Adhikarana jvaranidAnAdhyAyaH (2) · Śloka 2
அதாதோ ஜ்வரநிதாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| கத்யஸூத்ரே|௨|
View original
अथातो ज्वरनिदानं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| गद्यसूत्रे|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvaranidAnAdhyAyaH (2) · Śloka 2
அதாதோ ஜ்வரநிதாநஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ| இதி ஹ ஸ்மாஹுராத்ரேயாதயோ மஹர்ஷயஃ| கத்யஸூத்ரே|௨|
अथातो ज्वरनिदानं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| गद्यसूत्रे|२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvaraparyAyAH, jvaraprabhAvaH (1-2) · Śloka 2
ஜ்வரோ ரோகபதிஃ பாப்மா மத்யுரோஜோஶநோऽந்தகஃ| க்ரோதோ தக்ஷாத்வரத்வஂஸீ ருத்ரோர்த்வநயநோத்பவஃ||௧|| ஜந்மாந்தயோர்மோஹமயஃ ஸந்தாபாத்மாऽபசாரஜஃ| விவிதைர்நாமபிஃ க்ரூரோ நாநாயோநிஷு வர்ததே||௨||
ज्वरो रोगपतिः पाप्मा मृत्युरोजोशनोऽन्तकः| क्रोधो दक्षाध्वरध्वंसी रुद्रोर्ध्वनयनोद्भवः||१|| जन्मान्तयोर्मोहमयः सन्तापात्माऽपचारजः| विविधैर्नामभिः क्रूरो नानायोनिषु वर्तते||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvaraBedAH (3) · Śloka 3
ஸ சாபசாரஜோ ஜ்வரஃ கிமேகோ வாऽநேகவிதஃ ? இத்யாஹ ஸ ஜாயதேऽஷ்டதா தோஷைஃ பதங்மிஶ்ரைஃ ஸமாகதைஃ| ஆகந்துஶ்ச|௩|
स चापचारजो ज्वरः किमेको वाऽनेकविधः ? इत्याह स जायतेऽष्टधा दोषैः पृथङ्मिश्रैः समागतैः| आगन्तुश्च|३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarasaMprAptiH (3-6) · Śloka 6
ஸம்ப்ராப்திமஸ்யாதுநா வக்தி | மலாஸ்தத்ர ஸ்வைஃ ஸ்வைர்துஷ்டாஃ ப்ரதூஷணைஃ||௩|| ஆமாஶயஂ ப்ரவிஶ்யாமமநுகம்ய பிதாய ச| ஸ்ரோதாஂஸி பக்திஸ்தாநாச்ச நிரஸ்ய ஜ்வலநஂ பஹிஃ||௪|| ஸஹ தேநாபிஸர்பந்தஸ்தபந்தஃ ஸகலஂ வபுஃ| குர்வந்தோ காத்ரமத்யுஷ்ணஂ ஜ்வரஂ நிர்வர்தயந்தி தே||௫|| ஸ்ரோதோவிபந்தாத்ப்ராயேண ததஃ ஸ்வேதோ ந ஜாயதே| |௬|
सम्प्राप्तिमस्याधुना वक्ति | मलास्तत्र स्वैः स्वैर्दुष्टाः प्रदूषणैः||३|| आमाशयं प्रविश्याममनुगम्य पिधाय च| स्रोतांसि पक्तिस्थानाच्च निरस्य ज्वलनं बहिः||४|| सह तेनाभिसर्पन्तस्तपन्तः सकलं वपुः| कुर्वन्तो गात्रमत्युष्णं ज्वरं निर्वर्तयन्ति ते||५|| स्रोतोविबन्धात्प्रायेण ततः स्वेदो न जायते| |६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarapUrvarUpam (6-10) · Śloka 10
பூர்வரூபஂ லக்ஷயிதுமாஹ | தஸ்ய ப்ராக்ரூபமாலஸ்யமரதிர்காத்ரகௌரவம்||௬|| ஆஸ்யவைரஸ்யமருசிஜம்பா ஸாஸ்ராகுலாக்ஷிதா| அங்கமர்தோऽவிபாகோऽல்பப்ராணதா பஹுநித்ரதா||௭|| ரோமஹர்ஷோ விநமநஂ பிண்டிகோத்வேஷ்டநஂ க்லமஃ| ஹிதோபதேஶேஷ்வக்ஷாந்திஃ ப்ரீதிரம்லபடூஷணே||௮|| த்வேஷஃ ஸ்வாதுஷு பக்ஷ்யேஷு ததா பாலேஷு தட் பஶம்| ஶப்தாக்நிஶீதவாதாம்புச்சாயோஷ்ணேஷ்வநிமித்ததஃ||௯|| இச்சா த்வேஷஶ்ச| |௧௦|
पूर्वरूपं लक्षयितुमाह | तस्य प्राग्रूपमालस्यमरतिर्गात्रगौरवम्||६|| आस्यवैरस्यमरुचिजृम्भा सास्राकुलाक्षिता| अङ्गमर्दोऽविपाकोऽल्पप्राणता बहुनिद्रता||७|| रोमहर्षो विनमनं पिण्डिकोद्वेष्टनं क्लमः| हितोपदेशेष्वक्षान्तिः प्रीतिरम्लपटूषणे||८|| द्वेषः स्वादुषु भक्ष्येषु तथा बालेषु तृड् भृशम्| शब्दाग्निशीतवाताम्बुच्छायोष्णेष्वनिमित्ततः||९|| इच्छा द्वेषश्च| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tadanurUpotpattiH (10) · Śloka 10
