Adhikarana bastikalpAdhyAyaH (2) · Śloka 2
অথাতো বস্তিকল্পং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ| (গদ্যসূত্রে)|২|
View original
अथातो बस्तिकल्पं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे)|२|
🔊 Audio coming soon
4. bastikalpādhyāyaḥ
Adhikarana vAtaharA nirUhAHbalAdiH (1-3) · Śloka 3
বলাং গুডূচীং ত্রিফলাং সরাস্নাং দ্বিপঞ্চমূলং চ পলোন্মিতানি| অষ্টৌ ফলান্যর্ধতুলাং চ মাংসা- চ্ছাগাত্পচেদপ্সু চতুর্থশেষম্||১|| পূতো যবানীফলবিল্বকুষ্ঠ- বচাশতাহ্বাঘনপিপ্পলীনাম্| কল্কৈর্গুডক্ষৌদ্রঘৃতৈঃ সতৈলৈ- র্যুক্তঃ সুখোষ্ণো লবণান্বিতশ্চ||২|| বস্তিঃ পরং সর্বগদপ্রমাথী স্বস্থে হিতো জীবনবৃংহণশ্চ| বস্তৌ চ যস্মিন্ পঠিতো ন কল্কঃ সর্বত্র দদ্যাদমুমেব তত্র||৩||
View original
बलां गुडूचीं त्रिफलां सरास्नां द्विपञ्चमूलं च पलोन्मितानि| अष्टौ फलान्यर्धतुलां च मांसा- च्छागात्पचेदप्सु चतुर्थशेषम्||१|| पूतो यवानीफलबिल्वकुष्ठ- वचाशताह्वाग़नपिप्पलीनाम्| कल्कैर्गुडक्षौद्रग़ृतैः सतैलै- र्युक्तः सुख़ोष्णो लवणान्वितश्च||२|| बस्तिः परं सर्वगदप्रमाथी स्वस्थे हितो जीवनबृंहणश्च| बस्तौ च यस्मिन् पठितो न कल्कः सर्वत्र दद्यादमुमेव तत्र||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dashamUlAdiH (4) · Śloka 4
দ্বিপঞ্চমূলস্য রসোঽম্লযুক্তঃ সচ্ছাগমাংসস্য সপূর্বপেষ্যঃ| ত্রিস্নেহযুক্তঃ প্রবরো নিরূহঃ সর্বানিলব্যাধিহরঃ প্রদিষ্টঃ||৪||
View original
द्विपञ्चमूलस्य रसोऽम्लयुक्तः सच्छागमांसस्य सपूर्वपेष्यः| त्रिस्नेहयुक्तः प्रवरो निरूहः सर्वानिलव्याधिहरः प्रदिष्टः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana balApaTolyAdiH (5-6) · Śloka 6
বলাপটোলীলঘুপঞ্চমূল- ত্রাযন্তিকৈরণ্ডযবাত্সুসিদ্ধাত্| প্রস্থো রসাচ্ছাগরসার্ধযুক্তঃ সাধ্যঃ পুনঃ প্রস্থসমঃ স যাবত্||৫|| প্রিযঙ্গুকৃষ্ণাঘনকল্কযুক্তঃ সতৈলসর্পির্মধুসৈন্ধবশ্চ| স্যাদ্দীপনো মাংসবলপ্রদশ্চ চক্ষুর্বলং চোপদধাতি সদ্যঃ||৬||
View original
बलापटोलीलघुपञ्चमूल- त्रायन्तिकैरण्डयवात्सुसिद्धात्| प्रस्थो रसाच्छागरसार्धयुक्तः साध्यः पुनः प्रस्थसमः स यावत्||५|| प्रियङ्गुकृष्णाघनकल्कयुक्तः सतैलसर्पिर्मधुसैन्धवश्च| स्याद्दीपनो मांसबलप्रदश्च चक्षुर्बलं चोपदधाति सद्यः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana eraNDamUlAdiH (7-10) · Śloka 10
এরণ্ডমূলাত্ত্রিপলং পলাশা ত্তথা পলাংশং লঘুপঞ্চমূলম্| রাস্নাবলাছিন্নরুহাশ্বগন্ধা- পুনর্নবারগ্বধদেবদারু||৭|| ফলানি চাষ্টৌ সলিলাঢকাভ্যাং বিপাচযেদষ্টমশেষিতেঽস্মিন্| বচাশতাহ্বাহপুষাপ্রিযঙ্গু- যষ্টীকণাবত্সকবীজমুস্তম্||৮|| দদ্যাত্সুপিষ্টং সহতার্ক্ষ্যশৈল- মক্ষপ্রমাণং লবণাংশযুক্তম্| সমাক্ষিকস্তৈলযুতঃ সমূত্রো বস্তির্জযেল্লেখনদীপনোঽসৌ||৯|| জঙ্ঘোরুপাদত্রিকপৃষ্ঠকোষ্ঠ- হৃদ্গুহ্যশূলং গুরুতাং বিবন্ধম্| গুল্মাশ্মবর্ধ্মগ্রহণীগুদোত্থাং- স্তাস্তাংশ্চ রোগান্ কফবাতজাতান্||১০||
