Adhikarana arshasAM nirvacanam (2) · Śloka 2
athātō'rśasāṁ nidānaṁ vyākhyāsyāmaḥ| iti ha smāhurātrēyādayō maharṣayaḥ| gadyasūtrē|2|
View original
अथातोऽर्शसां निदानं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| गद्यसूत्रे|२|
🔊 Audio coming soon
7. arśōnidanādhyāyaḥ
Adhikarana arshasAM saMprAptiH (1-2) · Śloka 2
arivatprāṇinō māṁsakīlakā viśasanti yat| arśāṁsi tasmāducyantē gudamārganirōdhataḥ||1|| dōṣāstvaṅmāṁsamēdāṁsi sandūṣya vividhākr̥tīn| māṁsāṅkurānapānādau kurvantyarśāṁsi tān jaguḥ||2||
View original
अरिवत्प्राणिनो मांसकीलका विशसन्ति यत्| अर्शांसि तस्मादुच्यन्ते गुदमार्गनिरोधतः||१|| दोषास्त्वङ्मांसमेदांसि सन्दूष्य विविधाकृतीन्| मांसाङ्कुरानपानादौ कुर्वन्त्यर्शांसि तान् जगुः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM dvaividhyam (3) · Śloka 3
sahajanmōttarōtthānabhēdāddvēdhā samāsataḥ| śuṣkasrāvivibhēdācca|3|
View original
सहजन्मोत्तरोत्थानभेदाद्द्वेधा समासतः| शुष्कस्राविविभेदाच्च|३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gudasya svarUpam, gude tisro balyaH tAsAmarthAnugatAni nAmAni gudauShThasya svarUpam, (3-5) · Śloka 5
"apānādau" ityuktam| atha tadēva gudāparaparyāyaṁ lakṣayati - - - - | gudaḥ sthūlāntrasaṁśrayaḥ||3|| ardhapañcāṅgulastasmiṁstisrō'dhyardhāṅgulāḥ sthitāḥ| valyaḥ, pravāhiṇī tāsāmantarmadhyē visarjanī||4|| bāhyā saṁvaraṇī tasyā gudauṣṭhō bahiraṅgulē| yavādhyardhaḥ pramāṇēna rōmāṇyatra tataḥ param||5||
View original
"अपानादौ" इत्युक्तम्| अथ तदेव गुदापरपर्यायं लक्षयति - - - - | गुदः स्थूलान्त्रसंश्रयः||३|| अर्धपञ्चाङ्गुलस्तस्मिंस्तिस्रोऽध्यर्धाङ्गुलाः स्थिताः| वल्यः, प्रवाहिणी तासामन्तर्मध्ये विसर्जनी||४|| बाह्या संवरणी तस्या गुदौष्ठो बहिरङ्गुले| यवाध्यर्धः प्रमाणेन रोमाण्यत्र ततः परम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sahotthAnAmarshasAM heturasAdhyatvaM ca kulodbhavAnAM sarveShAM rogANAmasAdhyatvam (6-7) · Śloka 7
tatra hētuḥ sahōtthānāṁ valībījōpataptatā| arśasāṁ, bījataptistu mātāpitrapacārataḥ||6|| daivācca, tābhyāṁ kōpō hi sannipātasya tānyataḥ| asādhyānvēvamākhyātāḥ sarvē rōgāḥ kulōdbhavāḥ||7||
View original
तत्र हेतुः सहोत्थानां वलीबीजोपतप्तता| अर्शसां, बीजतप्तिस्तु मातापित्रपचारतः||६|| दैवाच्च, ताभ्यां कोपो हि सन्निपातस्य तान्यतः| असाध्यान्वेवमाख्याताः सर्वे रोगाः कुलोद्भवाः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sahajAnAM lakShaNam (8) · Śloka 8
sahajāni viśēṣēṇa rūkṣadurdarśanāni ca| antarmukhāni pāṇḍūni dāruṇōpadravāṇi ca||8||
View original
