Adhikarana raktapittacikitsitA~adhyAyaH raktapittasya sAdhyatvam (2-1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋ ਰਕ੍ਤਪੈਤ੍ਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ਼੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ| (ਗਦ੍ਯਸੂਤ੍ਰੇ|੨| ) ਊਰ੍ਧ੍ਵਗਂ ਬਲਿਨੋਵੇਗਮੇਕਦੋਸਾਨੁਗਂ ਨਵਮ੍| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਸੁਖ਼ੇ ਕਾਲੇ ਸਾਧਯੇਨ੍ਨਿਰੁਪਦ੍ਰਵਮ੍||੧||
अथातो रक्तपैत्तचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| ) ऊर्ध्वगं बलिनोऽवेगमेकदोषानुगं नवम्| रक्तपित्तं सुख़े काले साधयेन्निरुपद्रवम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktapittasya yApyatvam (2) · Śloka 2
ਅਧੋਗਂ ਯਾਪ੍ਯਯੇਦ੍ਰਕ੍ਤਮ੍ ਯਚ੍ਚਦੋਸਦ੍ਵਯਾਨੁਗਮ੍| ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਪੁਨਃ ਕੁਪ੍ਯਨ੍ਮਾਰ੍ਗਾਨ੍ਮਾਰ੍ਗਾਨ੍ਤਰਂ ਚ ਯਤ੍||੨||
अधोगं याप्ययेद्रक्तम् यच्चदोषद्वयानुगम्| शान्तं शान्तं पुनः कुप्यन्मार्गान्मार्गान्तरं च यत्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktapittasya asAdhyatvam (3) · Śloka 3
ਅਤਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤਂ ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨੇਸ੍ਤ੍ਰਿਦੋਸਂ ਦ੍ਵਿਪਥਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍| |੩|
अतिप्रवृत्तं मन्दाग्नेस्त्रिदोषं द्विपथं त्यजेत्| |३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana la~gghanIyabRuMhaNIyashodhanIyashamanIyaviBAgaH (3-4) · Śloka 4
| ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਨਿਦਾਨਮਯਨਂ ਮਲਾਵਨੁਬਲੌ ਬਲਮ੍||੩|| ਦੇਸ਼ਕਾਲਾਦ੍ਯਵਸ੍ਥਾਂ ਚ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਲਙ੍ਘਨਂ ਬਂਹਣਂ ਵਾਦੌ ਸ਼ੋਧਨਂ ਸ਼ਮਨਂ ਤਥਾ||੪||
| ज्ञात्वा निदानमयनं मलावनुबलौ बलम्||३|| देशकालाद्यवस्थां च रक्तपित्ते प्रयोजयेत्| लङ्घनं बृंहणं वाऽऽदौ शोधनं शमनं तथा||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shodhyatve~api la~gghanashAmyabRuMhaNashAmyaviBAgaH (5-6) · Śloka 6
ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਣੋਤ੍ਥਂ ਬਲਿਨੋ ਬਹੂਦੋਸਸ੍ਯ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਊਰ੍ਧ੍ਵਭਾਗਂ ਵਿਰੇਕੇਣ ਵਮਨੇਨ ਤ੍ਵਧੋਗਤਮ੍||੫|| ਸ਼ਮਨੈਰ੍ਬਂਹਣੈਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਲ੍ਲਙ੍ਘ੍ਯ ਬਂਹ੍ਯਾਨਵੇਕ੍ਸ੍ਯ ਚ| |੬|
सन्तर्पणोत्थं बलिनो बहूदोषस्य साधयेत्| ऊर्ध्वभागं विरेकेण वमनेन त्वधोगतम्||५|| शमनैर्बृंहणैश्चान्यल्लङ्घ्य बृंह्यानवेक्ष्य च| |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shamanauShadham (6-7) · Śloka 7
| ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇ ਸ਼ਮਨੌ ਰਸੌ ਤਿਕ੍ਤਕਸਾਯਕੌ||੬|| ਉਪਵਾਸਸ਼੍ਚ ਨਿਃਸ਼ੁਣ੍ਠੀਸਡਙ੍ਗੋਦਕਪਾਯਿਨਃ| |੭|
| ऊर्ध्वं प्रवृत्ते शमनौ रसौ तिक्तकषायकौ||६|| उपवासश्च निःशुण्ठीषडङ्गोदकपायिनः| |७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bRuMhaNauShadham (7) · Śloka 7
| ਅਧੋਗੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਤੁ ਬਂਹਣੌ ਮਧੁਰੋ ਰਸਃ||੭||
| अधोगे रक्तपित्ते तु बृंहणौ मधुरो रसः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana UrdhvagAdhogayoH pathyaviBAgaH (8) · Śloka 8
ਊਰ੍ਧ੍ਵਗੇ ਤਰ੍ਪਣਂ ਯੋਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ ਚ ਪੇਯਾ ਤ੍ਵਧੋਗਤੇ| |੮|
ऊर्ध्वगे तर्पणं योज्यं प्राक् च पेया त्वधोगते| |८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ashuddharaktasya stamBananiShedhaH shuddharaktasya stamBanam (8-9) · Śloka 9
| ਆਸ਼੍ਨਤੋ ਬਲਿਨੋਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਨ ਧਾਰ੍ਯਂ ਤਦ੍ਧਿ ਰੋਗਕਤ੍||੮|| ਧਾਰਯੇਦਨ੍ਯਥਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਗ੍ਨਿਵਚ੍ਛੀਘ੍ਰਕਾਰਿ ਤਤ੍| |੯|
| आश्नतो बलिनोऽशुद्धं न धार्यं तद्धि रोगकृत्||८|| धारयेदन्यथा शीघ्रमग्निवच्छीघ्रकारि तत्| |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana virecanauShadham (9-10) · Śloka 10
| ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਛ੍ਯਾਮਾਕਸਾਯੇਣ ਕਲ੍ਕੇਨ ਚ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍||੯|| ਸਾਧਯੇਦ੍ਵਿਧਿਵਲ੍ਲੇਹਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਪਾਣਿਤਲਂ ਤਤਃ| |੧੦|
| त्रिवृच्छ्यामाकषायेण कल्केन च सशर्करम्||९|| साधयेद्विधिवल्लेहं लिह्यात्पाणितलं ततः| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana virecanAntaradvayam (10-11) · Śloka 11
| ਤ੍ਰਿਵਤਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਮਧੁ||੧੦|| ਮੋਦਕਃ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋਰ੍ਧ੍ਵਰਕ੍ਤਸ਼ੋਫਜ੍ਵਰਾਪਹਃ| ਤ੍ਰਿਵਤ੍ਸਮਸਿਤਾ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਪਿਪ੍ਪਲੀਪਾਦਸਂਯੁਤਾ||੧੧||
| त्रिवृता त्रिफला श्यामा पिप्पली शर्करा मधु||१०|| मोदकः सन्निपातोर्ध्वरक्तशोफज्वरापहः| त्रिवृत्समसिता तद्वत् पिप्पलीपादसंयुता||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vamanapa~jcakam (12-13) · Śloka 13
ਵਮਨਂ ਫਲਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਤਰ੍ਪਣਂ ਸਸਿਤਾਮਧੁ| ਸਸਿਤਂ ਵਾ ਜਲਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਮਧੁਕੋਦਕਮ੍||੧੨|| ਕ੍ਸੀਰਂ ਵਾ ਰਸਮਿਕ੍ਸੋਰ੍ਵਾ| |੧੩|
