4. śvāsahidhmācikitsitādhyāyaḥ

Adhikarana shvAsahidhmAcikitsitAdhyAyaH shvAsacikitsitaM hidhmAsvapi kartavyam (2-1) · Śloka 1

ಅಥಾತಃ ಶ್ವಾಸಹಿಧ್ಮಾಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹುರಾತ್ರೇಯಾದಯೋ ಮಹರ್ಷಯಃ| (ಗದ್ಯಸೂತ್ರೇ|೨| ಶ್ವಾಸಹಿಧ್ಮಾ ಯತಸ್ತುಲ್ಯಹೇತ್ವಾದ್ಯಾಃ, ಸಾಧನಂ ತತಃ| ತುಲ್ಯಮೇವ|೧|

Adhikarana tatra prathamaM svedaH (1-2) · Śloka 2

| ತದಾರ್ಥಂ ಚ ಪೂರ್ವಂ ಸ್ವೇದೈರುಪಾಚರೇತ್||೧|| ಸ್ನಿಗ್ಧೈರ್ಲವಣತೈಲಾಕ್ತಂ| |೨|

Adhikarana svedaPalam (2-3) · Śloka 3

ಕಿಮೇವಂ ಸತಿ ಸ್ಯಾತ್ ? ಇತ್ಯಾಹ ತೈಃ ಖೇಷು ಗ್ರಥಿತಃ ಕಫಃ| ಸುಲೀನೋಽಪಿ ವಿಲೀನೋಽಸ್ಯ ಕೋಷ್ಠಂ ಪ್ರಾಪ್ತಃ ಸುನಿರ್ಹರಃ||೨|| ಸ್ರೋತಸಾಂ ಸ್ಯಾನ್ಮೃದುತ್ವಂ ಚ ಮರುತಶ್ಚಾನುಲೋಮತಾ| |೩|

Adhikarana svinnaBojanam (3-5) · Śloka 5

| ಸ್ವಿನ್ನಂ ಚ ಭೋಜಯೇದನ್ನಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಮಾನೂಪಜೈ ರಸೈಃ||೩|| ದಧ್ಯುತ್ತರೇಣ ವಾ, ದದ್ಯಾತ್ತತೋಽಸ್ಮೈ ವಮನಂ ಮೃದು| ವಿಶೇಷಾತ್ಕಾಸವಮಥುಹೃದ್ಗ್ರಹಸ್ವರಸಾದಿನೇ||೪|| ಪಿಪ್ಪಲೀಸೈನ್ಧವಕ್ಷೌದ್ರಯುಕ್ತಂ ವಾತಾವಿರೋಧಿ ಯತ್| |೫|

Adhikarana vamanaPalam (5-6) · Śloka 6

| ನಿರ್ಹೃತೇ ಸುಖಮಾಪ್ನ್ಪೋತಿ ಸ ಕಫೇ ದುಷ್ಟವಿಗ್ರಹೇ||೫|| ಸ್ರೋತಃಸು ಚ ವಿಶುದ್ಧೇಷು ಚರತ್ಯವಿಹತೋಽನಿಲಃ| |೬|

Adhikarana virecanam (6-7) · Śloka 7

| ಧ್ಮಾನೋದಾವರ್ತತಮಕೇ ಮಾತುಲುಙ್ಗಾಮ್ಲವೇತಸೈಃ||೬|| ಹಿಙ್ಗುಪೀಲುಬಿಡೈರ್ಯುಕ್ತಮನ್ನಂ ಸ್ಯಾದನುಲೋಮನಮ್| ಸಸೈನ್ಧವಂ ಫಾಲಾಮ್ಲಂ ವಾ ಕೋಷ್ಣಂ ದದ್ಯಾದ್ವಿರೇಚನಮ್||೭||

