Adhikarana shvAsahidhmAcikitsitAdhyAyaH shvAsacikitsitaM hidhmAsvapi kartavyam (2-1) · Śloka 1
అథాతః శ్వాసహిధ్మాచికిత్సితం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః| (గద్యసూత్రే|2| శ్వాసహిధ్మా యతస్తుల్యహేత్వాద్యాః, సాధనం తతః| తుల్యమేవ|1|
अथातः श्वासहिध्माचिकित्सितं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे|२| श्वासहिध्मा यतस्तुल्यहेत्वाद्याः, साधनं ततः| तुल्यमेव|१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tatra prathamaM svedaH (1-2) · Śloka 2
| తదార్థం చ పూర్వం స్వేదైరుపాచరేత్||1|| స్నిగ్ధైర్లవణతైలాక్తం| |2|
| तदार्थं च पूर्वं स्वेदैरुपाचरेत्||१|| स्निग्धैर्लवणतैलाक्तं| |२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svedaPalam (2-3) · Śloka 3
కిమేవం సతి స్యాత్ ? ఇత్యాహ తైః ఖేషు గ్రథితః కఫః| సులీనోఽపి విలీనోఽస్య కోష్ఠం ప్రాప్తః సునిర్హరః||2|| స్రోతసాం స్యాన్మృదుత్వం చ మరుతశ్చానులోమతా| |3|
किमेवं सति स्यात् ? इत्याह तैः ख़ेषु ग्रथितः कफः| सुलीनोऽपि विलीनोऽस्य कोष्ठं प्राप्तः सुनिर्हरः||२|| स्रोतसां स्यान्मृदुत्वं च मरुतश्चानुलोमता| |३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svinnaBojanam (3-5) · Śloka 5
| స్విన్నం చ భోజయేదన్నం స్నిగ్ధమానూపజై రసైః||3|| దధ్యుత్తరేణ వా, దద్యాత్తతోఽస్మై వమనం మృదు| విశేషాత్కాసవమథుహృద్గ్రహస్వరసాదినే||4|| పిప్పలీసైంధవక్షౌద్రయుక్తం వాతావిరోధి యత్| |5|
| स्विन्नं च भोजयेदन्नं स्निग्धमानूपजै रसैः||३|| दध्युत्तरेण वा, दद्यात्ततोऽस्मै वमनं मृदु| विशेषात्कासवमथुहृद्ग्रहस्वरसादिने||४|| पिप्पलीसैन्धवक्षौद्रयुक्तं वाताविरोधि यत्| |५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vamanaPalam (5-6) · Śloka 6
| నిర్హృతే సుఖమాపంపోతి స కఫే దుష్టవిగ్రహే||5|| స్రోతఃసు చ విశుద్ధేషు చరత్యవిహతోఽనిలః| |6|
| निर्हृते सुख़माप्न्पोति स कफे दुष्टविग्रहे||५|| स्रोतःसु च विशुद्धेषु चरत्यविहतोऽनिलः| |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana virecanam (6-7) · Śloka 7
| ధ్మానోదావర్తతమకే మాతులుంగామ్లవేతసైః||6|| హింగుపీలుబిడైర్యుక్తమన్నం స్యాదనులోమనం| ససైంధవం ఫాలామ్లం వా కోష్ణం దద్యాద్విరేచనం||7||
| ध्मानोदावर्ततमके मातुलुङ्गाम्लवेतसैः||६|| हिङ्गुपीलुबिडैर्युक्तमन्नं स्यादनुलोमनम्| ससैन्धवं फालाम्लं वा कोष्णं दद्याद्विरेचनम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shodhane yuktiH (8-9) · Śloka 9
స్రోతఃశుద్ధ్యర్థం కిమేవం క్రియతే ? ఇత్యాహ ఏతే హి కఫసంరుద్ధగతిప్రాణప్రకోపజాః| తస్మాత్తన్మార్గశుద్ధ్యర్థమూర్ధ్వాధః శోధనం హితం||8|| ఉదీర్యతే భృశతరం మార్గరోధాద్వహజ్జలం| యథా తథాఽనిలస్తస్య మార్గమస్మాద్విశోధయేత్||9||