View original
एरण्डमूलात्त्रिपलं पलाशा त्तथा पलांशं लघुपञ्चमूलम्| रास्नाबलाछिन्नरुहाश्वगन्धा- पुनर्नवारग्वधदेवदारु||७|| फलानि चाष्टौ सलिलाढकाभ्यां विपाचयेदष्टमशेषितेऽस्मिन्| वचाशताह्वाहपुषाप्रियङ्गु- यष्टीकणावत्सकबीजमुस्तम्||८|| दद्यात्सुपिष्टं सहतार्क्ष्यशैल- मक्षप्रमाणं लवणांशयुक्तम्| समाक्षिकस्तैलयुतः समूत्रो बस्तिर्जयेल्लेखनदीपनोऽसौ||९|| जङ्घोरुपादत्रिकपृष्ठकोष्ठ- हृद्गुह्यशूलं गुरुतां विबन्धम्| गुल्माश्मवर्ध्मग्रहणीगुदोत्थां- स्तास्तांश्च रोगान् कफवातजातान्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittaharA nirUhAH yaShTyAhvAdiH (11) · Śloka 11
যষ্ট্যাহ্বরোধ্রাভযচন্দনৈশ্চ শৃতং পযোঽগ্র্যং কমলোত্পলৈশ্চ| সশর্করাক্ষৌদ্রঘৃতং সুশীতং পিত্তামযান্ হন্তি সজীবনীযম্||১১||
View original
यष्ट्याह्वरोध्राभयचन्दनैश्च शृतं पयोऽग्र्यं कमलोत्पलैश्च| सशर्कराक्षौद्रघृतं सुशीतं पित्तामयान् हन्ति सजीवनीयम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAsnAdiH (12-16) · Śloka 16
রাস্নাং বৃষং লোহিতিকামনন্তাং বলাং কনীযস্তৃণপঞ্চমূল্যৌ| গোপাঙ্গনাচন্দনপদ্মকর্দ্ধি- যষ্ট্যাহ্বরোধ্রাণি পলার্ধকানি||১২|| নিঃক্বাথ্য তোযেন রসেন তেন শৃতং পযোঽর্ধাঢকমম্বুহীনম্| জীবন্তিমেদর্ধ্দিবরীবিদারী- বীরাদ্বিকাকোলিকসেরুকাভিঃ||১৩|| সিতোপলাজীবকপদ্মরেণু- প্রপৌণ্ডরীকোত্পলপুণ্ডরীকৈঃ| রোধ্রাত্মগুপ্তামধুযষ্টিকাভি- র্নাগাহ্বমুঞ্জাতকচন্দনৈশ্চ||১৪|| পিষ্টৈর্ঘৃতক্ষৌদ্রযুতৈর্নিরূহং সসৈন্ধবং শীতলমেব দদ্যাত্| প্রত্যাগতে ধন্বরসেন শালীন্ ক্ষীরেণ বাঽদ্যাত্পরিষিক্তগাত্রঃ||১৫|| দাহাতিসারপ্রদরাস্রপিত্ত- হৃত্পাণ্ডুরোগান্ বিষমজ্বরং চ| সগুল্মমূত্রগ্রহকামলাদীন্ সর্বামযান্ পিত্তকৃতান্নিহন্তি||১৬||
View original
रास्नां वृषं लोहितिकामनन्तां बलां कनीयस्तृणपञ्चमूल्यौ| गोपाङ्गनाचन्दनपद्मकर्द्धि- यष्ट्याह्वरोध्राणि पलार्धकानि||१२|| निःक्वाथ्य तोयेन रसेन तेन शृतं पयोऽर्धाढकमम्बुहीनम्| जीवन्तिमेदर्ध्दिवरीविदारी- वीराद्विकाकोलिकसेरुकाभिः||१३|| सितोपलाजीवकपद्मरेणु- प्रपौण्डरीकोत्पलपुण्डरीकैः| रोध्रात्मगुप्तामधुयष्टिकाभि- र्नागाह्वमुञ्जातकचन्दनैश्च||१४|| पिष्टैर्घृतक्षौद्रयुतैर्निरूहं ससैन्धवं शीतलमेव दद्यात्| प्रत्यागते धन्वरसेन शालीन् क्षीरेण वाऽद्यात्परिषिक्तगात्रः||१५|| दाहातिसारप्रदरास्रपित्त- हृत्पाण्डुरोगान् विषमज्वरं च| सगुल्ममूत्रग्रहकामलादीन् सर्वामयान् पित्तकृतान्निहन्ति||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphaharA nirUhAH koshAtakAdiH (17-19) · Śloka 19