Adhikarana shodhane yuktiH (8-9) · Śloka 9

ಸ್ರೋತಃಶುದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ಕಿಮೇವಂ ಕ್ರಿಯತೇ ? ಇತ್ಯಾಹ ಏತೇ ಹಿ ಕಫಸಂರುದ್ಧಗತಿಪ್ರಾಣಪ್ರಕೋಪಜಾಃ| ತಸ್ಮಾತ್ತನ್ಮಾರ್ಗಶುದ್ಧ್ಯರ್ಥಮೂರ್ಧ್ವಾಧಃ ಶೋಧನಂ ಹಿತಮ್||೮|| ಉದೀರ್ಯತೇ ಭೃಶತರಂ ಮಾರ್ಗರೋಧಾದ್ವಹಜ್ಜಲಮ್| ಯಥಾ ತಥಾಽನಿಲಸ್ತಸ್ಯ ಮಾರ್ಗಮಸ್ಮಾದ್ವಿಶೋಧಯೇತ್||೯||

Adhikarana shodhanenAshAntau dhUmaH kartavyaH (10) · Śloka 10

ಅಶಾನ್ತೌ ಕೃತಸಂಶುದ್ಧೇರ್ಧೂಮೈರ್ಲೀನಂ ಮಲಂ ಹರೇತ್| |೧೦|

Adhikarana dhUmaprayogAH (10-14) · Śloka 14

| ಹರಿದ್ರಾಪತ್ರಮೇರಣ್ಡಮೂಲಂ ಲಾಕ್ಷಾಂ ಮನಃಶಿಲಾಮ್||೧೦|| ಸದೇವದಾರ್ವಲಂ ಮಾಂಸೀಂ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ವರ್ತಿಂ ಪ್ರಕಲ್ಪಯೇತ್| ತಾಂ ಘೃತಾಕ್ತಾಂ ಪಿಬೇದ್ಧೂಮಂ ಯವಾನ್ ವಾ ಘೃತಸಂಯುತಾನ್||೧೧|| ಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟಂ ಸರ್ಜರಸಂ ಘೃತಂ ವಾ ಗುರು ವಾಽಗುರು| ಚನ್ದನಂ ವಾ ತಥಾ ಶೃಙ್ಗಂ ವಾಲಾನ್ವಾ ಸ್ನಾವ ವಾ ಗವಾಮ್||೧೨|| ಋಕ್ಷಗೋಧಕುರಙ್ಗೈಣಚರ್ಮಶೃಙ್ಗಖುರಾಣಿ ವಾ| ಗುಗ್ಗುಲುಂ ವಾ ಮನೋಹ್ವಾಂ ವಾ ಶಾಲಿನಿರ್ಯಾಸಮೇವ ವಾ||೧೩|| ಶಲ್ಲಕೀಂ ಗುಗ್ಗುಲುಂ ಲೋಹಂ ಪದ್ಮಕಂ ವಾ ಘೃತಾಪ್ಲುತಮ್| |೧೪|

Adhikarana svedaprayogAH (14-16) · Śloka 16

| ಅವಶ್ಯಂ ಸ್ವೇದನೀಯಾನಾಮಸ್ವೇದ್ಯಾನಾಮಪಿ ಕ್ಷಣಮ್||೧೪|| ಸ್ವೇದಯೇತ್ಸಸಿತಾಕ್ಷೀರಸುಖೋಷ್ಣಸ್ನೇಹಸೇಚನೈಃ| ಉತ್ಕಾರಿಕೋಪನಾಹೈಶ್ಚ ಸ್ವೇದಾಧ್ಯಾಯೋಕ್ತಭೇಷಜೈಃ||೧೫|| ಉರಃ ಕಣ್ಠಂ ಚ ಮೃದುಭಿಃ| |೧೬|

Adhikarana sAme AmavidhiH (16) · Śloka 16

ಸಾಮೇ ತ್ವಾಮವಿಧಿಂ ಚರೇತ್| |೧೬|

Adhikarana shleShmauShadhAtiyoddatavAtasyauShadham (16-17) · Śloka 17

| ಅತಿಯೋಗೋದ್ಧತಂ ವಾತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪವನನಾಶನೈಃ||೧೬|| ಸ್ನಿಗ್ಧೈ ರಸಾದ್ಯೈರ್ನಾತ್ಯುಷ್ಣೈರಭ್ಯಙ್ಗೈಶ್ಚ ಶಮಂ ನಯೇತ್| |೧೭|

