4. śvāsahidhmācikitsitādhyāyaḥ

Adhikarana shvAsahidhmAcikitsitAdhyAyaH shvAsacikitsitaM hidhmAsvapi kartavyam (2-1) · Śloka 1

அதாதஃ ஶ்வாஸஹித்மாசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| (கத்யஸூத்ரே|௨| ஶ்வாஸஹித்மா யதஸ்துல்யஹேத்வாத்யாஃ, ஸாதநஂ ததஃ| துல்யமேவ|௧|

Adhikarana tatra prathamaM svedaH (1-2) · Śloka 2

| ததார்தஂ ச பூர்வஂ ஸ்வேதைருபாசரேத்||௧|| ஸ்நிக்தைர்லவணதைலாக்தஂ| |௨|

Adhikarana svedaPalam (2-3) · Śloka 3

கிமேவஂ ஸதி ஸ்யாத் ? இத்யாஹ தைஃ கேஷு க்ரதிதஃ கபஃ| ஸுலீநோऽபி விலீநோऽஸ்ய கோஷ்டஂ ப்ராப்தஃ ஸுநிர்ஹரஃ||௨|| ஸ்ரோதஸாஂ ஸ்யாந்மதுத்வஂ ச மருதஶ்சாநுலோமதா| |௩|

Adhikarana svinnaBojanam (3-5) · Śloka 5

| ஸ்விந்நஂ ச போஜயேதந்நஂ ஸ்நிக்தமாநூபஜை ரஸைஃ||௩|| தத்யுத்தரேண வா, தத்யாத்ததோऽஸ்மை வமநஂ மது| விஶேஷாத்காஸவமதுஹத்க்ரஹஸ்வரஸாதிநே||௪|| பிப்பலீஸைந்தவக்ஷௌத்ரயுக்தஂ வாதாவிரோதி யத்| |௫|

Adhikarana vamanaPalam (5-6) · Śloka 6

| நிர்ஹதே ஸுகமாப்ந்போதி ஸ கபே துஷ்டவிக்ரஹே||௫|| ஸ்ரோதஃஸு ச விஶுத்தேஷு சரத்யவிஹதோऽநிலஃ| |௬|

Adhikarana virecanam (6-7) · Śloka 7

| த்மாநோதாவர்ததமகே மாதுலுங்காம்லவேதஸைஃ||௬|| ஹிங்குபீலுபிடைர்யுக்தமந்நஂ ஸ்யாதநுலோமநம்| ஸஸைந்தவஂ பாலாம்லஂ வா கோஷ்ணஂ தத்யாத்விரேசநம்||௭||

Adhikarana shodhane yuktiH (8-9) · Śloka 9

ஸ்ரோதஃஶுத்த்யர்தஂ கிமேவஂ க்ரியதே ? இத்யாஹ ஏதே ஹி கபஸஂருத்தகதிப்ராணப்ரகோபஜாஃ| தஸ்மாத்தந்மார்கஶுத்த்யர்தமூர்த்வாதஃ ஶோதநஂ ஹிதம்||௮|| உதீர்யதே பஶதரஂ மார்கரோதாத்வஹஜ்ஜலம்| யதா ததாऽநிலஸ்தஸ்ய மார்கமஸ்மாத்விஶோதயேத்||௯||

Adhikarana shodhanenAshAntau dhUmaH kartavyaH (10) · Śloka 10

அஶாந்தௌ கதஸஂஶுத்தேர்தூமைர்லீநஂ மலஂ ஹரேத்| |௧௦|

Adhikarana dhUmaprayogAH (10-14) · Śloka 14

| ஹரித்ராபத்ரமேரண்டமூலஂ லாக்ஷாஂ மநஃஶிலாம்||௧௦|| ஸதேவதார்வலஂ மாஂஸீஂ பிஷ்ட்வா வர்திஂ ப்ரகல்பயேத்| தாஂ கதாக்தாஂ பிபேத்தூமஂ யவாந் வா கதஸஂயுதாந்||௧௧|| மதூச்சிஷ்டஂ ஸர்ஜரஸஂ கதஂ வா குரு வாऽகுரு| சந்தநஂ வா ததா ஶங்கஂ வாலாந்வா ஸ்நாவ வா கவாம்||௧௨|| க்ஷகோதகுரங்கைணசர்மஶங்ககுராணி வா| குக்குலுஂ வா மநோஹ்வாஂ வா ஶாலிநிர்யாஸமேவ வா||௧௩|| ஶல்லகீஂ குக்குலுஂ லோஹஂ பத்மகஂ வா கதாப்லுதம்| |௧௪|

