Adhikarana arshasAM nirvacanam (2) · Śloka 2
అథాతోఽర్శసాం నిదానం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః| గద్యసూత్రే|2|
View original
अथातोऽर्शसां निदानं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| गद्यसूत्रे|२|
🔊 Audio coming soon
7. arśōnidanādhyāyaḥ
Adhikarana arshasAM saMprAptiH (1-2) · Śloka 2
అరివత్ప్రాణినో మాంసకీలకా విశసంతి యత్| అర్శాంసి తస్మాదుచ్యంతే గుదమార్గనిరోధతః||1|| దోషాస్త్వఙ్మాంసమేదాంసి సందూష్య వివిధాకృతీన్| మాంసాంకురానపానాదౌ కుర్వంత్యర్శాంసి తాన్ జగుః||2||
View original
अरिवत्प्राणिनो मांसकीलका विशसन्ति यत्| अर्शांसि तस्मादुच्यन्ते गुदमार्गनिरोधतः||१|| दोषास्त्वङ्मांसमेदांसि सन्दूष्य विविधाकृतीन्| मांसाङ्कुरानपानादौ कुर्वन्त्यर्शांसि तान् जगुः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM dvaividhyam (3) · Śloka 3
సహజన్మోత్తరోత్థానభేదాద్ద్వేధా సమాసతః| శుష్కస్రావివిభేదాచ్చ|3|
View original
सहजन्मोत्तरोत्थानभेदाद्द्वेधा समासतः| शुष्कस्राविविभेदाच्च|३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gudasya svarUpam, gude tisro balyaH tAsAmarthAnugatAni nAmAni gudauShThasya svarUpam, (3-5) · Śloka 5
"అపానాదౌ" ఇత్యుక్తం| అథ తదేవ గుదాపరపర్యాయం లక్షయతి - - - - | గుదః స్థూలాంత్రసంశ్రయః||3|| అర్ధపంచాంగులస్తస్మింస్తిస్రోఽధ్యర్ధాంగులాః స్థితాః| వల్యః, ప్రవాహిణీ తాసామంతర్మధ్యే విసర్జనీ||4|| బాహ్యా సంవరణీ తస్యా గుదౌష్ఠో బహిరంగులే| యవాధ్యర్ధః ప్రమాణేన రోమాణ్యత్ర తతః పరం||5||
View original
"अपानादौ" इत्युक्तम्| अथ तदेव गुदापरपर्यायं लक्षयति - - - - | गुदः स्थूलान्त्रसंश्रयः||३|| अर्धपञ्चाङ्गुलस्तस्मिंस्तिस्रोऽध्यर्धाङ्गुलाः स्थिताः| वल्यः, प्रवाहिणी तासामन्तर्मध्ये विसर्जनी||४|| बाह्या संवरणी तस्या गुदौष्ठो बहिरङ्गुले| यवाध्यर्धः प्रमाणेन रोमाण्यत्र ततः परम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sahotthAnAmarshasAM heturasAdhyatvaM ca kulodbhavAnAM sarveShAM rogANAmasAdhyatvam (6-7) · Śloka 7
తత్ర హేతుః సహోత్థానాం వలీబీజోపతప్తతా| అర్శసాం, బీజతప్తిస్తు మాతాపిత్రపచారతః||6|| దైవాచ్చ, తాభ్యాం కోపో హి సన్నిపాతస్య తాన్యతః| అసాధ్యాన్వేవమాఖ్యాతాః సర్వే రోగాః కులోద్భవాః||7||
View original
तत्र हेतुः सहोत्थानां वलीबीजोपतप्तता| अर्शसां, बीजतप्तिस्तु मातापित्रपचारतः||६|| दैवाच्च, ताभ्यां कोपो हि सन्निपातस्य तान्यतः| असाध्यान्वेवमाख्याताः सर्वे रोगाः कुलोद्भवाः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sahajAnAM lakShaNam (8) · Śloka 8
సహజాని విశేషేణ రూక్షదుర్దర్శనాని చ| అంతర్ముఖాని పాండూని దారుణోపద్రవాణి చ||8||
View original
