Adhikarana arshasAM nirvacanam (2) · Śloka 2
অথাতোঽর্শসাং নিদানং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ| গদ্যসূত্রে|২|
View original
अथातोऽर्शसां निदानं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| गद्यसूत्रे|२|
🔊 Audio coming soon
7. arśōnidanādhyāyaḥ
Adhikarana arshasAM saMprAptiH (1-2) · Śloka 2
অরিবত্প্রাণিনো মাংসকীলকা বিশসন্তি যত্| অর্শাংসি তস্মাদুচ্যন্তে গুদমার্গনিরোধতঃ||১|| দোষাস্ত্বঙ্মাংসমেদাংসি সন্দূষ্য বিবিধাকৃতীন্| মাংসাঙ্কুরানপানাদৌ কুর্বন্ত্যর্শাংসি তান্ জগুঃ||২||
View original
अरिवत्प्राणिनो मांसकीलका विशसन्ति यत्| अर्शांसि तस्मादुच्यन्ते गुदमार्गनिरोधतः||१|| दोषास्त्वङ्मांसमेदांसि सन्दूष्य विविधाकृतीन्| मांसाङ्कुरानपानादौ कुर्वन्त्यर्शांसि तान् जगुः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM dvaividhyam (3) · Śloka 3
সহজন্মোত্তরোত্থানভেদাদ্দ্বেধা সমাসতঃ| শুষ্কস্রাবিবিভেদাচ্চ|৩|
View original
सहजन्मोत्तरोत्थानभेदाद्द्वेधा समासतः| शुष्कस्राविविभेदाच्च|३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gudasya svarUpam, gude tisro balyaH tAsAmarthAnugatAni nAmAni gudauShThasya svarUpam, (3-5) · Śloka 5
"অপানাদৌ" ইত্যুক্তম্| অথ তদেব গুদাপরপর্যাযং লক্ষযতি - - - - | গুদঃ স্থূলান্ত্রসংশ্রযঃ||৩|| অর্ধপঞ্চাঙ্গুলস্তস্মিংস্তিস্রোঽধ্যর্ধাঙ্গুলাঃ স্থিতাঃ| বল্যঃ, প্রবাহিণী তাসামন্তর্মধ্যে বিসর্জনী||৪|| বাহ্যা সংবরণী তস্যা গুদৌষ্ঠো বহিরঙ্গুলে| যবাধ্যর্ধঃ প্রমাণেন রোমাণ্যত্র ততঃ পরম্||৫||
View original
"अपानादौ" इत्युक्तम्| अथ तदेव गुदापरपर्यायं लक्षयति - - - - | गुदः स्थूलान्त्रसंश्रयः||३|| अर्धपञ्चाङ्गुलस्तस्मिंस्तिस्रोऽध्यर्धाङ्गुलाः स्थिताः| वल्यः, प्रवाहिणी तासामन्तर्मध्ये विसर्जनी||४|| बाह्या संवरणी तस्या गुदौष्ठो बहिरङ्गुले| यवाध्यर्धः प्रमाणेन रोमाण्यत्र ततः परम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sahotthAnAmarshasAM heturasAdhyatvaM ca kulodbhavAnAM sarveShAM rogANAmasAdhyatvam (6-7) · Śloka 7
তত্র হেতুঃ সহোত্থানাং বলীবীজোপতপ্ততা| অর্শসাং, বীজতপ্তিস্তু মাতাপিত্রপচারতঃ||৬|| দৈবাচ্চ, তাভ্যাং কোপো হি সন্নিপাতস্য তান্যতঃ| অসাধ্যান্বেবমাখ্যাতাঃ সর্বে রোগাঃ কুলোদ্ভবাঃ||৭||
View original