Adhikarana svedaprayogAH (14-16) · Śloka 16

| அவஶ்யஂ ஸ்வேதநீயாநாமஸ்வேத்யாநாமபி க்ஷணம்||௧௪|| ஸ்வேதயேத்ஸஸிதாக்ஷீரஸுகோஷ்ணஸ்நேஹஸேசநைஃ| உத்காரிகோபநாஹைஶ்ச ஸ்வேதாத்யாயோக்தபேஷஜைஃ||௧௫|| உரஃ கண்டஂ ச மதுபிஃ| |௧௬|

Adhikarana sAme AmavidhiH (16) · Śloka 16

ஸாமே த்வாமவிதிஂ சரேத்| |௧௬|

Adhikarana shleShmauShadhAtiyoddatavAtasyauShadham (16-17) · Śloka 17

| அதியோகோத்ததஂ வாதஂ தஷ்ட்வா பவநநாஶநைஃ||௧௬|| ஸ்நிக்தை ரஸாத்யைர்நாத்யுஷ்ணைரப்யங்கைஶ்ச ஶமஂ நயேத்| |௧௭|

Adhikarana shodhanAnarhANAM shamanam kShayAdyutpannasyauShadham (17-18) · Śloka 18

| அநுத்க்லிஷ்டகபாஸ்விந்நதுர்பலாநாஂ ஹி ஶோதநாத்||௧௭|| வாயுர்லப்தாஸ்பதோ மர்ம ஸஂஶோஷ்யாஶு ஹரேதஸூந்| கஷாயலேஹஸ்நேஹாத்யைஸ்தேஷாஂ ஸஂஶமயேததஃ||௧௮||

Adhikarana kShayAdyutpannasyauShadham (19) · Śloka 19

க்ஷீணக்ஷதாதிஸாராஸக்பித்ததாஹாநுபந்தஜாந்| மதுரஸ்நிக்தஶீதாத்யைர்ஹித்மாஶ்வாஸாநுபாசரேத்||௧௯||

Adhikarana annapAnAni tatra rasAH (20) · Śloka 20

குலத்ததஶமூலாநாஂ க்வாதே ஸ்யுர்ஜாஙகலா ரஸாஃ| யூஷாஶ்ச|௨௦|

Adhikarana yUShAH yUShAntaram yUShAntaram (20-22) · Śloka 22

| ஶிக்ருவார்தாககாஸக்நவஷமூலகைஃ||௨௦|| பல்லவைர்நிம்பகுலகபஹதீமாதுலுங்கஜைஃ| வ்யாக்ரீதுராலபாஶங்கீபில்வமத்யத்ரிகண்டகைஃ||௨௧|| ஸாமதாக்நிகுலத்தைஶ்ச யூஷஃ ஸ்யாத்க்வதிதைர்ஜலே| தத்வத்ராஸ்நாபஹத்யாதிபலாமுத்கைஃ ஸசித்ரகைஃ||௨௨||

Adhikarana peyAdvayam (23) · Śloka 23

பேயா ச சித்ரகாஜாஜீஶங்கீஸௌவர்சலைஃ கதா| தஶமூலேந வா காஸஶ்வாஸஹித்மாருஜாபஹா||௨௩||

Adhikarana kaShAyaH peyA ca (24-25) · Śloka 25

தஶமூலஶடீராஸ்நாபார்கீபில்வர்த்திபௌஷ்கரைஃ| குலீரஶங்கீசபலாதாமலக்யமதௌஷதைஃ||௨௪|| பிபேத்கஷாயஂ ஜீர்ணேऽஸ்மிந் பேயாஂ தைரேவ ஸாதிதாம்| |௨௫|