सहजानि विशेषेण रूक्षदुर्दर्शनानि च| अन्तर्मुखानि पाण्डूनि दारुणोपद्रवाणि च||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana janmottarajAnAmarshasAM ShaDvidhatvam (9) · Śloka 9
ṣōḍhā'nyāni pr̥thagdōṣasaṁsarganicayāsrataḥ| |9|
View original
षोढाऽन्यानि पृथग्दोषसंसर्गनिचयास्रतः| |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuShkArdrArshasAM doShAnubandhaH (9) · Śloka 9
| śuṣkāṇi vātaślēṣmabhyāmārdrāṇi tvasrapittataḥ||9||
View original
| शुष्काणि वातश्लेष्मभ्यामार्द्राणि त्वस्रपित्ततः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM nidAnam (10-15) · Śloka 15
dōṣaprakōpahētustu prāguktastēna sāditē| agnau, malē'tinicitē, punaścātivyavāyataḥ||10|| yānasaṅkṣōbhaviṣamakaṭhinōtkaṭakāsanāt| bastinētrāśmalōṣṭhōrvītalacailādighaṭṭanāt||11|| bhr̥śaṁ śītāmbusaṁsparśātpratatātipravāhaṇāt| vātamūtraśakr̥dvēgadhāraṇāttadudīraṇāt||12|| jvaragulmātisārāmagrahaṇīśōphapāṇḍubhiḥ| karśanādviṣamābhyaśca cēṣṭābhyō, yōṣitāṁ punaḥ||13|| āmagarbhaprapatanādgarbhavr̥ddhiprapīḍanāt| īdr̥śaiścāparairvāyurapānaḥ kupitō malam||14|| pāyōrvalīṣu taṁ dhattē tāsvabhiṣyaṇṇamūrtiṣu| jāyantē'rśāṁsi|15|
View original
दोषप्रकोपहेतुस्तु प्रागुक्तस्तेन सादिते| अग्नौ, मलेऽतिनिचिते, पुनश्चातिव्यवायतः||१०|| यानसङ्क्षोभविषमकठिनोत्कटकासनात्| बस्तिनेत्राश्मलोष्ठोर्वीतलचैलादिघट्टनात्||११|| भृशं शीताम्बुसंस्पर्शात्प्रततातिप्रवाहणात्| वातमूत्रशकृद्वेगधारणात्तदुदीरणात्||१२|| ज्वरगुल्मातिसारामग्रहणीशोफपाण्डुभिः| कर्शनाद्विषमाभ्यश्च चेष्टाभ्यो, योषितां पुनः||१३|| आमगर्भप्रपतनाद्गर्भवृद्धिप्रपीडनात्| ईदृशैश्चापरैर्वायुरपानः कुपितो मलम्||१४|| पायोर्वलीषु तं धत्ते तास्वभिष्यण्णमूर्तिषु| जायन्तेऽर्शांसि|१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM pUrvalakShaNam (15-20) · Śloka 20
| tatpūrvalakṣaṇaṁ mandavahnitā||15|| viṣṭambhaḥ sakthisadanaṁ piṇḍikōdvēṣṭanaṁ bhramaḥ| sādō'ṅgē nētrayōḥ śōphaḥ śakr̥dbhēdō'thavā grahaḥ||16|| mārutaḥ pracurō mūḍhaḥ prāyō nābhēradhaścaran| saruk saparikartaśca kr̥cchrānnirgacchati svanan||17|| antrakūjanamāṭōpaḥ kṣāmatōdgārabhūritā| prabhūtaṁ mūtramalpā viḍaśraddhā dhūmakō'mlakaḥ||18|| śiraḥpr̥ṣṭhōrasāṁ śūlamālasyaṁ bhinnavarṇatā| tandrēndriyāṇāṁ daurbalyaṁ krōdhō duḥkhōpacāratā||19|| āśaṅkā grahaṇīdōṣapāṇḍugulmōdarēṣu ca| |20|
View original
| तत्पूर्वलक्षणं मन्दवह्निता||१५|| विष्टम्भः सक्थिसदनं पिण्डिकोद्वेष्टनं भ्रमः| सादोऽङ्गे नेत्रयोः शोफः शकृद्भेदोऽथवा ग्रहः||१६|| मारुतः प्रचुरो मूढः प्रायो नाभेरधश्चरन्| सरुक् सपरिकर्तश्च कृच्छ्रान्निर्गच्छति स्वनन्||१७|| अन्त्रकूजनमाटोपः क्षामतोद्गारभूरिता| प्रभूतं मूत्रमल्पा विडश्रद्धा धूमकोऽम्लकः||१८|| शिरःपृष्ठोरसां शूलमालस्यं भिन्नवर्णता| तन्द्रेन्द्रियाणां दौर्बल्यं क्रोधो दुःखोपचारता||१९|| आशङ्का ग्रहणीदोषपाण्डुगुल्मोदरेषु च| |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM sAmAnyalakShaNam (20-28) · Śloka 28