Adhikarana shodhanAnarhANAM shamanam kShayAdyutpannasyauShadham (17-18) · Śloka 18

| ಅನುತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟಕಫಾಸ್ವಿನ್ನದುರ್ಬಲಾನಾಂ ಹಿ ಶೋಧನಾತ್||೧೭|| ವಾಯುರ್ಲಬ್ಧಾಸ್ಪದೋ ಮರ್ಮ ಸಂಶೋಷ್ಯಾಶು ಹರೇದಸೂನ್| ಕಷಾಯಲೇಹಸ್ನೇಹಾದ್ಯೈಸ್ತೇಷಾಂ ಸಂಶಮಯೇದತಃ||೧೮||

Adhikarana kShayAdyutpannasyauShadham (19) · Śloka 19

ಕ್ಷೀಣಕ್ಷತಾತಿಸಾರಾಸೃಕ್ಪಿತ್ತದಾಹಾನುಬನ್ಧಜಾನ್| ಮಧುರಸ್ನಿಗ್ಧಶೀತಾದ್ಯೈರ್ಹಿಧ್ಮಾಶ್ವಾಸಾನುಪಾಚರೇತ್||೧೯||

Adhikarana annapAnAni tatra rasAH (20) · Śloka 20

ಕುಲತ್ಥದಶಮೂಲಾನಾಂ ಕ್ವಾಥೇ ಸ್ಯುರ್ಜಾಙಗಲಾ ರಸಾಃ| ಯೂಷಾಶ್ಚ|೨೦|

Adhikarana yUShAH yUShAntaram yUShAntaram (20-22) · Śloka 22

| ಶಿಗ್ರುವಾರ್ತಾಕಕಾಸಘ್ನವೃಷಮೂಲಕೈಃ||೨೦|| ಪಲ್ಲವೈರ್ನಿಮ್ಬಕುಲಕಬೃಹತೀಮಾತುಲುಙ್ಗಜೈಃ| ವ್ಯಾಘ್ರೀದುರಾಲಭಾಶೃಙ್ಗೀಬಿಲ್ವಮಧ್ಯತ್ರಿಕಣ್ಟಕೈಃ||೨೧|| ಸಾಮೃತಾಗ್ನಿಕುಲತ್ಥೈಶ್ಚ ಯೂಷಃ ಸ್ಯಾತ್ಕ್ವಥಿತೈರ್ಜಲೇ| ತದ್ವದ್ರಾಸ್ನಾಬೃಹತ್ಯಾದಿಬಲಾಮುದ್ಗೈಃ ಸಚಿತ್ರಕೈಃ||೨೨||

Adhikarana peyAdvayam (23) · Śloka 23

ಪೇಯಾ ಚ ಚಿತ್ರಕಾಜಾಜೀಶೃಙ್ಗೀಸೌವರ್ಚಲೈಃ ಕೃತಾ| ದಶಮೂಲೇನ ವಾ ಕಾಸಶ್ವಾಸಹಿಧ್ಮಾರುಜಾಪಹಾ||೨೩||

Adhikarana kaShAyaH peyA ca (24-25) · Śloka 25

ದಶಮೂಲಶಠೀರಾಸ್ನಾಭಾರ್ಗೀಬಿಲ್ವರ್ದ್ಧಿಪೌಷ್ಕರೈಃ| ಕುಲೀರಶೃಙ್ಗೀಚಪಲಾತಾಮಲಕ್ಯಮೃತೌಷಧೈಃ||೨೪|| ಪಿಬೇತ್ಕಷಾಯಂ ಜೀರ್ಣೇಽಸ್ಮಿನ್ ಪೇಯಾಂ ತೈರೇವ ಸಾಧಿತಾಮ್| |೨೫|

Adhikarana annaM shAlyAdi (25-26) · Śloka 26

| ಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕಗೋಧೂಮಯವಮುದ್ಗಕುಲತ್ಥಭುಕ್||೨೫|| ಕಾಸಹೃದ್ಗ್ರಹಪಾರ್ಶ್ವಾರ್ತಿಹಿಧ್ಮಾಶ್ವಾಸಪ್ರಶಾನ್ತಯೇ| |೨೬|

Adhikarana yavasaktavaH (26-27) · Śloka 27

| ಸಕ್ತೂನ್ ವಾಽರ್ಕಾಙ್ಕುರಕ್ಷೀರಭಾವಿತಾನಾಂ ಸಮಾಕ್ಷಿಕಾನ್||೨೬|| ಯವಾನಾಂ ದಶಮೂಲಾದಿನಿಷ್ಕ್ವಾಥಲುಲಿತಾನ್ ಪಿಬೇತ್| |೨೭|