सहजानि विशेषेण रूक्षदुर्दर्शनानि च| अन्तर्मुखानि पाण्डूनि दारुणोपद्रवाणि च||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana janmottarajAnAmarshasAM ShaDvidhatvam (9) · Śloka 9
షోఢాఽన్యాని పృథగ్దోషసంసర్గనిచయాస్రతః| |9|
View original
षोढाऽन्यानि पृथग्दोषसंसर्गनिचयास्रतः| |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuShkArdrArshasAM doShAnubandhaH (9) · Śloka 9
| శుష్కాణి వాతశ్లేష్మభ్యామార్ద్రాణి త్వస్రపిత్తతః||9||
View original
| शुष्काणि वातश्लेष्मभ्यामार्द्राणि त्वस्रपित्ततः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM nidAnam (10-15) · Śloka 15
దోషప్రకోపహేతుస్తు ప్రాగుక్తస్తేన సాదితే| అగ్నౌ, మలేఽతినిచితే, పునశ్చాతివ్యవాయతః||10|| యానసంక్షోభవిషమకఠినోత్కటకాసనాత్| బస్తినేత్రాశ్మలోష్ఠోర్వీతలచైలాదిఘట్టనాత్||11|| భృశం శీతాంబుసంస్పర్శాత్ప్రతతాతిప్రవాహణాత్| వాతమూత్రశకృద్వేగధారణాత్తదుదీరణాత్||12|| జ్వరగుల్మాతిసారామగ్రహణీశోఫపాండుభిః| కర్శనాద్విషమాభ్యశ్చ చేష్టాభ్యో, యోషితాం పునః||13|| ఆమగర్భప్రపతనాద్గర్భవృద్ధిప్రపీడనాత్| ఈదృశైశ్చాపరైర్వాయురపానః కుపితో మలం||14|| పాయోర్వలీషు తం ధత్తే తాస్వభిష్యణ్ణమూర్తిషు| జాయంతేఽర్శాంసి|15|
View original
दोषप्रकोपहेतुस्तु प्रागुक्तस्तेन सादिते| अग्नौ, मलेऽतिनिचिते, पुनश्चातिव्यवायतः||१०|| यानसङ्क्षोभविषमकठिनोत्कटकासनात्| बस्तिनेत्राश्मलोष्ठोर्वीतलचैलादिघट्टनात्||११|| भृशं शीताम्बुसंस्पर्शात्प्रततातिप्रवाहणात्| वातमूत्रशकृद्वेगधारणात्तदुदीरणात्||१२|| ज्वरगुल्मातिसारामग्रहणीशोफपाण्डुभिः| कर्शनाद्विषमाभ्यश्च चेष्टाभ्यो, योषितां पुनः||१३|| आमगर्भप्रपतनाद्गर्भवृद्धिप्रपीडनात्| ईदृशैश्चापरैर्वायुरपानः कुपितो मलम्||१४|| पायोर्वलीषु तं धत्ते तास्वभिष्यण्णमूर्तिषु| जायन्तेऽर्शांसि|१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM pUrvalakShaNam (15-20) · Śloka 20
| తత్పూర్వలక్షణం మందవహ్నితా||15|| విష్టంభః సక్థిసదనం పిండికోద్వేష్టనం భ్రమః| సాదోఽంగే నేత్రయోః శోఫః శకృద్భేదోఽథవా గ్రహః||16|| మారుతః ప్రచురో మూఢః ప్రాయో నాభేరధశ్చరన్| సరుక్ సపరికర్తశ్చ కృచ్ఛ్రాన్నిర్గచ్ఛతి స్వనన్||17|| అంత్రకూజనమాటోపః క్షామతోద్గారభూరితా| ప్రభూతం మూత్రమల్పా విడశ్రద్ధా ధూమకోఽమ్లకః||18|| శిరఃపృష్ఠోరసాం శూలమాలస్యం భిన్నవర్ణతా| తంద్రేంద్రియాణాం దౌర్బల్యం క్రోధో దుఃఖోపచారతా||19|| ఆశంకా గ్రహణీదోషపాండుగుల్మోదరేషు చ| |20|
View original
| तत्पूर्वलक्षणं मन्दवह्निता||१५|| विष्टम्भः सक्थिसदनं पिण्डिकोद्वेष्टनं भ्रमः| सादोऽङ्गे नेत्रयोः शोफः शकृद्भेदोऽथवा ग्रहः||१६|| मारुतः प्रचुरो मूढः प्रायो नाभेरधश्चरन्| सरुक् सपरिकर्तश्च कृच्छ्रान्निर्गच्छति स्वनन्||१७|| अन्त्रकूजनमाटोपः क्षामतोद्गारभूरिता| प्रभूतं मूत्रमल्पा विडश्रद्धा धूमकोऽम्लकः||१८|| शिरःपृष्ठोरसां शूलमालस्यं भिन्नवर्णता| तन्द्रेन्द्रियाणां दौर्बल्यं क्रोधो दुःखोपचारता||१९|| आशङ्का ग्रहणीदोषपाण्डुगुल्मोदरेषु च| |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM sAmAnyalakShaNam (20-28) · Śloka 28