स्रोतःशुद्ध्यर्थं किमेवं क्रियते ? इत्याह एते हि कफसंरुद्धगतिप्राणप्रकोपजाः| तस्मात्तन्मार्गशुद्ध्यर्थमूर्ध्वाधः शोधनं हितम्||८|| उदीर्यते भृशतरं मार्गरोधाद्वहज्जलम्| यथा तथाऽनिलस्तस्य मार्गमस्माद्विशोधयेत्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shodhanenAshAntau dhUmaH kartavyaH (10) · Śloka 10
అశాంతౌ కృతసంశుద్ధేర్ధూమైర్లీనం మలం హరేత్| |10|
अशान्तौ कृतसंशुद्धेर्धूमैर्लीनं मलं हरेत्| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmaprayogAH (10-14) · Śloka 14
| హరిద్రాపత్రమేరండమూలం లాక్షాం మనఃశిలాం||10|| సదేవదార్వలం మాంసీం పిష్ట్వా వర్తిం ప్రకల్పయేత్| తాం ఘృతాక్తాం పిబేద్ధూమం యవాన్ వా ఘృతసంయుతాన్||11|| మధూచ్ఛిష్టం సర్జరసం ఘృతం వా గురు వాఽగురు| చందనం వా తథా శృంగం వాలాన్వా స్నావ వా గవాం||12|| ఋక్షగోధకురంగైణచర్మశృంగఖురాణి వా| గుగ్గులుం వా మనోహ్వాం వా శాలినిర్యాసమేవ వా||13|| శల్లకీం గుగ్గులుం లోహం పద్మకం వా ఘృతాప్లుతం| |14|
| हरिद्रापत्रमेरण्डमूलं लाक्षां मनःशिलाम्||१०|| सदेवदार्वलं मांसीं पिष्ट्वा वर्तिं प्रकल्पयेत्| तां घृताक्तां पिबेद्धूमं यवान् वा घृतसंयुतान्||११|| मधूच्छिष्टं सर्जरसं घृतं वा गुरु वाऽगुरु| चन्दनं वा तथा शृङ्गं वालान्वा स्नाव वा गवाम्||१२|| ऋक्षगोधकुरङ्गैणचर्मशृङ्गखुराणि वा| गुग्गुलुं वा मनोह्वां वा शालिनिर्यासमेव वा||१३|| शल्लकीं गुग्गुलुं लोहं पद्मकं वा घृताप्लुतम्| |१४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana svedaprayogAH (14-16) · Śloka 16
| అవశ్యం స్వేదనీయానామస్వేద్యానామపి క్షణం||14|| స్వేదయేత్ససితాక్షీరసుఖోష్ణస్నేహసేచనైః| ఉత్కారికోపనాహైశ్చ స్వేదాధ్యాయోక్తభేషజైః||15|| ఉరః కంఠం చ మృదుభిః| |16|
| अवश्यं स्वेदनीयानामस्वेद्यानामपि क्षणम्||१४|| स्वेदयेत्ससिताक्षीरसुख़ोष्णस्नेहसेचनैः| उत्कारिकोपनाहैश्च स्वेदाध्यायोक्तभेषजैः||१५|| उरः कण्ठं च मृदुभिः| |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAme AmavidhiH (16) · Śloka 16
సామే త్వామవిధిం చరేత్| |16|
सामे त्वामविधिं चरेत्| |१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmauShadhAtiyoddatavAtasyauShadham (16-17) · Śloka 17
| అతియోగోద్ధతం వాతం దృష్ట్వా పవననాశనైః||16|| స్నిగ్ధై రసాద్యైర్నాత్యుష్ణైరభ్యంగైశ్చ శమం నయేత్| |17|
| अतियोगोद्धतं वातं दृष्ट्वा पवननाशनैः||१६|| स्निग्धै रसाद्यैर्नात्युष्णैरभ्यङ्गैश्च शमं नयेत्| |१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shodhanAnarhANAM shamanam kShayAdyutpannasyauShadham (17-18) · Śloka 18