Adhikarana anne kShArAdiyojanam (27-28) · Śloka 28

| ಅನ್ನೇ ಚ ಯೋಜಯೇತ್ ಕ್ಷಾರಹಿಙ್ಗ್ವಾಜ್ಯಬಿಡದಾಡಿಮಾನ್||೨೭|| ಸಪೌಷ್ಕರಶಠೀವ್ಯೋಷಮಾತುಲುಙ್ಗಾಮ್ಲವೇತಸಾನ್| |೨೮|

Adhikarana tRuShitasya dashamUlakkAthAdipAnam,tRuShitasya vArUNImaNDapAnam (28-29) · Śloka 29

| ದಶಮೂಲಸ್ಯ ವಾ ಕ್ವಾಥಮಥವಾ ದೇವದಾರುಣಃ||೨೮|| ಪಿಬೇದ್ವಾ ವಾರುಣೀಮಣ್ಡಂ ಹಿಧ್ಮಾಶ್ವಾಸೀ ಪಿಪಾಸಿತಃ| |೨೯|

Adhikarana tRuShitasya takravisheShapAnam (29-30) · Śloka 30

| ಪಿಪ್ಪಲೀಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಪಥ್ಯಾಜನ್ತುಘ್ನಚಿತ್ರಕೈಃ||೨೯|| ಕಲ್ಕಿತೈರ್ಲೇಪಿತೇ ರೂಢೇ ನಿಃಕ್ಷಿಪೇದ್ಧೃತಭಾಜನೇ| ತಕ್ರಂ ಮಾಸಸ್ಥಿತಂ ತದ್ಧಿ ದೀಪನಂ ಶ್ವಾಸಕಾಸಜಿತ್||೩೦||

Adhikarana tRuShitasya surAmaNDapAnamtRuShitasya BArgIshuNThcambu pAnam tRuShitasya bAShpikAkkAthapAnam (31-32) · Śloka 32

ಪಾಠಾಂ ಮಧುರಸಾಂ ದಾರು ಸರಲಂ ಚ ನಿಶಿ ಸ್ಥಿತಮ್| ಸುರಾಮಣ್ಡೇಽಲ್ಪಲವಣಂ ಪಿಬೇತ್ಪ್ರಸೃತಸಮ್ಮಿತಮ್||೩೧|| ಭಾರ್ಗೀಶುಣ್ಠ್ಯೋ ಸುಖಾಮ್ಭೋಭಿಃ ಕ್ಷಾರಂ ವಾ ಮರಿಚಾನ್ವಿತಮ್ ಸ್ವಕ್ವಾಥಪಿಷ್ಟಾಂ ಲುಲಿತಾಂ ಬಾಷ್ಪಿಕಾಂ ಪಾಯಯೇತ ವಾ||೩೨||

Adhikarana pittakaPAnuroge hidhmAshvAse saptaparNAdisvarasau pittAnude utkArikA vAtapittAnuge kShIram vAtApittAnuge kShIrAntaram (33-36) · Śloka 36

ಸ್ವರಸಃ ಸಪ್ತಪರ್ಣಸ್ಯ ಪುಷ್ಪಾಣಾಂ ವಾ ಶಿಶೀಷತಃ| ಹಿಧ್ಮಾಶ್ವಾಸೇ ಮಧುಕಣಾಯುಕ್ತಃ ಪಿತ್ತಕಫಾನುಗೇ||೩೩|| ಉತ್ಕಾರಿಕಾ ತುಗಾಕೃಷ್ಣಾಮಧೂಲೀಘೃತನಾಗರೈಃ| ಪಿತ್ತಾನುಬನ್ಧೇ ಯೋಕ್ತವ್ಯಾ, ಪವನೇ ತ್ವನುಬನ್ಧಿನಿ||೩೪|| ಶ್ವಾವಿಚ್ಛಶಾಮಿಷಕಣಾಘೃತಶಲ್ಯಕಶೋಣೀತೈಃ| ಸುವರ್ಚಲಾರಸವ್ಯೋಷಸರ್ಪಿರ್ಭಿಃ ಸಹಿತಂ ಪಯಃ||೩೫|| ಅನು ಶಾಲ್ಯೋದನಂ ಪೇಯಂ ವಾತಪಿತ್ತಾನುಬನ್ಧಿನಿ| ಚತುರ್ಗುಣಾಮ್ಬುಸಿದ್ಧಂ ವಾ ಛಾಗಂ ಸಗುಡನಾಗರಮ್||೩೬||

