Adhikarana arshasAM nirvacanam (2) · Śloka 2
அதாதோऽர்ஶஸாஂ நிதாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| கத்யஸூத்ரே|௨|
View original
अथातोऽर्शसां निदानं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| गद्यसूत्रे|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM nirvacanam (2) · Śloka 2
அதாதோऽர்ஶஸாஂ நிதாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| கத்யஸூத்ரே|௨|
अथातोऽर्शसां निदानं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| गद्यसूत्रे|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM saMprAptiH (1-2) · Śloka 2
அரிவத்ப்ராணிநோ மாஂஸகீலகா விஶஸந்தி யத்| அர்ஶாஂஸி தஸ்மாதுச்யந்தே குதமார்கநிரோததஃ||௧|| தோஷாஸ்த்வங்மாஂஸமேதாஂஸி ஸந்தூஷ்ய விவிதாகதீந்| மாஂஸாங்குராநபாநாதௌ குர்வந்த்யர்ஶாஂஸி தாந் ஜகுஃ||௨||
अरिवत्प्राणिनो मांसकीलका विशसन्ति यत्| अर्शांसि तस्मादुच्यन्ते गुदमार्गनिरोधतः||१|| दोषास्त्वङ्मांसमेदांसि सन्दूष्य विविधाकृतीन्| मांसाङ्कुरानपानादौ कुर्वन्त्यर्शांसि तान् जगुः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM dvaividhyam (3) · Śloka 3
ஸஹஜந்மோத்தரோத்தாநபேதாத்த்வேதா ஸமாஸதஃ| ஶுஷ்கஸ்ராவிவிபேதாச்ச|௩|
सहजन्मोत्तरोत्थानभेदाद्द्वेधा समासतः| शुष्कस्राविविभेदाच्च|३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gudasya svarUpam, gude tisro balyaH tAsAmarthAnugatAni nAmAni gudauShThasya svarUpam, (3-5) · Śloka 5
"அபாநாதௌ" இத்யுக்தம்| அத ததேவ குதாபரபர்யாயஂ லக்ஷயதி - - - - | குதஃ ஸ்தூலாந்த்ரஸஂஶ்ரயஃ||௩|| அர்தபஞ்சாங்குலஸ்தஸ்மிஂஸ்திஸ்ரோऽத்யர்தாங்குலாஃ ஸ்திதாஃ| வல்யஃ, ப்ரவாஹிணீ தாஸாமந்தர்மத்யே விஸர்ஜநீ||௪|| பாஹ்யா ஸஂவரணீ தஸ்யா குதௌஷ்டோ பஹிரங்குலே| யவாத்யர்தஃ ப்ரமாணேந ரோமாண்யத்ர ததஃ பரம்||௫||
"अपानादौ" इत्युक्तम्| अथ तदेव गुदापरपर्यायं लक्षयति - - - - | गुदः स्थूलान्त्रसंश्रयः||३|| अर्धपञ्चाङ्गुलस्तस्मिंस्तिस्रोऽध्यर्धाङ्गुलाः स्थिताः| वल्यः, प्रवाहिणी तासामन्तर्मध्ये विसर्जनी||४|| बाह्या संवरणी तस्या गुदौष्ठो बहिरङ्गुले| यवाध्यर्धः प्रमाणेन रोमाण्यत्र ततः परम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sahotthAnAmarshasAM heturasAdhyatvaM ca kulodbhavAnAM sarveShAM rogANAmasAdhyatvam (6-7) · Śloka 7