वमनं फलसंयुक्तं तर्पणं ससितामधु| ससितं वा जलं क्षौद्रयुक्तं वा मधुकोदकम्||१२|| क्षीरं वा रसमिक्षोर्वा| |१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuddhasya pathyam (13) · Śloka 13
ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰੋ ਵਿਧਿਃ| ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਮਨ੍ਥਪੇਯਾਦਿਃ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯੋ ਰਕ੍ਸਤਾ ਬਲਮ੍||੧੩||
शुद्धस्यानन्तरो विधिः| यथास्वं मन्थपेयादिः प्रयोज्यो रक्षता बलम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana manthadvayam (14) · Śloka 14
ਮਨ੍ਥੋ ਜ੍ਵਰੋਕ੍ਤੋ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਦਿਃ, ਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨੈਰ੍ਵਾ ਫਲੈਃ ਕਤਃ| |੧੪|
मन्थो ज्वरोक्तो द्राक्षादिः, पित्तघ्नैर्वा फलैः कृतः| |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana manthAntaradvayam (14-15) · Śloka 15
| ਮਧੁਖ਼ਰ੍ਜੂਰਮਦ੍ਵੀਕਾਪਰੂਸਕਸਿਤਾਮ੍ਭਸਾ||੧੪|| ਮਨ੍ਥੋ ਵਾ ਪਞ੍ਚਸਾਰੇਣ ਸਗ਼ਤੈਰ੍ਲਾਜਸਕ੍ਤੁਭਿਃ| ਦਾਡਿਮਾਮਲਕਾਮ੍ਲੋ ਵ ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨ੍ਯਮ੍ਲਾਭਿਲਾਸਿਣਾਮ੍||੧੫||
| मधुख़र्जूरमृद्वीकापरूषकसिताम्भसा||१४|| मन्थो वा पञ्चसारेण सग़ृतैर्लाजसक्तुभिः| दाडिमामलकाम्लो व मन्दाग्न्यम्लाभिलाषिणाम्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana peyAsaptakam (16-18) · Śloka 18
ਕਮਲੋਤ੍ਪਲਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਕਾਃ| ਉਸ਼ੀਰਂ ਸ਼ਾਬਰਂ ਰੋਧ੍ਰਂ ਸ਼ਙ੍ਗਬੇਰਂ ਕੁਚਨ੍ਦਨਮ੍||੧੬|| ਹੀਵੇਰਂ ਧਾਤਕੀਪੁਸ੍ਪਂ ਬਿਲ੍ਵਮਧ੍ਯਂ ਦੁਰਾਲਭਾ| ਅਰ੍ਧਾਰ੍ਧੈਰ੍ਵਿਹਿਤਾਃ ਪੇਯਾ ਵਕ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਾਦਯੌਗਿਕਾਃ||੧੭|| ਭੂਨਿਮ੍ਬਸੇਵ੍ਯਜਲਦਾ ਮਸੂਰਾਃ ਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣ੍ਯਪਿ| ਵਿਦਾਰਿਗਨ੍ਧਾ ਮੁਦ੍ਗਾਸ਼੍ਚ ਬਲਾ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਹਰੇਣੁਕਾਃ||੧੮||
कमलोत्पलकिञ्जल्कपृश्निपर्णीप्रियङ्गुकाः| उशीरं शाबरं रोध्रं शृङ्गबेरं कुचन्दनम्||१६|| हीवेरं धातकीपुष्पं बिल्वमध्यं दुरालभा| अर्धार्धैर्विहिताः पेया वक्ष्यन्ते पादयौगिकाः||१७|| भूनिम्बसेव्यजलदा मसूराः पृश्निपर्ण्यपि| विदारिगन्धा मुद्गाश्च बला सर्पिर्हरेणुकाः||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uktAnAM peyAnAM prakArAntaram,mAMsarasAH (19-20) · Śloka 20