Adhikarana annaM shAlyAdi (25-26) · Śloka 26

| ஶாலிஷஷ்டிககோதூமயவமுத்ககுலத்தபுக்||௨௫|| காஸஹத்க்ரஹபார்ஶ்வார்திஹித்மாஶ்வாஸப்ரஶாந்தயே| |௨௬|

Adhikarana yavasaktavaH (26-27) · Śloka 27

| ஸக்தூந் வாऽர்காங்குரக்ஷீரபாவிதாநாஂ ஸமாக்ஷிகாந்||௨௬|| யவாநாஂ தஶமூலாதிநிஷ்க்வாதலுலிதாந் பிபேத்| |௨௭|

Adhikarana anne kShArAdiyojanam (27-28) · Śloka 28

| அந்நே ச யோஜயேத் க்ஷாரஹிங்க்வாஜ்யபிடதாடிமாந்||௨௭|| ஸபௌஷ்கரஶடீவ்யோஷமாதுலுங்காம்லவேதஸாந்| |௨௮|

Adhikarana tRuShitasya dashamUlakkAthAdipAnam,tRuShitasya vArUNImaNDapAnam (28-29) · Śloka 29

| தஶமூலஸ்ய வா க்வாதமதவா தேவதாருணஃ||௨௮|| பிபேத்வா வாருணீமண்டஂ ஹித்மாஶ்வாஸீ பிபாஸிதஃ| |௨௯|

Adhikarana tRuShitasya takravisheShapAnam (29-30) · Śloka 30

| பிப்பலீபிப்பலீமூலபத்யாஜந்துக்நசித்ரகைஃ||௨௯|| கல்கிதைர்லேபிதே ரூடே நிஃக்ஷிபேத்ததபாஜநே| தக்ரஂ மாஸஸ்திதஂ தத்தி தீபநஂ ஶ்வாஸகாஸஜித்||௩௦||

Adhikarana tRuShitasya surAmaNDapAnamtRuShitasya BArgIshuNThcambu pAnam tRuShitasya bAShpikAkkAthapAnam (31-32) · Śloka 32

பாடாஂ மதுரஸாஂ தாரு ஸரலஂ ச நிஶி ஸ்திதம்| ஸுராமண்டேऽல்பலவணஂ பிபேத்ப்ரஸதஸம்மிதம்||௩௧|| பார்கீஶுண்ட்யோ ஸுகாம்போபிஃ க்ஷாரஂ வா மரிசாந்விதம் ஸ்வக்வாதபிஷ்டாஂ லுலிதாஂ பாஷ்பிகாஂ பாயயேத வா||௩௨||

Adhikarana pittakaPAnuroge hidhmAshvAse saptaparNAdisvarasau pittAnude utkArikA vAtapittAnuge kShIram vAtApittAnuge kShIrAntaram (33-36) · Śloka 36

ஸ்வரஸஃ ஸப்தபர்ணஸ்ய புஷ்பாணாஂ வா ஶிஶீஷதஃ| ஹித்மாஶ்வாஸே மதுகணாயுக்தஃ பித்தகபாநுகே||௩௩|| உத்காரிகா துகாகஷ்ணாமதூலீகதநாகரைஃ| பித்தாநுபந்தே யோக்தவ்யா, பவநே த்வநுபந்திநி||௩௪|| ஶ்வாவிச்சஶாமிஷகணாகதஶல்யகஶோணீதைஃ| ஸுவர்சலாரஸவ்யோஷஸர்பிர்பிஃ ஸஹிதஂ பயஃ||௩௫|| அநு ஶால்யோதநஂ பேயஂ வாதபித்தாநுபந்திநி| சதுர்குணாம்புஸித்தஂ வா சாகஂ ஸகுடநாகரம்||௩௬||

Adhikarana pippalImUlAdilehaH (37) · Śloka 37

பிப்பலீமூலமதுககுடகோஶ்வஶகத்ரஸாந்| ஹித்மாபிஷ்யந்தகாஸக்நாந் லிஹ்யாந்மதுகதாந்விதாந்||௩௭||