தத்ர ஹேதுஃ ஸஹோத்தாநாஂ வலீபீஜோபதப்ததா| அர்ஶஸாஂ, பீஜதப்திஸ்து மாதாபித்ரபசாரதஃ||௬|| தைவாச்ச, தாப்யாஂ கோபோ ஹி ஸந்நிபாதஸ்ய தாந்யதஃ| அஸாத்யாந்வேவமாக்யாதாஃ ஸர்வே ரோகாஃ குலோத்பவாஃ||௭||
तत्र हेतुः सहोत्थानां वलीबीजोपतप्तता| अर्शसां, बीजतप्तिस्तु मातापित्रपचारतः||६|| दैवाच्च, ताभ्यां कोपो हि सन्निपातस्य तान्यतः| असाध्यान्वेवमाख्याताः सर्वे रोगाः कुलोद्भवाः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sahajAnAM lakShaNam (8) · Śloka 8
ஸஹஜாநி விஶேஷேண ரூக்ஷதுர்தர்ஶநாநி ச| அந்தர்முகாநி பாண்டூநி தாருணோபத்ரவாணி ச||௮||
सहजानि विशेषेण रूक्षदुर्दर्शनानि च| अन्तर्मुखानि पाण्डूनि दारुणोपद्रवाणि च||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana janmottarajAnAmarshasAM ShaDvidhatvam (9) · Śloka 9
ஷோடாऽந்யாநி பதக்தோஷஸஂஸர்கநிசயாஸ்ரதஃ| |௯|
षोढाऽन्यानि पृथग्दोषसंसर्गनिचयास्रतः| |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuShkArdrArshasAM doShAnubandhaH (9) · Śloka 9
| ஶுஷ்காணி வாதஶ்லேஷ்மப்யாமார்த்ராணி த்வஸ்ரபித்ததஃ||௯||
| शुष्काणि वातश्लेष्मभ्यामार्द्राणि त्वस्रपित्ततः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM nidAnam (10-15) · Śloka 15
தோஷப்ரகோபஹேதுஸ்து ப்ராகுக்தஸ்தேந ஸாதிதே| அக்நௌ, மலேऽதிநிசிதே, புநஶ்சாதிவ்யவாயதஃ||௧௦|| யாநஸங்க்ஷோபவிஷமகடிநோத்கடகாஸநாத்| பஸ்திநேத்ராஶ்மலோஷ்டோர்வீதலசைலாதிகட்டநாத்||௧௧|| பஶஂ ஶீதாம்புஸஂஸ்பர்ஶாத்ப்ரததாதிப்ரவாஹணாத்| வாதமூத்ரஶகத்வேகதாரணாத்ததுதீரணாத்||௧௨|| ஜ்வரகுல்மாதிஸாராமக்ரஹணீஶோபபாண்டுபிஃ| கர்ஶநாத்விஷமாப்யஶ்ச சேஷ்டாப்யோ, யோஷிதாஂ புநஃ||௧௩|| ஆமகர்பப்ரபதநாத்கர்பவத்திப்ரபீடநாத்| ஈதஶைஶ்சாபரைர்வாயுரபாநஃ குபிதோ மலம்||௧௪|| பாயோர்வலீஷு தஂ தத்தே தாஸ்வபிஷ்யண்ணமூர்திஷு| ஜாயந்தேऽர்ஶாஂஸி|௧௫|
दोषप्रकोपहेतुस्तु प्रागुक्तस्तेन सादिते| अग्नौ, मलेऽतिनिचिते, पुनश्चातिव्यवायतः||१०|| यानसङ्क्षोभविषमकठिनोत्कटकासनात्| बस्तिनेत्राश्मलोष्ठोर्वीतलचैलादिघट्टनात्||११|| भृशं शीताम्बुसंस्पर्शात्प्रततातिप्रवाहणात्| वातमूत्रशकृद्वेगधारणात्तदुदीरणात्||१२|| ज्वरगुल्मातिसारामग्रहणीशोफपाण्डुभिः| कर्शनाद्विषमाभ्यश्च चेष्टाभ्यो, योषितां पुनः||१३|| आमगर्भप्रपतनाद्गर्भवृद्धिप्रपीडनात्| ईदृशैश्चापरैर्वायुरपानः कुपितो मलम्||१४|| पायोर्वलीषु तं धत्ते तास्वभिष्यण्णमूर्तिषु| जायन्तेऽर्शांसि|१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM pUrvalakShaNam (15-20) · Śloka 20