| ఏతాన్యేవ వివర్ద్ధంతే జాతేషు హతనామసు||20|| నివర్తమానోఽపానో హి తైరధోమార్గరోధతః| క్షోభయన్ననిలానన్యాన్ సర్వేంద్రియశరీరగాన్||21|| తథా మూత్రశకృత్పిత్తకఫాన్ ధాతూంశ్చ సాశయాన్| మృద్గాత్యగ్నిం తతః సర్వో భవతి ప్రాయశోఽర్శసః||22|| కృశో భృశం హతోత్సాహో దీనః క్షామోఽతినిష్ప్రభః| అసారో విగతచ్ఛాయో జంతుజుష్ట ఇవ ద్రుమః||23|| కృత్స్నైరుపద్రవైర్గస్తో యథోక్తైర్మర్మపీడనైః| తథా కాసపిపాసాస్యవైరస్యశ్వాసపీనసైః||24|| క్లమాంగభంగవమథుక్షవథుశ్వయథుజ్వరైః| క్లైబ్యబాధిర్యతైమిర్యశర్కరాశ్మరిపీడితః||25|| క్షామభిన్నస్వరో ధ్యాయన్ముహుః ష్ఠీవన్నరోచకీ| సర్వపర్వాస్థిహృన్నాభిపాయువంక్షణశూలవాన్||26|| గుదేన స్రవతా పిచ్ఛాం పులాకోదకసన్నిభాం| విబద్ధముక్తం శుష్కార్ద్రం పక్కామం చాంతరాఽంతరా||27|| పాండు పీతం హరిద్రక్తం పిచ్ఛిలం చోపవేశ్యతే| |28|
View original
| एतान्येव विवर्द्धन्ते जातेषु हतनामसु||२०|| निवर्तमानोऽपानो हि तैरधोमार्गरोधतः| क्षोभयन्ननिलानन्यान् सर्वेन्द्रियशरीरगान्||२१|| तथा मूत्रशकृत्पित्तकफान् धातूंश्च साशयान्| मृद्गात्यग्निं ततः सर्वो भवति प्रायशोऽर्शसः||२२|| कृशो भृशं हतोत्साहो दीनः क्षामोऽतिनिष्प्रभः| असारो विगतच्छायो जन्तुजुष्ट इव द्रुमः||२३|| कृत्स्नैरुपद्रवैर्गस्तो यथोक्तैर्मर्मपीडनैः| तथा कासपिपासास्यवैरस्यश्वासपीनसैः||२४|| क्लमाङ्गभङ्गवमथुक्षवथुश्वयथुज्वरैः| क्लैब्यबाधिर्यतैमिर्यशर्कराश्मरिपीडितः||२५|| क्षामभिन्नस्वरो ध्यायन्मुहुः ष्ठीवन्नरोचकी| सर्वपर्वास्थिहृन्नाभिपायुवङ्क्षणशूलवान्||२६|| गुदेन स्रवता पिच्छां पुलाकोदकसन्निभाम्| विबद्धमुक्तं शुष्कार्द्रं पक्कामं चान्तराऽन्तरा||२७|| पाण्डु पीतं हरिद्रक्तं पिच्छिलं चोपवेश्यते| |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtArshasAM lakShaNam (28-34) · Śloka 34
వాతార్శసాం లక్షణమాహ - - - - గుదాంకురా బహ్వనిలాః శుష్కాశ్చిమిచిమాన్వితాః||28|| మ్లానాః శ్యావారుణాః స్తబ్ధా విషమాః పరుషాః ఖరాః| మిథో విసదృశా వక్రాస్తీక్ష్ణా విశ్ఫుటితాననాః||29|| బింబీకర్కంధుఖర్జూరకార్పాసీఫలసన్నిభాః| కేచిత్కదంబపుష్పాభాః కేచిత్సిద్ధార్థకోపమాః||30|| శిరఃపార్శ్వాంసకట్యూరువంక్షణాభ్యధికవ్యథాః| క్షవథూద్గారవిష్టంభహృద్గ్రహారోచకప్రదాః||31|| కాసశ్వాసాగ్నివైషమ్యకర్ణనాదభ్రమావహాః| తైరార్తో గ్రథితం స్తోకం సశబ్దం సప్రవాహికం||32|| రుక్ఫేనపిచ్ఛానుగతం విబద్ధముపవేశ్యతే| కృష్ణత్వఙ్నఖవిణ్మూత్రనేత్రవక్క్రశ్చ జాయతే||33|| గుల్మప్లీహోదరాష్ఠీలాసంభవస్తత ఏవ చ|34|
