Adhikarana bastikalpAdhyAyaH (2) · Śloka 2
అథాతో బస్తికల్పం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః| (గద్యసూత్రే)|2|
View original
अथातो बस्तिकल्पं व्याख़्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| (गद्यसूत्रे)|२|
🔊 Audio coming soon
4. bastikalpādhyāyaḥ
Adhikarana vAtaharA nirUhAHbalAdiH (1-3) · Śloka 3
బలాం గుడూచీం త్రిఫలాం సరాస్నాం ద్విపంచమూలం చ పలోన్మితాని| అష్టౌ ఫలాన్యర్ధతులాం చ మాంసా- చ్ఛాగాత్పచేదప్సు చతుర్థశేషం||1|| పూతో యవానీఫలబిల్వకుష్ఠ- వచాశతాహ్వాఘనపిప్పలీనాం| కల్కైర్గుడక్షౌద్రఘృతైః సతైలై- ర్యుక్తః సుఖోష్ణో లవణాన్వితశ్చ||2|| బస్తిః పరం సర్వగదప్రమాథీ స్వస్థే హితో జీవనబృంహణశ్చ| బస్తౌ చ యస్మిన్ పఠితో న కల్కః సర్వత్ర దద్యాదముమేవ తత్ర||3||
View original
बलां गुडूचीं त्रिफलां सरास्नां द्विपञ्चमूलं च पलोन्मितानि| अष्टौ फलान्यर्धतुलां च मांसा- च्छागात्पचेदप्सु चतुर्थशेषम्||१|| पूतो यवानीफलबिल्वकुष्ठ- वचाशताह्वाग़नपिप्पलीनाम्| कल्कैर्गुडक्षौद्रग़ृतैः सतैलै- र्युक्तः सुख़ोष्णो लवणान्वितश्च||२|| बस्तिः परं सर्वगदप्रमाथी स्वस्थे हितो जीवनबृंहणश्च| बस्तौ च यस्मिन् पठितो न कल्कः सर्वत्र दद्यादमुमेव तत्र||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dashamUlAdiH (4) · Śloka 4
ద్విపంచమూలస్య రసోఽమ్లయుక్తః సచ్ఛాగమాంసస్య సపూర్వపేష్యః| త్రిస్నేహయుక్తః ప్రవరో నిరూహః సర్వానిలవ్యాధిహరః ప్రదిష్టః||4||
View original
द्विपञ्चमूलस्य रसोऽम्लयुक्तः सच्छागमांसस्य सपूर्वपेष्यः| त्रिस्नेहयुक्तः प्रवरो निरूहः सर्वानिलव्याधिहरः प्रदिष्टः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana balApaTolyAdiH (5-6) · Śloka 6
బలాపటోలీలఘుపంచమూల- త్రాయంతికైరండయవాత్సుసిద్ధాత్| ప్రస్థో రసాచ్ఛాగరసార్ధయుక్తః సాధ్యః పునః ప్రస్థసమః స యావత్||5|| ప్రియంగుకృష్ణాఘనకల్కయుక్తః సతైలసర్పిర్మధుసైంధవశ్చ| స్యాద్దీపనో మాంసబలప్రదశ్చ చక్షుర్బలం చోపదధాతి సద్యః||6||
View original
बलापटोलीलघुपञ्चमूल- त्रायन्तिकैरण्डयवात्सुसिद्धात्| प्रस्थो रसाच्छागरसार्धयुक्तः साध्यः पुनः प्रस्थसमः स यावत्||५|| प्रियङ्गुकृष्णाघनकल्कयुक्तः सतैलसर्पिर्मधुसैन्धवश्च| स्याद्दीपनो मांसबलप्रदश्च चक्षुर्बलं चोपदधाति सद्यः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana eraNDamUlAdiH (7-10) · Śloka 10
ఏరండమూలాత్త్రిపలం పలాశా త్తథా పలాంశం లఘుపంచమూలం| రాస్నాబలాఛిన్నరుహాశ్వగంధా- పునర్నవారగ్వధదేవదారు||7|| ఫలాని చాష్టౌ సలిలాఢకాభ్యాం విపాచయేదష్టమశేషితేఽస్మిన్| వచాశతాహ్వాహపుషాప్రియంగు- యష్టీకణావత్సకబీజముస్తం||8|| దద్యాత్సుపిష్టం సహతార్క్ష్యశైల- మక్షప్రమాణం లవణాంశయుక్తం| సమాక్షికస్తైలయుతః సమూత్రో బస్తిర్జయేల్లేఖనదీపనోఽసౌ||9|| జంఘోరుపాదత్రికపృష్ఠకోష్ఠ- హృద్గుహ్యశూలం గురుతాం విబంధం| గుల్మాశ్మవర్ధ్మగ్రహణీగుదోత్థాం- స్తాస్తాంశ్చ రోగాన్ కఫవాతజాతాన్||10||