| தத்பூர்வலக்ஷணஂ மந்தவஹ்நிதா||௧௫|| விஷ்டம்பஃ ஸக்திஸதநஂ பிண்டிகோத்வேஷ்டநஂ ப்ரமஃ| ஸாதோऽங்கே நேத்ரயோஃ ஶோபஃ ஶகத்பேதோऽதவா க்ரஹஃ||௧௬|| மாருதஃ ப்ரசுரோ மூடஃ ப்ராயோ நாபேரதஶ்சரந்| ஸருக் ஸபரிகர்தஶ்ச கச்ச்ராந்நிர்கச்சதி ஸ்வநந்||௧௭|| அந்த்ரகூஜநமாடோபஃ க்ஷாமதோத்காரபூரிதா| ப்ரபூதஂ மூத்ரமல்பா விடஶ்ரத்தா தூமகோऽம்லகஃ||௧௮|| ஶிரஃபஷ்டோரஸாஂ ஶூலமாலஸ்யஂ பிந்நவர்ணதா| தந்த்ரேந்த்ரியாணாஂ தௌர்பல்யஂ க்ரோதோ துஃகோபசாரதா||௧௯|| ஆஶங்கா க்ரஹணீதோஷபாண்டுகுல்மோதரேஷு ச| |௨௦|
| तत्पूर्वलक्षणं मन्दवह्निता||१५|| विष्टम्भः सक्थिसदनं पिण्डिकोद्वेष्टनं भ्रमः| सादोऽङ्गे नेत्रयोः शोफः शकृद्भेदोऽथवा ग्रहः||१६|| मारुतः प्रचुरो मूढः प्रायो नाभेरधश्चरन्| सरुक् सपरिकर्तश्च कृच्छ्रान्निर्गच्छति स्वनन्||१७|| अन्त्रकूजनमाटोपः क्षामतोद्गारभूरिता| प्रभूतं मूत्रमल्पा विडश्रद्धा धूमकोऽम्लकः||१८|| शिरःपृष्ठोरसां शूलमालस्यं भिन्नवर्णता| तन्द्रेन्द्रियाणां दौर्बल्यं क्रोधो दुःखोपचारता||१९|| आशङ्का ग्रहणीदोषपाण्डुगुल्मोदरेषु च| |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM sAmAnyalakShaNam (20-28) · Śloka 28
| ஏதாந்யேவ விவர்த்தந்தே ஜாதேஷு ஹதநாமஸு||௨௦|| நிவர்தமாநோऽபாநோ ஹி தைரதோமார்கரோததஃ| க்ஷோபயந்நநிலாநந்யாந் ஸர்வேந்த்ரியஶரீரகாந்||௨௧|| ததா மூத்ரஶகத்பித்தகபாந் தாதூஂஶ்ச ஸாஶயாந்| மத்காத்யக்நிஂ ததஃ ஸர்வோ பவதி ப்ராயஶோऽர்ஶஸஃ||௨௨|| கஶோ பஶஂ ஹதோத்ஸாஹோ தீநஃ க்ஷாமோऽதிநிஷ்ப்ரபஃ| அஸாரோ விகதச்சாயோ ஜந்துஜுஷ்ட இவ த்ருமஃ||௨௩|| கத்ஸ்நைருபத்ரவைர்கஸ்தோ யதோக்தைர்மர்மபீடநைஃ| ததா காஸபிபாஸாஸ்யவைரஸ்யஶ்வாஸபீநஸைஃ||௨௪|| க்லமாங்கபங்கவமதுக்ஷவதுஶ்வயதுஜ்வரைஃ| க்லைப்யபாதிர்யதைமிர்யஶர்கராஶ்மரிபீடிதஃ||௨௫|| க்ஷாமபிந்நஸ்வரோ த்யாயந்முஹுஃ ஷ்டீவந்நரோசகீ| ஸர்வபர்வாஸ்திஹந்நாபிபாயுவங்க்ஷணஶூலவாந்||௨௬|| குதேந ஸ்ரவதா பிச்சாஂ புலாகோதகஸந்நிபாம்| விபத்தமுக்தஂ ஶுஷ்கார்த்ரஂ பக்காமஂ சாந்தராऽந்தரா||௨௭|| பாண்டு பீதஂ ஹரித்ரக்தஂ பிச்சிலஂ சோபவேஶ்யதே| |௨௮|