View original
वातार्शसां लक्षणमाह - - - - गुदाङ्कुरा बह्वनिलाः शुष्काश्चिमिचिमान्विताः||२८|| म्लानाः श्यावारुणाः स्तब्धा विषमाः परुषाः खराः| मिथो विसदृशा वक्रास्तीक्ष्णा विश्फुटिताननाः||२९|| बिम्बीकर्कन्धुखर्जूरकार्पासीफलसन्निभाः| केचित्कदम्बपुष्पाभाः केचित्सिद्धार्थकोपमाः||३०|| शिरःपार्श्वांसकट्यूरुवङ्क्षणाभ्यधिकव्यथाः| क्षवथूद्गारविष्टम्भहृद्ग्रहारोचकप्रदाः||३१|| कासश्वासाग्निवैषम्यकर्णनादभ्रमावहाः| तैरार्तो ग्रथितं स्तोकं सशब्दं सप्रवाहिकम्||३२|| रुक्फेनपिच्छानुगतं विबद्धमुपवेश्यते| कृष्णत्वङ्नखविण्मूत्रनेत्रवक्क्रश्च जायते||३३|| गुल्मप्लीहोदराष्ठीलासम्भवस्तत एव च|३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittArshasAM lakShaNam (34-37) · Śloka 37
| పిత్తోత్తరా నీలముఖా రక్తప్తాసితప్రభాః||34|| తన్వస్రస్రావిణో విస్రాస్తనవో మృదవః శ్లథాహ్| శుకజిహ్వాయకృత్ఽఽఖండజలౌకోవక్క్రసన్నిభాః||35|| దాహపాకజ్వరస్వేదతృణ్మూర్చ్ఛారుచితమోహదాః| సోష్మాణో ద్రవనీలోష్ణపీతరక్తామవర్చసః||36|| యవమధ్యా హరీత్పీతహారిద్రత్వఙూనఖాదయః| |37|
View original
| पित्तोत्तरा नीलमुखा रक्तप्तासितप्रभाः||३४|| तन्वस्रस्राविणो विस्रास्तनवो मृदवः श्लथाह्| शुकजिह्वायकृत्ऽऽखण्डजलौकोवक्क्रसन्निभाः||३५|| दाहपाकज्वरस्वेदतृण्मूर्च्छारुचितमोहदाः| सोष्माणो द्रवनीलोष्णपीतरक्तामवर्चसः||३६|| यवमध्या हरीत्पीतहारिद्रत्वङूनखादयः| |३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphArshasAM lakShaNam (37-42) · Śloka 42
| శ్లేష్మోల్బణా మహామూలా ఘనా మందరుజః సితాః||37|| ఉచ్ఛూనోపచితాః స్నిగ్ధాః స్తబ్ధవృత్తగురుస్థిరాః| పిచ్ఛిలాః స్తిమితాః శ్లక్ష్ణాః కండ్వాఢ్యాః స్పర్శనప్రియాః||38|| కరీరపనసాస్థ్యాభాస్తథా గోస్తనసన్నిభాః| వంక్షణానాహినః పాయుబస్తినాభివికర్తినః||39|| సకాసశ్వాసహృల్లాసప్రసేకారుచిపీనసాః| మేహకృచ్ఛ్రశిరోజాడ్యశిశిరజ్వరకారిణః||40|| క్లైబ్యాగ్నిమార్దవచ్ఛర్దిరామప్రాయవికారదాః| వసాభసకఫప్రాజ్యపురీషాః సప్రవాహికాః||41|| న స్రవంతి న భిద్యంతే పాండుస్నిగ్ధత్వగాదయః| |42|
View original
| श्लेष्मोल्बणा महामूला घना मन्दरुजः सिताः||३७|| उच्छूनोपचिताः स्निग्धाः स्तब्धवृत्तगुरुस्थिराः| पिच्छिलाः स्तिमिताः श्लक्ष्णाः कण्ड्वाढ्याः स्पर्शनप्रियाः||३८|| करीरपनसास्थ्याभास्तथा गोस्तनसन्निभाः| वङ्क्षणानाहिनः पायुबस्तिनाभिविकर्तिनः||३९|| सकासश्वासहृल्लासप्रसेकारुचिपीनसाः| मेहकृच्छ्रशिरोजाड्यशिशिरज्वरकारिणः||४०|| क्लैब्याग्निमार्दवच्छर्दिरामप्रायविकारदाः| वसाभसकफप्राज्यपुरीषाः सप्रवाहिकाः||४१|| न स्रवन्ति न भिद्यन्ते पाण्डुस्निग्धत्वगादयः| |४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvidoShArshasAM lakShaNam (42) · Śloka 42
| సంసృష్టలింగాః సంసర్గాత్|42|