| అనుత్క్లిష్టకఫాస్విన్నదుర్బలానాం హి శోధనాత్||17|| వాయుర్లబ్ధాస్పదో మర్మ సంశోష్యాశు హరేదసూన్| కషాయలేహస్నేహాద్యైస్తేషాం సంశమయేదతః||18||
| अनुत्क्लिष्टकफास्विन्नदुर्बलानां हि शोधनात्||१७|| वायुर्लब्धास्पदो मर्म संशोष्याशु हरेदसून्| कषायलेहस्नेहाद्यैस्तेषां संशमयेदतः||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShayAdyutpannasyauShadham (19) · Śloka 19
క్షీణక్షతాతిసారాసృక్పిత్తదాహానుబంధజాన్| మధురస్నిగ్ధశీతాద్యైర్హిధ్మాశ్వాసానుపాచరేత్||19||
क्षीणक्षतातिसारासृक्पित्तदाहानुबन्धजान्| मधुरस्निग्धशीताद्यैर्हिध्माश्वासानुपाचरेत्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annapAnAni tatra rasAH (20) · Śloka 20
కులత్థదశమూలానాం క్వాథే స్యుర్జాఙగలా రసాః| యూషాశ్చ|20|
कुलत्थदशमूलानां क्वाथे स्युर्जाङगला रसाः| यूषाश्च|२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yUShAH yUShAntaram yUShAntaram (20-22) · Śloka 22
| శిగ్రువార్తాకకాసఘ్నవృషమూలకైః||20|| పల్లవైర్నింబకులకబృహతీమాతులుంగజైః| వ్యాఘ్రీదురాలభాశృంగీబిల్వమధ్యత్రికంటకైః||21|| సామృతాగ్నికులత్థైశ్చ యూషః స్యాత్క్వథితైర్జలే| తద్వద్రాస్నాబృహత్యాదిబలాముద్గైః సచిత్రకైః||22||
| शिग्रुवार्ताककासघ्नवृषमूलकैः||२०|| पल्लवैर्निम्बकुलकबृहतीमातुलुङ्गजैः| व्याघ्रीदुरालभाशृङ्गीबिल्वमध्यत्रिकण्टकैः||२१|| सामृताग्निकुलत्थैश्च यूषः स्यात्क्वथितैर्जले| तद्वद्रास्नाबृहत्यादिबलामुद्गैः सचित्रकैः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana peyAdvayam (23) · Śloka 23
పేయా చ చిత్రకాజాజీశృంగీసౌవర్చలైః కృతా| దశమూలేన వా కాసశ్వాసహిధ్మారుజాపహా||23||
पेया च चित्रकाजाजीशृङ्गीसौवर्चलैः कृता| दशमूलेन वा कासश्वासहिध्मारुजापहा||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaShAyaH peyA ca (24-25) · Śloka 25
దశమూలశఠీరాస్నాభార్గీబిల్వర్ద్ధిపౌష్కరైః| కులీరశృంగీచపలాతామలక్యమృతౌషధైః||24|| పిబేత్కషాయం జీర్ణేఽస్మిన్ పేయాం తైరేవ సాధితాం| |25|
दशमूलशठीरास्नाभार्गीबिल्वर्द्धिपौष्करैः| कुलीरशृङ्गीचपलातामलक्यमृतौषधैः||२४|| पिबेत्कषायं जीर्णेऽस्मिन् पेयां तैरेव साधिताम्| |२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana annaM shAlyAdi (25-26) · Śloka 26
| శాలిషష్టికగోధూమయవముద్గకులత్థభుక్||25|| కాసహృద్గ్రహపార్శ్వార్తిహిధ్మాశ్వాసప్రశాంతయే| |26|
| शालिषष्टिकगोधूमयवमुद्गकुलत्थभुक्||२५|| कासहृद्ग्रहपार्श्वार्तिहिध्माश्वासप्रशान्तये| |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yavasaktavaH (26-27) · Śloka 27
