2. raktapittacikitsitādhyāyaḥ

Adhikarana raktapittacikitsitA~adhyAyaH raktapittasya sAdhyatvam (2-1) · Śloka 1

அதாதோ ரக்தபைத்தசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே|௨| ) ஊர்த்வகஂ பலிநோऽவேகமேகதோஷாநுகஂ நவம்| ரக்தபித்தஂ ஸுகே காலே ஸாதயேந்நிருபத்ரவம்||௧||

Adhikarana raktapittasya yApyatvam (2) · Śloka 2

அதோகஂ யாப்யயேத்ரக்தம் யச்சதோஷத்வயாநுகம்| ஶாந்தஂ ஶாந்தஂ புநஃ குப்யந்மார்காந்மார்காந்தரஂ ச யத்||௨||

Adhikarana raktapittasya asAdhyatvam (3) · Śloka 3

அதிப்ரவத்தஂ மந்தாக்நேஸ்த்ரிதோஷஂ த்விபதஂ த்யஜேத்| |௩|

Adhikarana la~gghanIyabRuMhaNIyashodhanIyashamanIyaviBAgaH (3-4) · Śloka 4

| ஜ்ஞாத்வா நிதாநமயநஂ மலாவநுபலௌ பலம்||௩|| தேஶகாலாத்யவஸ்தாஂ ச ரக்தபித்தே ப்ரயோஜயேத்| லங்கநஂ பஂஹணஂ வாऽऽதௌ ஶோதநஂ ஶமநஂ ததா||௪||

Adhikarana shodhyatve~api la~gghanashAmyabRuMhaNashAmyaviBAgaH (5-6) · Śloka 6

ஸந்தர்பணோத்தஂ பலிநோ பஹூதோஷஸ்ய ஸாதயேத்| ஊர்த்வபாகஂ விரேகேண வமநேந த்வதோகதம்||௫|| ஶமநைர்பஂஹணைஶ்சாந்யல்லங்க்ய பஂஹ்யாநவேக்ஷ்ய ச| |௬|

Adhikarana shamanauShadham (6-7) · Śloka 7

| ஊர்த்வஂ ப்ரவத்தே ஶமநௌ ரஸௌ திக்தகஷாயகௌ||௬|| உபவாஸஶ்ச நிஃஶுண்டீஷடங்கோதகபாயிநஃ| |௭|

Adhikarana bRuMhaNauShadham (7) · Śloka 7

| அதோகே ரக்தபித்தே து பஂஹணௌ மதுரோ ரஸஃ||௭||

Adhikarana UrdhvagAdhogayoH pathyaviBAgaH (8) · Śloka 8

ஊர்த்வகே தர்பணஂ யோஜ்யஂ ப்ராக் ச பேயா த்வதோகதே| |௮|

Adhikarana ashuddharaktasya stamBananiShedhaH shuddharaktasya stamBanam (8-9) · Śloka 9

| ஆஶ்நதோ பலிநோऽஶுத்தஂ ந தார்யஂ தத்தி ரோககத்||௮|| தாரயேதந்யதா ஶீக்ரமக்நிவச்சீக்ரகாரி தத்| |௯|

Adhikarana virecanauShadham (9-10) · Śloka 10

| த்ரிவச்ச்யாமாகஷாயேண கல்கேந ச ஸஶர்கரம்||௯|| ஸாதயேத்விதிவல்லேஹஂ லிஹ்யாத்பாணிதலஂ ததஃ| |௧௦|

Adhikarana virecanAntaradvayam (10-11) · Śloka 11

| த்ரிவதா த்ரிபலா ஶ்யாமா பிப்பலீ ஶர்கரா மது||௧௦|| மோதகஃ ஸந்நிபாதோர்த்வரக்தஶோபஜ்வராபஹஃ| த்ரிவத்ஸமஸிதா தத்வத் பிப்பலீபாதஸஂயுதா||௧௧||

Adhikarana vamanapa~jcakam (12-13) · Śloka 13

வமநஂ பலஸஂயுக்தஂ தர்பணஂ ஸஸிதாமது| ஸஸிதஂ வா ஜலஂ க்ஷௌத்ரயுக்தஂ வா மதுகோதகம்||௧௨|| க்ஷீரஂ வா ரஸமிக்ஷோர்வா| |௧௩|