ਜਾਙ੍ਗਲਾਨਿ ਚ ਮਾਂਸਾਨਿ ਸ਼ੀਤਵੀਰ੍ਯਾਣਿ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਪਥਕਪਥਗ੍ਜਲੇ ਤੇਸਾਂ ਯਵਾਗੂਃ ਕਲ੍ਪਯੇਦ੍ਰਸੇ||੧੯|| ਸ਼ੀਤਾਃ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਸ੍ਤਦ੍ਵਨ੍ਮਾਂਸਰਸਾਨਪਿ| ਈਸਦਮ੍ਲਾਨਨਮ੍ਲਾਨ੍ ਵਾ ਘਤਭਸ੍ਟਾਨ੍ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਨ੍||੨੦||
जाङ्गलानि च मांसानि शीतवीर्याणि साधयेत्| पृथकपृथग्जले तेषां यवागूः कल्पयेद्रसे||१९|| शीताः सशर्कराक्षौद्रास्तद्वन्मांसरसानपि| ईषदम्लाननम्लान् वा घृतभृष्टान् सशर्करान्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhAnyAni shAkAni ca (21) · Śloka 21
ਸ਼ੂਕਸ਼ਿਮ੍ਬੀਭਵਂ ਧਾਨ੍ਯਂ ਰਕ੍ਤੇ ਸ਼ਾਕਂ ਚ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਅਨ੍ਨਸ੍ਵਰੂਪਵਿਜ੍ਞਾਨੇ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਲਘੁ ਸ਼ੀਤਲਮ੍||੨੧||
शूकशिम्बीभवं धान्यं रक्ते शाकं च शस्यते| अन्नस्वरूपविज्ञाने यदुक्तं लघु शीतलम्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAnArthamudakam (22) · Śloka 22
ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਮਮ੍ਬੁ ਪਾਨੀਯਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲੇਨ ਵਾ ਸ਼ਤਮ੍| ਲਘੁਨਾ ਸ਼ਤਸ਼ੀਤਂ ਵਾ ਮਧ੍ਵਮ੍ਭੋ ਵਾ ਫਲਾਮ੍ਬੁ ਵਾ||੨੨||
पूर्वोक्तमम्बु पानीयं पञ्चमूलेन वा शृतम्| लघुना शृतशीतं वा मध्वम्भो वा फलाम्बु वा||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vibaddhe mAMsarasatrayam (23) · Śloka 23
ਸ਼ਸ਼ਃ ਸਵਾਸ੍ਤੁਕਃ ਸ਼ਸ੍ਤੋ ਵਿਬਨ੍ਧੇ| |੨੩|
शशः सवास्तुकः शस्तो विबन्धे| |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mArutAdhike mAMsarasatrayam (23-24) · Śloka 24
ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਃ ਪੁਨਃ| ਉਦੁਮ੍ਬਰਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਯੂਹੇ ਸਾਧਿਤੋ ਮਾਰੁਤੇਧਿਕੇ||੨੩|| ਪ੍ਲਕ੍ਸਸ੍ਯ ਬਰ੍ਹਿਣਸ੍ਤਦ੍ਵਨ੍ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਸ੍ਯ ਚ ਕੁਕ੍ਕੁਟਃ| |੨੪|
तित्तिरिः पुनः| उदुम्बरस्य निर्यूहे साधितो मारुतेऽधिके||२३|| प्लक्षस्य बर्हिणस्तद्वन्न्यग्रोधस्य च कुक्कुटः| |२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana varjanIyam (24) · Śloka 24
| ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਨਿਦਾਨਂ ਤਚ੍ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍||੨੪||
| यत्किञ्चिद्रक्तपित्तस्य निदानं तच्च वर्जयेत्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shamanauShadhatrayam (25-26) · Śloka 26