| సక్తూన్ వాఽర్కాంకురక్షీరభావితానాం సమాక్షికాన్||26|| యవానాం దశమూలాదినిష్క్వాథలులితాన్ పిబేత్| |27|
| सक्तून् वाऽर्काङ्कुरक्षीरभावितानां समाक्षिकान्||२६|| यवानां दशमूलादिनिष्क्वाथलुलितान् पिबेत्| |२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anne kShArAdiyojanam (27-28) · Śloka 28
| అన్నే చ యోజయేత్ క్షారహింగ్వాజ్యబిడదాడిమాన్||27|| సపౌష్కరశఠీవ్యోషమాతులుంగామ్లవేతసాన్| |28|
| अन्ने च योजयेत् क्षारहिङ्ग्वाज्यबिडदाडिमान्||२७|| सपौष्करशठीव्योषमातुलुङ्गाम्लवेतसान्| |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRuShitasya dashamUlakkAthAdipAnam,tRuShitasya vArUNImaNDapAnam (28-29) · Śloka 29
| దశమూలస్య వా క్వాథమథవా దేవదారుణః||28|| పిబేద్వా వారుణీమండం హిధ్మాశ్వాసీ పిపాసితః| |29|
| दशमूलस्य वा क्वाथमथवा देवदारुणः||२८|| पिबेद्वा वारुणीमण्डं हिध्माश्वासी पिपासितः| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRuShitasya takravisheShapAnam (29-30) · Śloka 30
| పిప్పలీపిప్పలీమూలపథ్యాజంతుఘ్నచిత్రకైః||29|| కల్కితైర్లేపితే రూఢే నిఃక్షిపేద్ధృతభాజనే| తక్రం మాసస్థితం తద్ధి దీపనం శ్వాసకాసజిత్||30||
| पिप्पलीपिप्पलीमूलपथ्याजन्तुघ्नचित्रकैः||२९|| कल्कितैर्लेपिते रूढे निःक्षिपेद्धृतभाजने| तक्रं मासस्थितं तद्धि दीपनं श्वासकासजित्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRuShitasya surAmaNDapAnamtRuShitasya BArgIshuNThcambu pAnam tRuShitasya bAShpikAkkAthapAnam (31-32) · Śloka 32
పాఠాం మధురసాం దారు సరలం చ నిశి స్థితం| సురామండేఽల్పలవణం పిబేత్ప్రసృతసమ్మితం||31|| భార్గీశుంఠ్యో సుఖాంభోభిః క్షారం వా మరిచాన్వితం స్వక్వాథపిష్టాం లులితాం బాష్పికాం పాయయేత వా||32||
पाठां मधुरसां दारु सरलं च निशि स्थितम्| सुरामण्डेऽल्पलवणं पिबेत्प्रसृतसम्मितम्||३१|| भार्गीशुण्ठ्यो सुख़ाम्भोभिः क्षारं वा मरिचान्वितम् स्वक्वाथपिष्टां लुलितां बाष्पिकां पाययेत वा||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittakaPAnuroge hidhmAshvAse saptaparNAdisvarasau pittAnude utkArikA vAtapittAnuge kShIram vAtApittAnuge kShIrAntaram (33-36) · Śloka 36
స్వరసః సప్తపర్ణస్య పుష్పాణాం వా శిశీషతః| హిధ్మాశ్వాసే మధుకణాయుక్తః పిత్తకఫానుగే||33|| ఉత్కారికా తుగాకృష్ణామధూలీఘృతనాగరైః| పిత్తానుబంధే యోక్తవ్యా, పవనే త్వనుబంధిని||34|| శ్వావిచ్ఛశామిషకణాఘృతశల్యకశోణీతైః| సువర్చలారసవ్యోషసర్పిర్భిః సహితం పయః||35|| అను శాల్యోదనం పేయం వాతపిత్తానుబంధిని| చతుర్గుణాంబుసిద్ధం వా ఛాగం సగుడనాగరం||36||
