातजे ज्वरे||५१|| अथवा पिप्पलीमूलगुडूचीविश्वभेषजम्| कनीयः पञ्चमूलं च|५२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajvarasya auShadham (52-53) · Śloka 53
| పిత్తే శక్రయవాఘనం||52|| కటుకా చేతి సక్షౌద్రం ముస్తాపర్పటకం తథా| సధన్వయాసభూనింబం|53|
| पित्ते शक्रयवाघनम्||५२|| कटुका चेति सक्षौद्रं मुस्तापर्पटकं तथा| सधन्वयासभूनिम्बं|५३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPajvarasya auShadham (53-54) · Śloka 54
| వత్సకాద్యో గణః కఫే||53|| అథవా వృషగాంగేయీశృంగబేరదురాలభాః| |54|
| वत्सकाद्यो गणः कफे||५३|| अथवा वृषगाङ्गेयीशृङ्गबेरदुरालभाः| |५४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sashUlavibindhasya kaPavAta jvarasya auShadham vAtapittajvarasya auShadham pittajvarasya auShadham kaPajvarasya auShadham sashUlavibandhasya kaPavAta jvarasya auShadham (54-55) · Śloka 55
| రుగ్విబంధానిలశ్లేష్మయుక్తే దీపనపాచనం||54|| అభయాపిప్పలీమూలశమ్యాకకటుకాఘనం| |55|
| रुग्विबन्धानिलश्लेष्मयुक्ते दीपनपाचनम्||५४|| अभयापिप्पलीमूलशम्याककटुकाघनम्| |५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtapittajvarasya auShadham (55-58) · Śloka 58
| ద్రాక్షామధూకమధుకతోధ్రాకాశ్మర్యసారివాః||55|| ముస్తామలకహ్రీబేరపద్మకేసరపద్మకం| మృణాలచందనోశీరనీలోత్పలపరూషకం||56|| ఫాంటో హిమో వా ద్రాక్షాదిర్జాతీకుసుమవాసితః| యుక్తో మధుసితాలాజైర్జయత్యనిలపిత్తజం||57|| జ్వరం మదాత్యయం ఛర్దిం మూర్చ్ఛాం దాహం శ్రమం భ్రమం| ఊర్ధ్వగం రక్తపిత్తం చ పిపాసాం కామలామపి||58||
| द्राक्षामधूकमधुकतोध्राकाश्मर्यसारिवाः||५५|| मुस्तामलकह्रीबेरपद्मकेसरपद्मकम्| मृणालचन्दनोशीरनीलोत्पलपरूषकम्||५६|| फाण्टो हिमो वा द्राक्षादिर्जातीकुसुमवासितः| युक्तो मधुसितालाजैर्जयत्यनिलपित्तजम्||५७|| ज्वरं मदात्ययं छर्दिं मूर्च्छां दाहं श्रमं भ्रमम्| ऊर्ध्वगं रक्तपित्तं च पिपासां कामलामपि||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtapittajvarasya anyat auShadham (59) · Śloka 59
పాచయేత్కటుకాం పిష్ట్వా కర్పరేఽభినవే శుచౌ| నిష్పీడితో ఘృతయుతస్తద్గసో జ్వరదాహజిత్||59||
पाचयेत्कटुकां पिष्ट्वा कर्परेऽभिनवे शुचौ| निष्पीडितो ग़ृतयुतस्तद्गसो ज्वरदाहजित्||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPavAtajvarasya auShadham (60) · Śloka 60
కఫవాతే వచాతిక్తాపాఠారగ్వధవత్సకాః| పిప్పలీచూర్ణయుక్తో వా క్వాథశ్చ్ఛిన్నోద్భవోద్భవః||60||
कफवाते वचातिक्तापाठारग्वधवत्सकाः| पिप्पलीचूर्णयुक्तो वा क्वाथश्च्छिन्नोद्भवोद्भवः||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPavAta anyat auShadham (61-63) · Śloka 63
వ్యాఘ్రీశుంఠ్యమృతాక్వాథః పిప్పలీచూర్ణసంయుతః| వాతశ్లేష్మజ్వరశ్వాసకాసపీనసశూలజిత్||61|| పథ్యాకుస్తుంబరీముస్తాశుంఠీకట్తృణపర్పటం| సకట్ఫలవచాభారంగీదేవాహ్వం మధుహింగుమత్||62|| కఫవాతజ్వరష్ఠీవకుక్షిహృత్పార్శ్వవేదనాః| కంఠామయాస్యశ్వయథుకాసశ్వాసాన్నియచ్ఛతి||63||
व्याघ्रीशुण्ठ्यमृताक्वाथः पिप्पलीचूर्णसंयुतः| वातश्लेष्मज्वरश्वासकासपीनसशूलजित्||६१|| पथ्याकुस्तुम्बरीमुस्ताशुण्ठीकट्तृणपर्पटम्| सकट्फलवचाभार्ङ्गीदेवाह्वं मधुहिङ्गुमत्||६२|| कफवातज्वरष्ठीवकुक्षिहृत्पार्श्ववेदनाः| कण्ठामयास्यश्वयथुकासश्वासान्नियच्छति||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittakaPajvarasya auShadham pittakaPa anyat auShadham (64-65) · Śloka 65
ఆరగ్వధాదిః సక్షౌద్గః కఫపిత్తజ్వరం జయేత్| తథా తిక్తావృషోశీరత్రాయంతీత్రిఫలామృతాః||64|| పటోలాతివిషానింబమూర్వాధన్వయవాసకాః| |65|
आरग्वधादिः सक्षौद्गः कफपित्तज्वरं जयेत्| तथा तिक्तावृषोशीरत्रायन्तीत्रिफलामृताः||६४|| पटोलातिविषानिम्बमूर्वाधन्वयवासकाः| |६५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtajvarasya auShadham (65-66) · Śloka 66
| సన్నిపాతజ్వరే వ్యాఘ్రీదేవదారునిశాఘనం||65|| పటోలపత్రనింబత్వక్త్రిఫలాకటుకాయుతం| |66|
| सन्निपातज्वरे व्याघ्रीदेवदारुनिशाग़नम्||६५|| पटोलपत्रनिम्बत्वक्त्रिफलाकटुकायुतम्| |६६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtashleShmottarasya auShadham (66-67) · Śloka 67
| నాగరం పౌష్కరం మూలం గుడూచీ కంటకారికా||66|| సకాసశ్వాసపార్శ్వార్తౌ వాతశ్లేష్మోత్తరే జ్వరే| |67|
| नागरं पौष्करं मूलं गुडूची कण्टकारिका||६६|| सकासश्वासपार्श्वार्तौ वातश्लेष्मोत्तरे ज्वरे| |६७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvajvarasya auShadham (67-69) · Śloka 69
| మధూకపుష్పమృద్వీకాత్రాయమాణాపరూషకం||67|| సోశీరతిక్తాత్రిఫలాకాశ్మర్యం కల్పయేద్ధిమం| కషాయం తం పిబన్ కాలే జ్వరాన్ సర్వానపోహతి||68|| జాత్యామలకముస్తాని తద్వద్ధన్వయవాసకం| |69|
| मधूकपुष्पमृद्वीकात्रायमाणापरूषकम्||६७|| सोशीरतिक्तात्रिफलाकाश्मर्यं कल्पयेद्धिमम्| कषायं तं पिबन् काले ज्वरान् सर्वानपोहति||६८|| जात्यामलकमुस्तानि तद्वद्धन्वयवासकम्| |६९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana baddhaviTkasya auShadham (69) · Śloka 69