View original
एरण्डमूलात्त्रिपलं पलाशा त्तथा पलांशं लघुपञ्चमूलम्| रास्नाबलाछिन्नरुहाश्वगन्धा- पुनर्नवारग्वधदेवदारु||७|| फलानि चाष्टौ सलिलाढकाभ्यां विपाचयेदष्टमशेषितेऽस्मिन्| वचाशताह्वाहपुषाप्रियङ्गु- यष्टीकणावत्सकबीजमुस्तम्||८|| दद्यात्सुपिष्टं सहतार्क्ष्यशैल- मक्षप्रमाणं लवणांशयुक्तम्| समाक्षिकस्तैलयुतः समूत्रो बस्तिर्जयेल्लेखनदीपनोऽसौ||९|| जङ्घोरुपादत्रिकपृष्ठकोष्ठ- हृद्गुह्यशूलं गुरुतां विबन्धम्| गुल्माश्मवर्ध्मग्रहणीगुदोत्थां- स्तास्तांश्च रोगान् कफवातजातान्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittaharA nirUhAH yaShTyAhvAdiH (11) · Śloka 11
యష్ట్యాహ్వరోధ్రాభయచందనైశ్చ శృతం పయోఽగ్ర్యం కమలోత్పలైశ్చ| సశర్కరాక్షౌద్రఘృతం సుశీతం పిత్తామయాన్ హంతి సజీవనీయం||11||
View original
यष्ट्याह्वरोध्राभयचन्दनैश्च शृतं पयोऽग्र्यं कमलोत्पलैश्च| सशर्कराक्षौद्रघृतं सुशीतं पित्तामयान् हन्ति सजीवनीयम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAsnAdiH (12-16) · Śloka 16
రాస్నాం వృషం లోహితికామనంతాం బలాం కనీయస్తృణపంచమూల్యౌ| గోపాంగనాచందనపద్మకర్ద్ధి- యష్ట్యాహ్వరోధ్రాణి పలార్ధకాని||12|| నిఃక్వాథ్య తోయేన రసేన తేన శృతం పయోఽర్ధాఢకమంబుహీనం| జీవంతిమేదర్ధ్దివరీవిదారీ- వీరాద్వికాకోలికసేరుకాభిః||13|| సితోపలాజీవకపద్మరేణు- ప్రపౌండరీకోత్పలపుండరీకైః| రోధ్రాత్మగుప్తామధుయష్టికాభి- ర్నాగాహ్వముంజాతకచందనైశ్చ||14|| పిష్టైర్ఘృతక్షౌద్రయుతైర్నిరూహం ససైంధవం శీతలమేవ దద్యాత్| ప్రత్యాగతే ధన్వరసేన శాలీన్ క్షీరేణ వాఽద్యాత్పరిషిక్తగాత్రః||15|| దాహాతిసారప్రదరాస్రపిత్త- హృత్పాండురోగాన్ విషమజ్వరం చ| సగుల్మమూత్రగ్రహకామలాదీన్ సర్వామయాన్ పిత్తకృతాన్నిహంతి||16||
View original
रास्नां वृषं लोहितिकामनन्तां बलां कनीयस्तृणपञ्चमूल्यौ| गोपाङ्गनाचन्दनपद्मकर्द्धि- यष्ट्याह्वरोध्राणि पलार्धकानि||१२|| निःक्वाथ्य तोयेन रसेन तेन शृतं पयोऽर्धाढकमम्बुहीनम्| जीवन्तिमेदर्ध्दिवरीविदारी- वीराद्विकाकोलिकसेरुकाभिः||१३|| सितोपलाजीवकपद्मरेणु- प्रपौण्डरीकोत्पलपुण्डरीकैः| रोध्रात्मगुप्तामधुयष्टिकाभि- र्नागाह्वमुञ्जातकचन्दनैश्च||१४|| पिष्टैर्घृतक्षौद्रयुतैर्निरूहं ससैन्धवं शीतलमेव दद्यात्| प्रत्यागते धन्वरसेन शालीन् क्षीरेण वाऽद्यात्परिषिक्तगात्रः||१५|| दाहातिसारप्रदरास्रपित्त- हृत्पाण्डुरोगान् विषमज्वरं च| सगुल्ममूत्रग्रहकामलादीन् सर्वामयान् पित्तकृतान्निहन्ति||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphaharA nirUhAH koshAtakAdiH (17-19) · Śloka 19