| एतान्येव विवर्द्धन्ते जातेषु हतनामसु||२०|| निवर्तमानोऽपानो हि तैरधोमार्गरोधतः| क्षोभयन्ननिलानन्यान् सर्वेन्द्रियशरीरगान्||२१|| तथा मूत्रशकृत्पित्तकफान् धातूंश्च साशयान्| मृद्गात्यग्निं ततः सर्वो भवति प्रायशोऽर्शसः||२२|| कृशो भृशं हतोत्साहो दीनः क्षामोऽतिनिष्प्रभः| असारो विगतच्छायो जन्तुजुष्ट इव द्रुमः||२३|| कृत्स्नैरुपद्रवैर्गस्तो यथोक्तैर्मर्मपीडनैः| तथा कासपिपासास्यवैरस्यश्वासपीनसैः||२४|| क्लमाङ्गभङ्गवमथुक्षवथुश्वयथुज्वरैः| क्लैब्यबाधिर्यतैमिर्यशर्कराश्मरिपीडितः||२५|| क्षामभिन्नस्वरो ध्यायन्मुहुः ष्ठीवन्नरोचकी| सर्वपर्वास्थिहृन्नाभिपायुवङ्क्षणशूलवान्||२६|| गुदेन स्रवता पिच्छां पुलाकोदकसन्निभाम्| विबद्धमुक्तं शुष्कार्द्रं पक्कामं चान्तराऽन्तरा||२७|| पाण्डु पीतं हरिद्रक्तं पिच्छिलं चोपवेश्यते| |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtArshasAM lakShaNam (28-34) · Śloka 34
வாதார்ஶஸாஂ லக்ஷணமாஹ - - - - குதாங்குரா பஹ்வநிலாஃ ஶுஷ்காஶ்சிமிசிமாந்விதாஃ||௨௮|| ம்லாநாஃ ஶ்யாவாருணாஃ ஸ்தப்தா விஷமாஃ பருஷாஃ கராஃ| மிதோ விஸதஶா வக்ராஸ்தீக்ஷ்ணா விஶ்புடிதாநநாஃ||௨௯|| பிம்பீகர்கந்துகர்ஜூரகார்பாஸீபலஸந்நிபாஃ| கேசித்கதம்பபுஷ்பாபாஃ கேசித்ஸித்தார்தகோபமாஃ||௩௦|| ஶிரஃபார்ஶ்வாஂஸகட்யூருவங்க்ஷணாப்யதிகவ்யதாஃ| க்ஷவதூத்காரவிஷ்டம்பஹத்க்ரஹாரோசகப்ரதாஃ||௩௧|| காஸஶ்வாஸாக்நிவைஷம்யகர்ணநாதப்ரமாவஹாஃ| தைரார்தோ க்ரதிதஂ ஸ்தோகஂ ஸஶப்தஂ ஸப்ரவாஹிகம்||௩௨|| ருக்பேநபிச்சாநுகதஂ விபத்தமுபவேஶ்யதே| கஷ்ணத்வங்நகவிண்மூத்ரநேத்ரவக்க்ரஶ்ச ஜாயதே||௩௩|| குல்மப்லீஹோதராஷ்டீலாஸம்பவஸ்தத ஏவ ச|௩௪|
वातार्शसां लक्षणमाह - - - - गुदाङ्कुरा बह्वनिलाः शुष्काश्चिमिचिमान्विताः||२८|| म्लानाः श्यावारुणाः स्तब्धा विषमाः परुषाः खराः| मिथो विसदृशा वक्रास्तीक्ष्णा विश्फुटिताननाः||२९|| बिम्बीकर्कन्धुखर्जूरकार्पासीफलसन्निभाः| केचित्कदम्बपुष्पाभाः केचित्सिद्धार्थकोपमाः||३०|| शिरःपार्श्वांसकट्यूरुवङ्क्षणाभ्यधिकव्यथाः| क्षवथूद्गारविष्टम्भहृद्ग्रहारोचकप्रदाः||३१|| कासश्वासाग्निवैषम्यकर्णनादभ्रमावहाः| तैरार्तो ग्रथितं स्तोकं सशब्दं सप्रवाहिकम्||३२|| रुक्फेनपिच्छानुगतं विबद्धमुपवेश्यते| कृष्णत्वङ्नखविण्मूत्रनेत्रवक्क्रश्च जायते||३३|| गुल्मप्लीहोदराष्ठीलासम्भवस्तत एव च|३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittArshasAM lakShaNam (34-37) · Śloka 37
| பித்தோத்தரா நீலமுகா ரக்தப்தாஸிதப்ரபாஃ||௩௪|| தந்வஸ்ரஸ்ராவிணோ விஸ்ராஸ்தநவோ மதவஃ ஶ்லதாஹ்| ஶுகஜிஹ்வாயகத்ऽऽகண்டஜலௌகோவக்க்ரஸந்நிபாஃ||௩௫|| தாஹபாகஜ்வரஸ்வேததண்மூர்ச்சாருசிதமோஹதாஃ| ஸோஷ்மாணோ த்ரவநீலோஷ்ணபீதரக்தாமவர்சஸஃ||௩௬|| யவமத்யா ஹரீத்பீதஹாரித்ரத்வஙூநகாதயஃ| |௩௭|