কোশাতকারগ্বধদেবদারু- মূর্বাশ্বদংষ্ট্রাকুটজার্কপাঠাঃ| পক্ত্বা কুলত্থান্ বৃহতীং চ তোযে রসস্য তস্য প্রসৃতা দশ স্যুঃ||১৭|| তান্ সর্ষপৈলামদনৈঃ সকুষ্ঠৈ- রক্ষপ্রমাণৈঃ প্রসৃতৈশ্চ যুক্তান্| ক্ষৌদ্রস্য তৈলস্য ফলাহ্বযস্য ক্ষারস্য তৈলস্য চ সার্ষপস্য||১৮|| দদ্যান্নিরূহং কফরোগিতায মন্দাগ্নযে চাশনবিদ্বিষে চ| - |১৯|
View original
कोशातकारग्वधदेवदारु- मूर्वाश्वदंष्ट्राकुटजार्कपाठाः| पक्त्वा कुलत्थान् बृहतीं च तोये रसस्य तस्य प्रसृता दश स्युः||१७|| तान् सर्षपैलामदनैः सकुष्ठै- रक्षप्रमाणैः प्रसृतैश्च युक्तान्| क्षौद्रस्य तैलस्य फलाह्वयस्य क्षारस्य तैलस्य च सार्षपस्य||१८|| दद्यान्निरूहं कफरोगिताय मन्दाग्नये चाशनविद्विषे च| - |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sukumAranirUhAH (19) · Śloka 19
- | বক্ষ্যে মৃদূন্ স্নেহকৃতো নিরূহান্ সুখোচিতানাং প্রসৃতৈঃ পৃথক্ তু||১৯||
View original
- | वक्ष्ये मृदून् स्नेहकृतो निरूहान् सुख़ोचितानां प्रसृतैः पृथक् तु||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShIrAdisAdhitaH,tailAdisAdhitaH pa~jcatiktAkhyaH tailagomUtrAdisAdhitaH payasyAdisAdhitaH (20-26) · Śloka 26
অথেমান্ সুকুমারাণাং নিরূহান্ স্নেহনান্ মৃদূন্| কর্মণা বিপ্লুতানাং চ বক্ষ্যামি প্রসৃতৈঃ পৃথক্||২০|| ক্ষীরাদ্ দ্বৌ প্রসৃতৌ কার্যৌ মধুতৈলঘৃতাত্ত্রযঃ| খজেন মথিতো বস্তির্বাতঘ্নো বলবর্ণকৃত্||২১|| একৈকঃ প্রসৃতস্তৈলপ্রসন্নাক্ষৌদ্রসর্পিষাম্| বিল্বাদিমূলক্বাথাদ্দ্বৌ কৌলত্থাদ্দ্বৌ স বাতজিত্||২২|| পটোলনিম্বভূতীকরাস্নাসপ্তচ্ছদাম্ভসঃ| প্রসৃতঃ পৃথগাজ্যাচ্চ বস্তিঃ সর্ষপকল্কবান্||২৩|| স পঞ্চতিক্তোঽভিষ্যন্দকৃমিকুষ্ঠপ্রমেহহা| চত্বারস্তৈলগোমূত্রদধিমণ্ডাম্লকাঞ্জিকাত্||২৪|| প্রসৃতাঃ সর্ষপৈঃ পিষ্টৈর্বিট্সঙ্গানাহভেদনঃ| পযস্যেক্ষুস্থিরারাস্নাবিদারীক্ষৌদ্রসর্পিষাম্||২৫|| একৈকঃ প্রসৃতো বস্তিঃ কৃষ্ণাকল্কো বৃষত্বকৃত্| |২৬|
View original
अथेमान् सुकुमाराणां निरूहान् स्नेहनान् मृदून्| कर्मणा विप्लुतानां च वक्ष्यामि प्रसृतैः पृथक्||२०|| क्षीराद् द्वौ प्रसृतौ कार्यौ मधुतैलघृतात्त्रयः| खजेन मथितो बस्तिर्वातघ्नो बलवर्णकृत्||२१|| एकैकः प्रसृतस्तैलप्रसन्नाक्षौद्रसर्पिषाम्| बिल्वादिमूलक्वाथाद्द्वौ कौलत्थाद्द्वौ स वातजित्||२२|| पटोलनिम्बभूतीकरास्नासप्तच्छदाम्भसः| प्रसृतः पृथगाज्याच्च बस्तिः सर्षपकल्कवान्||२३|| स पञ्चतिक्तोऽभिष्यन्दकृमिकुष्ठप्रमेहहा| चत्वारस्तैलगोमूत्रदधिमण्डाम्लकाञ्जिकात्||२४|| प्रसृताः सर्षपैः पिष्टैर्विट्सङ्गानाहभेदनः| पयस्येक्षुस्थिरारास्नाविदारीक्षौद्रसर्पिषाम्||२५|| एकैकः प्रसृतो बस्तिः कृष्णाकल्को वृषत्वकृत्| |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana siddhabastayaH (26-27) · Śloka 27
| সিদ্ধবস্তীনতো বক্ষ্যে সর্বদা যান্ প্রযোজযেত্||২৬|| নির্ব্যাপদো বহুফলান্ বলপুষ্টিকরান্ সুখান্| |২৭|