स्वरसः सप्तपर्णस्य पुष्पाणां वा शिशीषतः| हिध्माश्वासे मधुकणायुक्तः पित्तकफानुगे||३३|| उत्कारिका तुगाकृष्णामधूलीघृतनागरैः| पित्तानुबन्धे योक्तव्या, पवने त्वनुबन्धिनि||३४|| श्वाविच्छशामिषकणाघृतशल्यकशोणीतैः| सुवर्चलारसव्योषसर्पिर्भिः सहितं पयः||३५|| अनु शाल्योदनं पेयं वातपित्तानुबन्धिनि| चतुर्गुणाम्बुसिद्धं वा छागं सगुडनागरम्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pippalImUlAdilehaH (37) · Śloka 37
పిప్పలీమూలమధుకగుడగోశ్వశకృద్రసాన్| హిధ్మాభిష్యందకాసఘ్నాన్ లిహ్యాన్మధుఘృతాన్వితాన్||37||
पिप्पलीमूलमधुकगुडगोश्वशकृद्रसान्| हिध्माभिष्यन्दकासघ्नान् लिह्यान्मधुघृतान्वितान्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPolbaNe gogajAdishakRudrasalehAH kaPolbaNe catuShpAccarmAdimaShIlehaH kaPolbaNe ashvagandhAmaShIlehaH kaPolbaNe shaThcAdilehaH kaPolbaNe pauShkarapippalIlehaH kaPolbaNe gairikAdilehaH kaPolbaNe kapitthasvarasalehaH kaPolbaNe dhAtryAdilehaH kaPolbaNe pathyAdilehaH kaPolbaNe kolAdilehaH kaPolbaNe guDAdilehaH kaPolbaNe uktaleha auShadhacUrNAnAM rasAdiBiH pAnam (38-43) · Śloka 43
గోగజాశ్వవరాహోష్ట్రఖరమేషాజవిడ్రసం| సమధ్వేకైకశో లిహ్యాద్బహుశ్లేష్మాఽథవా పిబేత్||38|| చతుష్పాచ్చర్మరోమాస్థిఖురశృంగోద్భవాం మషీం| తథైవ వాజిగంధాయా లిహ్యాచ్ఛ్వాసీ కఫోల్బణః||39|| శఠీపౌష్కరధాత్రీర్వా పౌష్కరం వా కణాన్వితం| గైరికాంజనకృష్ణా వా స్వరసం వా కపిత్థజం||40|| రసేన వా కపిత్థస్య ధాత్రీసైంధవపిప్పలీః| ఘృతక్షౌద్రేణ వా పథ్యావిడంగోషణపిప్పలీః||41|| కోలలాజామలద్రాక్షాపిప్పలీనాగరాణి వా| గుడతైలనిశాద్రాక్షాకణారాస్నోషణాని వా||42|| పిబేద్రసాంబుమద్యామ్లైర్లేహౌషధరజాంసి వా| |43|
गोगजाश्ववराहोष्ट्रखरमेषाजविड्रसम्| समध्वेकैकशो लिह्याद्बहुश्लेष्माऽथवा पिबेत्||३८|| चतुष्पाच्चर्मरोमास्थिखुरशृङ्गोद्भवां मषीम्| तथैव वाजिगन्धाया लिह्याच्छ्वासी कफोल्बणः||३९|| शठीपौष्करधात्रीर्वा पौष्करं वा कणान्वितम्| गैरिकाञ्जनकृष्णा वा स्वरसं वा कपित्थजम्||४०|| रसेन वा कपित्थस्य धात्रीसैन्धवपिप्पलीः| घृतक्षौद्रेण वा पथ्याविडङ्गोषणपिप्पलीः||४१|| कोललाजामलद्राक्षापिप्पलीनागराणि वा| गुडतैलनिशाद्राक्षाकणारास्नोषणानि वा||४२|| पिबेद्रसाम्बुमद्याम्लैर्लेहौषधरजांसि वा| |४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvantyAdikaM dviguNasharkaraM cUrNam (43-45) · Śloka 45
| జీవంతీముస్తసురసత్వగేలాద్వయపౌష్కరం||43|| చండాతామలకీలోహభార్గీనాగరవాలకం| కర్కటాఖ్యాశఠీకృష్ణానాగకేసరచోరకం||44|| ఉపయుక్తం యథాకామం చూర్ణం ద్విగుణశర్కరం| పార్శ్వరుగ్జ్వరకాసఘ్నం హిధ్మాశ్వాసహరం పరం||45||