ਵਾਸਾਰਸੇਨ ਫਲਿਨੀਮਦ੍ਗੋਧ੍ਰਾਞ੍ਜਨਮਾਕ੍ਸੀਕਮ੍| ਪਿਤ੍ਤਾਸਕ੍ ਸ਼ਮਯੇਤ੍ਪੀਤਂ, ਨਿਰ੍ਯਾਸੋ ਵਾਟਰੂਸਕਾਤ੍||੨੫|| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਕੇਵਲੋ ਵਾ, ਸ਼ਤੋਪਿ ਵਾ| ਵਸਃ ਸਦ੍ਯੋ ਜਯਤ੍ਯਸ੍ਰਂ, ਸ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਪਰਮੌਸਧਮ੍||੨੬||
वासारसेन फलिनीमृद्गोध्राञ्जनमाक्षीकम्| पित्तासृक् शमयेत्पीतं, निर्यासो वाऽटरूषकात्||२५|| शर्करामधुसंयुक्तः केवलो वा, शृतोऽपि वा| वृषः सद्यो जयत्यस्रं, स ह्यस्य परमौषधम्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kvAthatrayam (27-28) · Śloka 28
ਪਟੋਲਮਾਲਤੀਨਿਮ੍ਬਚਨ੍ਦਨਦ੍ਵਯਪਦ੍ਮਕਮ੍| ਰੋਧ੍ਰੋ ਵਸਸ੍ਤਨ੍ਦੁਲੀਯਃ ਕਸ੍ਣਾ ਮਨ੍ਮਦਯਨ੍ਤਿਕਾ||੨੭|| ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਗੋਪਕਨ੍ਯਾ ਕਾਕੋਲ੍ਯੌ ਮਧੁਯਸ੍ਟਿਕਾ| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਹਰਾਃ ਕ੍ਵਾਥਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਸਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਾਃ||੨੮||
पटोलमालतीनिम्बचन्दनद्वयपद्मकम्| रोध्रो वृषस्तन्दुलीयः कृष्णा मृन्मदयन्तिका||२७|| शतावरी गोपकन्या काकोल्यौ मधुयष्टिका| रक्तपित्तहराः क्वाथास्त्रयः समधुशर्कराः||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kvAthAntaram lehaH (29) · Śloka 29
ਪਲਾਸ਼ਵਲ੍ਕਕ੍ਵਾਥੋ ਵਾ ਸੁਸ਼ੀਤਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਨ੍ਵਿਤਃ| ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਭ੍ਯਾਂ ਗਵਾਸ਼੍ਵਸ਼ਕਤੋ ਰਸਮ੍||੨੯||
पलाशवल्कक्वाथो वा सुशीतः शर्करान्वितः| लिह्याद्वा मधुसर्पिभ्यां गवाश्वशकृतो रसम्||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grathite rakte lehaH (30) · Śloka 30
ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਗਂ ਗ੍ਰਥਿਤੇ ਰਕ੍ਤੇ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਪਾਰਾਵਤਾਚ੍ਛਕਤ੍| |੩੦|
सक्षौद्गं ग्रथिते रक्ते लिह्यात्पारावताच्छकृत्| |३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atiyoge rUdhirapAnam atiyoge yakRuBakShaNam (30-31) · Śloka 31
| ਅਤਿਨਿਃ ਸ੍ਰੁਤਰਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸੌਦ੍ਗੇਣ ਰੁਧਿਰਂ ਪਿਬੇਤ੍||੩੦|| ਜਾਙ੍ਗਲਂ, ਭਕ੍ਸਯੇਦ੍ਵਾਜਮਾਮਂ ਪਿਤ੍ਤਯੁਤਂ ਯਕਤ੍| |੩੧|
| अतिनिः स्रुतरक्तश्च क्षौद्गेण रुधिरं पिबेत्||३०|| जाङ्गलं, भक्षयेद्वाऽऽजमामं पित्तयुतं यकृत्| |३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atiyoge shItakaShAyaH (31-32) · Śloka 32
| ਚਨ੍ਦਨੋਸ਼ੀਰਜਲਦਲਾਜਮੁਦ੍ਗਕਣਾਯਵੈਃ||੩੧|| ਬਲਾਜਲੇ ਪਰ੍ਯੁਸਿਤੈਃ ਕਸਾਯੋ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਹਾ| |੩੨|
| चन्दनोशीरजलदलाजमुद्गकणायवैः||३१|| बलाजले पर्युषितैः कषायो रक्तपित्तहा| |३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana atiyoge shItakaShAyAntaradvayam (32-34) · Śloka 34