Adhikarana pippalImUlAdilehaH (37) · Śloka 37

ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಮಧುಕಗುಡಗೋಶ್ವಶಕೃದ್ರಸಾನ್| ಹಿಧ್ಮಾಭಿಷ್ಯನ್ದಕಾಸಘ್ನಾನ್ ಲಿಹ್ಯಾನ್ಮಧುಘೃತಾನ್ವಿತಾನ್||೩೭||

Adhikarana kaPolbaNe gogajAdishakRudrasalehAH kaPolbaNe catuShpAccarmAdimaShIlehaH kaPolbaNe ashvagandhAmaShIlehaH kaPolbaNe shaThcAdilehaH kaPolbaNe pauShkarapippalIlehaH kaPolbaNe gairikAdilehaH kaPolbaNe kapitthasvarasalehaH kaPolbaNe dhAtryAdilehaH kaPolbaNe pathyAdilehaH kaPolbaNe kolAdilehaH kaPolbaNe guDAdilehaH kaPolbaNe uktaleha auShadhacUrNAnAM rasAdiBiH pAnam (38-43) · Śloka 43

ಗೋಗಜಾಶ್ವವರಾಹೋಷ್ಟ್ರಖರಮೇಷಾಜವಿಡ್ರಸಮ್| ಸಮಧ್ವೇಕೈಕಶೋ ಲಿಹ್ಯಾದ್ಬಹುಶ್ಲೇಷ್ಮಾಽಥವಾ ಪಿಬೇತ್||೩೮|| ಚತುಷ್ಪಾಚ್ಚರ್ಮರೋಮಾಸ್ಥಿಖುರಶೃಙ್ಗೋದ್ಭವಾಂ ಮಷೀಮ್| ತಥೈವ ವಾಜಿಗನ್ಧಾಯಾ ಲಿಹ್ಯಾಚ್ಛ್ವಾಸೀ ಕಫೋಲ್ಬಣಃ||೩೯|| ಶಠೀಪೌಷ್ಕರಧಾತ್ರೀರ್ವಾ ಪೌಷ್ಕರಂ ವಾ ಕಣಾನ್ವಿತಮ್| ಗೈರಿಕಾಞ್ಜನಕೃಷ್ಣಾ ವಾ ಸ್ವರಸಂ ವಾ ಕಪಿತ್ಥಜಮ್||೪೦|| ರಸೇನ ವಾ ಕಪಿತ್ಥಸ್ಯ ಧಾತ್ರೀಸೈನ್ಧವಪಿಪ್ಪಲೀಃ| ಘೃತಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ವಾ ಪಥ್ಯಾವಿಡಙ್ಗೋಷಣಪಿಪ್ಪಲೀಃ||೪೧|| ಕೋಲಲಾಜಾಮಲದ್ರಾಕ್ಷಾಪಿಪ್ಪಲೀನಾಗರಾಣಿ ವಾ| ಗುಡತೈಲನಿಶಾದ್ರಾಕ್ಷಾಕಣಾರಾಸ್ನೋಷಣಾನಿ ವಾ||೪೨|| ಪಿಬೇದ್ರಸಾಮ್ಬುಮದ್ಯಾಮ್ಲೈರ್ಲೇಹೌಷಧರಜಾಂಸಿ ವಾ| |೪೩|

Adhikarana jIvantyAdikaM dviguNasharkaraM cUrNam (43-45) · Śloka 45

| ಜೀವನ್ತೀಮುಸ್ತಸುರಸತ್ವಗೇಲಾದ್ವಯಪೌಷ್ಕರಮ್||೪೩|| ಚಣ್ಡಾತಾಮಲಕೀಲೋಹಭಾರ್ಗೀನಾಗರವಾಲಕಮ್| ಕರ್ಕಟಾಖ್ಯಾಶಠೀಕೃಷ್ಣಾನಾಗಕೇಸರಚೋರಕಮ್||೪೪|| ಉಪಯುಕ್ತಂ ಯಥಾಕಾಮಂ ಚೂರ್ಣಂ ದ್ವಿಗುಣಶರ್ಕರಮ್| ಪಾರ್ಶ್ವರುಗ್ಜ್ವರಕಾಸಘ್ನಂ ಹಿಧ್ಮಾಶ್ವಾಸಹರಂ ಪರಮ್||೪೫||