| బద్ధవిట్ కటుకాద్రాక్షాత్రాయంతీత్రిఫలాగుడం||69||
| बद्धविट् कटुकाद्राक्षात्रायन्तीत्रिफलागुडम्||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana peyAdyamannam auShadham (70) · Śloka 70
జీర్ణౌషధోఽన్నం పేయాద్యమాచరేత్| |70|
जीर्णौषधोऽन्नं पेयाद्यमाचरेत्| |७०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmajvare peyAniShedhaHpeyAniShedhe yuktiH (70) · Śloka 70
శ్లేష్మవాన్న తు| పేయా కఫం వర్ధయతి పంకం పాంసుషు వృష్టివత్||70||
श्लेष्मवान्न तु| पेया कफं वर्धयति पङ्कं पांसुषु वृष्टिवत्||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana peyasthAne yUShaH (71-72) · Śloka 72
శ్లేష్మాభిష్యణ్ణదేహానామతః ప్రాగపి యోజయేత్| యూషాన్ కులత్థచణకకలాయాదికృతాన్ లఘూన్||71|| రూక్షాంస్తిక్తరసోపేతాన్ హృద్యాన్ రుచికరాన్ పటూన్| |72|
श्लेष्माभिष्यण्णदेहानामतः प्रागपि योजयेत्| यूषान् कुलत्थचणककलायादिकृतान् लघून्||७१|| रूक्षांस्तिक्तरसोपेतान् हृद्यान् रुचिकरान् पटून्| |७२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pathyayogyaM dhAnyam (72-73) · Śloka 73
| రక్తాద్యాః శాలయో జీర్ణాః షష్టికాశ్చ జ్వరే హితాః||72|| శ్లేష్మోత్తరే వీతతుషాస్తథా వాటీకృతా యవాః| |73|
| रक्ताद्याः शालयो जीर्णाः षष्टिकाश्च ज्वरे हिताः||७२|| श्लेष्मोत्तरे वीततुषास्तथा वाटीकृता यवाः| |७३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana odanavidhiH (73-74) · Śloka 74
| ఓదనస్తైః స్రుతో ద్విస్త్రిః ప్రయోక్తవ్యో యథాయథం||73|| దోషదూష్యాదిబలతో జ్వరఘ్నక్వాథసాధితః| |74|
| ओदनस्तैः स्रुतो द्विस्त्रिः प्रयोक्तव्यो यथायथम्||७३|| दोषदूष्यादिबलतो ज्वरघ्नक्वाथसाधितः| |७४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yUShadravyANi (74) · Śloka 74
| ముద్గాద్యైర్లఘుభిర్యూషాః కులత్థైశ్చ జ్వరాపహాః||74||
| मुद्गाद्यैर्लघुभिर्यूषाः कुलत्थैश्च ज्वरापहाः||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana khaladravyANi rasadravyANi yUShAdInamupakaraNadravyANi (75-77) · Śloka 77
కారవేల్లకకర్కోటబాలమూలకపర్పటైః| వార్తాకనింబకుసుమపటోలఫలపల్లవైః||75|| అత్యంతలఘుభిర్మాంసైర్జాంగలైశ్చ హితా రసాః| వ్యాఘ్రీపరూషతర్కారీద్గాక్షామలకదాడిమైః||76|| సంస్కృతాః పిప్పలీశుంఠీధాన్యజీరకసైంధవైః| సితామధుభ్యాం ప్రాయేణ సంయుతా వా కృతాకృతాః||77||
कारवेल्लककर्कोटबालमूलकपर्पटैः| वार्ताकनिम्बकुसुमपटोलफलपल्लवैः||७५|| अत्यन्तलग़ुभिर्मांसैर्जाङ्गलैश्च हिता रसाः| व्याघ्रीपरूषतर्कारीद्गाक्षामलकदाडिमैः||७६|| संस्कृताः पिप्पलीशुण्ठीधान्यजीरकसैन्धवैः| सितामधुभ्यां प्रायेण संयुता वा कृताकृताः||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vya~jjanavidhiH (78) · Śloka 78
అనమ్లతక్రసిద్ధాని రుచ్యాని వ్యంజనాని చ| అచ్ఛాన్యనలసంపన్నాని|78|
अनम्लतक्रसिद्धानि रुच्यानि व्यञ्जनानि च| अच्छान्यनलसम्पन्नानि|७८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anupAnAni (78-79) · Śloka 79
| అనుపానేఽపి యోజయేత్||78|| తాని క్వథితశీతం చ వాతి మద్యం చ సాత్మ్యతః| |79|
| अनुपानेऽपि योजयेत्||७८|| तानि क्वथितशीतं च वाति मद्यं च सात्म्यतः| |७९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annagrahaNakAlaH (79-80) · Śloka 80
| సజ్వరం జ్వరముక్తం వా దినాంతే భోజయేల్లఘు||79|| శ్లేష్మక్షయవివృద్ధోష్మా బలవాననలస్తదా| |80|
| सज्वरं ज्वरमुक्तं वा दिनान्ते भोजयेल्लघु||७९|| श्लेष्मक्षयविवृद्धोष्मा बलवाननलस्तदा| |८०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dinAntarasyApavAdaH (80) · Śloka 80
| యథోచితేఽథవా కాలే దేశసాత్మ్యానురోధతః||80||
| यथोचितेऽथवा काले देशसात्म्यानुरोधतः||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apavAdApavAdaH (81) · Śloka 81
ప్రాగల్పవహ్నిర్భుంజానో న హ్యజీర్ణేన పీడ్యతే| |81|
प्रागल्पवह्निर्भुञ्जानो न ह्यजीर्णेन पीड्यते| |८१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ghRutadAnakAlaH akAle tat viShopamam (81-83) · Śloka 83
| కషాయపానపథ్యాన్నైర్దశాహ ఇతి లంఘితే||81|| సర్పిర్దద్యాత్కఫే మందే వాతపిత్తోత్తరే జ్వరే| పక్వేషు దోషేష్వమృతం తద్విషోపమమన్యథా||82|| దశాహే స్యాదతీతేఽపి జ్వరోపద్రవవృద్ధికృత్| లంఘనాదిక్రమం తత్ర కుర్యాదాకఫసంక్ష్యాత్||83||
| कषायपानपथ्यान्नैर्दशाह इति लङ्घिते||८१|| सर्पिर्दद्यात्कफे मन्दे वातपित्तोत्तरे ज्वरे| पक्वेषु दोषेष्वमृतं तद्विषोपममन्यथा||८२|| दशाहे स्यादतीतेऽपि ज्वरोपद्रववृद्धिकृत्| लङ्घनादिक्रमं तत्र कुर्यादाकफसङ्क्ष्यात्||८३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIrNajvarAnuvRuttau hetuH (84) · Śloka 84
దేహధాత్వబలత్వాచ్చ జ్వరో జీర్ణోఽనువర్తతే| |84|