| ਪ੍ਰਸਾਦਸ਼੍ਚਨ੍ਦਨਾਮ੍ਭੋਜਸੇਵ੍ਯਮਦ੍ਭਸ੍ਟਲੋਸ੍ਟਜਃ||੩੨|| ਸੁਸ਼ੀਤਃ ਸਸਿਤਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਃ ਸ਼ੋਣਿਤਾਤਿਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਜਿਤ੍| ਆਪੋਥ੍ਯ ਵਾ ਨਵੇ ਕੁਮ੍ਭੇ ਪ੍ਲਾਵਯੇਦਿਕ੍ਸੁਗਣ੍ਡਿਕਾਃ||੩੩|| ਸ੍ਥਿਤਂ ਤਦ੍ਗੁਪ੍ਤਮਾਕਾਸ਼ੇ ਰਾਤ੍ਰਿਂ ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਰੁਤਂ ਜਲਮ੍| ਮਧੁਮਦ੍ਵਿਕਚਾਮ੍ਭੋਜਕਤੋਤ੍ਤਂਸਂ ਚ ਤਦ੍ਗੁਣਮ੍||੩੪||
| प्रसादश्चन्दनाम्भोजसेव्यमृद्भृष्टलोष्टजः||३२|| सुशीतः ससिताक्षौद्रः शोणितातिप्रवृत्तिजित्| आपोथ्य वा नवे कुम्भे प्लावयेदिक्षुगण्डिकाः||३३|| स्थितं तद्गुप्तमाकाशे रात्रिं प्रातः स्रुतं जलम्| मधुमद्विकचाम्भोजकृतोत्तंसं च तद्गुणम्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajvaroktASca kaShAyAH (35) · Śloka 35
ਯੇ ਚ ਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰੇ ਚੋਕ੍ਤਾਃ ਕਸਾਯਾਸ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਯੋਜਯੇਤ੍| |੩੫|
ये च पित्तज्वरे चोक्ताः कषायास्तांश्च योजयेत्| |३५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIrNaraktapittacikitsA CAgakShIraprayogaH,gavyakShIraprayogatrayam (35-38) · Śloka 38
| ਕਸਾਯੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਰੇਭਿਰ੍ਦੀਪ੍ਤੇਗ੍ਨੌ ਵਿਜਿਤੇ ਕਫੇ||੩੫|| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਨ ਚੇਚ੍ਛਾਮ੍ਯੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਵਾਤੋਲ੍ਬਣੇ ਪਯਃ| ਯੁਞ੍ਜਯਾਚ੍ਛਾਗਂ ਸ਼ਤਂ, ਤਦ੍ਵਦ੍ਗਵ੍ਯਂ ਪਞ੍ਚਗੁਣੇਮ੍ਭਸਿ||੩੬|| ਪਞ੍ਚਮੂਲੇਨ ਲਘੁਨਾ ਸ਼ਤਂ ਵਾ ਸਸਿਤਾਮਧੁ| ਜੀਵਕਰ੍ਸਭਕਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਬਲਾਗੋਕ੍ਸੁਰਨਾਗਰੈਃ||੩੭|| ਪਥਕ੍ਪਥਕ੍ਸ਼ਤਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਸਘਤਂ ਸਿਤਯਾਥਵਾ| |੩੮|
| कषायैर्विविधैरेभिर्दीप्तेऽग्नौ विजिते कफे||३५|| रक्तपित्तं न चेच्छाम्येत्तत्र वातोल्बणे पयः| युञ्जयाच्छागं शृतं, तद्वद्गव्यं पञ्चगुणेऽम्भसि||३६|| पञ्चमूलेन लघुना शृतं वा ससितामधु| जीवकर्षभकद्राक्षाबलागोक्षुरनागरैः||३७|| पृथक्पृथक्शृतं क्षीरं सघृतं सितयाऽथवा| |३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUtramArgage kShIram (38-39) · Śloka 39
| ਗੋਕਣ੍ਟਕਾਭੀਰੁਸ਼ਤਂ ਪਰ੍ਣਿਨੀਭਿਸ੍ਤਥਾ ਪਯਃ||੩੮|| ਹਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਰਕ੍ਤਂ ਸਰੁਜਂ ਵਿਸ਼ੇਸਾਨ੍ਮੂਤ੍ਰਮਾਰ੍ਗਗਮ੍| |੩੯|