View original
| संसृष्टलिङ्गाः संसर्गात्|४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tridoShArshasAM lakShaNam (42) · Śloka 42
| నిచయాత్సర్వలక్షణాః||42||
View original
| निचयात्सर्वलक्षणाः||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktArshasAM lakShaNam (43-45) · Śloka 45
రక్తోల్బణా గుదేకీలాః పిత్తాకృతిసమన్వితాః| వటప్రరోహసదృశా గుంజావిద్రుమసన్నిభాః||43|| తేఽత్యర్థం దుష్టముష్ణం చ గాఢవిట్ప్రతిపీడితాః| స్రవంతి సహసా రక్తం తస్య చాతిప్రవృత్తితః||44|| భేకాభః పీడ్యతే దుఃఖైః శోణితక్షయసంభవైః| హీనవర్ణబలోత్సాహో హతౌజాః కలుషేంద్రియః||45||
View original
रक्तोल्बणा गुदेकीलाः पित्ताकृतिसमन्विताः| वटप्ररोहसदृशा गुञ्जाविद्रुमसन्निभाः||४३|| तेऽत्यर्थं दुष्टमुष्णं च गाढविट्प्रतिपीडिताः| स्रवन्ति सहसा रक्तं तस्य चातिप्रवृत्तितः||४४|| भेकाभः पीड्यते दुःखैः शोणितक्षयसम्भवैः| हीनवर्णबलोत्साहो हतौजाः कलुषेन्द्रियः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAmudAvarta upadravaH (46-52) · Śloka 52
ముద్గకోద్రవజూర్ణాహ్వకరీరచణకాదిభిః| రూక్షైః సంగ్రాహిభిర్వాయుః స్వే స్థానే కుపితో బలీ||46|| అధోవహాని స్రోతాంసి సంరుధ్యాధః ప్రశోషయన్| పురీషం వాతవిణ్మూత్రసంగం కుర్వీత దారుణం||47|| తేన తీవ్రా రుజా కోష్ఠపృష్ఠహృత్పార్శ్వగా భవేత్| ఆధ్మానముదరావేష్ఠో హృల్లాసః పరికర్తనం||48|| బస్తౌ చ సుతరాం శూలం గండశ్వయథుసంభవః| పవనస్యోర్ధ్వగామిత్వం తతశ్చ్ఛర్ద్యరుచిజ్వరాః||49|| హృద్రోగగ్రహణీదోషమూత్రసంగప్రవాహికాః| బాధిర్యతిమిరశ్వాసశిరోరుక్కాసపీనసాః||50|| మనోవికారస్తృష్ణాస్రపిత్తగుల్మోదరాదయః| తే తే చ వాతజా రోగా జాయంతే భృశదారుణాః||51|| దుర్నామ్నామిత్యుదావర్తః పరమోఽయముపద్రవః| వాతాభిభూతకోష్ఠానాం తైర్వినాఽపి స జాయతే||52||
View original
मुद्गकोद्रवजूर्णाह्वकरीरचणकादिभिः| रूक्षैः सङ्ग्राहिभिर्वायुः स्वे स्थाने कुपितो बली||४६|| अधोवहानि स्रोतांसि संरुध्याधः प्रशोषयन्| पुरीषं वातविण्मूत्रसङ्गं कुर्वीत दारुणम्||४७|| तेन तीव्रा रुजा कोष्ठपृष्ठहृत्पार्श्वगा भवेत्| आध्मानमुदरावेष्ठो हृल्लासः परिकर्तनम्||४८|| बस्तौ च सुतरां शूलं गण्डश्वयथुसम्भवः| पवनस्योर्ध्वगामित्वं ततश्च्छर्द्यरुचिज्वराः||४९|| हृद्रोगग्रहणीदोषमूत्रसङ्गप्रवाहिकाः| बाधिर्यतिमिरश्वासशिरोरुक्कासपीनसाः||५०|| मनोविकारस्तृष्णास्रपित्तगुल्मोदरादयः| ते ते च वातजा रोगा जायन्ते भृशदारुणाः||५१|| दुर्नाम्नामित्युदावर्तः परमोऽयमुपद्रवः| वाताभिभूतकोष्ठानां तैर्विनाऽपि स जायते||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAmasAdhyatvam, arshasAM yApyatvam (53) · Śloka 53
అధునా సాధ్యాసాధ్యవిభాగమేషామాహ - - - - సహజాని త్రిదోషాణి యాని చాభ్యంతరే వలౌ| స్థితాని తాన్యసాధ్యాని, యాప్యంతేఽగ్నిబలాదిభిః||53||