देहधात्वबलत्वाच्च ज्वरो जीर्णोऽनुवर्तते| |८४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarpiH kvAthaiH prayoge yuktiH (84-86) · Śloka 86
| రూక్షం హి తేజో జ్వరకృత్తేజసా రూక్షితస్య చ||84|| వమనస్వేదకాలాంబుకషాయలఘుభోజనైః| యః స్యాదతిబలో ధాతుః సహచారీ సదాగతిః||85|| తస్య సంశమనం సర్పిర్దీప్తస్యేవాంబు వేశ్మనః| |86|
| रूक्षं हि तेजो ज्वरकृत्तेजसा रूक्षितस्य च||८४|| वमनस्वेदकालाम्बुकषायलग़ुभोजनैः| यः स्यादतिबलो धातुः सहचारी सदागतिः||८५|| तस्य संशमनं सर्पिर्दीप्तस्येवाम्बु वेश्मनः| |८६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarpirdAnam (86-87) · Śloka 87
| వాతపిత్తజితాంగ్ర్యం సంస్కారం చానురుధ్యతే||86|| సుతరాం తద్ధ్యతో దద్యాద్యథాస్వౌషధసాధితం| |87|
| वातपित्तजितांग्र्यं संस्कारं चानुरुध्यते||८६|| सुतरां तद्ध्यतो दद्याद्यथास्वौषधसाधितम्| |८७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarpiSho hetuvyAdhiviparItatvam (87-88) · Śloka 88
| విపరీతం జ్వరోష్మాణం జయేత్పిత్తం చ శైత్యతః||87|| స్నేహాద్వాతం ఘృతం తుల్యం యోగసంస్కారతః కఫం| |88|
| विपरीतं ज्वरोष्माणं जयेत्पित्तं च शैत्यतः||८७|| स्नेहाद्वातं घृतं तुल्यं योगसंस्कारतः कफम्| |८८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uktiH kvAthaiH sarpiH pAnam (88) · Śloka 88
| పూర్వే కషాయాః సఘృతాః సర్వే యోజ్యా యథామలం||88||
| पूर्वे कषायाः सघृताः सर्वे योज्या यथामलम्||८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAsopadravake jvare sarpiH prayogaH (89) · Śloka 89
త్రిఫలాపిచుమందత్వఙ్మాధుకం బృహతీద్వయం| సమసూరదలం క్వాథః సఘృతో జ్వరకాసహా||89||
त्रिफलापिचुमन्दत्वङ्माधुकं बृहतीद्वयम्| समसूरदलं क्वाथः सघृतो ज्वरकासहा||८९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pippalyAdisiddhaM ghRutam (90-91) · Śloka 91
పిప్పలీంద్రయవధావనితిక్తా- సారివామలకతామలకీభిః| బిల్వముస్తహిమపాలనిసేవ్యై- ర్ద్రాక్షయాఽతివిషయా స్థిరయా చ||90|| ఘృతమాశు నిహంతి సాధితం జ్వరమగ్నిం విషమం హలీమకం| అరుచిం భృశతాపమంసయో- ర్వమథుం పార్శ్వశిరోరుజం క్షయం||91||
पिप्पलीन्द्रयवधावनितिक्ता- सारिवामलकतामलकीभिः| बिल्वमुस्तहिमपालनिसेव्यै- र्द्राक्षयाऽतिविषया स्थिरया च||९०|| घृतमाशु निहन्ति साधितं ज्वरमग्निं विषमं हलीमकम्| अरुचिं भृशतापमंसयो- र्वमथुं पार्श्वशिरोरुजं क्षयम्||९१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tailvakAdighRutAni (92) · Śloka 92
తైల్వకం పవనజన్మని జ్వరే యోజయేత్రివృతయా వియోజితం| తిక్తకం వృషఘృతం చ పైత్తికే యచ్చ పాలనికయా శృతం హవిః||92||
तैल्वकं पवनजन्मनि ज्वरे योजयेत्रिवृतया वियोजितम्| तिक्तकं वृषघृतं च पैत्तिके यच्च पालनिकया शृतं हविः||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIrNakaPajvaraghnaM ghRutam (93) · Śloka 93
విడంగసౌవర్చలచవ్యపాఠా- వ్యోషాగ్నిసింధూద్భవయావశూకైః| పలాంశకైః క్షీరసమం ఘృతస్య ప్రస్థం పచేజ్జీర్ణకఫజ్వరఘ్నం||93||
विडङ्गसौवर्चलचव्यपाठा- व्योषाग्निसिन्धूद्भवयावशूकैः| पलांशकैः क्षीरसमं घृतस्य प्रस्थं पचेज्जीर्णकफज्वरघ्नम्||९३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana guDUcIghRutAdipa~jcakam (94) · Śloka 94
గుడూచ్యా రసకల్కాభ్యాం త్రిఫలాయా వృషస్య చ| మృద్వీకాయా బలాయాశ్చ స్నేహాః సిద్ధా జ్వరచ్ఛిదః||94||
गुडूच्या रसकल्काभ्यां त्रिफलाया वृषस्य च| मृद्वीकाया बलायाश्च स्नेहाः सिद्धा ज्वरच्छिदः||९४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIrNai ghRute mAMsarasAshanam (95) · Śloka 95
జీర్ణే ఘృతే చ భుంజీత మృదుమాంసరసౌదనం| బలం హ్యలం దోషహరం పరం తచ్చ బలప్రదం||95||
जीर्णे घृते च भुञ्जीत मृदुमांसरसौदनम्| बलं ह्यलं दोषहरं परं तच्च बलप्रदम्||९५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtottare jIrNajvare yUShaKalayorniShedhaH (96-97) · Śloka 97
కఫపిత్తహరా ముద్గకారవేల్లాదిజా రసాః| ప్రాయేణ తస్మాన్న హితా జీర్ణే వాతోత్తరే జ్వరే||96|| శూలోదావర్తవిష్టంభజననా జ్వరవర్ధనాః| |97|
कफपित्तहरा मुद्गकारवेल्लादिजा रसाः| प्रायेण तस्मान्न हिता जीर्णे वातोत्तरे ज्वरे||९६|| शूलोदावर्तविष्टम्भजनना ज्वरवर्धनाः| |९७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIrNajvare shodhanakAlaH (97-98) · Śloka 98
| న శామ్యత్యేవమపి చేజ్జ్వరః కుర్వీత శోధనం||97|| శోధనార్హస్య, వమనం ప్రాగుక్తం తస్య యోజయేత్| ఆమాశయగతే దోషే బలినః పాలయంబలం||98||
| न शाम्यत्येवमपि चेज्ज्वरः कुर्वीत शोधनम्||९७|| शोधनार्हस्य, वमनं प्रागुक्तं तस्य योजयेत्| आमाशयगते दोषे बलिनः पालयन्बलम्||९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana virecanamauShadhAni (99-101) · Śloka 101
పక్వే తు శిథిలే దోషే జ్వరే వా విషమద్యజే| మోదకం త్రిఫలాశ్యామాత్రివృత్పిప్పలికేసరైః||99|| ససితామధుభిర్దద్యాహ్యోషాద్యం వా విరేచనం| (లిహ్యాద్వా త్రైవృతం సంయుక్తం మధుసర్పిషా| ) ద్రాక్షాధాత్రీరసం తద్వత్సద్రాక్షాం వా హరీతకీం||100|| ఆరగ్వధం వా పయసా మృద్వీకానాం రసేన వా| త్రిఫలాం త్రాయమాణాం వా పయసా జ్వరితఃపిబేత్||101||