| गोकण्टकाभीरुशृतं पर्णिनीभिस्तथा पयः||३८|| हन्त्याशु रक्तं सरुजं विशेषान्मूत्रमार्गगम्| |३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viNmArgage kShIracatuShTayam (39-40) · Śloka 40
| ਵਿਣ੍ਮਾਰ੍ਗਗੇ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਹਿਤਂ ਮੋਚਰਸੇਨ ਤੁ||੩੯|| ਵਟਪ੍ਰਰੋਹੈਃ ਸ਼ੁਙ੍ਗੈਰ੍ਵਾ ਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯੁਦੀਚ੍ਯੋਤ੍ਪਲੈਰਪਿ| |੪੦|
| विण्मार्गगे विशेषेण हितं मोचरसेन तु||३९|| वटप्ररोहैः शुङ्गैर्वा शुण्ठ्युदीच्योत्पलैरपि| |४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktAkaShAyAH sapayaskAH (40) · Śloka 40
| ਰਕ੍ਤਾਤਿਸਾਰਦੁਰ੍ਨਾਮਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ ਚਾਤ੍ਰ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍||੪੦||
| रक्तातिसारदुर्नामचिकित्सां चात्र कल्पयेत्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUrvoktakaShAyasiddhAni ghRutAni (41) · Śloka 41
ਪੀਤ੍ਵਾ ਕਸਾਯਾਨ੍ ਪਯਸਾ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਪਯਸੈਵ ਚ| ਕਸਾਯਯੋਗੈਰੇਭਿਰ੍ਵਾ ਵਿਪਕ੍ਵਂ ਪਾਯਯੇਦ੍ਧਤਮ੍||੪੧||
पीत्वा कषायान् पयसा भुञ्जीत पयसैव च| कषाययोगैरेभिर्वा विपक्वं पाययेद्धृतम्||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAsAghRutam (42-44) · Śloka 44
ਸਮੂਲਮਸ੍ਤਕਂ ਕ੍ਸੁਣ੍ਣਂ ਵਸਮਸ੍ਟਗੁਣੇਮ੍ਭਸਿ| ਪਕ੍ਤ੍ਵਾਸ੍ਟਾਂਸ਼ਾਵਸ਼ੇਸੇਣ ਘਤਂ ਤੇਨ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍||੪੨|| ਤਤ੍ਪੁਸ੍ਪਗਰ੍ਭਂ ਤਚ੍ਛੀਤਂ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਗਂ ਪਿਤ੍ਤਸ਼ੋਣਿਤਮ੍| ਪਿਤ੍ਤਗੁਲ੍ਮਜ੍ਵਰਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਹਦ੍ਰੋਗਕਾਮਲਾਃ||੪੩|| ਤਿਮਿਰਭ੍ਰਮਵੀਸਰ੍ਪਸ੍ਵਰਸਾਦਾਂਸ਼੍ਚ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍| |੪੪|
समूलमस्तकं क्षुण्णं वृषमष्टगुणेऽम्भसि| पक्त्वाऽष्टांशावशेषेण घृतं तेन विपाचयेत्||४२|| तत्पुष्पगर्भं तच्छीतं सक्षौद्गं पित्तशोणितम्| पित्तगुल्मज्वरश्वासकासहृद्रोगकामलाः||४३|| तिमिरभ्रमवीसर्पस्वरसादांश्च नाशयेत्| |४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana palAshaghRutam trAyamANAghRutam (44-45) · Śloka 45
| ਪਲਾਸ਼ਵਨ੍ਤਸ੍ਵਰਸੇ ਤਦ੍ਗਰ੍ਭਂ ਚ ਗ਼ਤਂ ਪਚੇਤ੍||੪੪|| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਤਚ੍ਚ ਰਕ੍ਤਘ੍ਨਂ, ਤਥੈਵ ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਯਾ| |੪੫|
| पलाशवृन्तस्वरसे तद्गर्भं च ग़ृतं पचेत्||४४|| सक्षौद्रं तच्च रक्तघ्नं, तथैव त्रायमाणया| |४५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktapittavisheShe kShAracatuShTayam (45-46) · Śloka 46