ததநு ஜ்வரஸ்ய வ்யக்ததா பவேத்| |௧௦|
तदनु ज्वरस्य व्यक्तता भवेत्| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajvaralakShaNam, pittajvaralakShaNam (10-20) · Śloka 20
| ஆகமாபகமக்ஷோபமதுதாவேதநோஷ்மணாம்||௧௦|| வைஷம்யஂ தத்ரதத்ராங்கே தாஸ்தாஃ ஸ்யுர்வேதநாஶ்சலாஃ| பாதயோஃ ஸுப்ததா ஸ்தம்பஃ பிண்டிகோத்வேஷ்டநஂ ஶ்ரமஃ||௧௧|| விஶ்லேஷ இவ ஸந்தீநாஂ ஸாத ஊர்வோஃ கடீக்ரஹஃ| பஷ்டஂ க்ஷோதமிவாப்நோதி நிஷ்பீட்யத இவோதரம்||௧௨|| சித்யந்த இவ சாஸ்தீநி பார்ஶ்வகாநி விஶேஷதஃ| ஹதயஸ்ய க்ரஹஸ்தோதஃ ப்ராஜநேநேவ வக்ஷஸஃ||௧௩|| ஸ்கந்தயோர்மதநஂ பாஹ்வோர்பேதஃ பீடநமஂஸயோஃ| அஶக்திர்பக்ஷணே ஹந்வோர்ஜம்பணஂ கர்ணயோஃ ஸ்வநஃ||௧௪|| நிஸ்தோதஃ ஶங்கயோர்மூர்த்நி வேதநா விரஸாஸ்யதா| கஷாயாஸ்யத்வமதவா மலாநாமப்ரவர்தநம்||௧௫|| ரூக்ஷாருணத்வகாஸ்யாக்ஷிநகமூத்ரபுரீஷதா| ப்ரஸேகரோசகாஶ்ரத்தாவிபாகாஸ்வேதஜாகராஃ||௧௬|| கண்டௌஷ்டஶோஷஸ்தட் ஶுஷ்கௌ சர்திகாஸௌ விஷாதிதா| ஹர்ஷோ ரோமாங்கதந்தேஷு வேபதுஃ க்ஷவதோர்க்ரஹஃ||௧௭|| ப்ரமஃ ப்ரலாபோ கர்மேச்சா விநாமஶ்சாநிலஜ்வரே| ||௧௮|| அத பித்தஜ்வரலக்ஷணார்தமாஹ யுகபத்வ்யாப்திரங்காநாஂ ப்ரலாபஃ கடுவக்த்ரதா||௧௮|| நாஸாஸ்யபாகஃ ஶீதேச்சா ப்ரமோ மூர்ச்சா மதோऽரதிஃ| விட்ஸ்ரஂஸஃ பித்தவமநஂ ரக்தஷ்டீவநமம்லகஃ||௧௯|| ரக்தகோடோத்கமஃ பீதஹரிதத்வஂ த்வகாதிஷு| ஸ்வேதோ நிஃஶ்வாஸவைகந்த்யமதிதஷ்ணா ச பித்தஜே||௨௦||
| आगमापगमक्षोभमृदुतावेदनोष्मणाम्||१०|| वैषम्यं तत्रतत्राङ्गे तास्ताः स्युर्वेदनाश्चलाः| पादयोः सुप्तता स्तम्भः पिण्डिकोद्वेष्टनं श्रमः||११|| विश्लेष इव सन्धीनां साद ऊर्वोः कटीग्रहः| पृष्ठं क्षोदमिवाप्नोति निष्पीड्यत इवोदरम्||१२|| छिद्यन्त इव चास्थीनि पार्श्वगानि विशेषतः| हृदयस्य ग्रहस्तोदः प्राजनेनेव वक्षसः||१३|| स्कन्धयोर्मथनं बाह्वोर्भेदः पीडनमंसयोः| अशक्तिर्भक्षणे हन्वोर्जृम्भणं कर्णयोः स्वनः||१४|| निस्तोदः शङ्ख़योर्मूर्ध्नि वेदना विरसास्यता| कषायास्यत्वमथवा मलानामप्रवर्तनम्||१५|| रूक्षारुणत्वगास्याक्षिनख़मूत्रपुरीषता| प्रसेकरोचकाश्रद्धाविपाकास्वेदजागराः||१६|| कण्ठौष्ठशोषस्तृट् शुष्कौ छर्दिकासौ विषादिता| हर्षो रोमाङ्गदन्तेषु वेपथुः क्षवथोर्ग्रहः||१७|| भ्रमः प्रलापो ग़र्मेच्छा विनामश्चानिलज्वरे| ||१८|| अथ पित्तज्वरलक्षणार्थमाह युगपद्व्याप्तिरङ्गानां प्रलापः कटुवक्त्रता||१८|| नासास्यपाकः शीतेच्छा भ्रमो मूर्च्छा मदोऽरतिः| विट्स्रंसः पित्तवमनं रक्तष्ठीवनमम्लकः||१९|| रक्तकोठोद्गमः पीतहरितत्वं त्वगादिषु| स्वेदो निःश्वासवैगन्ध्यमतितृष्णा च पित्तजे||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPajvaralakShaNam (21-22) · Śloka 22
கபஜ்வரலக்ஷணமாஹ விஶேஷாதருசிர்ஜாட்யஂ ஸ்ரோதோரோதோऽல்பவேகதா| ப்ரஸேகோ முகமாதுர்யஂ ஹல்லேபஶ்வாஸபீநஸாஃ||௨௧|| ஹல்லாஸஶ்சர்தநஂ காஸஃ ஸ்தம்பஃ ஶ்வைத்யஂ த்வகாதிஷு| அங்கேஷு ஶீதபிடிகாஸ்தந்த்ரோதர்தஃ கபோத்பவே||௨௨||
कफज्वरलक्षणमाह विशेषादरुचिर्जाड्यं स्रोतोरोधोऽल्पवेगता| प्रसेको मुख़माधुर्यं हृल्लेपश्वासपीनसाः||२१|| हृल्लासश्छर्दनं कासः स्तम्भः श्वैत्यं त्वगादिषु| अङ्गेषु शीतपिटिकास्तन्द्रोदर्दः कफोद्भवे||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarANAM kAlasaMprAptiH (23) · Śloka 23