| पित्तोत्तरा नीलमुखा रक्तप्तासितप्रभाः||३४|| तन्वस्रस्राविणो विस्रास्तनवो मृदवः श्लथाह्| शुकजिह्वायकृत्ऽऽखण्डजलौकोवक्क्रसन्निभाः||३५|| दाहपाकज्वरस्वेदतृण्मूर्च्छारुचितमोहदाः| सोष्माणो द्रवनीलोष्णपीतरक्तामवर्चसः||३६|| यवमध्या हरीत्पीतहारिद्रत्वङूनखादयः| |३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphArshasAM lakShaNam (37-42) · Śloka 42
| ஶ்லேஷ்மோல்பணா மஹாமூலா கநா மந்தருஜஃ ஸிதாஃ||௩௭|| உச்சூநோபசிதாஃ ஸ்நிக்தாஃ ஸ்தப்தவத்தகுருஸ்திராஃ| பிச்சிலாஃ ஸ்திமிதாஃ ஶ்லக்ஷ்ணாஃ கண்ட்வாட்யாஃ ஸ்பர்ஶநப்ரியாஃ||௩௮|| கரீரபநஸாஸ்த்யாபாஸ்ததா கோஸ்தநஸந்நிபாஃ| வங்க்ஷணாநாஹிநஃ பாயுபஸ்திநாபிவிகர்திநஃ||௩௯|| ஸகாஸஶ்வாஸஹல்லாஸப்ரஸேகாருசிபீநஸாஃ| மேஹகச்ச்ரஶிரோஜாட்யஶிஶிரஜ்வரகாரிணஃ||௪௦|| க்லைப்யாக்நிமார்தவச்சர்திராமப்ராயவிகாரதாஃ| வஸாபஸகபப்ராஜ்யபுரீஷாஃ ஸப்ரவாஹிகாஃ||௪௧|| ந ஸ்ரவந்தி ந பித்யந்தே பாண்டுஸ்நிக்தத்வகாதயஃ| |௪௨|
| श्लेष्मोल्बणा महामूला घना मन्दरुजः सिताः||३७|| उच्छूनोपचिताः स्निग्धाः स्तब्धवृत्तगुरुस्थिराः| पिच्छिलाः स्तिमिताः श्लक्ष्णाः कण्ड्वाढ्याः स्पर्शनप्रियाः||३८|| करीरपनसास्थ्याभास्तथा गोस्तनसन्निभाः| वङ्क्षणानाहिनः पायुबस्तिनाभिविकर्तिनः||३९|| सकासश्वासहृल्लासप्रसेकारुचिपीनसाः| मेहकृच्छ्रशिरोजाड्यशिशिरज्वरकारिणः||४०|| क्लैब्याग्निमार्दवच्छर्दिरामप्रायविकारदाः| वसाभसकफप्राज्यपुरीषाः सप्रवाहिकाः||४१|| न स्रवन्ति न भिद्यन्ते पाण्डुस्निग्धत्वगादयः| |४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvidoShArshasAM lakShaNam (42) · Śloka 42
| ஸஂஸஷ்டலிங்காஃ ஸஂஸர்காத்|௪௨|
| संसृष्टलिङ्गाः संसर्गात्|४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tridoShArshasAM lakShaNam (42) · Śloka 42
| நிசயாத்ஸர்வலக்ஷணாஃ||௪௨||
| निचयात्सर्वलक्षणाः||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktArshasAM lakShaNam (43-45) · Śloka 45
ரக்தோல்பணா குதேகீலாஃ பித்தாகதிஸமந்விதாஃ| வடப்ரரோஹஸதஶா குஞ்ஜாவித்ருமஸந்நிபாஃ||௪௩|| தேऽத்யர்தஂ துஷ்டமுஷ்ணஂ ச காடவிட்ப்ரதிபீடிதாஃ| ஸ்ரவந்தி ஸஹஸா ரக்தஂ தஸ்ய சாதிப்ரவத்திதஃ||௪௪|| பேகாபஃ பீட்யதே துஃகைஃ ஶோணிதக்ஷயஸம்பவைஃ| ஹீநவர்ணபலோத்ஸாஹோ ஹதௌஜாஃ கலுஷேந்த்ரியஃ||௪௫||