पक्वे तु शिथिले दोषे ज्वरे वा विषमद्यजे| मोदकं त्रिफलाश्यामात्रिवृत्पिप्पलिकेसरैः||९९|| ससितामधुभिर्दद्याह्योषाद्यं वा विरेचनम्| (लिह्याद्वा त्रैवृतं संयुक्तं मधुसर्पिषा| ) द्राक्षाधात्रीरसं तद्वत्सद्राक्षां वा हरीतकीम्||१००|| आरग्वधं वा पयसा मृद्वीकानां रसेन वा| त्रिफलां त्रायमाणां वा पयसा ज्वरितःपिबेत्||१०१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana virecAnAnantaraM saMsargIkramaH (102) · Śloka 102
విరిక్తానాం చ సంసర్గీ మండపూర్వా యథాక్రమం| |102|
विरिक्तानां च संसर्गी मण्डपूर्वा यथाक्रमम्| |१०२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svayaMpravRutteH stamBananiShedhaH (102-103) · Śloka 103
| చ్యవమానం జ్వరోత్క్లిష్టముపేక్షేత మలం సదా||102|| పక్వోఽపి హి వికుర్వీత దోషః కోష్ఠే కృతాస్పదః| |103|
| च्यवमानं ज्वरोत्क्लिष्टमुपेक्षेत मलं सदा||१०२|| पक्वोऽपि हि विकुर्वीत दोषः कोष्ठे कृतास्पदः| |१०३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atipravRuttau pAcanapUrvakaM stambhanaM kAryam (103-104) · Śloka 104
| అతిప్రవర్తమానం వా పాచయన్ సంగ్రహం నయేత్||103|| ఆమసంగ్రహణే దోషా దోషోపక్రమ ఈరితాః| |104|
| अतिप्रवर्तमानं वा पाचयन् सङ्ग्रहं नयेत्||१०३|| आमसङ्ग्रहणे दोषा दोषोपक्रम ईरिताः| |१०४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Amajvare shodhananiShedhaH (104-105) · Śloka 105
| పాయయేద్దోషహరణం మోహాదామజ్వరే తు యః||104|| ప్రసుప్తం కృష్ణసర్పం స కరాగ్రేణ పరామృశేత్| |105|
| पाययेद्दोषहरणं मोहादामज्वरे तु यः||१०४|| प्रसुप्तं कृष्णसर्पं स कराग्रेण परामृशेत्| |१०५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarakShINasya niShedhaH (105) · Śloka 105
| జ్వరక్షీణస్య న హితం వమనం న విరేచనం||105||
| ज्वरक्षीणस्य न हितं वमनं न विरेचनम्||१०५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tasya payasA nirUhairvA shodhanam (2) · Śloka 2
కామం తు పయసా తస్య నిరుహైర్వా హరేన్మలాన్| ||2||
कामं तु पयसा तस्य निरुहैर्वा हरेन्मलान्| ||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana payaH pAne adhikArI (106-107) · Śloka 107
| క్షీరోచితస్య ప్రక్షీణశ్లేష్మణో దాహతృఙ్వతః||106|| క్షీరం పిత్తానిలార్తస్య పథ్యమప్యతిసారిణః| |107|
| क्षीरोचितस्य प्रक्षीणश्लेष्मणो दाहतृङ्वतः||१०६|| क्षीरं पित्तानिलार्तस्य पथ्यमप्यतिसारिणः| |१०७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShIraguNAH (107-108) · Śloka 108
| తద్వపుర్లంఘనోత్తప్తం ప్లుష్టం వనమివాగ్నినా||107|| దివ్యాంబు జీవయేత్తస్య జ్వరం చాశు నియచ్ఛతి| |108|
| तद्वपुर्लङ्घनोत्तप्तं प्लुष्टं वनमिवाग्निना||१०७|| दिव्याम्बु जीवयेत्तस्य ज्वरं चाशु नियच्छति| |१०८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShIravisheShe niyamaH (108-109) · Śloka 109
| సంస్కృతం శీతముష్ణం వా తస్మాద్ధారోష్ణమేవ వా||108|| విభజ్య కాలే యుంజీత జ్వరిణం హంత్యతోఽన్యథా| |109|
| संस्कृतं शीतमुष्णं वा तस्माद्धारोष्णमेव वा||१०८|| विभज्य काले युञ्जीत ज्वरिणं हन्त्यतोऽन्यथा| |१०९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRuDAdinAshanaM kShIram (109-110) · Śloka 110
| పయః సశుంఠీఖర్జూరమృద్వీకాశర్కరాఘృతం||109|| శృతశీతం మధుయుతం తుడ్దాహజ్వరనాశనం| |110|
| पयः सशुण्ठीखर्जूरमृद्वीकाशर्कराघृतम्||१०९|| शृतशीतं मधुयुतं तुड्दाहज्वरनाशनम्| |११०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRuDAdinAshanaM anyatkShIratrayam (110-111) · Śloka 111
| తద్వద్ ద్రాక్షాబలాయష్టీసారివాకణచందనైః||110|| చతుర్గుణేనాంభసా వా పిప్పల్యా వా శృతం పిబేత్| |111|
| तद्वद् द्राक्षाबलायष्टीसारिवाकणचन्दनैः||११०|| चतुर्गुणेनाम्भसा वा पिप्पल्या वा शृतं पिबेत्| |१११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAsAdijit kShIram (111-112) · Śloka 112
| కాసాచ్ఛ్వాసాచ్ఛిరఃశూలాత్పార్శ్వశూలాచ్చిరజ్వరాత్| ముచ్యతే జ్వరితః పీత్వా||111|| పంచమూలీశృతం పయః| |112|
| कासाच्छ्वासाच्छिरःशूलात्पार्श्वशूलाच्चिरज्वरात्| मुच्यते ज्वरितः पीत्वा||१११|| पञ्चमूलीशृतं पयः| |११२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vibaddhavAtAdijit kShIram (112-113) · Śloka 113
| శృతమేరండమూలేన బాలబిల్వేన వా జ్వరాత్||112|| ధారోష్ణం వా పయః పీత్వా విబద్ధానిలవర్చసః| సరక్తపిచ్ఛాతిసృతేః సతృట్శూలప్రవాహికాత్||113||
| शृतमेरण्डमूलेन बालबिल्वेन वा ज्वरात्||११२|| धारोष्णं वा पयः पीत्वा विबद्धानिलवर्चसः| सरक्तपिच्छातिसृतेः सतृट्शूलप्रवाहिकात्||११३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shoPAdijit kShIram (114) · Śloka 114
సిద్ధం శుంఠీబలావ్యాఘ్రీగోకంటకగుడైః పయః| శోఫమూత్రశకృద్వాతవిబంధజ్వరకాసజిత్||114||