Adhikarana kaPolbaNe gogajAdishakRudrasalehAH kaPolbaNe catuShpAccarmAdimaShIlehaH kaPolbaNe ashvagandhAmaShIlehaH kaPolbaNe shaThcAdilehaH kaPolbaNe pauShkarapippalIlehaH kaPolbaNe gairikAdilehaH kaPolbaNe kapitthasvarasalehaH kaPolbaNe dhAtryAdilehaH kaPolbaNe pathyAdilehaH kaPolbaNe kolAdilehaH kaPolbaNe guDAdilehaH kaPolbaNe uktaleha auShadhacUrNAnAM rasAdiBiH pAnam (38-43) · Śloka 43

கோகஜாஶ்வவராஹோஷ்ட்ரகரமேஷாஜவிட்ரஸம்| ஸமத்வேகைகஶோ லிஹ்யாத்பஹுஶ்லேஷ்மாऽதவா பிபேத்||௩௮|| சதுஷ்பாச்சர்மரோமாஸ்திகுரஶங்கோத்பவாஂ மஷீம்| ததைவ வாஜிகந்தாயா லிஹ்யாச்ச்வாஸீ கபோல்பணஃ||௩௯|| ஶடீபௌஷ்கரதாத்ரீர்வா பௌஷ்கரஂ வா கணாந்விதம்| கைரிகாஞ்ஜநகஷ்ணா வா ஸ்வரஸஂ வா கபித்தஜம்||௪௦|| ரஸேந வா கபித்தஸ்ய தாத்ரீஸைந்தவபிப்பலீஃ| கதக்ஷௌத்ரேண வா பத்யாவிடங்கோஷணபிப்பலீஃ||௪௧|| கோலலாஜாமலத்ராக்ஷாபிப்பலீநாகராணி வா| குடதைலநிஶாத்ராக்ஷாகணாராஸ்நோஷணாநி வா||௪௨|| பிபேத்ரஸாம்புமத்யாம்லைர்லேஹௌஷதரஜாஂஸி வா| |௪௩|

Adhikarana jIvantyAdikaM dviguNasharkaraM cUrNam (43-45) · Śloka 45

| ஜீவந்தீமுஸ்தஸுரஸத்வகேலாத்வயபௌஷ்கரம்||௪௩|| சண்டாதாமலகீலோஹபார்கீநாகரவாலகம்| கர்கடாக்யாஶடீகஷ்ணாநாககேஸரசோரகம்||௪௪|| உபயுக்தஂ யதாகாமஂ சூர்ணஂ த்விகுணஶர்கரம்| பார்ஶ்வருக்ஜ்வரகாஸக்நஂ ஹித்மாஶ்வாஸஹரஂ பரம்||௪௫||

Adhikarana shaThyAdikaM aShTaguNasharkaraM cURnam (46) · Śloka 46

ஶடீதாமலகீபார்ங்கீசண்டாவாலகபௌஷ்கரம்| ஶர்கராஷ்டகுணஂ சூர்ணஂ ஹித்மாஶ்வாஸஹரஂ பரம்||௪௬||

Adhikarana nasyAni guDanAgaranasyam (47) · Śloka 47

துல்யஂ குடஂ நாகரஂ ச பக்ஷ்யேந்நாவயேத வா| |௪௭|

Adhikarana lashunamUlAdinasyacatuShkam makShikAviShThAdinasyatrayam stanyasiddaM ghRutam kShIram virecanauShadhasiddaM ghRutam (47-50) · Śloka 50

| லஶுநஸ்ய பலாண்டோர்வா மூலஂ கஞ்ஜநகஸ்ய வா||௪௭|| சந்தநாத்வா ரஸஂ தத்யாந்நாரீக்ஷீரேண நாவநம்| ஸ்தந்யேந மக்ஷிகாவிஷ்டாமலக்தகரஸேந வா||௪௮|| ஸஸைந்தவஂ கதாச்சஂ வா, ஸித்தஂ ஸ்தந்யேந வா கதம்| கல்கிதைர்மதுரத்ரவ்யைஸ்தத்பிபேந்நாவயேத வா||௪௯|| ஸகதுஷ்ணஂ ஸகச்சீதஂ வ்யத்யாஸாத் ஸஸிதாமது| தத்வத்பயஸ்ததா ஸித்தமதோபாகௌஷதைர்கதம்||௫௦||