ஏவஂ த்ரயாணாஂ தோஷாணாஂ பதக் லிங்காந்யபிதாய ஸாமாந்யலிங்காந்யதுநா கதயதி காலே யதாஸ்வஂ ஸர்வேஷாஂ ப்ரவத்திர்வத்திரேவ வா| |௨௩|
एवं त्रयाणां दोषाणां पृथक् लिङ्गान्यभिधाय सामान्यलिङ्गान्यधुना कथयति काले यथास्वं सर्वेषां प्रवृत्तिर्वृद्धिरेव वा| |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarANAM upaSayAnupaSayau (23) · Śloka 23
இதாநீஂ ஸாமாந்யேநாந்யதபி லிங்கத்வயமாஹ | நிதாநோக்தாநுபஶயோ விபரீதோபஶாயிதா|௨௩|
इदानीं सामान्येनान्यदपि लिङ्गद्वयमाह | निदानोक्तानुपशयो विपरीतोपशायिता|२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMsargajvaralakShaNam (23) · Śloka 23
| யதாஸ்வஂ லிங்கஸஂஸர்கே ஜ்வரஃ ஸஂஸர்கஜஃ|௨௩|
| यथास्वं लिङ्गसंसर्गे ज्वरः संसर्गजः|२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtapittajvaralakShaNam (23-24) · Śloka 24
ந சைதாவதேவ ஸஂஸர்கலக்ஷணமித்யாஹ | அபி ச||௨௩|| ஶிரோர்திமூர்ச்சாவமிதாஹமோஹகண்டாஸ்யஶோஷாரதிபர்வபேதாஃ| உந்நித்ரதாதட்ப்ரமரோமஹர்ஷா ஜம்பாதிவாக்த்வஂ ச சலாத்ஸபித்தாத்||௨௪||
न चैतावदेव संसर्गलक्षणमित्याह | अपि च||२३|| शिरोर्तिमूर्च्छावमिदाहमोहकण्ठास्यशोषारतिपर्वभेदाः| उन्निद्रतातृड्भ्रमरोमहर्षा जृम्भातिवाक्त्वं च चलात्सपित्तात्||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtaSleShmajvaralakShaNam (25) · Śloka 25
இதாநீஂ கபாநிலஸஂஸர்கலக்ஷணமாஹ தாபஹாந்யருசிபர்வஶிரோருக் பீநஸஶ்வஸநகாஸவிபந்தாஃ| ஶீதஜாட்யதிமிரப்ரமதந்த்ராஃ ஶ்லேஷ்மவாதஜநிதஜ்வரலிங்கம்||௨௫||
इदानीं कफानिलसंसर्गलक्षणमाह तापहान्यरुचिपर्वशिरोरुक् पीनसश्वसनकासविबन्धाः| शीतजाड्यतिमिरभ्रमतन्द्राः श्लेष्मवातजनितज्वरलिङ्गम्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittaSleShmajvaralakShaNam (26) · Śloka 26
அதுநா கபபித்தஸஂஸர்கஜ்வரஂ லக்ஷயதி ஶீதஸ்தம்பஸ்வேததாஹாவ்யவஸ்தா தஷ்ணாகாஸஶ்லேஷ்மபித்தப்ரவத்திஃ| மோஹஸ்தந்த்ராலிப்ததிக்தாஸ்யதா ச ஜ்ஞேயஂ ரூபஂ ஶ்லேஷ்மபித்தஜ்வரஸ்ய||௨௬||
अधुना कफपित्तसंसर्गज्वरं लक्षयति शीतस्तम्भस्वेददाहाव्यवस्था तृष्णाकासश्लेष्मपित्तप्रवृत्तिः| मोहस्तन्द्रालिप्ततिक्तास्यता च ज्ञेयं रूपं श्लेष्मपित्तज्वरस्य||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtajvaralakShaNam (27-33) · Śloka 33
அத ஸந்நிபாதஜ்வரஸ்ய லக்ஷணமாஹ ஸர்வஜோ லக்ஷணைஃ ஸர்வைர்தாஹோऽத்ர ச முஹுர்முஹுஃ| தத்வச்சீதஂ மஹாநித்ரா திவா ஜாகரணஂ நிஶி||௨௭|| ஸதா வா நைவ வா நித்ரா மஹாஸ்வேதோऽதி நைவ வா| கீதநர்தநஹாஸ்யாதிவிகதேஹாப்ரவர்தநம்||௨௮|| ஸாஶ்ருணீ கலுஷே ரக்தே புக்நே லுலிதபக்ஷ்மணீ| அக்ஷிணீ பிண்டிகாபார்ஶ்வமூர்த்தபர்வாஸ்திருக்ப்ரமஃ||௨௯|| ஸஸ்வநௌ ஸருஜௌ கர்ணௌ கண்டஃ ஶூகைரிவாசிதஃ| பரிதக்தா கரா ஜிஹ்வா குருஃ ஸ்ரஸ்தாங்கஸந்திதா||௩௦|| ரக்தபித்தகபஷ்டீவோ லோலநஂ ஶிரஸோऽதிருக்| கோடாநாஂ ஶ்யாவரக்தாநாஂ மண்டலாநாஂ ச தர்ஶநம்||௩௧|| ஹத்வ்யதா மலஸஂஸங்கஃ ப்ரவத்திர்வாऽல்பஶோऽதி வா| ஸ்நிக்தாஸ்யதா பலப்ரஂஶஃ ஸ்வரஸாதஃ ப்ரலாபிதா||௩௨|| தோஷபாகஶ்சிராத்தந்த்ரா ப்ரததஂ கண்டகூஜநம்| |௩௩|