View original
| सिद्धबस्तीनतो वक्ष्ये सर्वदा यान् प्रयोजयेत्||२६|| निर्व्यापदो बहुफलान् बलपुष्टिकरान् सुखान्| |२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAdhutailikaH (27-29) · Śloka 29
| মধুতৈলে সমে কর্ষঃ সৈন্ধবাদ্দ্বিপিচুর্মিসিঃ||২৭|| এরণ্ডমূলক্বাথেন নিরূহো মাধুতৈলিকঃ| রসাযনং প্রমেহার্শঃকৃমিগুল্মান্ত্রবৃদ্ধিনুত্||২৮|| সযষ্টিমধুকশ্চৈষ চক্ষুষ্যো রক্তপিত্তজিত্| |২৯|
View original
| मधुतैले समे कर्षः सैन्धवाद्द्विपिचुर्मिसिः||२७|| एरण्डमूलक्वाथेन निरूहो माधुतैलिकः| रसायनं प्रमेहार्शःकृमिगुल्मान्त्रवृद्धिनुत्||२८|| सयष्टिमधुकश्चैष चक्षुष्यो रक्तपित्तजित्| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yApano bastiH (29-30) · Śloka 30
| যাপনো ঘনকল্কেন মধুতৈলরসাজ্যবান্||২৯|| পাযুজানূরুবৃষণবস্তিমেহনশূলজিত্| |৩০|
View original
| यापनो घनकल्केन मधुतैलरसाज्यवान्||२९|| पायुजानूरुवृषणबस्तिमेहनशूलजित्| |३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvitIyo yApanabastiH (30-31) · Śloka 31
| প্রসৃতাংশৈর্ঘৃতক্ষৌদ্রবসাতৈলৈঃ প্রকল্পযেত্||৩০|| যাপনং সৈন্ধবার্ধাক্ষহপুষার্ধপলান্বিতম্| |৩১|
View original
| प्रसृतांशैर्घृतक्षौद्रवसातैलैः प्रकल्पयेत्||३०|| यापनं सैन्धवार्धाक्षहपुषार्धपलान्वितम्| |३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yuktaratho bastiH (31-32) · Śloka 32
| এরণ্ডমূলনিঃক্বাথো মধুতৈলং সসৈন্ধবম্||৩১|| এষ যুক্তরথো বস্তিঃ সবচাপিপ্পলীফলঃ| |৩২|
View original
| एरण्डमूलनिःक्वाथो मधुतैलं ससैन्धवम्||३१|| एष युक्तरथो बस्तिः सवचापिप्पलीफलः| |३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShaharo bastiH (32-33) · Śloka 33
| স ক্বাথো মধুষড্গ্রন্থাশতাহ্বাহিঙ্গুসৈন্ধবম্||৩২|| সুরদারু চ রাস্না চ বস্তির্দোষহরঃ শিবঃ| |৩৩|
View original
| स क्वाथो मधुषड्ग्रन्थाशताह्वाहिङ्गुसैन्धवम्||३२|| सुरदारु च रास्ना च बस्तिर्दोषहरः शिवः| |३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana siddhabastiH (33-34) · Śloka 34
| পঞ্চমূলস্য নিঃক্বাথস্তৈলং মাগধিকা মধু||৩৩|| সসৈন্ধবঃ সমধুকঃ সিদ্ধবস্তিরিতি স্মৃতঃ| |৩৪|
View original
| पञ्चमूलस्य निःक्वाथस्तैलं मागधिका मधु||३३|| ससैन्धवः समधुकः सिद्धबस्तिरिति स्मृतः| |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gomUtrabastiH (34-36) · Śloka 36
| দ্বিপঞ্চমূলত্রিফলাফলবিল্বানি পাচযেত্||৩৪|| গোমূত্রে, তেন পিষ্টৈশ্চ পাঠাবত্সকতোযদৈঃ| সফলৈঃ ক্ষৌদ্রতৈলাভ্যাং ক্ষারেণ লবণেন চ||৩৫|| যুক্তো বস্তিঃ কফব্যাধিপাণ্ডুরোগবিষূচিষু| শুক্রানিলবিবন্ধেষু বস্ত্যাটোপে চ পূজিতঃ||৩৬||
View original