तत्र हेतुः सहोत्थानां वलीबीजोपतप्तता| अर्शसां, बीजतप्तिस्तु मातापित्रपचारतः||६|| दैवाच्च, ताभ्यां कोपो हि सन्निपातस्य तान्यतः| असाध्यान्वेवमाख्याताः सर्वे रोगाः कुलोद्भवाः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sahajAnAM lakShaNam (8) · Śloka 8
সহজানি বিশেষেণ রূক্ষদুর্দর্শনানি চ| অন্তর্মুখানি পাণ্ডূনি দারুণোপদ্রবাণি চ||৮||
View original
सहजानि विशेषेण रूक्षदुर्दर्शनानि च| अन्तर्मुखानि पाण्डूनि दारुणोपद्रवाणि च||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana janmottarajAnAmarshasAM ShaDvidhatvam (9) · Śloka 9
ষোঢাঽন্যানি পৃথগ্দোষসংসর্গনিচযাস্রতঃ| |৯|
View original
षोढाऽन्यानि पृथग्दोषसंसर्गनिचयास्रतः| |९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shuShkArdrArshasAM doShAnubandhaH (9) · Śloka 9
| শুষ্কাণি বাতশ্লেষ্মভ্যামার্দ্রাণি ত্বস্রপিত্ততঃ||৯||
View original
| शुष्काणि वातश्लेष्मभ्यामार्द्राणि त्वस्रपित्ततः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM nidAnam (10-15) · Śloka 15
দোষপ্রকোপহেতুস্তু প্রাগুক্তস্তেন সাদিতে| অগ্নৌ, মলেঽতিনিচিতে, পুনশ্চাতিব্যবাযতঃ||১০|| যানসঙ্ক্ষোভবিষমকঠিনোত্কটকাসনাত্| বস্তিনেত্রাশ্মলোষ্ঠোর্বীতলচৈলাদিঘট্টনাত্||১১|| ভৃশং শীতাম্বুসংস্পর্শাত্প্রততাতিপ্রবাহণাত্| বাতমূত্রশকৃদ্বেগধারণাত্তদুদীরণাত্||১২|| জ্বরগুল্মাতিসারামগ্রহণীশোফপাণ্ডুভিঃ| কর্শনাদ্বিষমাভ্যশ্চ চেষ্টাভ্যো, যোষিতাং পুনঃ||১৩|| আমগর্ভপ্রপতনাদ্গর্ভবৃদ্ধিপ্রপীডনাত্| ঈদৃশৈশ্চাপরৈর্বাযুরপানঃ কুপিতো মলম্||১৪|| পাযোর্বলীষু তং ধত্তে তাস্বভিষ্যণ্ণমূর্তিষু| জাযন্তেঽর্শাংসি|১৫|
View original
दोषप्रकोपहेतुस्तु प्रागुक्तस्तेन सादिते| अग्नौ, मलेऽतिनिचिते, पुनश्चातिव्यवायतः||१०|| यानसङ्क्षोभविषमकठिनोत्कटकासनात्| बस्तिनेत्राश्मलोष्ठोर्वीतलचैलादिघट्टनात्||११|| भृशं शीताम्बुसंस्पर्शात्प्रततातिप्रवाहणात्| वातमूत्रशकृद्वेगधारणात्तदुदीरणात्||१२|| ज्वरगुल्मातिसारामग्रहणीशोफपाण्डुभिः| कर्शनाद्विषमाभ्यश्च चेष्टाभ्यो, योषितां पुनः||१३|| आमगर्भप्रपतनाद्गर्भवृद्धिप्रपीडनात्| ईदृशैश्चापरैर्वायुरपानः कुपितो मलम्||१४|| पायोर्वलीषु तं धत्ते तास्वभिष्यण्णमूर्तिषु| जायन्तेऽर्शांसि|१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM pUrvalakShaNam (15-20) · Śloka 20