కోశాతకారగ్వధదేవదారు- మూర్వాశ్వదంష్ట్రాకుటజార్కపాఠాః| పక్త్వా కులత్థాన్ బృహతీం చ తోయే రసస్య తస్య ప్రసృతా దశ స్యుః||17|| తాన్ సర్షపైలామదనైః సకుష్ఠై- రక్షప్రమాణైః ప్రసృతైశ్చ యుక్తాన్| క్షౌద్రస్య తైలస్య ఫలాహ్వయస్య క్షారస్య తైలస్య చ సార్షపస్య||18|| దద్యాన్నిరూహం కఫరోగితాయ మందాగ్నయే చాశనవిద్విషే చ| - |19|
View original
कोशातकारग्वधदेवदारु- मूर्वाश्वदंष्ट्राकुटजार्कपाठाः| पक्त्वा कुलत्थान् बृहतीं च तोये रसस्य तस्य प्रसृता दश स्युः||१७|| तान् सर्षपैलामदनैः सकुष्ठै- रक्षप्रमाणैः प्रसृतैश्च युक्तान्| क्षौद्रस्य तैलस्य फलाह्वयस्य क्षारस्य तैलस्य च सार्षपस्य||१८|| दद्यान्निरूहं कफरोगिताय मन्दाग्नये चाशनविद्विषे च| - |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sukumAranirUhAH (19) · Śloka 19
- | వక్ష్యే మృదూన్ స్నేహకృతో నిరూహాన్ సుఖోచితానాం ప్రసృతైః పృథక్ తు||19||
View original
- | वक्ष्ये मृदून् स्नेहकृतो निरूहान् सुख़ोचितानां प्रसृतैः पृथक् तु||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShIrAdisAdhitaH,tailAdisAdhitaH pa~jcatiktAkhyaH tailagomUtrAdisAdhitaH payasyAdisAdhitaH (20-26) · Śloka 26
అథేమాన్ సుకుమారాణాం నిరూహాన్ స్నేహనాన్ మృదూన్| కర్మణా విప్లుతానాం చ వక్ష్యామి ప్రసృతైః పృథక్||20|| క్షీరాద్ ద్వౌ ప్రసృతౌ కార్యౌ మధుతైలఘృతాత్త్రయః| ఖజేన మథితో బస్తిర్వాతఘ్నో బలవర్ణకృత్||21|| ఏకైకః ప్రసృతస్తైలప్రసన్నాక్షౌద్రసర్పిషాం| బిల్వాదిమూలక్వాథాద్ద్వౌ కౌలత్థాద్ద్వౌ స వాతజిత్||22|| పటోలనింబభూతీకరాస్నాసప్తచ్ఛదాంభసః| ప్రసృతః పృథగాజ్యాచ్చ బస్తిః సర్షపకల్కవాన్||23|| స పంచతిక్తోఽభిష్యందకృమికుష్ఠప్రమేహహా| చత్వారస్తైలగోమూత్రదధిమండామ్లకాంజికాత్||24|| ప్రసృతాః సర్షపైః పిష్టైర్విట్సంగానాహభేదనః| పయస్యేక్షుస్థిరారాస్నావిదారీక్షౌద్రసర్పిషాం||25|| ఏకైకః ప్రసృతో బస్తిః కృష్ణాకల్కో వృషత్వకృత్| |26|
View original
अथेमान् सुकुमाराणां निरूहान् स्नेहनान् मृदून्| कर्मणा विप्लुतानां च वक्ष्यामि प्रसृतैः पृथक्||२०|| क्षीराद् द्वौ प्रसृतौ कार्यौ मधुतैलघृतात्त्रयः| खजेन मथितो बस्तिर्वातघ्नो बलवर्णकृत्||२१|| एकैकः प्रसृतस्तैलप्रसन्नाक्षौद्रसर्पिषाम्| बिल्वादिमूलक्वाथाद्द्वौ कौलत्थाद्द्वौ स वातजित्||२२|| पटोलनिम्बभूतीकरास्नासप्तच्छदाम्भसः| प्रसृतः पृथगाज्याच्च बस्तिः सर्षपकल्कवान्||२३|| स पञ्चतिक्तोऽभिष्यन्दकृमिकुष्ठप्रमेहहा| चत्वारस्तैलगोमूत्रदधिमण्डाम्लकाञ्जिकात्||२४|| प्रसृताः सर्षपैः पिष्टैर्विट्सङ्गानाहभेदनः| पयस्येक्षुस्थिरारास्नाविदारीक्षौद्रसर्पिषाम्||२५|| एकैकः प्रसृतो बस्तिः कृष्णाकल्को वृषत्वकृत्| |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana siddhabastayaH (26-27) · Śloka 27
| సిద్ధబస్తీనతో వక్ష్యే సర్వదా యాన్ ప్రయోజయేత్||26|| నిర్వ్యాపదో బహుఫలాన్ బలపుష్టికరాన్ సుఖాన్| |27|