| ētānyēva vivarddhantē jātēṣu hatanāmasu||20|| nivartamānō'pānō hi tairadhōmārgarōdhataḥ| kṣōbhayannanilānanyān sarvēndriyaśarīragān||21|| tathā mūtraśakr̥tpittakaphān dhātūṁśca sāśayān| mr̥dgātyagniṁ tataḥ sarvō bhavati prāyaśō'rśasaḥ||22|| kr̥śō bhr̥śaṁ hatōtsāhō dīnaḥ kṣāmō'tiniṣprabhaḥ| asārō vigatacchāyō jantujuṣṭa iva drumaḥ||23|| kr̥tsnairupadravairgastō yathōktairmarmapīḍanaiḥ| tathā kāsapipāsāsyavairasyaśvāsapīnasaiḥ||24|| klamāṅgabhaṅgavamathukṣavathuśvayathujvaraiḥ| klaibyabādhiryataimiryaśarkarāśmaripīḍitaḥ||25|| kṣāmabhinnasvarō dhyāyanmuhuḥ ṣṭhīvannarōcakī| sarvaparvāsthihr̥nnābhipāyuvaṅkṣaṇaśūlavān||26|| gudēna sravatā picchāṁ pulākōdakasannibhām| vibaddhamuktaṁ śuṣkārdraṁ pakkāmaṁ cāntarā'ntarā||27|| pāṇḍu pītaṁ haridraktaṁ picchilaṁ cōpavēśyatē| |28|
View original
| एतान्येव विवर्द्धन्ते जातेषु हतनामसु||२०|| निवर्तमानोऽपानो हि तैरधोमार्गरोधतः| क्षोभयन्ननिलानन्यान् सर्वेन्द्रियशरीरगान्||२१|| तथा मूत्रशकृत्पित्तकफान् धातूंश्च साशयान्| मृद्गात्यग्निं ततः सर्वो भवति प्रायशोऽर्शसः||२२|| कृशो भृशं हतोत्साहो दीनः क्षामोऽतिनिष्प्रभः| असारो विगतच्छायो जन्तुजुष्ट इव द्रुमः||२३|| कृत्स्नैरुपद्रवैर्गस्तो यथोक्तैर्मर्मपीडनैः| तथा कासपिपासास्यवैरस्यश्वासपीनसैः||२४|| क्लमाङ्गभङ्गवमथुक्षवथुश्वयथुज्वरैः| क्लैब्यबाधिर्यतैमिर्यशर्कराश्मरिपीडितः||२५|| क्षामभिन्नस्वरो ध्यायन्मुहुः ष्ठीवन्नरोचकी| सर्वपर्वास्थिहृन्नाभिपायुवङ्क्षणशूलवान्||२६|| गुदेन स्रवता पिच्छां पुलाकोदकसन्निभाम्| विबद्धमुक्तं शुष्कार्द्रं पक्कामं चान्तराऽन्तरा||२७|| पाण्डु पीतं हरिद्रक्तं पिच्छिलं चोपवेश्यते| |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtArshasAM lakShaNam (28-34) · Śloka 34
vātārśasāṁ lakṣaṇamāha - - - - gudāṅkurā bahvanilāḥ śuṣkāścimicimānvitāḥ||28|| mlānāḥ śyāvāruṇāḥ stabdhā viṣamāḥ paruṣāḥ kharāḥ| mithō visadr̥śā vakrāstīkṣṇā viśphuṭitānanāḥ||29|| bimbīkarkandhukharjūrakārpāsīphalasannibhāḥ| kēcitkadambapuṣpābhāḥ kēcitsiddhārthakōpamāḥ||30|| śiraḥpārśvāṁsakaṭyūruvaṅkṣaṇābhyadhikavyathāḥ| kṣavathūdgāraviṣṭambhahr̥dgrahārōcakapradāḥ||31|| kāsaśvāsāgnivaiṣamyakarṇanādabhramāvahāḥ| tairārtō grathitaṁ stōkaṁ saśabdaṁ sapravāhikam||32|| rukphēnapicchānugataṁ vibaddhamupavēśyatē| kr̥ṣṇatvaṅnakhaviṇmūtranētravakkraśca jāyatē||33|| gulmaplīhōdarāṣṭhīlāsambhavastata ēva ca|34|