अथ सन्निपातज्वरस्य लक्षणमाह सर्वजो लक्षणैः सर्वैर्दाहोऽत्र च मुहुर्मुहुः| तद्वच्छीतं महानिद्रा दिवा जागरणं निशि||२७|| सदा वा नैव वा निद्रा महास्वेदोऽति नैव वा| गीतनर्तनहास्यादिविकृतेहाप्रवर्तनम्||२८|| साश्रुणी कलुषे रक्ते भुग्ने लुलितपक्ष्मणी| अक्षिणी पिण्डिकापार्श्वमूर्द्धपर्वास्थिरुग्भ्रमः||२९|| सस्वनौ सरुजौ कर्णौ कण्ठः शूकैरिवाचितः| परिदग्धा ख़रा जिह्वा गुरुः स्रस्ताङ्गसन्धिता||३०|| रक्तपित्तकफष्ठीवो लोलनं शिरसोऽतिरुक्| कोठानां श्यावरक्तानां मण्डलानां च दर्शनम्||३१|| हृद्व्यथा मलसंसङ्गः प्रवृत्तिर्वाऽल्पशोऽति वा| स्निग्धास्यता बलभ्रंशः स्वरसादः प्रलापिता||३२|| दोषपाकश्चिरात्तन्द्रा प्रततं कण्ठकूजनम्| |३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtajvarasya nAmAni (33) · Śloka 33
அதாஸ்ய ஸந்நிபாதஸ்ய நாமத்வயமாஹ | ஸந்நிபாதமபிந்யாஸஂ தஂ ப்ரூயாச்ச ஹதௌஜஸம்||௩௩||
अथास्य सन्निपातस्य नामद्वयमाह | सन्निपातमभिन्यासं तं ब्रूयाच्च हृतौजसम्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asAdhyasannipAtajvaralakShaNam (34) · Śloka 34
தோஷே விபத்தே நஷ்டேऽக்நௌ ஸர்வஸம்பூர்ணலக்ஷணஃ| அஸாத்யஃ|௩௪|
दोषे विबद्धे नष्टेऽग्नौ सर्वसम्पूर्णलक्षणः| असाध्यः|३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRucCrasAdhyasannipAtajvaralakShaNam (34) · Śloka 34
| ஸோऽந்யதா கச்ச்ரோ பவேத்வைகல்யதோऽபி வா||௩௪||
| सोऽन्यथा कृच्छ्रो भवेद्वैकल्यदोऽपि वा||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana amiSrIBUtadoShajasannipAtajvaraH (35-36) · Śloka 36
கிமேஷ ஏவ ஸந்நிபாதஜ்வரப்ரகாரஃ ஸம்பவதி ? உதாந்யோऽபி ஸம்பவதி ? இத்யாஹ அந்யச்ச ஸந்நிபாதோத்தோ யத்ர பித்தஂ பதக் ஸ்திதம்| த்வசி கோஷ்டேऽதவா தாஹஂ விததாதி புரோऽநு வா||௩௫|| தத்வத்வாதகபௌ ஶீதஂ, தாஹாதிர்துஸ்தரஸ்தயோஃ| |௩௬|
किमेष एव सन्निपातज्वरप्रकारः सम्भवति ? उतान्योऽपि सम्भवति ? इत्याह अन्यच्च सन्निपातोत्थो यत्र पित्तं पृथक् स्थितम्| त्वचि कोष्ठेऽथवा दाहं विदधाति पुरोऽनु वा||३५|| तद्वद्वातकफौ शीतं, दाहादिर्दुस्तरस्तयोः| |३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana SItAdisannipAtajvaralakShaNam (36-37) · Śloka 37
நநு, அஸ்மிந் ஶீதாதௌ தாஹாதௌ ச ஜ்வரே கோ விஶேஷஃ ? இத்யாஹ | ஶீதாதௌ தத்ர பித்தேந கபே ஸ்யந்திதஶோஷிதே||௩௬|| ஶீதே ஶாந்தேऽம்லகோ மூர்ச்சா மதஸ்தஷ்ணா ச ஜாயதே| |௩௭|
ननु, अस्मिन् शीतादौ दाहादौ च ज्वरे को विशेषः ? इत्याह | शीतादौ तत्र पित्तेन कफे स्यन्दितशोषिते||३६|| शीते शान्तेऽम्लको मूर्च्छा मदस्तृष्णा च जायते| |३७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dAhAdisannipAtajvaralakShaNam (37) · Śloka 37
| தாஹாதௌ புநரந்தே ஸ்யுஸ்தந்த்ராஷ்டீவவமிக்லமாஃ||௩௭||
| दाहादौ पुनरन्ते स्युस्तन्द्राष्ठीववमिक्लमाः||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AgantujvaraBedAH (38) · Śloka 38
ஆகந்துரபிகாதாபிஷங்கஶாபாபிசாரதஃ| சதுர்தா|௩௮|
आगन्तुरभिघाताभिषङ्गशापाभिचारतः| चतुर्धा|३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana abhighAtajAgantujvarabhedau (38-39) · Śloka 39