Adhikarana kaNAdighRutam jIvanIyaghRutam (51-52) · Śloka 52

கணாஸௌவர்சலக்ஷாரவயஸ்தாஹிங்குசோரகைஃ| ஸகாயஸ்தைர்கதஂ மஸ்துதஶமூலரஸே பசேத்||௫௧|| தத்பிபேஜ்ஜீவநீயைர்வா லிஹ்யாத்ஸமது ஸாதிதம்| |௫௨|

Adhikarana tejovatyAdighRutam (52-55) · Śloka 55

| தேஜோவத்யபயா குஷ்டஂ பிப்பலீ கடுரோஹிணீ||௫௨|| பூதீகஂ பௌஷ்கரஂ மூலஂ பலாஶஶ்சித்ரகஃ ஶடீ| படுத்வயஂ தாமலகீ ஜீவந்தீ பில்வபேஶிகா||௫௩|| வசா பத்ரஂ ச தாலீஸஂ கர்ஷாஂஶைஸ்தைர்விபாசயேத்| ஹிங்குபாதைர்கதப்ரஸ்தஂ பீதமாஶு நிஹந்தி தத்||௫௪|| ஶாகாநிலார்ஶோக்ரஹணீஹித்மாஹத்பார்ஶ்வவேதநாஃ| |௫௫|

Adhikarana ardhAMshakShAraghRutam ardhAMshalavaNaghRutam dhAnvantarAdighRutacatuShkasyAtideshaH (55-56) · Śloka 56

| அர்தாஂஶேந பிபேத்ஸர்பிஃ க்ஷாரேண படுநாऽதவா||௫௫|| தாந்வந்தரஂ வஷகதஂ தாதிகஂ ஹபுஷாதி வா| |௫௬|

Adhikarana cittakShoBaNamauShadham (56-57) · Śloka 57

| ஶீதாம்புஸேகஃ ஸஹஸா த்ராஸவிக்ஷேபபீஶுசஃ||௫௬|| ஹர்ஷேர்ஷ்யோச்ச்வாஸரோதாஶ்ச ஹிதஂ கீடைஶ்ச தஂஶநம்| |௫௭|

Adhikarana anuktasaMgrAhArthaM sAmAnya cikitsA (57-59) · Śloka 59

ஏவஂ ஹித்மாஶ்வாஸாநாஂ விஶேஷேண சிகித்ஸாமுக்த்வா ஸாமாந்யேநாஹ யத்கிஞ்சித்கபவாதக்நமுஷ்ணஂ வாதாநுலோமநம்||௫௭|| தத்ஸேவ்யஂ ப்ராயஶோ யச்ச ஸுதராஂ மாருதாபஹம்| |௫௯|

Adhikarana shamanabRuMhaNaiScopacAraH (58-59) · Śloka 59

கிமித்யேவஂ க்ரியதே ? இத்யாஹ- | ஸர்வேஷாஂ பஂஹணே ஹ்யல்பஃ ஶக்யஶ்ச ப்ராயஶோ பவேத்||௫௮|| நாத்யர்தஂ ஶமநேऽபாயோ பஶோऽஶக்யஶ்ச கர்ஷணே| ஶமநைர்பஂஹணைஶ்சாதோ பூயிஷ்டஂ தாநுபாசரேத்||௫௯||

Adhikarana kAsAdInAmanyonyaBeShajam (4) · Śloka 4

அதுநா காஸாதீநாஂ பஞ்சாநாமப்யேஷாஂ ஸாமாந்யேந சிகித்ஸிதஂ வக்துமாஹ காஸஶ்வாஸக்ஷயச்சர்திஹித்மாஶ்சாந்யோந்யபேஷஜைஃ| ௫௯ ௧/௨| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ சதுர்தே சிகித்ஸிதஸ்தாநே ஶ்வாஸஹித்மாசிகித்ஸிதஂ நாம சதுர்தோऽத்யாயஃ||௪||