View original
| सिद्धबस्तीनतो वक्ष्ये सर्वदा यान् प्रयोजयेत्||२६|| निर्व्यापदो बहुफलान् बलपुष्टिकरान् सुखान्| |२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAdhutailikaH (27-29) · Śloka 29
| మధుతైలే సమే కర్షః సైంధవాద్ద్విపిచుర్మిసిః||27|| ఏరండమూలక్వాథేన నిరూహో మాధుతైలికః| రసాయనం ప్రమేహార్శఃకృమిగుల్మాంత్రవృద్ధినుత్||28|| సయష్టిమధుకశ్చైష చక్షుష్యో రక్తపిత్తజిత్| |29|
View original
| मधुतैले समे कर्षः सैन्धवाद्द्विपिचुर्मिसिः||२७|| एरण्डमूलक्वाथेन निरूहो माधुतैलिकः| रसायनं प्रमेहार्शःकृमिगुल्मान्त्रवृद्धिनुत्||२८|| सयष्टिमधुकश्चैष चक्षुष्यो रक्तपित्तजित्| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yApano bastiH (29-30) · Śloka 30
| యాపనో ఘనకల్కేన మధుతైలరసాజ్యవాన్||29|| పాయుజానూరువృషణబస్తిమేహనశూలజిత్| |30|
View original
| यापनो घनकल्केन मधुतैलरसाज्यवान्||२९|| पायुजानूरुवृषणबस्तिमेहनशूलजित्| |३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvitIyo yApanabastiH (30-31) · Śloka 31
| ప్రసృతాంశైర్ఘృతక్షౌద్రవసాతైలైః ప్రకల్పయేత్||30|| యాపనం సైంధవార్ధాక్షహపుషార్ధపలాన్వితం| |31|
View original
| प्रसृतांशैर्घृतक्षौद्रवसातैलैः प्रकल्पयेत्||३०|| यापनं सैन्धवार्धाक्षहपुषार्धपलान्वितम्| |३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yuktaratho bastiH (31-32) · Śloka 32
| ఏరండమూలనిఃక్వాథో మధుతైలం ససైంధవం||31|| ఏష యుక్తరథో బస్తిః సవచాపిప్పలీఫలః| |32|
View original
| एरण्डमूलनिःक्वाथो मधुतैलं ससैन्धवम्||३१|| एष युक्तरथो बस्तिः सवचापिप्पलीफलः| |३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShaharo bastiH (32-33) · Śloka 33
| స క్వాథో మధుషడ్గ్రంథాశతాహ్వాహింగుసైంధవం||32|| సురదారు చ రాస్నా చ బస్తిర్దోషహరః శివః| |33|
View original
| स क्वाथो मधुषड्ग्रन्थाशताह्वाहिङ्गुसैन्धवम्||३२|| सुरदारु च रास्ना च बस्तिर्दोषहरः शिवः| |३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana siddhabastiH (33-34) · Śloka 34
| పంచమూలస్య నిఃక్వాథస్తైలం మాగధికా మధు||33|| ససైంధవః సమధుకః సిద్ధబస్తిరితి స్మృతః| |34|
View original
| पञ्चमूलस्य निःक्वाथस्तैलं मागधिका मधु||३३|| ससैन्धवः समधुकः सिद्धबस्तिरिति स्मृतः| |३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gomUtrabastiH (34-36) · Śloka 36
| ద్విపంచమూలత్రిఫలాఫలబిల్వాని పాచయేత్||34|| గోమూత్రే, తేన పిష్టైశ్చ పాఠావత్సకతోయదైః| సఫలైః క్షౌద్రతైలాభ్యాం క్షారేణ లవణేన చ||35|| యుక్తో బస్తిః కఫవ్యాధిపాండురోగవిషూచిషు| శుక్రానిలవిబంధేషు బస్త్యాటోపే చ పూజితః||36||
View original