| அத்ர க்ஷதச்சேததாஹாத்யைரபிகாதஜஃ||௩௮|| ஶ்ரமாச்ச| |௩௯|
| अत्र क्षतच्छेददाहाद्यैरभिग़ातजः||३८|| श्रमाच्च| |३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tasya dvividhasya lakShaNam (39) · Śloka 39
தஸ்மிந்பவநஃ ப்ராயோ ரக்தஂ ப்ரதூஷயந்| ஸவ்யதாஶோபவைவர்ண்யஂ, ஸருஜஂ குருதே ஜ்வரம்||௩௯||
तस्मिन्पवनः प्रायो रक्तं प्रदूषयन्| सव्यथाशोफवैवर्ण्यं, सरुजं कुरुते ज्वरम्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana abhiSha~ggajAgantujvarabhedAH (40) · Śloka 40
க்ரஹாவேஶௌஷதிவிஷக்ரோதாபிஶோககாமஜஃ| அபிஷங்காத்|௪௦|
ग्रहावेशौषधिविषक्रोधाभिशोककामजः| अभिषङ्गात्|४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana grahAveSajalakShaNam (40) · Śloka 40
இதாநீஂ க்ரஹோத்பந்நஸ்ய லிங்கமாஹ | க்ரஹேணாஸ்மிந்நகஸ்மாத்தாஸரோதநே||௪௦||
इदानीं ग्रहोत्पन्नस्य लिङ्गमाह | ग्रहेणास्मिन्नकस्माद्धासरोदने||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana oShadhijalakShaNam (41) · Śloka 41
ஓஷதீகந்தஜே மூர்ச்சா ஶிரோருக்வமதுஃ க்ஷவஃ| |௪௧|
ओषधीगन्धजे मूर्च्छा शिरोरुग्वमथुः क्षवः| |४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShajalakShaNam (41) · Śloka 41
| விஷாந்மூர்ச்சாதிஸாராஸ்யஶ்யாவதாதாஹஹத்கதாஃ||௪௧||
| विषान्मूर्च्छातिसारास्यश्यावतादाहहृद्गदाः||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana krodhajalakShaNam (42) · Śloka 42
க்ரோதாத்கம்பஃ ஶிரோருக் ச| |௪௨|
क्रोधात्कम्पः शिरोरुक् च| |४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhayashokajalakShaNam (42) · Śloka 42
ப்ரலாபோ பயஶோகஜே| |௪௨|
प्रलापो भयशोकजे| |४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAmajalakShaNam (42) · Śloka 42
| காமாத்ப்ரமோऽருசிர்தாஹோ ஹ்ரீநித்ராதீததிக்ஷயஃ||௪௨||
| कामाद्भ्रमोऽरुचिर्दाहो ह्रीनिद्राधीधृतिक्षयः||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana abhiSha~ggajAnAM doShAnubandhaH (43) · Śloka 43
க்ரஹாதௌ ஸந்நிபாதஸ்ய பயாதௌ மருதஸ்த்ரயே| கோபஃ கோபேऽபி பித்தஸ்ய|௪௩|
ग्रहादौ सन्निपातस्य भयादौ मरुतस्त्रये| कोपः कोपेऽपि पित्तस्य|४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shApAbhicArajayorlakShaNam (43-44) · Śloka 44
| யௌ து ஶாபாபிசாரஜௌ||௪௩|| ஸந்நிபாதஜ்வரௌ கோரௌ தாவஸஹ்யதமௌ மதௌ| |௪௪|
| यौ तु शापाभिचारजौ||४३|| सन्निपातज्वरौ घोरौ तावसह्यतमौ मतौ| |४४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana abhicArajasya visheShaH (44-45) · Śloka 45
| தத்ராபிசாரிகைர்மந்த்ரைர்ஹூயமாநஸ்ய தப்யதே||௪௪|| பூர்வஂ சேதஸ்ததோ தேஹஸ்ததோ விஸ்போடதட்ப்ரமைஃ| ஸதாஹமூர்ச்சைர்க்ரஸ்தஸ்ய ப்ரத்யஹஂ வர்த்ததே ஜ்வரஃ||௪௫||
| तत्राभिचारिकैर्मन्त्रैर्हूयमानस्य तप्यते||४४|| पूर्वं चेतस्ततो देहस्ततो विस्फोटतृड्भ्रमैः| सदाहमूर्च्छैर्ग्रस्तस्य प्रत्यहं वर्द्धते ज्वरः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShTavidhajvaropasaMhAraH (46) · Śloka 46
இதி ஜ்வரோऽஷ்டதா தஷ்டஃ| |௪௬|