Adhikarana shuddhasya pathyam (13) · Śloka 13

ஶுத்தஸ்யாநந்தரோ விதிஃ| யதாஸ்வஂ மந்தபேயாதிஃ ப்ரயோஜ்யோ ரக்ஷதா பலம்||௧௩||

Adhikarana manthadvayam (14) · Śloka 14

மந்தோ ஜ்வரோக்தோ த்ராக்ஷாதிஃ, பித்தக்நைர்வா பலைஃ கதஃ| |௧௪|

Adhikarana manthAntaradvayam (14-15) · Śloka 15

| மதுகர்ஜூரமத்வீகாபரூஷகஸிதாம்பஸா||௧௪|| மந்தோ வா பஞ்சஸாரேண ஸகதைர்லாஜஸக்துபிஃ| தாடிமாமலகாம்லோ வ மந்தாக்ந்யம்லாபிலாஷிணாம்||௧௫||

Adhikarana peyAsaptakam (16-18) · Śloka 18

கமலோத்பலகிஞ்ஜல்கபஶ்நிபர்ணீப்ரியங்குகாஃ| உஶீரஂ ஶாபரஂ ரோத்ரஂ ஶங்கபேரஂ குசந்தநம்||௧௬|| ஹீவேரஂ தாதகீபுஷ்பஂ பில்வமத்யஂ துராலபா| அர்தார்தைர்விஹிதாஃ பேயா வக்ஷ்யந்தே பாதயௌகிகாஃ||௧௭|| பூநிம்பஸேவ்யஜலதா மஸூராஃ பஶ்நிபர்ண்யபி| விதாரிகந்தா முத்காஶ்ச பலா ஸர்பிர்ஹரேணுகாஃ||௧௮||

Adhikarana uktAnAM peyAnAM prakArAntaram,mAMsarasAH (19-20) · Śloka 20

ஜாங்கலாநி ச மாஂஸாநி ஶீதவீர்யாணி ஸாதயேத்| பதகபதக்ஜலே தேஷாஂ யவாகூஃ கல்பயேத்ரஸே||௧௯|| ஶீதாஃ ஸஶர்கராக்ஷௌத்ராஸ்தத்வந்மாஂஸரஸாநபி| ஈஷதம்லாநநம்லாந் வா கதபஷ்டாந் ஸஶர்கராந்||௨௦||

Adhikarana dhAnyAni shAkAni ca (21) · Śloka 21

ஶூகஶிம்பீபவஂ தாந்யஂ ரக்தே ஶாகஂ ச ஶஸ்யதே| அந்நஸ்வரூபவிஜ்ஞாநே யதுக்தஂ லகு ஶீதலம்||௨௧||

Adhikarana pAnArthamudakam (22) · Śloka 22

பூர்வோக்தமம்பு பாநீயஂ பஞ்சமூலேந வா ஶதம்| லகுநா ஶதஶீதஂ வா மத்வம்போ வா பலாம்பு வா||௨௨||

Adhikarana vibaddhe mAMsarasatrayam (23) · Śloka 23

ஶஶஃ ஸவாஸ்துகஃ ஶஸ்தோ விபந்தே| |௨௩|

Adhikarana mArutAdhike mAMsarasatrayam (23-24) · Śloka 24

தித்திரிஃ புநஃ| உதும்பரஸ்ய நிர்யூஹே ஸாதிதோ மாருதேऽதிகே||௨௩|| ப்லக்ஷஸ்ய பர்ஹிணஸ்தத்வந்ந்யக்ரோதஸ்ய ச குக்குடஃ| |௨௪|

Adhikarana varjanIyam (24) · Śloka 24

| யத்கிஞ்சித்ரக்தபித்தஸ்ய நிதாநஂ தச்ச வர்ஜயேத்||௨௪||

Adhikarana shamanauShadhatrayam (25-26) · Śloka 26

வாஸாரஸேந பலிநீமத்கோத்ராஞ்ஜநமாக்ஷீகம்| பித்தாஸக் ஶமயேத்பீதஂ, நிர்யாஸோ வாऽடரூஷகாத்||௨௫|| ஶர்கராமதுஸஂயுக்தஃ கேவலோ வா, ஶதோऽபி வா| வஷஃ ஸத்யோ ஜயத்யஸ்ரஂ, ஸ ஹ்யஸ்ய பரமௌஷதம்||௨௬||