सिद्धं शुण्ठीबलाव्याघ्रीगोकण्टकगुडैः पयः| शोफमूत्रशकृद्वातविबन्धज्वरकासजित्||११४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarashoPanut kShIram (115) · Śloka 115
వృశ్చీవబిల్వవర్షాభూసాధితం జ్వరశోఫనుత్| |115|
वृश्चीवबिल्ववर्षाभूसाधितं ज्वरशोफनुत्| |११५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ASujvarApaham kShIram (115) · Śloka 115
| శింశిపాసారసిద్ధం చ క్షీరమాశు జ్వరాపహం||115||
| शिंशिपासारसिद्धं च क्षीरमाशु ज्वरापहम्||११५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nirUhaguNAH kShIram (116-117) · Śloka 117
నిరుహస్తు బలం వహ్నిం విజ్వరత్వం ముదం రుచిం| దోషే యుక్తః కరోత్యాశు పక్వే పక్వాశాయం గతే||116|| పిత్తం వా కఫపిత్తం వా పక్వాశయగతం హరేత్| స్రంసనం త్రీనపి మలాన్ బస్తిః పక్వాశయాశ్రయాన్||117||
निरुहस्तु बलं वह्निं विज्वरत्वं मुदं रुचिम्| दोषे युक्तः करोत्याशु पक्वे पक्वाशायं गते||११६|| पित्तं वा कफपित्तं वा पक्वाशयगतं हरेत्| स्रंसनं त्रीनपि मलान् बस्तिः पक्वाशयाश्रयान्||११७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anuvAsane adhikarI (118) · Śloka 118
ప్రక్షీణకఫపిత్తస్య త్రికపృష్ఠకటిగ్రహే| దీప్తాగ్నేర్బద్ధశకృతః ప్రయుంజీతానువాసనం||118||
प्रक्षीणकफपित्तस्य त्रिकपृष्ठकटिग्रहे| दीप्ताग्नेर्बद्धशकृतः प्रयुञ्जीतानुवासनम्||११८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvaranAshako nirUhaH (119-121) · Śloka 121
పటోలనింబచ్ఛదనకటుకాచతురంగులైః| స్థిరాబలాగోక్షురకమదనోశీరవాలకైః||119|| పయస్యర్ధోదకే క్వాథం క్షీరశేషం విమిశ్రితం| కల్కితైర్ముస్తమదనకృష్ణామధుకవత్సకైః||120|| బస్తి మధుఘృతాభ్యాం చ పీడ్యేజ్జ్వరనాశనం| ||121||
पटोलनिम्बच्छदनकटुकाचतुरङ्गुलैः| स्थिराबलागोक्षुरकमदनोशीरवालकैः||११९|| पयस्यर्धोदके क्वाथं क्षीरशेषं विमिश्रितम्| कल्कितैर्मुस्तमदनकृष्णामधुकवत्सकैः||१२०|| बस्ति मधुघृताभ्यां च पीड्येज्ज्वरनाशनम्| ||१२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvaranAshako anyo nirUhaH (121-122) · Śloka 122
| చతస్రః పర్ణినీర్యష్టీఫలోశీరనృపద్రుమాన్||121|| క్వాథయేత్కల్కయేద్యశ్టీషతాహ్వాఫలినీఫలం| ముస్తం చ బస్తిః సగుడక్షౌద్రసర్పిర్జ్వరాపహః||122||
| चतस्रः पर्णिनीर्यष्टीफलोशीरनृपद्रुमान्||१२१|| क्वाथयेत्कल्कयेद्यश्टीषताह्वाफलिनीफलम्| मुस्तं च बस्तिः सगुडक्षौद्रसर्पिर्ज्वरापहः||१२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvaranAshakamanuvAsanam (123-124) · Śloka 124
జీవంతీం మదనం మేదాం పిప్ప్ప్లీం మధుకం వచాం| ఋద్ధిం రాస్రాం బలాం బిల్వం శతపుష్పాం శతావరీం||123|| పిష్ట్వా క్షీరం జలం సర్పిస్తైలం చైకత్ర సాధితం| జ్వరేఽనువాసనం దద్యాద్యథాస్నేహం యథామలం||124||
जीवन्तीं मदनं मेदां पिप्प्प्लीं मधुकं वचाम्| ऋद्धिं रास्रां बलां बिल्वं शतपुष्पां शतावरीम्||१२३|| पिष्ट्वा क्षीरं जलं सर्पिस्तैलं चैकत्र साधितम्| ज्वरेऽनुवासनं दद्याद्यथास्नेहं यथामलम्||१२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvaranASakAanye bastayaH (125) · Śloka 125
యే చ సిద్ధిషు వక్ష్యంతే బస్తయో జ్వరనాశనాః| |125|
ये च सिद्धिषु वक्ष्यन्ते बस्तयो ज्वरनाशनाः| |१२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shiraH shUlAdiShu nasyam (125-126) · Śloka 126
| శిరోరుగ్గౌరవశ్లేష్మహరమింద్రియబోధనం||125|| జీర్ణజ్వరే రుచికరం దద్యాన్నస్యం విరేచనం| స్నైహికం శూన్యశిరసో దాహార్తే పిత్తనాశనం||126||
| शिरोरुग्गौरवश्लेष्महरमिन्द्रियबोधनम्||१२५|| जीर्णज्वरे रुचिकरं दद्यान्नस्यं विरेचनम्| स्नैहिकं शून्यशिरसो दाहार्ते पित्तनाशनम्||१२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pratishyAyAdau dhUmAdayaH (127) · Śloka 127
ధూమగండూషకవలాన్ యథాదోషం చ కల్పయేత్| ప్రతిశ్యాయాస్యవైరస్యశిరః కంఠామయాపహాన్||127||
धूमगण्डूषकवलान् यथादोषं च कल्पयेत्| प्रतिश्यायास्यवैरस्यशिरः कण्ठामयापहान्||१२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arUcau kalkadvayam (128) · Śloka 128
అరుచౌ మాతులుంగస్య కేసరం సాజ్యసైంధవం| ధాత్రీద్రాక్షాసితానాం వా కల్కమాస్యేన ధారయేత్||128||
अरुचौ मातुलुङ्गस्य केसरं साज्यसैन्धवम्| धात्रीद्राक्षासितानां वा कल्कमास्येन धारयेत्||१२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tvaggate jvare aBya~ggAdayaH (129-130) · Śloka 130
యథోపశయసంస్పర్శాన్ శీతోష్ణద్రవ్యకల్పితాన్| అభ్యంగాలేపసేకాదీన్ జ్వరే జీర్ణే త్వగాశ్రితే||129|| కుర్యాదంజనధూమాంశ్చ తథైవాగంతుజేఽపి తాన్| |130|
यथोपशयसंस्पर्शान् शीतोष्णद्रव्यकल्पितान्| अभ्यङ्गालेपसेकादीन् ज्वरे जीर्णे त्वगाश्रिते||१२९|| कुर्यादञ्जनधूमांश्च तथैवागन्तुजेऽपि तान्| |१३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dAhe sahastradhautaghRutam (130) · Śloka 130
| దాహే సహస్రధౌతేన సర్పిషాఽభ్యంగమాచరేత్||130||