| তত্পূর্বলক্ষণং মন্দবহ্নিতা||১৫|| বিষ্টম্ভঃ সক্থিসদনং পিণ্ডিকোদ্বেষ্টনং ভ্রমঃ| সাদোঽঙ্গে নেত্রযোঃ শোফঃ শকৃদ্ভেদোঽথবা গ্রহঃ||১৬|| মারুতঃ প্রচুরো মূঢঃ প্রাযো নাভেরধশ্চরন্| সরুক্ সপরিকর্তশ্চ কৃচ্ছ্রান্নির্গচ্ছতি স্বনন্||১৭|| অন্ত্রকূজনমাটোপঃ ক্ষামতোদ্গারভূরিতা| প্রভূতং মূত্রমল্পা বিডশ্রদ্ধা ধূমকোঽম্লকঃ||১৮|| শিরঃপৃষ্ঠোরসাং শূলমালস্যং ভিন্নবর্ণতা| তন্দ্রেন্দ্রিযাণাং দৌর্বল্যং ক্রোধো দুঃখোপচারতা||১৯|| আশঙ্কা গ্রহণীদোষপাণ্ডুগুল্মোদরেষু চ| |২০|
View original
| तत्पूर्वलक्षणं मन्दवह्निता||१५|| विष्टम्भः सक्थिसदनं पिण्डिकोद्वेष्टनं भ्रमः| सादोऽङ्गे नेत्रयोः शोफः शकृद्भेदोऽथवा ग्रहः||१६|| मारुतः प्रचुरो मूढः प्रायो नाभेरधश्चरन्| सरुक् सपरिकर्तश्च कृच्छ्रान्निर्गच्छति स्वनन्||१७|| अन्त्रकूजनमाटोपः क्षामतोद्गारभूरिता| प्रभूतं मूत्रमल्पा विडश्रद्धा धूमकोऽम्लकः||१८|| शिरःपृष्ठोरसां शूलमालस्यं भिन्नवर्णता| तन्द्रेन्द्रियाणां दौर्बल्यं क्रोधो दुःखोपचारता||१९|| आशङ्का ग्रहणीदोषपाण्डुगुल्मोदरेषु च| |२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM sAmAnyalakShaNam (20-28) · Śloka 28
| এতান্যেব বিবর্দ্ধন্তে জাতেষু হতনামসু||২০|| নিবর্তমানোঽপানো হি তৈরধোমার্গরোধতঃ| ক্ষোভযন্ননিলানন্যান্ সর্বেন্দ্রিযশরীরগান্||২১|| তথা মূত্রশকৃত্পিত্তকফান্ ধাতূংশ্চ সাশযান্| মৃদ্গাত্যগ্নিং ততঃ সর্বো ভবতি প্রাযশোঽর্শসঃ||২২|| কৃশো ভৃশং হতোত্সাহো দীনঃ ক্ষামোঽতিনিষ্প্রভঃ| অসারো বিগতচ্ছাযো জন্তুজুষ্ট ইব দ্রুমঃ||২৩|| কৃত্স্নৈরুপদ্রবৈর্গস্তো যথোক্তৈর্মর্মপীডনৈঃ| তথা কাসপিপাসাস্যবৈরস্যশ্বাসপীনসৈঃ||২৪|| ক্লমাঙ্গভঙ্গবমথুক্ষবথুশ্বযথুজ্বরৈঃ| ক্লৈব্যবাধির্যতৈমির্যশর্করাশ্মরিপীডিতঃ||২৫|| ক্ষামভিন্নস্বরো ধ্যাযন্মুহুঃ ষ্ঠীবন্নরোচকী| সর্বপর্বাস্থিহৃন্নাভিপাযুবঙ্ক্ষণশূলবান্||২৬|| গুদেন স্রবতা পিচ্ছাং পুলাকোদকসন্নিভাম্| বিবদ্ধমুক্তং শুষ্কার্দ্রং পক্কামং চান্তরাঽন্তরা||২৭|| পাণ্ডু পীতং হরিদ্রক্তং পিচ্ছিলং চোপবেশ্যতে| |২৮|
View original
| एतान्येव विवर्द्धन्ते जातेषु हतनामसु||२०|| निवर्तमानोऽपानो हि तैरधोमार्गरोधतः| क्षोभयन्ननिलानन्यान् सर्वेन्द्रियशरीरगान्||२१|| तथा मूत्रशकृत्पित्तकफान् धातूंश्च साशयान्| मृद्गात्यग्निं ततः सर्वो भवति प्रायशोऽर्शसः||२२|| कृशो भृशं हतोत्साहो दीनः क्षामोऽतिनिष्प्रभः| असारो विगतच्छायो जन्तुजुष्ट इव द्रुमः||२३|| कृत्स्नैरुपद्रवैर्गस्तो यथोक्तैर्मर्मपीडनैः| तथा