View original
वातार्शसां लक्षणमाह - - - - गुदाङ्कुरा बह्वनिलाः शुष्काश्चिमिचिमान्विताः||२८|| म्लानाः श्यावारुणाः स्तब्धा विषमाः परुषाः खराः| मिथो विसदृशा वक्रास्तीक्ष्णा विश्फुटिताननाः||२९|| बिम्बीकर्कन्धुखर्जूरकार्पासीफलसन्निभाः| केचित्कदम्बपुष्पाभाः केचित्सिद्धार्थकोपमाः||३०|| शिरःपार्श्वांसकट्यूरुवङ्क्षणाभ्यधिकव्यथाः| क्षवथूद्गारविष्टम्भहृद्ग्रहारोचकप्रदाः||३१|| कासश्वासाग्निवैषम्यकर्णनादभ्रमावहाः| तैरार्तो ग्रथितं स्तोकं सशब्दं सप्रवाहिकम्||३२|| रुक्फेनपिच्छानुगतं विबद्धमुपवेश्यते| कृष्णत्वङ्नखविण्मूत्रनेत्रवक्क्रश्च जायते||३३|| गुल्मप्लीहोदराष्ठीलासम्भवस्तत एव च|३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittArshasAM lakShaNam (34-37) · Śloka 37
| pittōttarā nīlamukhā raktaptāsitaprabhāḥ||34|| tanvasrasrāviṇō visrāstanavō mr̥davaḥ ślathāh| śukajihvāyakr̥t''khaṇḍajalaukōvakkrasannibhāḥ||35|| dāhapākajvarasvēdatr̥ṇmūrcchārucitamōhadāḥ| sōṣmāṇō dravanīlōṣṇapītaraktāmavarcasaḥ||36|| yavamadhyā harītpītahāridratvaṅūnakhādayaḥ| |37|
View original
| पित्तोत्तरा नीलमुखा रक्तप्तासितप्रभाः||३४|| तन्वस्रस्राविणो विस्रास्तनवो मृदवः श्लथाह्| शुकजिह्वायकृत्ऽऽखण्डजलौकोवक्क्रसन्निभाः||३५|| दाहपाकज्वरस्वेदतृण्मूर्च्छारुचितमोहदाः| सोष्माणो द्रवनीलोष्णपीतरक्तामवर्चसः||३६|| यवमध्या हरीत्पीतहारिद्रत्वङूनखादयः| |३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphArshasAM lakShaNam (37-42) · Śloka 42
| ślēṣmōlbaṇā mahāmūlā ghanā mandarujaḥ sitāḥ||37|| ucchūnōpacitāḥ snigdhāḥ stabdhavr̥ttagurusthirāḥ| picchilāḥ stimitāḥ ślakṣṇāḥ kaṇḍvāḍhyāḥ sparśanapriyāḥ||38|| karīrapanasāsthyābhāstathā gōstanasannibhāḥ| vaṅkṣaṇānāhinaḥ pāyubastinābhivikartinaḥ||39|| sakāsaśvāsahr̥llāsaprasēkārucipīnasāḥ| mēhakr̥cchraśirōjāḍyaśiśirajvarakāriṇaḥ||40|| klaibyāgnimārdavacchardirāmaprāyavikāradāḥ| vasābhasakaphaprājyapurīṣāḥ sapravāhikāḥ||41|| na sravanti na bhidyantē pāṇḍusnigdhatvagādayaḥ| |42|
View original
| श्लेष्मोल्बणा महामूला घना मन्दरुजः सिताः||३७|| उच्छूनोपचिताः स्निग्धाः स्तब्धवृत्तगुरुस्थिराः| पिच्छिलाः स्तिमिताः श्लक्ष्णाः कण्ड्वाढ्याः स्पर्शनप्रियाः||३८|| करीरपनसास्थ्याभास्तथा गोस्तनसन्निभाः| वङ्क्षणानाहिनः पायुबस्तिनाभिविकर्तिनः||३९|| सकासश्वासहृल्लासप्रसेकारुचिपीनसाः| मेहकृच्छ्रशिरोजाड्यशिशिरज्वरकारिणः||४०|| क्लैब्याग्निमार्दवच्छर्दिरामप्रायविकारदाः| वसाभसकफप्राज्यपुरीषाः सप्रवाहिकाः||४१|| न स्रवन्ति न भिद्यन्ते पाण्डुस्निग्धत्वगादयः| |४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvidoShArshasAM lakShaNam (42) · Śloka 42
| saṁsr̥ṣṭaliṅgāḥ saṁsargāt|42|