| द्विपञ्चमूलत्रिफलाफलबिल्वानि पाचयेत्||३४|| गोमूत्रे, तेन पिष्टैश्च पाठावत्सकतोयदैः| सफलैः क्षौद्रतैलाभ्यां क्षारेण लवणेन च||३५|| युक्तो बस्तिः कफव्याधिपाण्डुरोगविषूचिषु| शुक्रानिलविबन्धेषु बस्त्याटोपे च पूजितः||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yApanarAT bastiH (37-43) · Śloka 43
মুস্তাপাঠামৃতৈরণ্ডবলারাস্নাপুনর্নবাঃ| মঞ্জিষ্ঠারগ্বধোশীরত্রাযমাণাক্ষরোহিণীঃ||৩৭|| কনীযঃ পঞ্চমূলং চ পালিকং, মদনাষ্টকম্| জলাঢকে পচেত্তচ্চ পাদশেষং পরিস্রুতম্||৩৮|| ক্ষীরদ্বিপ্রস্থসংযুক্তং ক্ষীরশেষং পুনঃ পচেত্| সপাদজাঙ্গলরসঃ সসর্পির্মধুসৈন্ধবঃ||৩৯|| পিষ্টৈর্যষ্টিমিসিশ্যামাকলিঙ্গকরসাঞ্জনৈঃ| বস্তিঃ সুখোষ্ণো মাংসাগ্নিবলশুক্রবিবর্দ্ধনঃ||৪০|| বাতাসৃঙ্মোহমেহার্শোগুল্মবিণ্মূত্রসঙ্গ্রহান্| বিষমজ্বরবীসর্পবর্ধ্মাধ্মানপ্রবাহিকাঃ||৪১|| বঙ্ক্ষণোরুকটীকুক্ষিমন্যাশ্রোত্রশিরোরুজঃ| হন্যাদসৃগ্দরোন্মাদশোফকাসাশ্মকুণ্ডলান্||৪২|| চক্ষুষ্যঃ পুত্রদো রাজা যাপনানাং রসাযনম্| |৪৩|
View original
मुस्तापाठामृतैरण्डबलारास्नापुनर्नवाः| मञ्जिष्ठारग्वधोशीरत्रायमाणाक्षरोहिणीः||३७|| कनीयः पञ्चमूलं च पालिकं, मदनाष्टकम्| जलाढके पचेत्तच्च पादशेषं परिस्रुतम्||३८|| क्षीरद्विप्रस्थसंयुक्तं क्षीरशेषं पुनः पचेत्| सपादजाङ्गलरसः ससर्पिर्मधुसैन्धवः||३९|| पिष्टैर्यष्टिमिसिश्यामाकलिङ्गकरसाञ्जनैः| बस्तिः सुखोष्णो मांसाग्निबलशुक्रविवर्द्धनः||४०|| वातासृङ्मोहमेहार्शोगुल्मविण्मूत्रसङ्ग्रहान्| विषमज्वरवीसर्पवर्ध्माध्मानप्रवाहिकाः||४१|| वङ्क्षणोरुकटीकुक्षिमन्याश्रोत्रशिरोरुजः| हन्यादसृग्दरोन्मादशोफकासाश्मकुण्डलान्||४२|| चक्षुष्यः पुत्रदो राजा यापनानां रसायनम्| |४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ativRuShyo bastiH (43-44) · Śloka 44
| মৃগাণাং লঘুবদ্রা(ড্রা)ণাং দশমূলস্য চাম্ভসা||৪৩|| হপুষামিসিগাঙ্গেযীকল্কৈর্বাতহরঃ পরম্| নিরুহোঽত্যর্থবৃষ্যশ্চ মহাস্নেহসমন্বিতঃ||৪৪||
View original
| मृगाणां लघुवद्रा(ड्रा)णां दशमूलस्य चाम्भसा||४३|| हपुषामिसिगाङ्गेयीकल्कैर्वातहरः परम्| निरुहोऽत्यर्थवृष्यश्च महास्नेहसमन्वितः||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAyUro bastiH (45-47) · Śloka 47
মযূরং পক্ষপিত্তান্ত্রপাদবিট্তুণ্ডবর্জিতম্| লঘুনা পঞ্চমূলেন পালিকেন সমন্বিতম্||৪৫|| পক্ত্বা ক্ষীরজলে ক্ষীরশেষং সঘৃতমাক্ষিকম্| তদ্বিদারীকণাযষ্টিশতাহ্বাফলকল্কবত্||৪৬|| বস্তিরীষত্পটুযুতঃ পরমং বলশুক্রকৃত্| |৪৭|
View original
मयूरं पक्षपित्तान्त्रपादविट्तुण्डवर्जितम्| लग़ुना पञ्चमूलेन पालिकेन समन्वितम्||४५|| पक्त्वा क्षीरजले क्षीरशेषं सग़ृतमाक्षिकम्| तद्विदारीकणायष्टिशताह्वाफलकल्कवत्||४६|| बस्तिरीषत्पटुयुतः परमं बलशुक्रकृत्| |४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mayUravidhirviShkirAdiShu (47-48) · Śloka 48