View original
अधुना साध्यासाध्यविभागमेषामाह - - - - सहजानि त्रिदोषाणि यानि चाभ्यन्तरे वलौ| स्थितानि तान्यसाध्यानि, याप्यन्तेऽग्निबलादिभिः||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM kRuchrasAdhyatvam (54) · Śloka 54
ద్వంద్వజాని ద్వితీయాయాం వలౌ యాన్యాశ్రితాని చ| కృచ్ఛ్రసాధ్యాని తాన్యాహుః పరిసంవత్సరాణి చ||54||
View original
द्वन्द्वजानि द्वितीयायां वलौ यान्याश्रितानि च| कृच्छ्रसाध्यानि तान्याहुः परिसंवत्सराणि च||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM sukhasAdhyatvam (55) · Śloka 55
బాహ్యాయాం తు వలౌ జాతాన్యేకదోషోల్బణాని చ| అర్శాంసి సుఖసాధ్యాని న చిరోత్పతితాని చ||55||
View original
बाह्यायां तु वलौ जातान्येकदोषोल्बणानि च| अर्शांसि सुखसाध्यानि न चिरोत्पतितानि च||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana meDhrAdiShvapyarshAMsi vakShyante (56) · Śloka 56
మేఢ్రాదిష్వపి వక్ష్యంతే యథాస్వం| |56|
View original
मेढ्रादिष्वपि वक्ष्यन्ते यथास्वम्| |५६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAbhijArshasAM lakShaNam (56) · Śloka 56
నాభిజాని తు| గండూపదాస్యరూపాణి పిచ్ఛిలాని మృదూని చ||56||
View original
नाभिजानि तु| गण्डूपदास्यरूपाणि पिच्छिलानि मृदूनि च||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana carmakIlAnAM saMprAptiH (57) · Śloka 57
చర్మకీలాన్యాహ - - - - వ్యానో గృహీత్వా శ్లేష్మాణం కరోత్యర్శస్త్వచో బహిః| కీలోపమం స్థిరఖరం చర్మకీలం తు తం విదుః||57||
View original
चर्मकीलान्याह - - - - व्यानो गृहीत्वा श्लेष्माणं करोत्यर्शस्त्वचो बहिः| कीलोपमं स्थिरखरं चर्मकीलं तु तं विदुः||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajAnAM lakShaNam, pittajAnAM lakShaNam, kaphajAnAM lakShaNam (58) · Śloka 58
వాతేన తోదః పారుష్యం, పిత్తాదసితరక్తతా| శ్లేష్మణా స్నిగ్ధతా తస్య గ్రథితత్వం సవరంతా||58||
View original
वातेन तोदः पारुष्यं, पित्तादसितरक्तता| श्लेष्मणा स्निग्धता तस्य ग्रथितत्वं सवर्ण्ता||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM prashame shIghraM yatnaH kAryaH (7) · Śloka 7
అర్శసాం ప్రశమే యత్నమాశు కుర్వీత బుద్ధిమాన్| తాన్యాశు హి గుదం బద్ధా కుర్యుర్బద్ధగుదోదరం||59|| ఇతి శ్రీవైద్యపతిసింహగుప్తసూనుశ్రీమద్వాగ్భటవిరచితాయామష్టాంగహృదయసంహితాయాం తృతీయే నిదానస్థానేఽర్శసాం నిదానం నామ సప్తమోఽధ్యాయః||7||
View original
अर्शसां प्रशमे यत्नमाशु कुर्वीत बुद्धिमान्| तान्याशु हि गुदं बद्धा कुर्युर्बद्धगुदोदरम्||५९|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां तृतीये निदानस्थानेऽर्शसां निदानं नाम सप्तमोऽध्यायः||७||
🔊 Audio coming soon