View original
| संसृष्टलिङ्गाः संसर्गात्|४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tridoShArshasAM lakShaNam (42) · Śloka 42
| nicayātsarvalakṣaṇāḥ||42||
View original
| निचयात्सर्वलक्षणाः||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktArshasAM lakShaNam (43-45) · Śloka 45
raktōlbaṇā gudēkīlāḥ pittākr̥tisamanvitāḥ| vaṭaprarōhasadr̥śā guñjāvidrumasannibhāḥ||43|| tē'tyarthaṁ duṣṭamuṣṇaṁ ca gāḍhaviṭpratipīḍitāḥ| sravanti sahasā raktaṁ tasya cātipravr̥ttitaḥ||44|| bhēkābhaḥ pīḍyatē duḥkhaiḥ śōṇitakṣayasambhavaiḥ| hīnavarṇabalōtsāhō hataujāḥ kaluṣēndriyaḥ||45||
View original
रक्तोल्बणा गुदेकीलाः पित्ताकृतिसमन्विताः| वटप्ररोहसदृशा गुञ्जाविद्रुमसन्निभाः||४३|| तेऽत्यर्थं दुष्टमुष्णं च गाढविट्प्रतिपीडिताः| स्रवन्ति सहसा रक्तं तस्य चातिप्रवृत्तितः||४४|| भेकाभः पीड्यते दुःखैः शोणितक्षयसम्भवैः| हीनवर्णबलोत्साहो हतौजाः कलुषेन्द्रियः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAmudAvarta upadravaH (46-52) · Śloka 52
mudgakōdravajūrṇāhvakarīracaṇakādibhiḥ| rūkṣaiḥ saṅgrāhibhirvāyuḥ svē sthānē kupitō balī||46|| adhōvahāni srōtāṁsi saṁrudhyādhaḥ praśōṣayan| purīṣaṁ vātaviṇmūtrasaṅgaṁ kurvīta dāruṇam||47|| tēna tīvrā rujā kōṣṭhapr̥ṣṭhahr̥tpārśvagā bhavēt| ādhmānamudarāvēṣṭhō hr̥llāsaḥ parikartanam||48|| bastau ca sutarāṁ śūlaṁ gaṇḍaśvayathusambhavaḥ| pavanasyōrdhvagāmitvaṁ tataścchardyarucijvarāḥ||49|| hr̥drōgagrahaṇīdōṣamūtrasaṅgapravāhikāḥ| bādhiryatimiraśvāsaśirōrukkāsapīnasāḥ||50|| manōvikārastr̥ṣṇāsrapittagulmōdarādayaḥ| tē tē ca vātajā rōgā jāyantē bhr̥śadāruṇāḥ||51|| durnāmnāmityudāvartaḥ paramō'yamupadravaḥ| vātābhibhūtakōṣṭhānāṁ tairvinā'pi sa jāyatē||52||
View original
मुद्गकोद्रवजूर्णाह्वकरीरचणकादिभिः| रूक्षैः सङ्ग्राहिभिर्वायुः स्वे स्थाने कुपितो बली||४६|| अधोवहानि स्रोतांसि संरुध्याधः प्रशोषयन्| पुरीषं वातविण्मूत्रसङ्गं कुर्वीत दारुणम्||४७|| तेन तीव्रा रुजा कोष्ठपृष्ठहृत्पार्श्वगा भवेत्| आध्मानमुदरावेष्ठो हृल्लासः परिकर्तनम्||४८|| बस्तौ च सुतरां शूलं गण्डश्वयथुसम्भवः| पवनस्योर्ध्वगामित्वं ततश्च्छर्द्यरुचिज्वराः||४९|| हृद्रोगग्रहणीदोषमूत्रसङ्गप्रवाहिकाः| बाधिर्यतिमिरश्वासशिरोरुक्कासपीनसाः||५०|| मनोविकारस्तृष्णास्रपित्तगुल्मोदरादयः| ते ते च वातजा रोगा जायन्ते भृशदारुणाः||५१|| दुर्नाम्नामित्युदावर्तः परमोऽयमुपद्रवः| वाताभिभूतकोष्ठानां तैर्विनाऽपि स जायते||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAmasAdhyatvam, arshasAM yApyatvam (53) · Śloka 53
adhunā sādhyāsādhyavibhāgamēṣāmāha - - - - sahajāni tridōṣāṇi yāni cābhyantarē valau| sthitāni tānyasādhyāni, yāpyantē'gnibalādibhiḥ||53||