| जीवन्तीमुस्तसुरसत्वगेलाद्वयपौष्करम्||४३|| चण्डातामलकीलोहभार्गीनागरवालकम्| कर्कटाख़्याशठीकृष्णानागकेसरचोरकम्||४४|| उपयुक्तं यथाकामं चूर्णं द्विगुणशर्करम्| पार्श्वरुग्ज्वरकासघ्नं हिध्माश्वासहरं परम्||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shaThyAdikaM aShTaguNasharkaraM cURnam (46) · Śloka 46
శఠీతామలకీభారంగీచండావాలకపౌష్కరం| శర్కరాష్టగుణం చూర్ణం హిధ్మాశ్వాసహరం పరం||46||
शठीतामलकीभार्ङ्गीचण्डावालकपौष्करम्| शर्कराष्टगुणं चूर्णं हिध्माश्वासहरं परम्||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nasyAni guDanAgaranasyam (47) · Śloka 47
తుల్యం గుడం నాగరం చ భక్ష్యేన్నావయేత వా| |47|
तुल्यं गुडं नागरं च भक्ष्येन्नावयेत वा| |४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lashunamUlAdinasyacatuShkam makShikAviShThAdinasyatrayam stanyasiddaM ghRutam kShIram virecanauShadhasiddaM ghRutam (47-50) · Śloka 50
| లశునస్య పలాండోర్వా మూలం గృంజనకస్య వా||47|| చందనాద్వా రసం దద్యాన్నారీక్షీరేణ నావనం| స్తన్యేన మక్షికావిష్ఠామలక్తకరసేన వా||48|| ససైంధవం ఘృతాచ్ఛం వా, సిద్ధం స్తన్యేన వా ఘృతం| కల్కితైర్మధురద్రవ్యైస్తత్పిబేన్నావయేత వా||49|| సకృదుష్ణం సకృచ్ఛీతం వ్యత్యాసాత్ ససితామధు| తద్వత్పయస్తథా సిద్ధమధోభాగౌషధైర్ఘృతం||50||
| लशुनस्य पलाण्डोर्वा मूलं गृञ्जनकस्य वा||४७|| चन्दनाद्वा रसं दद्यान्नारीक्षीरेण नावनम्| स्तन्येन मक्षिकाविष्ठामलक्तकरसेन वा||४८|| ससैन्धवं घृताच्छं वा, सिद्धं स्तन्येन वा घृतम्| कल्कितैर्मधुरद्रव्यैस्तत्पिबेन्नावयेत वा||४९|| सकृदुष्णं सकृच्छीतं व्यत्यासात् ससितामधु| तद्वत्पयस्तथा सिद्धमधोभागौषधैर्घृतम्||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaNAdighRutam jIvanIyaghRutam (51-52) · Śloka 52
కణాసౌవర్చలక్షారవయస్థాహింగుచోరకైః| సకాయస్థైర్ఘృతం మస్తుదశమూలరసే పచేత్||51|| తత్పిబేజ్జీవనీయైర్వా లిహ్యాత్సమధు సాధితం| |52|
कणासौवर्चलक्षारवयस्थाहिङ्गुचोरकैः| सकायस्थैर्घृतं मस्तुदशमूलरसे पचेत्||५१|| तत्पिबेज्जीवनीयैर्वा लिह्यात्समधु साधितम्| |५२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tejovatyAdighRutam (52-55) · Śloka 55
| తేజోవత్యభయా కుష్ఠం పిప్పలీ కటురోహిణీ||52|| భూతీకం పౌష్కరం మూలం పలాశశ్చిత్రకః శఠీ| పటుద్వయం తామలకీ జీవంతీ బిల్వపేశికా||53|| వచా పత్రం చ తాలీసం కర్షాంశైస్తైర్విపాచయేత్| హింగుపాదైర్ఘృతప్రస్థం పీతమాశు నిహంతి తత్||54|| శాఖానిలార్శోగ్రహణీహిధ్మాహృత్పార్శ్వవేదనాః| |55|