कासपिपासास्यवैरस्यश्वासपीनसैः||२४|| क्लमाङ्गभङ्गवमथुक्षवथुश्वयथुज्वरैः| क्लैब्यबाधिर्यतैमिर्यशर्कराश्मरिपीडितः||२५|| क्षामभिन्नस्वरो ध्यायन्मुहुः ष्ठीवन्नरोचकी| सर्वपर्वास्थिहृन्नाभिपायुवङ्क्षणशूलवान्||२६|| गुदेन स्रवता पिच्छां पुलाकोदकसन्निभाम्| विबद्धमुक्तं शुष्कार्द्रं पक्कामं चान्तराऽन्तरा||२७|| पाण्डु पीतं हरिद्रक्तं पिच्छिलं चोपवेश्यते| |२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtArshasAM lakShaNam (28-34) · Śloka 34
বাতার্শসাং লক্ষণমাহ - - - - গুদাঙ্কুরা বহ্বনিলাঃ শুষ্কাশ্চিমিচিমান্বিতাঃ||২৮|| ম্লানাঃ শ্যাবারুণাঃ স্তব্ধা বিষমাঃ পরুষাঃ খরাঃ| মিথো বিসদৃশা বক্রাস্তীক্ষ্ণা বিশ্ফুটিতাননাঃ||২৯|| বিম্বীকর্কন্ধুখর্জূরকার্পাসীফলসন্নিভাঃ| কেচিত্কদম্বপুষ্পাভাঃ কেচিত্সিদ্ধার্থকোপমাঃ||৩০|| শিরঃপার্শ্বাংসকট্যূরুবঙ্ক্ষণাভ্যধিকব্যথাঃ| ক্ষবথূদ্গারবিষ্টম্ভহৃদ্গ্রহারোচকপ্রদাঃ||৩১|| কাসশ্বাসাগ্নিবৈষম্যকর্ণনাদভ্রমাবহাঃ| তৈরার্তো গ্রথিতং স্তোকং সশব্দং সপ্রবাহিকম্||৩২|| রুক্ফেনপিচ্ছানুগতং বিবদ্ধমুপবেশ্যতে| কৃষ্ণত্বঙ্নখবিণ্মূত্রনেত্রবক্ক্রশ্চ জাযতে||৩৩|| গুল্মপ্লীহোদরাষ্ঠীলাসম্ভবস্তত এব চ|৩৪|
View original
वातार्शसां लक्षणमाह - - - - गुदाङ्कुरा बह्वनिलाः शुष्काश्चिमिचिमान्विताः||२८|| म्लानाः श्यावारुणाः स्तब्धा विषमाः परुषाः खराः| मिथो विसदृशा वक्रास्तीक्ष्णा विश्फुटिताननाः||२९|| बिम्बीकर्कन्धुखर्जूरकार्पासीफलसन्निभाः| केचित्कदम्बपुष्पाभाः केचित्सिद्धार्थकोपमाः||३०|| शिरःपार्श्वांसकट्यूरुवङ्क्षणाभ्यधिकव्यथाः| क्षवथूद्गारविष्टम्भहृद्ग्रहारोचकप्रदाः||३१|| कासश्वासाग्निवैषम्यकर्णनादभ्रमावहाः| तैरार्तो ग्रथितं स्तोकं सशब्दं सप्रवाहिकम्||३२|| रुक्फेनपिच्छानुगतं विबद्धमुपवेश्यते| कृष्णत्वङ्नखविण्मूत्रनेत्रवक्क्रश्च जायते||३३|| गुल्मप्लीहोदराष्ठीलासम्भवस्तत एव च|३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittArshasAM lakShaNam (34-37) · Śloka 37
| পিত্তোত্তরা নীলমুখা রক্তপ্তাসিতপ্রভাঃ||৩৪|| তন্বস্রস্রাবিণো বিস্রাস্তনবো মৃদবঃ শ্লথাহ্| শুকজিহ্বাযকৃত্ঽঽখণ্ডজলৌকোবক্ক্রসন্নিভাঃ||৩৫|| দাহপাকজ্বরস্বেদতৃণ্মূর্চ্ছারুচিতমোহদাঃ| সোষ্মাণো দ্রবনীলোষ্ণপীতরক্তামবর্চসঃ||৩৬|| যবমধ্যা হরীত্পীতহারিদ্রত্বঙূনখাদযঃ| |৩৭|
View original