Adhikarana kvAthatrayam (27-28) · Śloka 28

படோலமாலதீநிம்பசந்தநத்வயபத்மகம்| ரோத்ரோ வஷஸ்தந்துலீயஃ கஷ்ணா மந்மதயந்திகா||௨௭|| ஶதாவரீ கோபகந்யா காகோல்யௌ மதுயஷ்டிகா| ரக்தபித்தஹராஃ க்வாதாஸ்த்ரயஃ ஸமதுஶர்கராஃ||௨௮||

Adhikarana kvAthAntaram lehaH (29) · Śloka 29

பலாஶவல்கக்வாதோ வா ஸுஶீதஃ ஶர்கராந்விதஃ| லிஹ்யாத்வா மதுஸர்பிப்யாஂ கவாஶ்வஶகதோ ரஸம்||௨௯||

Adhikarana grathite rakte lehaH (30) · Śloka 30

ஸக்ஷௌத்கஂ க்ரதிதே ரக்தே லிஹ்யாத்பாராவதாச்சகத்| |௩௦|

Adhikarana atiyoge rUdhirapAnam atiyoge yakRuBakShaNam (30-31) · Śloka 31

| அதிநிஃ ஸ்ருதரக்தஶ்ச க்ஷௌத்கேண ருதிரஂ பிபேத்||௩௦|| ஜாங்கலஂ, பக்ஷயேத்வாऽऽஜமாமஂ பித்தயுதஂ யகத்| |௩௧|

Adhikarana atiyoge shItakaShAyaH (31-32) · Śloka 32

| சந்தநோஶீரஜலதலாஜமுத்ககணாயவைஃ||௩௧|| பலாஜலே பர்யுஷிதைஃ கஷாயோ ரக்தபித்தஹா| |௩௨|

Adhikarana atiyoge shItakaShAyAntaradvayam (32-34) · Śloka 34

| ப்ரஸாதஶ்சந்தநாம்போஜஸேவ்யமத்பஷ்டலோஷ்டஜஃ||௩௨|| ஸுஶீதஃ ஸஸிதாக்ஷௌத்ரஃ ஶோணிதாதிப்ரவத்திஜித்| ஆபோத்ய வா நவே கும்பே ப்லாவயேதிக்ஷுகண்டிகாஃ||௩௩|| ஸ்திதஂ தத்குப்தமாகாஶே ராத்ரிஂ ப்ராதஃ ஸ்ருதஂ ஜலம்| மதுமத்விகசாம்போஜகதோத்தஂஸஂ ச தத்குணம்||௩௪||

Adhikarana pittajvaroktASca kaShAyAH (35) · Śloka 35

யே ச பித்தஜ்வரே சோக்தாஃ கஷாயாஸ்தாஂஶ்ச யோஜயேத்| |௩௫|

Adhikarana jIrNaraktapittacikitsA CAgakShIraprayogaH,gavyakShIraprayogatrayam (35-38) · Śloka 38

| கஷாயைர்விவிதைரேபிர்தீப்தேऽக்நௌ விஜிதே கபே||௩௫|| ரக்தபித்தஂ ந சேச்சாம்யேத்தத்ர வாதோல்பணே பயஃ| யுஞ்ஜயாச்சாகஂ ஶதஂ, தத்வத்கவ்யஂ பஞ்சகுணேऽம்பஸி||௩௬|| பஞ்சமூலேந லகுநா ஶதஂ வா ஸஸிதாமது| ஜீவகர்ஷபகத்ராக்ஷாபலாகோக்ஷுரநாகரைஃ||௩௭|| பதக்பதக்ஶதஂ க்ஷீரஂ ஸகதஂ ஸிதயாऽதவா| |௩௮|

Adhikarana mUtramArgage kShIram (38-39) · Śloka 39

| கோகண்டகாபீருஶதஂ பர்ணிநீபிஸ்ததா பயஃ||௩௮|| ஹந்த்யாஶு ரக்தஂ ஸருஜஂ விஶேஷாந்மூத்ரமார்ககம்| |௩௯|