| ਰਕ੍ਤੇ ਸਪਿਚ੍ਛੇ ਸਕਫੇ ਗ੍ਰਥਿਤੇ ਕਣ੍ਠਮਾਰ੍ਗਗੇ||੪੫|| ਲਿਹ੍ਯਾਨ੍ਮਾਕ੍ਸਿਕਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਕ੍ਸਾਰਮੁਤ੍ਪਲਨਾਲਜਮ੍| ਪਥਕ੍ਪਥਕ੍ ਤਥਾਮ੍ਭੋਜਰੇਣੁਸ਼੍ਯਾਮਾਮਧੂਕਜਮ੍||੪੬||
| रक्ते सपिच्छे सकफे ग्रथिते कण्ठमार्गगे||४५|| लिह्यान्माक्षिकसर्पिर्भ्यां क्षारमुत्पलनालजम्| पृथक्पृथक् तथाऽम्भोजरेणुश्यामामधूकजम्||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gudapravRutte rakte bastiH (47) · Śloka 47
ਗੁਦਾਗਮੇ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਸ਼ੋਣਿਤੇ ਬਸ੍ਤਿਰਿਸ੍ਯਤੇ| |੪੭|
गुदागमे विशेषेण शोणिते बस्तिरिष्यते| |४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ghrANapravRutte rakte nasyam (47-49) · Śloka 49
| ਘ੍ਰਾਣਗੇ ਰੁਧਿਰੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਨਾਵਨਂ ਚਾਨੁਸੇਚਯੇਤ੍||੪੭|| ਕਸਾਯਯੋਗਾਨ੍ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਨ੍ ਕ੍ਸੀਰੇਕ੍ਸ੍ਵਾਦਿਰਸਾਪ੍ਲੁਤਾਨ੍| ਕ੍ਸੀਰਾਦੀਨ੍ਸਸਿਤਾਂਸ੍ਤੋਯਂ ਕੇਵਲਂ ਵਾ ਜਲਂ ਹਿਤਮ੍||੪੮|| ਰਸੋ ਦਾਡਿਮਪੁਸ੍ਪਾਣਾਮਾਮ੍ਰਾਸ੍ਥ੍ਨਃ ਸ਼ਾਡ੍ਵਲਸ੍ਯ ਵਾ| |੪੯|
| घ्राणगे रुधिरे शुद्धे नावनं चानुषेचयेत्||४७|| कषाययोगान् पूर्वोक्तान् क्षीरेक्ष्वादिरसाप्लुतान्| क्षीरादीन्ससितांस्तोयं केवलं वा जलं हितम्||४८|| रसो दाडिमपुष्पाणामाम्रास्थ्नः शाड्वलस्य वा| |४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pradehABya~jjanAdayaH (49) · Śloka 49
| ਕਲ੍ਪਯੇਚ੍ਛੀਤਵਰ੍ਗਂ ਚ ਪ੍ਰਦੇਹਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਾਦਿਸੁ||੪੯||
| कल्पयेच्छीतवर्गं च प्रदेहाभ्यञ्जनादिषु||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajvarauShadhaM kShatakShINauShadhaM ca raktapitte hitam (2) · Śloka 2
ਯਚ੍ਚ ਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਬਹਿਰਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਭੇਸਜਮ੍| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਹਿਤਂ ਤਚ੍ਚ ਕ੍ਸਤਕ੍ਸੀਣੇ ਹਿਤਂ ਚ ਯਤ੍||੫੦|| ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸੂਨੁਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਗ੍ਭਟਵਿਰਚਿਤਾ- ਯਾਮਸ੍ਟਾਙ੍ਗਹਦਯਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤ ਸ੍ਥਾਨੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋਧ੍ਯਾਯਃ||੨||
यच्च पित्तज्वरे प्रोक्तं बहिरन्तश्च भेषजम्| रक्तपित्ते हितं तच्च क्षतक्षीणे हितं च यत्||५०|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचिता- यामष्टाङ्गहृदयसंहितायां चतुर्थे चिकित्सित स्थाने रक्तपित्तचिकित्सितं नाम द्वितीयोऽध्यायः||२||
🔊 Audio coming soon