| पित्तोत्तरा नीलमुखा रक्तप्तासितप्रभाः||३४|| तन्वस्रस्राविणो विस्रास्तनवो मृदवः श्लथाह्| शुकजिह्वायकृत्ऽऽखण्डजलौकोवक्क्रसन्निभाः||३५|| दाहपाकज्वरस्वेदतृण्मूर्च्छारुचितमोहदाः| सोष्माणो द्रवनीलोष्णपीतरक्तामवर्चसः||३६|| यवमध्या हरीत्पीतहारिद्रत्वङूनखादयः| |३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphArshasAM lakShaNam (37-42) · Śloka 42
| শ্লেষ্মোল্বণা মহামূলা ঘনা মন্দরুজঃ সিতাঃ||৩৭|| উচ্ছূনোপচিতাঃ স্নিগ্ধাঃ স্তব্ধবৃত্তগুরুস্থিরাঃ| পিচ্ছিলাঃ স্তিমিতাঃ শ্লক্ষ্ণাঃ কণ্ড্বাঢ্যাঃ স্পর্শনপ্রিযাঃ||৩৮|| করীরপনসাস্থ্যাভাস্তথা গোস্তনসন্নিভাঃ| বঙ্ক্ষণানাহিনঃ পাযুবস্তিনাভিবিকর্তিনঃ||৩৯|| সকাসশ্বাসহৃল্লাসপ্রসেকারুচিপীনসাঃ| মেহকৃচ্ছ্রশিরোজাড্যশিশিরজ্বরকারিণঃ||৪০|| ক্লৈব্যাগ্নিমার্দবচ্ছর্দিরামপ্রাযবিকারদাঃ| বসাভসকফপ্রাজ্যপুরীষাঃ সপ্রবাহিকাঃ||৪১|| ন স্রবন্তি ন ভিদ্যন্তে পাণ্ডুস্নিগ্ধত্বগাদযঃ| |৪২|
View original
| श्लेष्मोल्बणा महामूला घना मन्दरुजः सिताः||३७|| उच्छूनोपचिताः स्निग्धाः स्तब्धवृत्तगुरुस्थिराः| पिच्छिलाः स्तिमिताः श्लक्ष्णाः कण्ड्वाढ्याः स्पर्शनप्रियाः||३८|| करीरपनसास्थ्याभास्तथा गोस्तनसन्निभाः| वङ्क्षणानाहिनः पायुबस्तिनाभिविकर्तिनः||३९|| सकासश्वासहृल्लासप्रसेकारुचिपीनसाः| मेहकृच्छ्रशिरोजाड्यशिशिरज्वरकारिणः||४०|| क्लैब्याग्निमार्दवच्छर्दिरामप्रायविकारदाः| वसाभसकफप्राज्यपुरीषाः सप्रवाहिकाः||४१|| न स्रवन्ति न भिद्यन्ते पाण्डुस्निग्धत्वगादयः| |४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvidoShArshasAM lakShaNam (42) · Śloka 42
| সংসৃষ্টলিঙ্গাঃ সংসর্গাত্|৪২|
View original
| संसृष्टलिङ्गाः संसर्गात्|४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tridoShArshasAM lakShaNam (42) · Śloka 42
| নিচযাত্সর্বলক্ষণাঃ||৪২||
View original
| निचयात्सर्वलक्षणाः||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktArshasAM lakShaNam (43-45) · Śloka 45
রক্তোল্বণা গুদেকীলাঃ পিত্তাকৃতিসমন্বিতাঃ| বটপ্ররোহসদৃশা গুঞ্জাবিদ্রুমসন্নিভাঃ||৪৩|| তেঽত্যর্থং দুষ্টমুষ্ণং চ গাঢবিট্প্রতিপীডিতাঃ| স্রবন্তি সহসা রক্তং তস্য চাতিপ্রবৃত্তিতঃ||৪৪|| ভেকাভঃ পীড্যতে দুঃখৈঃ শোণিতক্ষযসম্ভবৈঃ| হীনবর্ণবলোত্সাহো হতৌজাঃ কলুষেন্দ্রিযঃ||৪৫||
View original