| दाहे सहस्रधौतेन सर्पिषाऽभ्यङ्गमाचरेत्||१३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aBya~ggArthaM tailam (131-133) · Śloka 133
సూత్రోక్తైశ్చ గణైస్తైస్తైర్మధురామ్లకషాయకైః| దూర్వాదిభిర్వా పిత్తఘ్నైః శోధనాదిగణోదితైః||131|| శీతవీర్యైర్హిమస్పర్శైః క్వాథకల్కీకృతైః పచేత్| తైలం సక్షీరమభ్యంగాత్సద్యో దాహజ్వరాపహం||132|| శిరో గాత్రం చ తైరేవ నాతిపిష్టైః ప్రలేపయేత్| తత్క్వాథేన పరీషేకమవగాహం చ యోజయేత్||133|| తథాఽఽరనాలసలిలక్షీరశుక్తఘృతాదిభిః| ||133||
सूत्रोक्तैश्च गणैस्तैस्तैर्मधुराम्लकषायकैः| दूर्वादिभिर्वा पित्तघ्नैः शोधनादिगणोदितैः||१३१|| शीतवीर्यैर्हिमस्पर्शैः क्वाथकल्कीकृतैः पचेत्| तैलं सक्षीरमभ्यङ्गात्सद्यो दाहज्वरापहम्||१३२|| शिरो गात्रं च तैरेव नातिपिष्टैः प्रलेपयेत्| तत्क्वाथेन परीषेकमवगाहं च योजयेत्||१३३|| तथाऽऽरनालसलिलक्षीरशुक्तघृतादिभिः| ||१३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dAhAdighnaM lepatrayam (134-135) · Śloka 135
| కపిత్థమాతులుంగామ్లవిదారీరోధ్రదాడిమైః||134|| బదరీపల్లవోత్థేన ఫేనేనారిష్టకస్య వా| లిప్తేఽంగే దాహరుఙ్మోహాశ్రచ్ఛర్దిస్తృష్ణా చ శామ్యతి||135||
| कपित्थमातुलुङ्गाम्लविदारीरोध्रदाडिमैः||१३४|| बदरीपल्लवोत्थेन फेनेनारिष्टकस्य वा| लिप्तेऽङ्गे दाहरुङ्मोहाश्रच्छर्दिस्तृष्णा च शाम्यति||१३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittaharaH kramaH (136) · Śloka 136
యో వర్ణితః పిత్తహరో దోషోపక్రమణే క్రమః| తం చ శీలయతః శీఘ్రం సదాహో నశ్యతి జ్వరః||136||
यो वर्णितः पित्तहरो दोषोपक्रमणे क्रमः| तं च शीलयतः शीघ्रं सदाहो नश्यति ज्वरः||१३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shItajvare tailalepasvedAdInyauShadhAni (137-147) · Śloka 147
వీర్యోష్ణైరుష్ణసంస్పర్శైస్తగరాగురుకుంకుమైః| కుష్ఠస్థౌణేయశైలేయసరలామరదారుభిః||137|| నఖరాస్నాపురవచాచండైలాద్వయచోరకైః| పృథ్వీకాశిగ్రుసురసాహింస్రాధ్యామకసర్షపైః||138|| దశమూలామృతైరండద్వయపత్తూరరోహిషైః| తమాలపత్రభూతీకశల్లకీధాన్యదీప్యకైః||139|| మిశిమాషకులత్థాగ్నిప్రకీర్యానాకులీద్వయైః| అన్యైశ్చ తద్విధైర్ద్రవ్యైః శీతే తైలం జ్వరే పచేత్||140|| క్వథితైః కల్కితైర్యుక్తైః సురాసౌవీరకాదిభిః| తేనాభ్యంజయాత్సుఖోష్ణేన, తైః సుపిష్టైశ్చ లేపయేత్||141|| కవోష్ణైస్తైః పరీషేకమవగాహం చ కల్పయేత్| కేవలైరపి తద్వచ్చ సుక్తగోమూత్రమస్తుభిః||142|| ఆరగ్వధాదివర్గం చ పానాభ్యంజనలేపనే| ధూపానగరుజాన్ యాంశ్చ వక్ష్యంతే విషమజ్వరే||143|| అగ్న్యనగ్నికృతాన్ స్వేదాన్ స్వేది భేషజభోజనం| గర్భభూవేశ్మశయనం కుథకంబలరల్లకాన్||144|| నిర్ధూమదీప్తైరంగారైర్హసంతీశ్చ హసంతికాః| మద్యం సత్ర్యూషణం తక్రం కులత్థవ్రీహికోద్గవాన్||145|| సంశీలయేద్వేపథుమాన్ యచ్చాన్యదపి పిత్తలం| దయితాః స్తనశాలిన్యః పీనా విభ్రమభూషణాః||146|| యౌవనాసవమత్తాశ్చ తమాలింగేయురంగనాః| వీతశీతం చ విజ్ఞాయ తాస్తతోఽపనయేత్పునః||147||
वीर्योष्णैरुष्णसंस्पर्शैस्तगरागुरुकुङ्कुमैः| कुष्ठस्थौणेयशैलेयसरलामरदारुभिः||१३७|| नख़रास्नापुरवचाचण्डैलाद्वयचोरकैः| पृथ्वीकाशिग्रुसुरसाहिंस्राध्यामकसर्षपैः||१३८|| दशमूलामृतैरण्डद्वयपत्तूररोहिषैः| तमालपत्रभूतीकशल्लकीधान्यदीप्यकैः||१३९|| मिशिमाषकुलत्थाग्निप्रकीर्यानाकुलीद्वयैः| अन्यैश्च तद्विधैर्द्रव्यैः शीते तैलं ज्वरे पचेत्||१४०|| क्वथितैः कल्कितैर्युक्तैः सुरासौवीरकादिभिः| तेनाभ्यञ्जयात्सुख़ोष्णेन, तैः सुपिष्टैश्च लेपयेत्||१४१|| कवोष्णैस्तैः परीषेकमवगाहं च कल्पयेत्| केवलैरपि तद्वच्च सुक्तगोमूत्रमस्तुभिः||१४२|| आरग्वधादिवर्गं च पानाभ्यञ्जनलेपने| धूपानगरुजान् यांश्च वक्ष्यन्ते विषमज्वरे||१४३|| अग्न्यनग्निकृतान् स्वेदान् स्वेदि भेषजभोजनम्| गर्भभूवेश्मशयनं कुथकम्बलरल्लकान्||१४४|| निर्धूमदीप्तैरङ्गारैर्हसन्तीश्च हसन्तिकाः| मद्यं सत्र्यूषणं तक्रं कुलत्थव्रीहिकोद्गवान्||१४५|| संशीलयेद्वेपथुमान् यच्चान्यदपि पित्तलम्| दयिताः स्तनशालिन्यः पीना विभ्रमभूषणाः||१४६|| यौवनासवमत्ताश्च तमालिङ्गेयुरङ्गनाः| वीतशीतं च विज्ञाय तास्ततोऽपनयेत्पुनः||१४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtacikitsAkramaH (148) · Śloka 148
వర్ధనేనైకదోషస్య క్షపణేనోచ్ఛ్రితస్య వా| కఫస్థానానుపూర్వ్యా వా తుల్యకక్షాంజయేన్మలాన్||148||
वर्धनेनैकदोषस्य क्षपणेनोच्छ्रितस्य वा| कफस्थानानुपूर्व्या वा तुल्यकक्षाञ्जयेन्मलान्||१४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtAtopadravakarNamUlam (149) · Śloka 149
సన్నిపాతజ్వరస్యాంతే కర్ణమూలే సుదారుణః| శోఫః సంజాయతే యేన కశ్చిదేవ విముచ్యతే||149||
सन्निपातज्वरस्यान्ते कर्णमूले सुदारुणः| शोफः सञ्जायते येन कश्चिदेव विमुच्यते||१४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNamUlacikitsA (150) · Śloka 150
రక్తావసేచనైః శీఘ్రం సర్పిఃపానైశ్చ తం జయేత్| ప్రదేహైః కఫపిత్తఘ్నైర్నావనైః కవలగ్రహైః||150||