| কল্পনেযং পৃথক্ কার্যা তিত্তিরিপ্রভৃতিষ্বপি||৪৭|| বিষ্কিরেষু সমস্তেষু প্রতুদপ্রসহেষু চ| জলচারিষু তদ্বচ্চ মত্স্যেষু ক্ষীরবর্জিতা||৪৮||
View original
| कल्पनेयं पृथक् कार्या तित्तिरिप्रभृतिष्वपि||४७|| विष्किरेषु समस्तेषु प्रतुदप्रसहेषु च| जलचारिषु तद्वच्च मत्स्येषु क्षीरवर्जिता||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana godhAdibastiH (49-52) · Śloka 52
গোধানকুলমার্জারশল্যকোন্দুরজং পলম্| পৃথক্ দশপলং ক্ষীরে পঞ্চমূলং চ সাধযেত্||৪৯|| তত্পযঃ ফলবৈদেহীকল্কদ্বিলবণান্বিতম্| সসিতাতৈলমধ্বাজ্যো বস্তির্যোজ্যো রসাযনম্||৫০|| ব্যাযামমথিতোরস্কক্ষীণেন্দ্রিযবলৌজসাম্| বিবদ্ধশুক্রবিণ্মূত্রখুডবাতবিকারিণাম্||৫১|| গজবাজিরথক্ষোভভগ্নজর্জরিতাত্মনাম্| পুনর্নবত্বং কুরুতে বাজীকরণমুত্তমম্||৫২||
View original
गोधानकुलमार्जारशल्यकोन्दुरजं पलम्| पृथक् दशपलं क्षीरे पञ्चमूलं च साधयेत्||४९|| तत्पयः फलवैदेहीकल्कद्विलवणान्वितम्| ससितातैलमध्वाज्यो बस्तिर्योज्यो रसायनम्||५०|| व्यायाममथितोरस्कक्षीणेन्द्रियबलौजसाम्| विबद्धशुक्रविण्मूत्रखुडवातविकारिणाम्||५१|| गजवाजिरथक्षोभभग्नजर्जरितात्मनाम्| पुनर्नवत्वं कुरुते वाजीकरणमुत्तमम्||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRuShyabastInAM Bojane visheShaH (53) · Śloka 53
সিদ্ধেন পযসা ভোজ্যমাত্মগুপ্তোচ্চটেক্ষুরৈঃ| |৫৩|
View original
सिद्धेन पयसा भोज्यमात्मगुप्तोच्चटेक्षुरैः| |५३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana siddhAH snehAH (53) · Śloka 53
স্নেহাংশ্চাযন্ত্রণান্ সিদ্ধান্ সিদ্ধদ্রব্যৈঃ প্রকল্পযেত্| ||৫৩||
View original
स्नेहांश्चायन्त्रणान् सिद्धान् सिद्धद्रव्यैः प्रकल्पयेत्| ||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saparIhArAH snehabastayaH (54) · Śloka 54
দোষঘ্নাঃ সপরীহারা বক্ষ্যন্তে স্নেহবস্তযঃ| |৫৪|
View original
दोषघ्नाः सपरीहारा वक्ष्यन्ते स्नेहबस्तयः| |५४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dashamUlAditailam (54-57) · Śloka 57
| দশমূলং বলাং রাস্নামশ্বগন্ধাং পুনর্নবাম্||৫৪|| গুডুচ্যৈরণ্ডবূতীকভার্গীবৃষকরোহিষম্| শতাবরীং সহচরং কাকনাসাং পলাংশকম্||৫৫|| যবমাষাতসীকোলকুলত্থান্ প্রসৃতোন্মিতান্| বহে বিপাচ্য তোযস্য দ্রোণশেষেণ তেন চ||৫৬|| পচেত্তৈলাঢকং পেষ্যৈর্জীবনীযৈঃ পলোন্মিতৈঃ| অনুবাসনমিত্যেতত্সর্ববাতবিকারনুত্||৫৭||
View original
| दशमूलं बलां रास्नामश्वगन्धां पुनर्नवाम्||५४|| गुडुच्यैरण्डबूतीकभार्गीवृषकरोहिषम्| शतावरीं सहचरं काकनासां पलांशकम्||५५|| यवमाषातसीकोलकुलत्थान् प्रसृतोन्मितान्| वहे विपाच्य तोयस्य द्रोणशेषेण तेन च||५६|| पचेत्तैलाढकं पेष्यैर्जीवनीयैः पलोन्मितैः| अनुवासनमित्येतत्सर्ववातविकारनुत्||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AnUpavasA (58) · Śloka 58