रक्तोल्बणा गुदेकीलाः पित्ताकृतिसमन्विताः| वटप्ररोहसदृशा गुञ्जाविद्रुमसन्निभाः||४३|| तेऽत्यर्थं दुष्टमुष्णं च गाढविट्प्रतिपीडिताः| स्रवन्ति सहसा रक्तं तस्य चातिप्रवृत्तितः||४४|| भेकाभः पीड्यते दुःखैः शोणितक्षयसम्भवैः| हीनवर्णबलोत्साहो हतौजाः कलुषेन्द्रियः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAmudAvarta upadravaH (46-52) · Śloka 52
মুদ্গকোদ্রবজূর্ণাহ্বকরীরচণকাদিভিঃ| রূক্ষৈঃ সঙ্গ্রাহিভির্বাযুঃ স্বে স্থানে কুপিতো বলী||৪৬|| অধোবহানি স্রোতাংসি সংরুধ্যাধঃ প্রশোষযন্| পুরীষং বাতবিণ্মূত্রসঙ্গং কুর্বীত দারুণম্||৪৭|| তেন তীব্রা রুজা কোষ্ঠপৃষ্ঠহৃত্পার্শ্বগা ভবেত্| আধ্মানমুদরাবেষ্ঠো হৃল্লাসঃ পরিকর্তনম্||৪৮|| বস্তৌ চ সুতরাং শূলং গণ্ডশ্বযথুসম্ভবঃ| পবনস্যোর্ধ্বগামিত্বং ততশ্চ্ছর্দ্যরুচিজ্বরাঃ||৪৯|| হৃদ্রোগগ্রহণীদোষমূত্রসঙ্গপ্রবাহিকাঃ| বাধির্যতিমিরশ্বাসশিরোরুক্কাসপীনসাঃ||৫০|| মনোবিকারস্তৃষ্ণাস্রপিত্তগুল্মোদরাদযঃ| তে তে চ বাতজা রোগা জাযন্তে ভৃশদারুণাঃ||৫১|| দুর্নাম্নামিত্যুদাবর্তঃ পরমোঽযমুপদ্রবঃ| বাতাভিভূতকোষ্ঠানাং তৈর্বিনাঽপি স জাযতে||৫২||
View original
मुद्गकोद्रवजूर्णाह्वकरीरचणकादिभिः| रूक्षैः सङ्ग्राहिभिर्वायुः स्वे स्थाने कुपितो बली||४६|| अधोवहानि स्रोतांसि संरुध्याधः प्रशोषयन्| पुरीषं वातविण्मूत्रसङ्गं कुर्वीत दारुणम्||४७|| तेन तीव्रा रुजा कोष्ठपृष्ठहृत्पार्श्वगा भवेत्| आध्मानमुदरावेष्ठो हृल्लासः परिकर्तनम्||४८|| बस्तौ च सुतरां शूलं गण्डश्वयथुसम्भवः| पवनस्योर्ध्वगामित्वं ततश्च्छर्द्यरुचिज्वराः||४९|| हृद्रोगग्रहणीदोषमूत्रसङ्गप्रवाहिकाः| बाधिर्यतिमिरश्वासशिरोरुक्कासपीनसाः||५०|| मनोविकारस्तृष्णास्रपित्तगुल्मोदरादयः| ते ते च वातजा रोगा जायन्ते भृशदारुणाः||५१|| दुर्नाम्नामित्युदावर्तः परमोऽयमुपद्रवः| वाताभिभूतकोष्ठानां तैर्विनाऽपि स जायते||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAmasAdhyatvam, arshasAM yApyatvam (53) · Śloka 53
অধুনা সাধ্যাসাধ্যবিভাগমেষামাহ - - - - সহজানি ত্রিদোষাণি যানি চাভ্যন্তরে বলৌ| স্থিতানি তান্যসাধ্যানি, যাপ্যন্তেঽগ্নিবলাদিভিঃ||৫৩||
View original
अधुना साध्यासाध्यविभागमेषामाह - - - - सहजानि त्रिदोषाणि यानि चाभ्यन्तरे वलौ| स्थितानि तान्यसाध्यानि, याप्यन्तेऽग्निबलादिभिः||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM kRuchrasAdhyatvam (54) · Śloka 54
দ্বন্দ্বজানি দ্বিতীযাযাং বলৌ যান্যাশ্রিতানি চ| কৃচ্ছ্রসাধ্যানি তান্যাহুঃ পরিসংবত্সরাণি চ||৫৪||