| द्विपञ्चमूलत्रिफलाफलबिल्वानि पाचयेत्||३४|| गोमूत्रे, तेन पिष्टैश्च पाठावत्सकतोयदैः| सफलैः क्षौद्रतैलाभ्यां क्षारेण लवणेन च||३५|| युक्तो बस्तिः कफव्याधिपाण्डुरोगविषूचिषु| शुक्रानिलविबन्धेषु बस्त्याटोपे च पूजितः||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yApanarAT bastiH (37-43) · Śloka 43
ముస్తాపాఠామృతైరండబలారాస్నాపునర్నవాః| మంజిష్ఠారగ్వధోశీరత్రాయమాణాక్షరోహిణీః||37|| కనీయః పంచమూలం చ పాలికం, మదనాష్టకం| జలాఢకే పచేత్తచ్చ పాదశేషం పరిస్రుతం||38|| క్షీరద్విప్రస్థసంయుక్తం క్షీరశేషం పునః పచేత్| సపాదజాంగలరసః ససర్పిర్మధుసైంధవః||39|| పిష్టైర్యష్టిమిసిశ్యామాకలింగకరసాంజనైః| బస్తిః సుఖోష్ణో మాంసాగ్నిబలశుక్రవివర్ద్ధనః||40|| వాతాసృఙ్మోహమేహార్శోగుల్మవిణ్మూత్రసంగ్రహాన్| విషమజ్వరవీసర్పవర్ధ్మాధ్మానప్రవాహికాః||41|| వంక్షణోరుకటీకుక్షిమన్యాశ్రోత్రశిరోరుజః| హన్యాదసృగ్దరోన్మాదశోఫకాసాశ్మకుండలాన్||42|| చక్షుష్యః పుత్రదో రాజా యాపనానాం రసాయనం| |43|
View original
मुस्तापाठामृतैरण्डबलारास्नापुनर्नवाः| मञ्जिष्ठारग्वधोशीरत्रायमाणाक्षरोहिणीः||३७|| कनीयः पञ्चमूलं च पालिकं, मदनाष्टकम्| जलाढके पचेत्तच्च पादशेषं परिस्रुतम्||३८|| क्षीरद्विप्रस्थसंयुक्तं क्षीरशेषं पुनः पचेत्| सपादजाङ्गलरसः ससर्पिर्मधुसैन्धवः||३९|| पिष्टैर्यष्टिमिसिश्यामाकलिङ्गकरसाञ्जनैः| बस्तिः सुखोष्णो मांसाग्निबलशुक्रविवर्द्धनः||४०|| वातासृङ्मोहमेहार्शोगुल्मविण्मूत्रसङ्ग्रहान्| विषमज्वरवीसर्पवर्ध्माध्मानप्रवाहिकाः||४१|| वङ्क्षणोरुकटीकुक्षिमन्याश्रोत्रशिरोरुजः| हन्यादसृग्दरोन्मादशोफकासाश्मकुण्डलान्||४२|| चक्षुष्यः पुत्रदो राजा यापनानां रसायनम्| |४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ativRuShyo bastiH (43-44) · Śloka 44
| మృగాణాం లఘువద్రా(డ్రా)ణాం దశమూలస్య చాంభసా||43|| హపుషామిసిగాంగేయీకల్కైర్వాతహరః పరం| నిరుహోఽత్యర్థవృష్యశ్చ మహాస్నేహసమన్వితః||44||
View original
| मृगाणां लघुवद्रा(ड्रा)णां दशमूलस्य चाम्भसा||४३|| हपुषामिसिगाङ्गेयीकल्कैर्वातहरः परम्| निरुहोऽत्यर्थवृष्यश्च महास्नेहसमन्वितः||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAyUro bastiH (45-47) · Śloka 47
మయూరం పక్షపిత్తాంత్రపాదవిట్తుండవర్జితం| లఘునా పంచమూలేన పాలికేన సమన్వితం||45|| పక్త్వా క్షీరజలే క్షీరశేషం సఘృతమాక్షికం| తద్విదారీకణాయష్టిశతాహ్వాఫలకల్కవత్||46|| బస్తిరీషత్పటుయుతః పరమం బలశుక్రకృత్| |47|
View original
मयूरं पक्षपित्तान्त्रपादविट्तुण्डवर्जितम्| लग़ुना पञ्चमूलेन पालिकेन समन्वितम्||४५|| पक्त्वा क्षीरजले क्षीरशेषं सग़ृतमाक्षिकम्| तद्विदारीकणायष्टिशताह्वाफलकल्कवत्||४६|| बस्तिरीषत्पटुयुतः परमं बलशुक्रकृत्| |४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mayUravidhirviShkirAdiShu (47-48) · Śloka 48