Adhikarana viNmArgage kShIracatuShTayam (39-40) · Śloka 40

| விண்மார்ககே விஶேஷேண ஹிதஂ மோசரஸேந து||௩௯|| வடப்ரரோஹைஃ ஶுங்கைர்வா ஶுண்ட்யுதீச்யோத்பலைரபி| |௪௦|

Adhikarana raktAkaShAyAH sapayaskAH (40) · Śloka 40

| ரக்தாதிஸாரதுர்நாமசிகித்ஸாஂ சாத்ர கல்பயேத்||௪௦||

Adhikarana pUrvoktakaShAyasiddhAni ghRutAni (41) · Śloka 41

பீத்வா கஷாயாந் பயஸா புஞ்ஜீத பயஸைவ ச| கஷாயயோகைரேபிர்வா விபக்வஂ பாயயேத்ததம்||௪௧||

Adhikarana vAsAghRutam (42-44) · Śloka 44

ஸமூலமஸ்தகஂ க்ஷுண்ணஂ வஷமஷ்டகுணேऽம்பஸி| பக்த்வாऽஷ்டாஂஶாவஶேஷேண கதஂ தேந விபாசயேத்||௪௨|| தத்புஷ்பகர்பஂ தச்சீதஂ ஸக்ஷௌத்கஂ பித்தஶோணிதம்| பித்தகுல்மஜ்வரஶ்வாஸகாஸஹத்ரோககாமலாஃ||௪௩|| திமிரப்ரமவீஸர்பஸ்வரஸாதாஂஶ்ச நாஶயேத்| |௪௪|

Adhikarana palAshaghRutam trAyamANAghRutam (44-45) · Śloka 45

| பலாஶவந்தஸ்வரஸே தத்கர்பஂ ச கதஂ பசேத்||௪௪|| ஸக்ஷௌத்ரஂ தச்ச ரக்தக்நஂ, ததைவ த்ராயமாணயா| |௪௫|

Adhikarana raktapittavisheShe kShAracatuShTayam (45-46) · Śloka 46

| ரக்தே ஸபிச்சே ஸகபே க்ரதிதே கண்டமார்ககே||௪௫|| லிஹ்யாந்மாக்ஷிகஸர்பிர்ப்யாஂ க்ஷாரமுத்பலநாலஜம்| பதக்பதக் ததாऽம்போஜரேணுஶ்யாமாமதூகஜம்||௪௬||

Adhikarana gudapravRutte rakte bastiH (47) · Śloka 47

குதாகமே விஶேஷேண ஶோணிதே பஸ்திரிஷ்யதே| |௪௭|

Adhikarana ghrANapravRutte rakte nasyam (47-49) · Śloka 49

| க்ராணகே ருதிரே ஶுத்தே நாவநஂ சாநுஷேசயேத்||௪௭|| கஷாயயோகாந் பூர்வோக்தாந் க்ஷீரேக்ஷ்வாதிரஸாப்லுதாந்| க்ஷீராதீந்ஸஸிதாஂஸ்தோயஂ கேவலஂ வா ஜலஂ ஹிதம்||௪௮|| ரஸோ தாடிமபுஷ்பாணாமாம்ராஸ்த்நஃ ஶாட்வலஸ்ய வா| |௪௯|

Adhikarana pradehABya~jjanAdayaH (49) · Śloka 49

| கல்பயேச்சீதவர்கஂ ச ப்ரதேஹாப்யஞ்ஜநாதிஷு||௪௯||

Adhikarana pittajvarauShadhaM kShatakShINauShadhaM ca raktapitte hitam (2) · Śloka 2

யச்ச பித்தஜ்வரே ப்ரோக்தஂ பஹிரந்தஶ்ச பேஷஜம்| ரக்தபித்தே ஹிதஂ தச்ச க்ஷதக்ஷீணே ஹிதஂ ச யத்||௫௦|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதா- யாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ சதுர்தே சிகித்ஸித ஸ்தாநே ரக்தபித்தசிகித்ஸிதஂ நாம த்விதீயோऽத்யாயஃ||௨||