View original
द्वन्द्वजानि द्वितीयायां वलौ यान्याश्रितानि च| कृच्छ्रसाध्यानि तान्याहुः परिसंवत्सराणि च||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM sukhasAdhyatvam (55) · Śloka 55
বাহ্যাযাং তু বলৌ জাতান্যেকদোষোল্বণানি চ| অর্শাংসি সুখসাধ্যানি ন চিরোত্পতিতানি চ||৫৫||
View original
बाह्यायां तु वलौ जातान्येकदोषोल्बणानि च| अर्शांसि सुखसाध्यानि न चिरोत्पतितानि च||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana meDhrAdiShvapyarshAMsi vakShyante (56) · Śloka 56
মেঢ্রাদিষ্বপি বক্ষ্যন্তে যথাস্বম্| |৫৬|
View original
मेढ्रादिष्वपि वक्ष्यन्ते यथास्वम्| |५६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nAbhijArshasAM lakShaNam (56) · Śloka 56
নাভিজানি তু| গণ্ডূপদাস্যরূপাণি পিচ্ছিলানি মৃদূনি চ||৫৬||
View original
नाभिजानि तु| गण्डूपदास्यरूपाणि पिच्छिलानि मृदूनि च||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana carmakIlAnAM saMprAptiH (57) · Śloka 57
চর্মকীলান্যাহ - - - - ব্যানো গৃহীত্বা শ্লেষ্মাণং করোত্যর্শস্ত্বচো বহিঃ| কীলোপমং স্থিরখরং চর্মকীলং তু তং বিদুঃ||৫৭||
View original
चर्मकीलान्याह - - - - व्यानो गृहीत्वा श्लेष्माणं करोत्यर्शस्त्वचो बहिः| कीलोपमं स्थिरखरं चर्मकीलं तु तं विदुः||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajAnAM lakShaNam, pittajAnAM lakShaNam, kaphajAnAM lakShaNam (58) · Śloka 58
বাতেন তোদঃ পারুষ্যং, পিত্তাদসিতরক্ততা| শ্লেষ্মণা স্নিগ্ধতা তস্য গ্রথিতত্বং সবর্ণ্তা||৫৮||
View original
वातेन तोदः पारुष्यं, पित्तादसितरक्तता| श्लेष्मणा स्निग्धता तस्य ग्रथितत्वं सवर्ण्ता||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana arshasAM prashame shIghraM yatnaH kAryaH (7) · Śloka 7
অর্শসাং প্রশমে যত্নমাশু কুর্বীত বুদ্ধিমান্| তান্যাশু হি গুদং বদ্ধা কুর্যুর্বদ্ধগুদোদরম্||৫৯|| ইতি শ্রীবৈদ্যপতিসিংহগুপ্তসূনুশ্রীমদ্বাগ্ভটবিরচিতাযামষ্টাঙ্গহৃদযসংহিতাযাং তৃতীযে নিদানস্থানেঽর্শসাং নিদানং নাম সপ্তমোঽধ্যাযঃ||৭||
View original
अर्शसां प्रशमे यत्नमाशु कुर्वीत बुद्धिमान्| तान्याशु हि गुदं बद्धा कुर्युर्बद्धगुदोदरम्||५९|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां तृतीये निदानस्थानेऽर्शसां निदानं नाम सप्तमोऽध्यायः||७||
🔊 Audio coming soon