इति ज्वरोऽष्टधा दृष्टः| |४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aShTAnAM jvarANAM pratyekaM dvaividhyaShaTkam (46-47) · Śloka 47
ஸமாஸாத்த்விவிதஸ்து ஸஃ| ஶாரீரோ மாநஸஃ ஸௌம்யஸ்தீக்ஷ்ணோऽந்தர்பஹிராஶ்ரயஃ||௪௬|| ப்ராகதோ வைகதஃ ஸாத்யோऽஸாத்யஃ ஸாமோ நிராமகஃ| |௪௭|
समासाद्द्विविधस्तु सः| शारीरो मानसः सौम्यस्तीक्ष्णोऽन्तर्बहिराश्रयः||४६|| प्राकृतो वैकृतः साध्योऽसाध्यः सामो निरामकः| |४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shArIrasya lakShaNam, mAnasasya lakShaNam (47) · Śloka 47
ஸம்ப்ரத்யேதாநேவ ஜ்வராந் வ்யாசஷ்டே | பூர்வஂ ஶரீரே ஶாரீரே தாபோ, மநஸி மாநஸே||௪௭||
सम्प्रत्येतानेव ज्वरान् व्याचष्टे | पूर्वं शरीरे शारीरे तापो, मनसि मानसे||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saumyasya lakShaNam (96)) · Śloka 48
இதாநீஂ ஸௌம்யதீக்ஷ்ணௌ வ்யாசஷ்டே- பவநே யோகவாஹித்வாச்சீதஂ ஶ்லேஷ்மயுதே பவேத்| |௪௮|
इदानीं सौम्यतीक्ष्णौ व्याचष्टे- पवने योगवाहित्वाच्छीतं श्लेष्मयुते भवेत्| |४८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tIkShNasya lakShaNam (48) · Śloka 48
தீக்ஷ்ணமிதாநீஂ வக்தி | தாஹஃ பித்தயுதே, மிஶ்ரஂ மிஶ்ரே|௪௮|
तीक्ष्णमिदानीं वक्ति | दाहः पित्तयुते, मिश्रं मिश्रे|४८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antarAshrayasya lakShaNam (48-49) · Śloka 49
| அந்தஃஸஂஶ்ரயே புநஃ||௪௮|| ஜ்வரேऽதிகஂ விகாராஃ ஸ்யுரந்தஃ க்ஷோபோ மலக்ரஹஃ| |௪௯|
| अन्तःसंश्रये पुनः||४८|| ज्वरेऽधिकं विकाराः स्युरन्तः क्षोभो मलग्रहः| |४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bahirAshrayasya lakShaNam (49) · Śloka 49
| பஹிரேவ பஹிர்வர்கே தாபோऽபி ச ஸுஸாத்யதா||௪௯||
| बहिरेव बहिर्वर्गे तापोऽपि च सुसाध्यता||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prAkRutasya lakShaNam, vaikRutasya lakShaNam (50) · Śloka 50
ஸம்ப்ரதி ப்ராகதவைகதௌ லக்ஷயதி - - - - வர்ஷாஶரத்வஸந்தேஷு வாதாத்யைஃ ப்ராகதஃ க்ரமாத்| வைகதோऽந்யஃ ஸ துஃஸாத்யஃ ப்ராயஶ்ச ப்ராகதோऽநிலாத்||௫௦||
सम्प्रति प्राकृतवैकृतौ लक्षयति - - - - वर्षाशरद्वसन्तेषु वाताद्यैः प्राकृतः क्रमात्| वैकृतोऽन्यः स दुःसाध्यः प्रायश्च प्राकृतोऽनिलात्||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viruddhAviruddhopakramaj~jAnArthaM prAkRutAnAM saMprAptiH (51-52) · Śloka 52
ஸம்ப்ரதி வர்ஷாஸு ப்ராகதஸ்ய ஜ்வரஸ்ய ஸ்வரூபஂ நிரூபயதி - - - - - வர்ஷாஸு மாருதோ துஷ்டஃ பித்தஶ்லேஷ்மாந்விதோ ஜ்வரம்| குர்யாத் பித்தஂ ச ஶரதி தஸ்ய சாநுபலஂ கபஃ||௫௧|| தத்ப்ரகத்யா விஸர்காச்ச தத்ர நாநஶநாத்பயம்| கபோ வஸந்தே தமபி வாதபித்தஂ பவேதநு||௫௨||
सम्प्रति वर्षासु प्राकृतस्य ज्वरस्य स्वरूपं निरूपयति - - - - - वर्षासु मारुतो दुष्टः पित्तश्लेष्मान्वितो ज्वरम्| कुर्यात् पित्तं च शरदि तस्य चानुबलं कफः||५१|| तत्प्रकृत्या विसर्गाच्च तत्र नानशनाद्भयम्| कफो वसन्ते तमपि वातपित्तं भवेदनु||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAdhyalakShaNam (53) · Śloka 53
அத ஸாத்யாஸாத்யஜ்வரலக்ஷணார்தமாஹ - - - - பலவத்ஸ்வல்பதோஷேஷு ஜ்வரஃ ஸாத்யோऽநுபத்ரவஃ| |௫௩|