আনূপানাং বসা তদ্বজ্জীবনীযোপসাধিতা| |৫৮|
View original
आनूपानां वसा तद्वज्जीवनीयोपसाधिता| |५८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shatAhvAditailam (58) · Śloka 58
| শতাহ্বাচিরিবিল্বাম্লৈস্তৈলং সিদ্ধং সমীরণে||৫৮||
View original
| शताह्वाचिरिबिल्वाम्लैस्तैलं सिद्धं समीरणे||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saindhavadhRutam (59) · Śloka 59
সৈন্ধবেনাগ্নিবর্ণেন তপ্তং চানিলজিদ্ ঘৃতম্| |৫৯|
View original
सैन्धवेनाग्निवर्णेन तप्तं चानिलजिद् घृतम्| |५९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvantyAdiyamakaH (59-62) · Śloka 62
| জীবন্তীং মদনং মেদাং শ্রাবণীং মধুকং বলাম্||৫৯|| শতাহ্বর্ষভকৌ কৃষ্ণাং কাকনাসাং শতাবরীম্| স্বগুপ্তাং ক্ষীরকাকোলীং কর্কটাখ্যাং শঠীং বচাম্||৬০|| পিষ্ট্বা তৈলঘৃতং ক্ষীরে সাধযেত্তচ্চতুর্গুণে| বৃংহণং বাতপিত্তঘ্নং বলশুক্রাগ্নিবর্ধনম্||৬১|| রজঃশুক্রামযহরং পুত্রীযং চানুবাসনম্| |৬২|
View original
| जीवन्तीं मदनं मेदां श्रावणीं मधुकं बलाम्||५९|| शताह्वर्षभकौ कृष्णां काकनासां शतावरीम्| स्वगुप्तां क्षीरकाकोलीं कर्कटाख्यां शठीं वचाम्||६०|| पिष्ट्वा तैलघृतं क्षीरे साधयेत्तच्चतुर्गुणे| बृंहणं वातपित्तघ्नं बलशुक्राग्निवर्धनम्||६१|| रजःशुक्रामयहरं पुत्रीयं चानुवासनम्| |६२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saindhavAditailam (62-66) · Śloka 66
| সৈন্ধবং মদনং কুষ্ঠং শতাহ্বা নিচুলো বচা||৬২|| হ্রীবেরং মধুকং ভার্ঙ্গী দেবদারু সকট্ফলম্| নাগরং পুষ্করং মেদা চবিকা চিত্রকঃ শঠী||৬৩|| বিডঙ্গাতিবিষে শ্যামা হরেণুর্নীলিনী স্থিরা| বিল্বাজমোদচপলা দন্তী রাস্না চ তৈঃ সমৈঃ||৬৪|| সাধ্যমেরণ্ডতৈলং বা তৈলং বা কফরোগনুত্| বর্ধ্মোদাবর্তগুল্মার্শঃপ্লীহমেহাঢ্যমারুতান্||৬৫|| আনাহমশ্মরীং চাশু হন্যাত্তদনুবাসনম্| |৬৬|
View original
| सैन्धवं मदनं कुष्ठं शताह्वा निचुलो वचा||६२|| ह्रीबेरं मधुकं भार्ङ्गी देवदारु सकट्फलम्| नागरं पुष्करं मेदा चविका चित्रकः शठी||६३|| विडङ्गातिविषे श्यामा हरेणुर्नीलिनी स्थिरा| बिल्वाजमोदचपला दन्ती रास्ना च तैः समैः||६४|| साध्यमेरण्डतैलं वा तैलं वा कफरोगनुत्| वर्ध्मोदावर्तगुल्मार्शःप्लीहमेहाढ्यमारुतान्||६५|| आनाहमश्मरीं चाशु हन्यात्तदनुवासनम्| |६६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bilvAditailam (66-67) · Śloka 67
| সাধিতং পঞ্চমূলেন তৈলং বিল্বাদিনাঽথবা||৬৬|| কফঘ্নং| |৬৭|
View original
| साधितं पञ्चमूलेन तैलं बिल्वादिनाऽथवा||६६|| कफघ्नं| |६७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphaghnadravyasAdhitaM tailam, phalatailam (67) · Śloka 67
কল্পযেত্তৈলং দ্রব্যৈর্বা কফঘাতিভিঃ| ফলৈরষ্টগুণৈশ্চাম্লৈঃ সিদ্ধমন্বাসনং কফে||৬৭||