Adhikarana shaThyAdikaM aShTaguNasharkaraM cURnam (46) · Śloka 46

ಶಠೀತಾಮಲಕೀಭಾರ್ಙ್ಗೀಚಣ್ಡಾವಾಲಕಪೌಷ್ಕರಮ್| ಶರ್ಕರಾಷ್ಟಗುಣಂ ಚೂರ್ಣಂ ಹಿಧ್ಮಾಶ್ವಾಸಹರಂ ಪರಮ್||೪೬||

Adhikarana nasyAni guDanAgaranasyam (47) · Śloka 47

ತುಲ್ಯಂ ಗುಡಂ ನಾಗರಂ ಚ ಭಕ್ಷ್ಯೇನ್ನಾವಯೇತ ವಾ| |೪೭|

Adhikarana lashunamUlAdinasyacatuShkam makShikAviShThAdinasyatrayam stanyasiddaM ghRutam kShIram virecanauShadhasiddaM ghRutam (47-50) · Śloka 50

| ಲಶುನಸ್ಯ ಪಲಾಣ್ಡೋರ್ವಾ ಮೂಲಂ ಗೃಞ್ಜನಕಸ್ಯ ವಾ||೪೭|| ಚನ್ದನಾದ್ವಾ ರಸಂ ದದ್ಯಾನ್ನಾರೀಕ್ಷೀರೇಣ ನಾವನಮ್| ಸ್ತನ್ಯೇನ ಮಕ್ಷಿಕಾವಿಷ್ಠಾಮಲಕ್ತಕರಸೇನ ವಾ||೪೮|| ಸಸೈನ್ಧವಂ ಘೃತಾಚ್ಛಂ ವಾ, ಸಿದ್ಧಂ ಸ್ತನ್ಯೇನ ವಾ ಘೃತಮ್| ಕಲ್ಕಿತೈರ್ಮಧುರದ್ರವ್ಯೈಸ್ತತ್ಪಿಬೇನ್ನಾವಯೇತ ವಾ||೪೯|| ಸಕೃದುಷ್ಣಂ ಸಕೃಚ್ಛೀತಂ ವ್ಯತ್ಯಾಸಾತ್ ಸಸಿತಾಮಧು| ತದ್ವತ್ಪಯಸ್ತಥಾ ಸಿದ್ಧಮಧೋಭಾಗೌಷಧೈರ್ಘೃತಮ್||೫೦||

Adhikarana kaNAdighRutam jIvanIyaghRutam (51-52) · Śloka 52

ಕಣಾಸೌವರ್ಚಲಕ್ಷಾರವಯಸ್ಥಾಹಿಙ್ಗುಚೋರಕೈಃ| ಸಕಾಯಸ್ಥೈರ್ಘೃತಂ ಮಸ್ತುದಶಮೂಲರಸೇ ಪಚೇತ್||೫೧|| ತತ್ಪಿಬೇಜ್ಜೀವನೀಯೈರ್ವಾ ಲಿಹ್ಯಾತ್ಸಮಧು ಸಾಧಿತಮ್| |೫೨|

Adhikarana tejovatyAdighRutam (52-55) · Śloka 55

| ತೇಜೋವತ್ಯಭಯಾ ಕುಷ್ಠಂ ಪಿಪ್ಪಲೀ ಕಟುರೋಹಿಣೀ||೫೨|| ಭೂತೀಕಂ ಪೌಷ್ಕರಂ ಮೂಲಂ ಪಲಾಶಶ್ಚಿತ್ರಕಃ ಶಠೀ| ಪಟುದ್ವಯಂ ತಾಮಲಕೀ ಜೀವನ್ತೀ ಬಿಲ್ವಪೇಶಿಕಾ||೫೩|| ವಚಾ ಪತ್ರಂ ಚ ತಾಲೀಸಂ ಕರ್ಷಾಂಶೈಸ್ತೈರ್ವಿಪಾಚಯೇತ್| ಹಿಙ್ಗುಪಾದೈರ್ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಂ ಪೀತಮಾಶು ನಿಹನ್ತಿ ತತ್||೫೪|| ಶಾಖಾನಿಲಾರ್ಶೋಗ್ರಹಣೀಹಿಧ್ಮಾಹೃತ್ಪಾರ್ಶ್ವವೇದನಾಃ| |೫೫|