अथ साध्यासाध्यज्वरलक्षणार्थमाह - - - - बलवत्स्वल्पदोषेषु ज्वरः साध्योऽनुपद्रवः| |५३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asAdhyalakShaNam (53) · Śloka 53
| ஸர்வதா விகதிஜ்ஞாநே ப்ராகஸாத்ய உதாஹதஃ||௫௩||
| सर्वथा विकृतिज्ञाने प्रागसाध्य उदाहृतः||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmajvaralakShaNam (54) · Śloka 54
அதுநா ஸாமநிராமௌ ஜ்வரோ லக்ஷயதி - - - - ஜ்வரோபத்ரவதீக்ஷ்ணத்வமக்லாநிர்பஹுமூத்ரதா| ந ப்ரவத்திர்ந விட்ஜீர்ணா ந க்ஷுத்ஸாமஜ்வராகதிஃ||௫௪||
अधुना सामनिरामौ ज्वरो लक्षयति - - - - ज्वरोपद्रवतीक्ष्णत्वमग्लानिर्बहुमूत्रता| न प्रवृत्तिर्न विड्जीर्णा न क्षुत्सामज्वराकृतिः||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pacyamAnajvaralakShaNam (55) · Śloka 55
ஜ்வரவேகோऽதிகஂ தஷ்ணா ப்ரலாபஃ ஶ்வஸநஂ ப்ரமஃ| மலப்ரவத்திருத்க்லேஶஃ பச்யமாநஸ்ய லக்ஷணம்||௫௫||
ज्वरवेगोऽधिकं तृष्णा प्रलापः श्वसनं भ्रमः| मलप्रवृत्तिरुत्क्लेशः पच्यमानस्य लक्षणम्||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nirAmajvaralakShaNam (56) · Śloka 56
ஜீர்ணதாऽऽமவிபர்யாஸாத்ஸப்தராத்ரஂ ச லங்கநாத்| |௫௬|
जीर्णताऽऽमविपर्यासात्सप्तरात्रं च लङ्घनात्| |५६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uktAnAM jvarANAM pRuthak pa~jcavidhatvam (56-57) · Śloka 57
| ஜ்வரஃ பஞ்சவிதஃ ப்ரோக்தோ மலகாலபலாபலாத்||௫௬|| ப்ராயஶஃ ஸந்நிபாதேந பூயஸா தூபதிஶ்யதே| ஸந்ததஃ ஸததோऽந்யேத்யுஸ்ததீயகசதுர்தகௌ||௫௭||
| ज्वरः पञ्चविधः प्रोक्तो मलकालबलाबलात्||५६|| प्रायशः सन्निपातेन भूयसा तूपदिश्यते| सन्ततः सततोऽन्येद्युस्तृतीयकचतुर्थकौ||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana santatajvaralakShaNam (58-59) · Śloka 59
அத மஹாரம்பத்வேந ப்ராதாந்யாத் ஸந்ததஸம்ப்ராப்திமேவ லக்ஷயதி - - - - - - தாதுமூத்ரஶகத்வாஹிஸ்ரோதஸாஂ வ்யாபிநோ மலாஃ| தாபயந்தஸ்தநுஂ ஸர்வாஂ துல்யதூஷ்யாதிவர்த்திதாஃ||௫௮|| பலிநோ குரவஃ ஸ்தப்தா விஶேஷேண ரஸாஶ்ரிதாஃ| ஸந்ததஂ நிஷ்ப்ரதித்வந்த்வா ஜ்வரஂ குர்யுஃ ஸுதுஃஸஹம்||௫௯||
अथ महारम्भत्वेन प्राधान्यात् सन्ततसम्प्राप्तिमेव लक्षयति - - - - - - धातुमूत्रशकृद्वाहिस्रोतसां व्यापिनो मलाः| तापयन्तस्तनुं सर्वां तुल्यदूष्यादिवर्द्धिताः||५८|| बलिनो गुरवः स्तब्धा विशेषेण रसाश्रिताः| सन्ततं निष्प्रतिद्वन्द्वा ज्वरं कुर्युः सुदुःसहम्||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana santatasyAvadhiH (60-63) · Śloka 63
மலஂ ஜ்வரோஷ்மா தாதூந்வா ஸ ஶீக்ரஂ க்ஷபயேத்ததஃ| ஸர்வாகாரஂ ரஸாதீநாஂ ஶுத்த்யாऽஶுத்த்யாऽபி வா க்ரமாத்||௬௦|| வாதபித்தகபைஃ ஸப்த தஶ த்வாதஶ வாஸராந்| ப்ராயோऽநுயாதி மர்யாதாஂ மோக்ஷாய ச வதாய ச||௬௧|| இத்யக்நிவேஶஸ்ய மதஂ, ஹாரீதஸ்ய புநஃ ஸ்மதிஃ| த்விகுணா ஸப்தமீ யாவந்நவம்யேகாதஶீ ததா||௬௨|| ஏஷா த்ரிதோஷமர்யாதா மோக்ஷாய ச வதாய ச| ஶுத்த்யஶுத்தௌ ஜ்வரஃ காலஂ தீர்கமப்யநுவர்ததே||௬௩||