| కల్పనేయం పృథక్ కార్యా తిత్తిరిప్రభృతిష్వపి||47|| విష్కిరేషు సమస్తేషు ప్రతుదప్రసహేషు చ| జలచారిషు తద్వచ్చ మత్స్యేషు క్షీరవర్జితా||48||
View original
| कल्पनेयं पृथक् कार्या तित्तिरिप्रभृतिष्वपि||४७|| विष्किरेषु समस्तेषु प्रतुदप्रसहेषु च| जलचारिषु तद्वच्च मत्स्येषु क्षीरवर्जिता||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana godhAdibastiH (49-52) · Śloka 52
గోధానకులమార్జారశల్యకోందురజం పలం| పృథక్ దశపలం క్షీరే పంచమూలం చ సాధయేత్||49|| తత్పయః ఫలవైదేహీకల్కద్విలవణాన్వితం| ససితాతైలమధ్వాజ్యో బస్తిర్యోజ్యో రసాయనం||50|| వ్యాయామమథితోరస్కక్షీణేంద్రియబలౌజసాం| విబద్ధశుక్రవిణ్మూత్రఖుడవాతవికారిణాం||51|| గజవాజిరథక్షోభభగ్నజర్జరితాత్మనాం| పునర్నవత్వం కురుతే వాజీకరణముత్తమం||52||
View original
गोधानकुलमार्जारशल्यकोन्दुरजं पलम्| पृथक् दशपलं क्षीरे पञ्चमूलं च साधयेत्||४९|| तत्पयः फलवैदेहीकल्कद्विलवणान्वितम्| ससितातैलमध्वाज्यो बस्तिर्योज्यो रसायनम्||५०|| व्यायाममथितोरस्कक्षीणेन्द्रियबलौजसाम्| विबद्धशुक्रविण्मूत्रखुडवातविकारिणाम्||५१|| गजवाजिरथक्षोभभग्नजर्जरितात्मनाम्| पुनर्नवत्वं कुरुते वाजीकरणमुत्तमम्||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRuShyabastInAM Bojane visheShaH (53) · Śloka 53
సిద్ధేన పయసా భోజ్యమాత్మగుప్తోచ్చటేక్షురైః| |53|
View original
सिद्धेन पयसा भोज्यमात्मगुप्तोच्चटेक्षुरैः| |५३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana siddhAH snehAH (53) · Śloka 53
స్నేహాంశ్చాయంత్రణాన్ సిద్ధాన్ సిద్ధద్రవ్యైః ప్రకల్పయేత్| ||53||
View original
स्नेहांश्चायन्त्रणान् सिद्धान् सिद्धद्रव्यैः प्रकल्पयेत्| ||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saparIhArAH snehabastayaH (54) · Śloka 54
దోషఘ్నాః సపరీహారా వక్ష్యంతే స్నేహబస్తయః| |54|
View original
दोषघ्नाः सपरीहारा वक्ष्यन्ते स्नेहबस्तयः| |५४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dashamUlAditailam (54-57) · Śloka 57
| దశమూలం బలాం రాస్నామశ్వగంధాం పునర్నవాం||54|| గుడుచ్యైరండబూతీకభార్గీవృషకరోహిషం| శతావరీం సహచరం కాకనాసాం పలాంశకం||55|| యవమాషాతసీకోలకులత్థాన్ ప్రసృతోన్మితాన్| వహే విపాచ్య తోయస్య ద్రోణశేషేణ తేన చ||56|| పచేత్తైలాఢకం పేష్యైర్జీవనీయైః పలోన్మితైః| అనువాసనమిత్యేతత్సర్వవాతవికారనుత్||57||
View original
| दशमूलं बलां रास्नामश्वगन्धां पुनर्नवाम्||५४|| गुडुच्यैरण्डबूतीकभार्गीवृषकरोहिषम्| शतावरीं सहचरं काकनासां पलांशकम्||५५|| यवमाषातसीकोलकुलत्थान् प्रसृतोन्मितान्| वहे विपाच्य तोयस्य द्रोणशेषेण तेन च||५६|| पचेत्तैलाढकं पेष्यैर्जीवनीयैः पलोन्मितैः| अनुवासनमित्येतत्सर्ववातविकारनुत्||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AnUpavasA (58) · Śloka 58