Adhikarana ardhAMshakShAraghRutam ardhAMshalavaNaghRutam dhAnvantarAdighRutacatuShkasyAtideshaH (55-56) · Śloka 56

| ಅರ್ಧಾಂಶೇನ ಪಿಬೇತ್ಸರ್ಪಿಃ ಕ್ಷಾರೇಣ ಪಟುನಾಽಥವಾ||೫೫|| ಧಾನ್ವನ್ತರಂ ವೃಷಘೃತಂ ದಾಧಿಕಂ ಹಪುಷಾದಿ ವಾ| |೫೬|

Adhikarana cittakShoBaNamauShadham (56-57) · Śloka 57

| ಶೀತಾಮ್ಬುಸೇಕಃ ಸಹಸಾ ತ್ರಾಸವಿಕ್ಷೇಪಭೀಶುಚಃ||೫೬|| ಹರ್ಷೇರ್ಷ್ಯೋಚ್ಛ್ವಾಸರೋಧಾಶ್ಚ ಹಿತಂ ಕೀಟೈಶ್ಚ ದಂಶನಮ್| |೫೭|

Adhikarana anuktasaMgrAhArthaM sAmAnya cikitsA (57-59) · Śloka 59

ಏವಂ ಹಿಧ್ಮಾಶ್ವಾಸಾನಾಂ ವಿಶೇಷೇಣ ಚಿಕಿತ್ಸಾಮುಕ್ತ್ವಾ ಸಾಮಾನ್ಯೇನಾಹ ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿತ್ಕಫವಾತಘ್ನಮುಷ್ಣಂ ವಾತಾನುಲೋಮನಮ್||೫೭|| ತತ್ಸೇವ್ಯಂ ಪ್ರಾಯಶೋ ಯಚ್ಚ ಸುತರಾಂ ಮಾರುತಾಪಹಮ್| |೫೯|

Adhikarana shamanabRuMhaNaiScopacAraH (58-59) · Śloka 59

ಕಿಮಿತ್ಯೇವಂ ಕ್ರಿಯತೇ ? ಇತ್ಯಾಹ- | ಸರ್ವೇಷಾಂ ಬೃಂಹಣೇ ಹ್ಯಲ್ಪಃ ಶಕ್ಯಶ್ಚ ಪ್ರಾಯಶೋ ಭವೇತ್||೫೮|| ನಾತ್ಯರ್ಥಂ ಶಮನೇಽಪಾಯೋ ಭೃಶೋಽಶಕ್ಯಶ್ಚ ಕರ್ಷಣೇ| ಶಮನೈರ್ಬೃಂಹಣೈಶ್ಚಾತೋ ಭೂಯಿಷ್ಠಂ ತಾನುಪಾಚರೇತ್||೫೯||

Adhikarana kAsAdInAmanyonyaBeShajam (4) · Śloka 4

ಅಧುನಾ ಕಾಸಾದೀನಾಂ ಪಞ್ಚಾನಾಮಪ್ಯೇಷಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯೇನ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವಕ್ತುಮಾಹ ಕಾಸಶ್ವಾಸಕ್ಷಯಚ್ಛರ್ದಿಹಿಧ್ಮಾಶ್ಚಾನ್ಯೋನ್ಯಭೇಷಜೈಃ| ೫೯ ೧/೨| ಇತಿ ಶ್ರೀವೈದ್ಯಪತಿಸಿಂಹಗುಪ್ತಸೂನುಶ್ರೀಮದ್ವಾಗ್ಭಟವಿರಚಿತಾಯಾಮಷ್ಟಾಙ್ಗಹೃದಯಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚತುರ್ಥೇ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ಶ್ವಾಸಹಿಧ್ಮಾಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ಚತುರ್ಥೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೪||