रक्तोल्बणा गुदेकीलाः पित्ताकृतिसमन्विताः| वटप्ररोहसदृशा गुञ्जाविद्रुमसन्निभाः||४३|| तेऽत्यर्थं दुष्टमुष्णं च गाढविट्प्रतिपीडिताः| स्रवन्ति सहसा रक्तं तस्य चातिप्रवृत्तितः||४४|| भेकाभः पीड्यते दुःखैः शोणितक्षयसम्भवैः| हीनवर्णबलोत्साहो हतौजाः कलुषेन्द्रियः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAmudAvarta upadravaH (46-52) · Śloka 52
முத்ககோத்ரவஜூர்ணாஹ்வகரீரசணகாதிபிஃ| ரூக்ஷைஃ ஸங்க்ராஹிபிர்வாயுஃ ஸ்வே ஸ்தாநே குபிதோ பலீ||௪௬|| அதோவஹாநி ஸ்ரோதாஂஸி ஸஂருத்யாதஃ ப்ரஶோஷயந்| புரீஷஂ வாதவிண்மூத்ரஸங்கஂ குர்வீத தாருணம்||௪௭|| தேந தீவ்ரா ருஜா கோஷ்டபஷ்டஹத்பார்ஶ்வகா பவேத்| ஆத்மாநமுதராவேஷ்டோ ஹல்லாஸஃ பரிகர்தநம்||௪௮|| பஸ்தௌ ச ஸுதராஂ ஶூலஂ கண்டஶ்வயதுஸம்பவஃ| பவநஸ்யோர்த்வகாமித்வஂ ததஶ்ச்சர்த்யருசிஜ்வராஃ||௪௯|| ஹத்ரோகக்ரஹணீதோஷமூத்ரஸங்கப்ரவாஹிகாஃ| பாதிர்யதிமிரஶ்வாஸஶிரோருக்காஸபீநஸாஃ||௫௦|| மநோவிகாரஸ்தஷ்ணாஸ்ரபித்தகுல்மோதராதயஃ| தே தே ச வாதஜா ரோகா ஜாயந்தே பஶதாருணாஃ||௫௧|| துர்நாம்நாமித்யுதாவர்தஃ பரமோऽயமுபத்ரவஃ| வாதாபிபூதகோஷ்டாநாஂ தைர்விநாऽபி ஸ ஜாயதே||௫௨||
मुद्गकोद्रवजूर्णाह्वकरीरचणकादिभिः| रूक्षैः सङ्ग्राहिभिर्वायुः स्वे स्थाने कुपितो बली||४६|| अधोवहानि स्रोतांसि संरुध्याधः प्रशोषयन्| पुरीषं वातविण्मूत्रसङ्गं कुर्वीत दारुणम्||४७|| तेन तीव्रा रुजा कोष्ठपृष्ठहृत्पार्श्वगा भवेत्| आध्मानमुदरावेष्ठो हृल्लासः परिकर्तनम्||४८|| बस्तौ च सुतरां शूलं गण्डश्वयथुसम्भवः| पवनस्योर्ध्वगामित्वं ततश्च्छर्द्यरुचिज्वराः||४९|| हृद्रोगग्रहणीदोषमूत्रसङ्गप्रवाहिकाः| बाधिर्यतिमिरश्वासशिरोरुक्कासपीनसाः||५०|| मनोविकारस्तृष्णास्रपित्तगुल्मोदरादयः| ते ते च वातजा रोगा जायन्ते भृशदारुणाः||५१|| दुर्नाम्नामित्युदावर्तः परमोऽयमुपद्रवः| वाताभिभूतकोष्ठानां तैर्विनाऽपि स जायते||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAmasAdhyatvam, arshasAM yApyatvam (53) · Śloka 53
அதுநா ஸாத்யாஸாத்யவிபாகமேஷாமாஹ - - - - ஸஹஜாநி த்ரிதோஷாணி யாநி சாப்யந்தரே வலௌ| ஸ்திதாநி தாந்யஸாத்யாநி, யாப்யந்தேऽக்நிபலாதிபிஃ||௫௩||
अधुना साध्यासाध्यविभागमेषामाह - - - - सहजानि त्रिदोषाणि यानि चाभ्यन्तरे वलौ| स्थितानि तान्यसाध्यानि, याप्यन्तेऽग्निबलादिभिः||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM kRuchrasAdhyatvam (54) · Śloka 54