ఆనూపానాం వసా తద్వజ్జీవనీయోపసాధితా| |58|
View original
आनूपानां वसा तद्वज्जीवनीयोपसाधिता| |५८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shatAhvAditailam (58) · Śloka 58
| శతాహ్వాచిరిబిల్వామ్లైస్తైలం సిద్ధం సమీరణే||58||
View original
| शताह्वाचिरिबिल्वाम्लैस्तैलं सिद्धं समीरणे||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saindhavadhRutam (59) · Śloka 59
సైంధవేనాగ్నివర్ణేన తప్తం చానిలజిద్ ఘృతం| |59|
View original
सैन्धवेनाग्निवर्णेन तप्तं चानिलजिद् घृतम्| |५९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvantyAdiyamakaH (59-62) · Śloka 62
| జీవంతీం మదనం మేదాం శ్రావణీం మధుకం బలాం||59|| శతాహ్వర్షభకౌ కృష్ణాం కాకనాసాం శతావరీం| స్వగుప్తాం క్షీరకాకోలీం కర్కటాఖ్యాం శఠీం వచాం||60|| పిష్ట్వా తైలఘృతం క్షీరే సాధయేత్తచ్చతుర్గుణే| బృంహణం వాతపిత్తఘ్నం బలశుక్రాగ్నివర్ధనం||61|| రజఃశుక్రామయహరం పుత్రీయం చానువాసనం| |62|
View original
| जीवन्तीं मदनं मेदां श्रावणीं मधुकं बलाम्||५९|| शताह्वर्षभकौ कृष्णां काकनासां शतावरीम्| स्वगुप्तां क्षीरकाकोलीं कर्कटाख्यां शठीं वचाम्||६०|| पिष्ट्वा तैलघृतं क्षीरे साधयेत्तच्चतुर्गुणे| बृंहणं वातपित्तघ्नं बलशुक्राग्निवर्धनम्||६१|| रजःशुक्रामयहरं पुत्रीयं चानुवासनम्| |६२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saindhavAditailam (62-66) · Śloka 66
| సైంధవం మదనం కుష్ఠం శతాహ్వా నిచులో వచా||62|| హ్రీబేరం మధుకం భారంగీ దేవదారు సకట్ఫలం| నాగరం పుష్కరం మేదా చవికా చిత్రకః శఠీ||63|| విడంగాతివిషే శ్యామా హరేణుర్నీలినీ స్థిరా| బిల్వాజమోదచపలా దంతీ రాస్నా చ తైః సమైః||64|| సాధ్యమేరండతైలం వా తైలం వా కఫరోగనుత్| వర్ధ్మోదావర్తగుల్మార్శఃప్లీహమేహాఢ్యమారుతాన్||65|| ఆనాహమశ్మరీం చాశు హన్యాత్తదనువాసనం| |66|
View original
| सैन्धवं मदनं कुष्ठं शताह्वा निचुलो वचा||६२|| ह्रीबेरं मधुकं भार्ङ्गी देवदारु सकट्फलम्| नागरं पुष्करं मेदा चविका चित्रकः शठी||६३|| विडङ्गातिविषे श्यामा हरेणुर्नीलिनी स्थिरा| बिल्वाजमोदचपला दन्ती रास्ना च तैः समैः||६४|| साध्यमेरण्डतैलं वा तैलं वा कफरोगनुत्| वर्ध्मोदावर्तगुल्मार्शःप्लीहमेहाढ्यमारुतान्||६५|| आनाहमश्मरीं चाशु हन्यात्तदनुवासनम्| |६६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bilvAditailam (66-67) · Śloka 67
| సాధితం పంచమూలేన తైలం బిల్వాదినాఽథవా||66|| కఫఘ్నం| |67|
View original
| साधितं पञ्चमूलेन तैलं बिल्वादिनाऽथवा||६६|| कफघ्नं| |६७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphaghnadravyasAdhitaM tailam, phalatailam (67) · Śloka 67
కల్పయేత్తైలం ద్రవ్యైర్వా కఫఘాతిభిః| ఫలైరష్టగుణైశ్చామ్లైః సిద్ధమన్వాసనం కఫే||67||