| तेजोवत्यभया कुष्ठं पिप्पली कटुरोहिणी||५२|| भूतीकं पौष्करं मूलं पलाशश्चित्रकः शठी| पटुद्वयं तामलकी जीवन्ती बिल्वपेशिका||५३|| वचा पत्रं च तालीसं कर्षांशैस्तैर्विपाचयेत्| हिङ्गुपादैर्घृतप्रस्थं पीतमाशु निहन्ति तत्||५४|| शाखानिलार्शोग्रहणीहिध्माहृत्पार्श्ववेदनाः| |५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ardhAMshakShAraghRutam ardhAMshalavaNaghRutam dhAnvantarAdighRutacatuShkasyAtideshaH (55-56) · Śloka 56
| అర్ధాంశేన పిబేత్సర్పిః క్షారేణ పటునాఽథవా||55|| ధాన్వంతరం వృషఘృతం దాధికం హపుషాది వా| |56|
| अर्धांशेन पिबेत्सर्पिः क्षारेण पटुनाऽथवा||५५|| धान्वन्तरं वृषघृतं दाधिकं हपुषादि वा| |५६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cittakShoBaNamauShadham (56-57) · Śloka 57
| శీతాంబుసేకః సహసా త్రాసవిక్షేపభీశుచః||56|| హర్షేర్ష్యోచ్ఛ్వాసరోధాశ్చ హితం కీటైశ్చ దంశనం| |57|
| शीताम्बुसेकः सहसा त्रासविक्षेपभीशुचः||५६|| हर्षेर्ष्योच्छ्वासरोधाश्च हितं कीटैश्च दंशनम्| |५७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anuktasaMgrAhArthaM sAmAnya cikitsA (57-59) · Śloka 59
ఏవం హిధ్మాశ్వాసానాం విశేషేణ చికిత్సాముక్త్వా సామాన్యేనాహ యత్కించిత్కఫవాతఘ్నముష్ణం వాతానులోమనం||57|| తత్సేవ్యం ప్రాయశో యచ్చ సుతరాం మారుతాపహం| |59|
एवं हिध्माश्वासानां विशेषेण चिकित्सामुक्त्वा सामान्येनाह यत्किञ्चित्कफवातघ्नमुष्णं वातानुलोमनम्||५७|| तत्सेव्यं प्रायशो यच्च सुतरां मारुतापहम्| |५९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shamanabRuMhaNaiScopacAraH (58-59) · Śloka 59
కిమిత్యేవం క్రియతే ? ఇత్యాహ- | సర్వేషాం బృంహణే హ్యల్పః శక్యశ్చ ప్రాయశో భవేత్||58|| నాత్యర్థం శమనేఽపాయో భృశోఽశక్యశ్చ కర్షణే| శమనైర్బృంహణైశ్చాతో భూయిష్ఠం తానుపాచరేత్||59||
किमित्येवं क्रियते ? इत्याह- | सर्वेषां बृंहणे ह्यल्पः शक्यश्च प्रायशो भवेत्||५८|| नात्यर्थं शमनेऽपायो भृशोऽशक्यश्च कर्षणे| शमनैर्बृंहणैश्चातो भूयिष्ठं तानुपाचरेत्||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAsAdInAmanyonyaBeShajam (4) · Śloka 4
అధునా కాసాదీనాం పంచానామప్యేషాం సామాన్యేన చికిత్సితం వక్తుమాహ కాసశ్వాసక్షయచ్ఛర్దిహిధ్మాశ్చాన్యోన్యభేషజైః| 59 1/2| ఇతి శ్రీవైద్యపతిసింహగుప్తసూనుశ్రీమద్వాగ్భటవిరచితాయామష్టాంగహృదయసంహితాయాం చతుర్థే చికిత్సితస్థానే శ్వాసహిధ్మాచికిత్సితం నామ చతుర్థోఽధ్యాయః||4||
अधुना कासादीनां पञ्चानामप्येषां सामान्येन चिकित्सितं वक्तुमाह कासश्वासक्षयच्छर्दिहिध्माश्चान्योन्यभेषजैः| ५९ १/२| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां चतुर्थे चिकित्सितस्थाने श्वासहिध्माचिकित्सितं नाम चतुर्थोऽध्यायः||४||
🔊 Audio coming soon