रक्तावसेचनैः शीघ्रं सर्पिःपानैश्च तं जयेत्| प्रदेहैः कफपित्तघ्नैर्नावनैः कवलग्रहैः||१५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shAkhAnusArI jvaraH asya cikitsA bAhushirAmokShaH (151) · Śloka 151
శీతోష్ణస్నిగ్ధరూక్షాద్యైర్జ్వరో యస్య న శామ్యతి| శాఖానుసారీ తస్యాశు ముంచేద్వాహ్వోః క్రమాచ్ఛిరాం||151||
शीतोष्णस्निग्धरूक्षाद्यैर्ज्वरो यस्य न शाम्यति| शाख़ानुसारी तस्याशु मुञ्चेद्वाह्वोः क्रमाच्छिराम्||१५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamajvare~apyayameva vidhiH (152) · Śloka 152
అయమేవ విధిః కార్యో విషమేఽపి యథాయథం| జ్వరే విభజ్య వాతాదీన్ యశ్చానంతరముచ్యతే||152||
अयमेव विधिः कार्यो विषमेऽपि यथायथम्| ज्वरे विभज्य वातादीन् यश्चानन्तरमुच्यते||१५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamajvare kvAthAH (153) · Śloka 153
పటోలకటుకాముస్తాప్రాణదామధుకైః కృతాః| త్రిచతుఃపంచశః క్వాథా విషమజ్వరనాశనాః||153||
पटोलकटुकामुस्ताप्राणदामधुकैः कृताः| त्रिचतुःपञ्चशः क्वाथा विषमज्वरनाशनाः||१५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamajvare triPalAdirasAyanAni (154) · Śloka 154
యోజయేత్రిఫలాం పథ్యాం గుడూచీం పిప్పలీం పృథక్| తైస్తైర్విధానైః సగుడం భల్లాతకమథాపి వా||154||
योजयेत्रिफलां पथ्यां गुडूचीं पिप्पलीं पृथक्| तैस्तैर्विधानैः सगुडं भल्लातकमथापि वा||१५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvrarotpattidine la~gghanaM bRuMhaNaM vA (155) · Śloka 155
లంఘనం బృంహణం వాఽఽదౌ జ్వరాగమనవాసరే| |155|
लङ्घनं बृंहणं वाऽऽदौ ज्वरागमनवासरे| |१५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarotpattidine prAtaH kAle ojanAdoy vAlashuna purAnadhRutadadhikShIratakraNiShaTrapalAdIni ghRutAni ca (155-156) · Śloka 156
ప్రాతః సతైలం లశునం ప్రాగ్భక్రం వా తథా ఘృతం||155|| జీర్ణం తద్వద్దధి పయస్తక్రం సర్పిశ్చ షట్పలం| కల్యాణకం పంచగవ్యం తిక్తాఖ్యం వృషసాధితం||156||
प्रातः सतैलं लशुनं प्राग्भक्रं वा तथा ग़ृतम्||१५५|| जीर्णं तद्वद्दधि पयस्तक्रं सर्पिश्च षट्पलम्| कल्याणकं पञ्चगव्यं तिक्ताख़्यं वृषसाधितम्||१५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamajjarajit triPalAdi ghRutam (157) · Śloka 157
త్రిఫలాకోలతర్కారీక్వాథే దధ్నా శృతం ఘృతం| తిల్వకత్వక్కృతావాప విషమజ్వరజిత్పరం||157||
त्रिफलाकोलतर्कारीक्वाथे दध्ना शृतं घृतम्| तिल्वकत्वक्कृतावाप विषमज्वरजित्परम्||१५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamajvare prayogAntaram (158-159) · Śloka 159
సురాం తీక్ష్ణం చ యన్మద్యం శిఖితిత్తిరిదక్షజం| మాంసం మేద్యోష్ణవీర్యం చ సహాన్నేన ప్రకామతః||158|| సేవిత్వా తదహః స్వప్యాదథవా పునరుల్లిఖేత్| |159|
सुरां तीक्ष्णं च यन्मद्यं शिख़ितित्तिरिदक्षजम्| मांसं मेद्योष्णवीर्यं च सहान्नेन प्रकामतः||१५८|| सेवित्वा तदहः स्वप्यादथवा पुनरुल्लिख़ेत्| |१५९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamajvare sarpirvamantaram (159) · Śloka 159
| సర్పిషో మహతీం మాత్రాం పీత్వా వా ఛ్హర్దయేత్పునః||159||
| सर्पिषो महतीम् मात्रां पीत्वा वा छ्हर्दयेत्पुनः||१५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamajvare virecanam (160) · Śloka 160
నీలినీభజగంధాం చ త్రివృతాం కటురోహిణీం| పిబేజ్జ్వరస్యాగమనే స్నేహస్వేదోపపాదితః||160||
नीलिनीभजगन्धां च त्रिवृतां कटुरोहिणीम्| पिबेज्ज्वरस्यागमने स्नेहस्वेदोपपादितः||१६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamajvare a~jjanam (162) · Śloka 162
మనోహ్వా సైంధవం కృష్ణా తైలేన నయనాంజనం| యోజ్యం|162|
मनोह्वा सैन्धवं कृष्णा तैलेन नयनाञ्जनम्| योज्यं|१६२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamajvare nasyatrayam (161-162) · Śloka 162
| హింగుసమా వ్యాఘ్రీవసా నస్యం ససైంధవం||161|| పురాణసర్పిః సింహస్య వసా తద్వత్ససైంధవా| |162|
| हिङ्गुसमा व्याघ्रीवसा नस्यं ससैन्धवम्||१६१|| पुराणसर्पिः सिंहस्य वसा तद्वत्ससैन्धवा| |१६२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamajvare dhUpadvayam (162-163) · Śloka 163
| పలంకషా నింబపత్రం వచా కుష్ఠం హరీతకీ||162|| సర్షపాః సయవాః సర్పిర్ధూపో విడ్వా బిడాలజా| |163|
| पलङ्कषा निम्बपत्रं वचा कुष्ठं हरीतकी||१६२|| सर्षपाः सयवाः सर्पिर्धूपो विड्वा बिडालजा| |१६३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvajvare~aparAjito dhUpaH (163-164) · Śloka 164
| పురధ్యామవచాసర్జనింబార్కాగరుదారుభిః||163|| ధూపో జ్వరేషు సర్వేషు కార్యోఽయమపరాజితః| |164|
| पुरध्यामवचासर्जनिम्बार्कागरुदारुभिः||१६३|| धूपो ज्वरेषु सर्वेषु कार्योऽयमपराजितः| |१६४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana unmAdAdiShUkto dhUpAdiH (164) · Śloka 164
| ధూపనస్యాంజనోస్త్రాసా యే చోక్తాశ్చిత్తవైకృతే||164||
| धूपनस्याञ्जनोस्त्रासा ये चोक्ताश्चित्तवैकृते||१६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana daivavyapAshryayamauShadham (165) · Śloka 165