View original
कल्पयेत्तैलं द्रव्यैर्वा कफघातिभिः| फलैरष्टगुणैश्चाम्लैः सिद्धमन्वासनं कफे||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kalpanAprakAraH (68) · Śloka 68
মৃদুবস্তিজডীভূতে তীক্ষ্ণোঽন্যো বস্তিরিষ্যতে| তীক্ষ্ণৈর্বিকর্ষিতে স্নিগ্ধো মধুরঃ শিশিরো মৃদুঃ||৬৮||
View original
मृदुबस्तिजडीभूते तीक्ष्णोऽन्यो बस्तिरिष्यते| तीक्ष्णैर्विकर्षिते स्निग्धो मधुरः शिशिरो मृदुः||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tIkShNatvamRudutvahetUni dravyANi (69) · Śloka 69
তীক্ষ্ণত্বং মূত্রপীল্বগ্নিলবণক্ষারসর্ষপৈঃ| প্রাপ্তকালং বিধাতব্যং ক্ষীরাজ্যাদ্যৈস্তু মার্দবম্||৬৯||
View original
तीक्ष्णत्वं मूत्रपील्वग्निलवणक्षारसर्षपैः| प्राप्तकालं विधातव्यं क्षीराज्याद्यैस्तु मार्दवम्||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana balAdyanurodhena bastiH kalpyaH (70) · Śloka 70
বলকালরোগদোষপ্রকৃতীঃ প্রবিভজ্য যোজিতো বস্তিঃ| স্বৈঃ স্বৈরৌষধবর্গৈঃ স্বান্ স্বান্ রোগান্নিবর্তযতি||৭০||
View original
बलकालरोगदोषप्रकृतीः प्रविभज्य योजितो बस्तिः| स्वैः स्वैरौषधवर्गैः स्वान् स्वान् रोगान्निवर्तयति||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hetuvyAdhiviparIto bastiH kalpyaH (71) · Śloka 71
উষ্ণার্তানাং শীতাঞ্ছীতার্তানাং তথা সুখোষ্ণাংশ্চ| তদ্যোগ্যৌষধযুক্তান্ বস্তীন্ সংতর্ক্য যুঞ্জীত||৭১||
View original
उष्णार्तानां शीताञ्छीतार्तानां तथा सुखोष्णांश्च| तद्योग्यौषधयुक्तान् बस्तीन् संतर्क्य युञ्जीत||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shodhanIyeShu bRuMhaNIyaniShedhaH (72) · Śloka 72
বস্তীন্ন বৃংহণীযান্ দদ্যাদ্ব্যাধিষু বিশোধনীযেষু|৭২|
View original
बस्तीन्न बृंहणीयान् दद्याद्व्याधिषु विशोधनीयेषु|७२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shodhanIyAH (72) · Śloka 72
মেদস্বিনো বিশোধ্যা যে চ নরাঃ কুষ্ঠমেহার্তাঃ||৭২||
View original
मेदस्विनो विशोध्या ये च नराः कुष्ठमेहार्ताः||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShINAdiShu shodhanIyaniShedhaH (4) · Śloka 4
ন ক্ষীণক্ষতদুর্বলমূর্চ্ছিতকৃশশুষ্কশুদ্ধদেহানাম্| দদ্যাদ্বিশোধনীযান্ দোষনিবদ্ধাযুষো যে চ||৭৩|| ইতি শ্রীবৈদ্যপতিসিংহগুপ্তসূনুশ্রীমদ্বাগ্ভটবিরচিতা- যামষ্টাঙ্গহৃদযসংহিতাযাং পঞ্চমে কল্পসিদ্ধিস্থান বস্তিকল্পো নাম চতুর্থোঽধ্যাযঃ||৪||
View original
न क्षीणक्षतदुर्बलमूर्च्छितकृशशुष्कशुद्धदेहानाम्| दद्याद्विशोधनीयान् दोषनिबद्धायुषो ये च||७३|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचिता- यामष्टाङ्गहृदयसंहितायां पञ्चमे कल्पसिद्धिस्थान बस्तिकल्पो नाम चतुर्थोऽध्यायः||४||
🔊 Audio coming soon