த்வந்த்வஜாநி த்விதீயாயாஂ வலௌ யாந்யாஶ்ரிதாநி ச| கச்ச்ரஸாத்யாநி தாந்யாஹுஃ பரிஸஂவத்ஸராணி ச||௫௪||
द्वन्द्वजानि द्वितीयायां वलौ यान्याश्रितानि च| कृच्छ्रसाध्यानि तान्याहुः परिसंवत्सराणि च||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM sukhasAdhyatvam (55) · Śloka 55
பாஹ்யாயாஂ து வலௌ ஜாதாந்யேகதோஷோல்பணாநி ச| அர்ஶாஂஸி ஸுகஸாத்யாநி ந சிரோத்பதிதாநி ச||௫௫||
बाह्यायां तु वलौ जातान्येकदोषोल्बणानि च| अर्शांसि सुखसाध्यानि न चिरोत्पतितानि च||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana meDhrAdiShvapyarshAMsi vakShyante (56) · Śloka 56
மேட்ராதிஷ்வபி வக்ஷ்யந்தே யதாஸ்வம்| |௫௬|
मेढ्रादिष्वपि वक्ष्यन्ते यथास्वम्| |५६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAbhijArshasAM lakShaNam (56) · Śloka 56
நாபிஜாநி து| கண்டூபதாஸ்யரூபாணி பிச்சிலாநி மதூநி ச||௫௬||
नाभिजानि तु| गण्डूपदास्यरूपाणि पिच्छिलानि मृदूनि च||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana carmakIlAnAM saMprAptiH (57) · Śloka 57
சர்மகீலாந்யாஹ - - - - வ்யாநோ கஹீத்வா ஶ்லேஷ்மாணஂ கரோத்யர்ஶஸ்த்வசோ பஹிஃ| கீலோபமஂ ஸ்திரகரஂ சர்மகீலஂ து தஂ விதுஃ||௫௭||
चर्मकीलान्याह - - - - व्यानो गृहीत्वा श्लेष्माणं करोत्यर्शस्त्वचो बहिः| कीलोपमं स्थिरखरं चर्मकीलं तु तं विदुः||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajAnAM lakShaNam, pittajAnAM lakShaNam, kaphajAnAM lakShaNam (58) · Śloka 58
வாதேந தோதஃ பாருஷ்யஂ, பித்தாதஸிதரக்ததா| ஶ்லேஷ்மணா ஸ்நிக்ததா தஸ்ய க்ரதிதத்வஂ ஸவர்ண்தா||௫௮||
वातेन तोदः पारुष्यं, पित्तादसितरक्तता| श्लेष्मणा स्निग्धता तस्य ग्रथितत्वं सवर्ण्ता||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM prashame shIghraM yatnaH kAryaH (7) · Śloka 7
அர்ஶஸாஂ ப்ரஶமே யத்நமாஶு குர்வீத புத்திமாந்| தாந்யாஶு ஹி குதஂ பத்தா குர்யுர்பத்தகுதோதரம்||௫௯|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ ததீயே நிதாநஸ்தாநேऽர்ஶஸாஂ நிதாநஂ நாம ஸப்தமோऽத்யாயஃ||௭||
अर्शसां प्रशमे यत्नमाशु कुर्वीत बुद्धिमान्| तान्याशु हि गुदं बद्धा कुर्युर्बद्धगुदोदरम्||५९|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां तृतीये निदानस्थानेऽर्शसां निदानं नाम सप्तमोऽध्यायः||७||
🔊 Audio coming soon