దైవాశ్రయం చ భైషజ్యం జ్వరాన్ సర్వాన్ వ్యపోహతి| విషేషాద్విషమాన్ ప్రాయస్తే హ్యాగంత్వనుబంధజాః||165||
दैवाश्रयं च भैषज्यं ज्वरान् सर्वान् व्यपोहति| विषेषाद्विषमान् प्रायस्ते ह्यागन्त्वनुबन्धजाः||१६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamajvare shirAvyadhaH (166) · Śloka 166
యథాస్వం చ సిరాం విధ్యేదశాంతౌ విషమజ్వరే| |166|
यथास्वं च सिरां विध्येदशान्तौ विषमज्वरे| |१६६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aBighAtaje Agantujvare auShadham (166-167) · Śloka 167
| కేవలానిలవీసర్పవిస్ఫోటాభిహతజ్వరే||166|| సర్పిఃపానహిమాలేపసేకమాంసరసాశనం| కుర్యాద్యథాస్వముక్తం చ రక్తమోక్షాది సాధనం||167||
| केवलानिलवीसर्पविस्फोटाभिहतज्वरे||१६६|| सर्पिःपानहिमालेपसेकमांसरसाशनम्| कुर्याद्यथास्वमुक्तं च रक्तमोक्षादि साधनम्||१६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grahAveshaje Agantujvare auShadham (168) · Śloka 168
గ్రహోత్థేభూతవిద్యోక్తం బలిమంత్రాది సాధనం| |168|
ग्रहोत्थेभूतविद्योक्तं बलिमन्त्रादि साधनम्| |१६८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana auShadhigandhaje Agantujvare auShadham (168) · Śloka 168
| Oషధీగంధజే పిత్తశమనం|168|
| ओषधीगन्धजे पित्तशमनं|१६८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShaje Agantujvare auShadham (168) · Śloka 168
| విషజిద్విషే||168||
| विषजिद्विषे||१६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana krodhAdije Agantujvare auShadham (169-170) · Śloka 170
ఇష్టైరర్థైర్మనోజ్ఞైశ్చ యథాదోషశమేన చ| హితాహితవివేకైశ్చ జ్వరం క్రోధాదిజం జయేత్||169|| క్రోధజో యాతి కామేన శాంతిం క్రోధేన కామజః| భయోశోకోద్భవౌ తాభ్యాం భీశోకాభ్యం తథేతరౌ||170||
इष्टैरर्थैर्मनोज्ञैश्च यथादोषशमेन च| हिताहितविवेकैश्च ज्वरं क्रोधादिजं जयेत्||१६९|| क्रोधजो याति कामेन शान्तिं क्रोधेन कामजः| भयोशोकोद्भवौ ताभ्यां भीशोकाभ्यं तथेतरौ||१७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shApaje~aBicAraje ca Agantujvare auShadham (171-172) · Śloka 172
శాపాథర్వణమంత్రోత్థే విధిర్దైవవ్యపాశ్రయః| తే జ్వరాః కేవలాః పూర్వం వ్యాప్యంతేఽనంతరం మలైః||171|| తస్మాద్దోషానుసారేణ తేష్వాహారాది కల్పయేత్| న హి జ్వరోఽనుబధ్నాతి మారుతాద్యైర్వినా కృతః||172||
शापाथर्वणमन्त्रोत्थे विधिर्दैवव्यपाश्रयः| ते ज्वराः केवलाः पूर्वं व्याप्यन्तेऽनन्तरं मलैः||१७१|| तस्माद्दोषानुसारेण तेष्वाहारादि कल्पयेत्| न हि ज्वरोऽनुबध्नाति मारुताद्यैर्विना कृतः||१७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvajvare manoharaviShayasevanam (173) · Śloka 173
జ్వరకాలస్మృతిం చాస్య హారిభిర్విషయైర్హరేత్| |173|
ज्वरकालस्मृतिं चास्य हारिभिर्विषयैर्हरेत्| |१७३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvajvare manasaH shuddhatvaM karUNAdratvaM ca (173) · Śloka 173
| కరుణార్ద్రం మనః శుద్ధం సర్వజ్వరవినాశనం||173||
| करुणार्द्रं मनः शुद्धं सर्वज्वरविनाशनम्||१७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvajvare vyAyAmAdivarjanam (174) · Śloka 174
త్యజేదాబలలాభాచ్చ వ్యాయామస్నానమైథునం| గుర్వసాత్మ్యవిదాహ్యన్నం యచ్చాన్యజ్జవరకారణం||174||
त्यजेदाबललाभाच्च व्यायामस्नानमैथुनम्| गुर्वसात्म्यविदाह्यन्नं यच्चान्यज्जवरकारणम्||१७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvajvare sahasA~a~ahAravRuddiniShedhaHniShedhAtikrame doShaH (175) · Śloka 175
న విజ్వరోఽపి సహసా సర్వాన్నీనో భవేత్తథా| నివృత్తోఽపి జ్వరః శీఘ్రం వ్యాపాదయతి దుర్బలం||175||
न विज्वरोऽपि सहसा सर्वान्नीनो भवेत्तथा| निवृत्तोऽपि ज्वरः शीग़्रं व्यापादयति दुर्बलम्||१७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarAvasthAyAM sAvadhAnatA (176) · Śloka 176
సద్యః ప్రాణహరో యస్మాత్తస్మాత్తస్య విశేషతః| తస్యాం తస్యామవస్థాయాం తత్తత్కుర్యాద్భీషగ్జితం||176||
सद्यः प्राणहरो यस्मात्तस्मात्तस्य विशेषतः| तस्यां तस्यामवस्थायां तत्तत्कुर्याद्भीषग्जितम्||१७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvare siddhauShadhAdidhAraNam (1) · Śloka 2
ఔషధయో మణయశ్చ సుమంత్రాః సాధుగురుద్విజదైవతపూజాః| ప్రీతికరా మనసో విషయాశ్చ ఘ్నంత్యపి విష్ణుకృతం జ్వరముగ్రం||177|| ఇతి శ్రీవైద్యపతిసింహగుప్తసూనుశ్రీమద్వాగ్భటవిరచితా యామష్టాంగహృదయసంహితాయాం చతుర్థే చితిత్సితస్థానే జ్వరచికిత్సితం నామ ప్రథమోఽధ్యాయః||1|| గ్||2||
औषधयो मणयश्च सुमन्त्राः साधुगुरुद्विजदैवतपूजाः| प्रीतिकरा मनसो विषयाश्च घ्नन्त्यपि विष्णुकृतं ज्वरमुग्रम्||१७७|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचिता यामष्टाङ्गहृदयसंहितायां चतुर्थे चितित्सितस्थाने ज्वरचिकित्सितं नाम प्रथमोऽध्यायः||१|| ग्||२||
🔊 Audio coming soon