View original
अधुना साध्यासाध्यविभागमेषामाह - - - - सहजानि त्रिदोषाणि यानि चाभ्यन्तरे वलौ| स्थितानि तान्यसाध्यानि, याप्यन्तेऽग्निबलादिभिः||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM kRuchrasAdhyatvam (54) · Śloka 54
dvandvajāni dvitīyāyāṁ valau yānyāśritāni ca| kr̥cchrasādhyāni tānyāhuḥ parisaṁvatsarāṇi ca||54||
View original
द्वन्द्वजानि द्वितीयायां वलौ यान्याश्रितानि च| कृच्छ्रसाध्यानि तान्याहुः परिसंवत्सराणि च||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM sukhasAdhyatvam (55) · Śloka 55
bāhyāyāṁ tu valau jātānyēkadōṣōlbaṇāni ca| arśāṁsi sukhasādhyāni na cirōtpatitāni ca||55||
View original
बाह्यायां तु वलौ जातान्येकदोषोल्बणानि च| अर्शांसि सुखसाध्यानि न चिरोत्पतितानि च||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana meDhrAdiShvapyarshAMsi vakShyante (56) · Śloka 56
mēḍhrādiṣvapi vakṣyantē yathāsvam| |56|
View original
मेढ्रादिष्वपि वक्ष्यन्ते यथास्वम्| |५६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAbhijArshasAM lakShaNam (56) · Śloka 56
nābhijāni tu| gaṇḍūpadāsyarūpāṇi picchilāni mr̥dūni ca||56||
View original
नाभिजानि तु| गण्डूपदास्यरूपाणि पिच्छिलानि मृदूनि च||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana carmakIlAnAM saMprAptiH (57) · Śloka 57
carmakīlānyāha - - - - vyānō gr̥hītvā ślēṣmāṇaṁ karōtyarśastvacō bahiḥ| kīlōpamaṁ sthirakharaṁ carmakīlaṁ tu taṁ viduḥ||57||
View original
चर्मकीलान्याह - - - - व्यानो गृहीत्वा श्लेष्माणं करोत्यर्शस्त्वचो बहिः| कीलोपमं स्थिरखरं चर्मकीलं तु तं विदुः||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajAnAM lakShaNam, pittajAnAM lakShaNam, kaphajAnAM lakShaNam (58) · Śloka 58
vātēna tōdaḥ pāruṣyaṁ, pittādasitaraktatā| ślēṣmaṇā snigdhatā tasya grathitatvaṁ savarṇtā||58||
View original
वातेन तोदः पारुष्यं, पित्तादसितरक्तता| श्लेष्मणा स्निग्धता तस्य ग्रथितत्वं सवर्ण्ता||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM prashame shIghraM yatnaH kAryaH (7) · Śloka 7
arśasāṁ praśamē yatnamāśu kurvīta buddhimān| tānyāśu hi gudaṁ baddhā kuryurbaddhagudōdaram||59|| iti śrīvaidyapatisiṁhaguptasūnuśrīmadvāgbhaṭaviracitāyāmaṣṭāṅgahr̥dayasaṁhitāyāṁ tr̥tīyē nidānasthānē'rśasāṁ nidānaṁ nāma saptamō'dhyāyaḥ||7||
View original
अर्शसां प्रशमे यत्नमाशु कुर्वीत बुद्धिमान्| तान्याशु हि गुदं बद्धा कुर्युर्बद्धगुदोदरम्||५९|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां तृतीये निदानस्थानेऽर्शसां निदानं नाम सप्तमोऽध्यायः||७||
🔊 Audio coming soon