View original
कल्पयेत्तैलं द्रव्यैर्वा कफघातिभिः| फलैरष्टगुणैश्चाम्लैः सिद्धमन्वासनं कफे||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kalpanAprakAraH (68) · Śloka 68
మృదుబస్తిజడీభూతే తీక్ష్ణోఽన్యో బస్తిరిష్యతే| తీక్ష్ణైర్వికర్షితే స్నిగ్ధో మధురః శిశిరో మృదుః||68||
View original
मृदुबस्तिजडीभूते तीक्ष्णोऽन्यो बस्तिरिष्यते| तीक्ष्णैर्विकर्षिते स्निग्धो मधुरः शिशिरो मृदुः||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tIkShNatvamRudutvahetUni dravyANi (69) · Śloka 69
తీక్ష్ణత్వం మూత్రపీల్వగ్నిలవణక్షారసర్షపైః| ప్రాప్తకాలం విధాతవ్యం క్షీరాజ్యాద్యైస్తు మార్దవం||69||
View original
तीक्ष्णत्वं मूत्रपील्वग्निलवणक्षारसर्षपैः| प्राप्तकालं विधातव्यं क्षीराज्याद्यैस्तु मार्दवम्||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana balAdyanurodhena bastiH kalpyaH (70) · Śloka 70
బలకాలరోగదోషప్రకృతీః ప్రవిభజ్య యోజితో బస్తిః| స్వైః స్వైరౌషధవర్గైః స్వాన్ స్వాన్ రోగాన్నివర్తయతి||70||
View original
बलकालरोगदोषप्रकृतीः प्रविभज्य योजितो बस्तिः| स्वैः स्वैरौषधवर्गैः स्वान् स्वान् रोगान्निवर्तयति||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hetuvyAdhiviparIto bastiH kalpyaH (71) · Śloka 71
ఉష్ణార్తానాం శీతాంఛీతార్తానాం తథా సుఖోష్ణాంశ్చ| తద్యోగ్యౌషధయుక్తాన్ బస్తీన్ సంతర్క్య యుంజీత||71||
View original
उष्णार्तानां शीताञ्छीतार्तानां तथा सुखोष्णांश्च| तद्योग्यौषधयुक्तान् बस्तीन् संतर्क्य युञ्जीत||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shodhanIyeShu bRuMhaNIyaniShedhaH (72) · Śloka 72
బస్తీన్న బృంహణీయాన్ దద్యాద్వ్యాధిషు విశోధనీయేషు|72|
View original
बस्तीन्न बृंहणीयान् दद्याद्व्याधिषु विशोधनीयेषु|७२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shodhanIyAH (72) · Śloka 72
మేదస్వినో విశోధ్యా యే చ నరాః కుష్ఠమేహార్తాః||72||
View original
मेदस्विनो विशोध्या ये च नराः कुष्ठमेहार्ताः||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShINAdiShu shodhanIyaniShedhaH (4) · Śloka 4
న క్షీణక్షతదుర్బలమూర్చ్ఛితకృశశుష్కశుద్ధదేహానాం| దద్యాద్విశోధనీయాన్ దోషనిబద్ధాయుషో యే చ||73|| ఇతి శ్రీవైద్యపతిసింహగుప్తసూనుశ్రీమద్వాగ్భటవిరచితా- యామష్టాంగహృదయసంహితాయాం పంచమే కల్పసిద్ధిస్థాన బస్తికల్పో నామ చతుర్థోఽధ్యాయః||4||
View original
न क्षीणक्षतदुर्बलमूर्च्छितकृशशुष्कशुद्धदेहानाम्| दद्याद्विशोधनीयान् दोषनिबद्धायुषो ये च||७३|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचिता- यामष्टाङ्गहृदयसंहितायां पञ्चमे कल्पसिद्धिस्थान बस्तिकल्पो नाम चतुर्थोऽध्यायः||४||
🔊 Audio coming soon