मलं ज्वरोष्मा धातून्वा स शीघ्रं क्षपयेत्ततः| सर्वाकारं रसादीनां शुद्ध्याऽशुद्ध्याऽपि वा क्रमात्||६०|| वातपित्तकफैः सप्त दश द्वादश वासरान्| प्रायोऽनुयाति मर्यादां मोक्षाय च वधाय च||६१|| इत्यग्निवेशस्य मतं, हारीतस्य पुनः स्मृतिः| द्विगुणा सप्तमी यावन्नवम्येकादशी तथा||६२|| एषा त्रिदोषमर्यादा मोक्षाय च वधाय च| शुद्ध्यशुद्धौ ज्वरः कालं दीर्घमप्यनुवर्तते||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana satatAdicatuShTayasAmAnyalakShaNam (64-65) · Śloka 65
ஏவஂ ஸந்ததஸ்ய லக்ஷணமாக்யாய ஸததகாதீநாஂ விஷமஜ்வரஸஂஜ்ஞாநிமித்தஂ ஸாமாந்யேந லக்ஷணமாஹ - - - - கஶாநாஂ வ்யாதிமுக்தாநாஂ மித்யாஹாராதிஸேவிநாம்| அல்போऽபி தோஷோ தூஷ்யாதேர்லப்த்வாऽந்யதமதோ பலம்||௬௪|| ஸவிபக்ஷோ ஜ்வரஂ குர்யாத்விஷமஂ க்ஷயவத்திபாக்| |௬௫|
एवं सन्ततस्य लक्षणमाख्याय सततकादीनां विषमज्वरसंज्ञानिमित्तं सामान्येन लक्षणमाह - - - - कृशानां व्याधिमुक्तानां मिथ्याहारादिसेविनाम्| अल्पोऽपि दोषो दूष्यादेर्लब्ध्वाऽन्यतमतो बलम्||६४|| सविपक्षो ज्वरं कुर्याद्विषमं क्षयवृद्धिभाक्| |६५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShasya pravRuttinivRuttI (65-66) · Śloka 66
| தோஷஃ ப்ரவர்ததே தேஷாஂ ஸ்வே காலே ஜ்வரயந் பலீ||௬௫|| நிவர்ததே புநஶ்சைஷ ப்ரத்யநீகபலாபலஃ| |௬௬|
| दोषः प्रवर्तते तेषां स्वे काले ज्वरयन् बली||६५|| निवर्तते पुनश्चैष प्रत्यनीकबलाबलः| |६६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamajvarasya santatanivRuttirnAsti (66-67) · Śloka 67
| க்ஷீணே தோஷே ஜ்வரஃ ஸூக்ஷ்மோ ரஸாதிஷ்வேவ லீயதே||௬௬|| லீநத்வாத்கார்ஶ்யவைவர்ண்யஜாட்யாதீநாததாதி ஸஃ| |௬௭|
| क्षीणे दोषे ज्वरः सूक्ष्मो रसादिष्वेव लीयते||६६|| लीनत्वात्कार्श्यवैवर्ण्यजाड्यादीनादधाति सः| |६७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana santatAdInAM santatatvAdau yuktiH (67-69) · Śloka 69
நநு, துல்யேऽபி வாதாதிதோஷப்ரகோபே ஸந்ததஜ்வர ஏவாஶுஸகலகாயவ்யாப்திஃ, ஸததகாதிஷு து சிரேண விச்சித்ய பவதீத்யத்ர யுக்திஃ கா ? இத்யாஹ - - - - | ஆஸந்நவிவதாஸ்யத்வாத்ஸ்ரோதஸாஂ ரஸவாஹிநாம்||௬௭|| ஆஶு ஸர்வஸ்ய வபுஷோ வ்யாப்திர்தோஷேண ஜாயதே| ஸந்ததஃ ஸததஸ்தேந, விபரீதோ விபர்யயாத்||௬௮|| விஷமோ விஷமாரம்பக்ரியாகாலோऽநுஷங்கவாந்| |௬௯|
ननु, तुल्येऽपि वातादिदोषप्रकोपे सन्ततज्वर एवाशुसकलकायव्याप्तिः, सततकादिषु तु चिरेण विच्छिद्य भवतीत्यत्र युक्तिः का ? इत्याह - - - - | आसन्नविवृतास्यत्वात्स्रोतसां रसवाहिनाम्||६७|| आशु सर्वस्य वपुषो व्याप्तिर्दोषेण जायते| सन्ततः सततस्तेन, विपरीतो विपर्ययात्||६८|| विषमो विषमारम्भक्रियाकालोऽनुषङ्गवान्| |६९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana satatalakShaNam (69-70) · Śloka 70
| தோஷோ ரக்தாஶ்ரயஃ ப்ராயஃ கரோதி ஸததஂ ஜ்வரம்||௬௯|| அஹோராத்ரஸ்ய ஸ த்விஃ ஸ்யாத்| |௭௦|
| दोषो रक्ताश्रयः प्रायः करोति सततं ज्वरम्||६९|| अहोरात्रस्य स द्विः स्यात्| |७०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anyedyurlakShaNam (70) · Śloka 70
ஸகதந்யேத்யுராஶ்ரிதஃ| தஸ்மிந்மாஂஸவஹா நாடீஃ|௭௦|
सकृदन्येद्युराश्रितः| तस्मिन्मांसवहा नाडीः|७०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRutIyakalakShaNam (70-71) · Śloka 71
| மேதோநாடீஸ்ததீயகே||௭௦|| க்ராஹீ பித்தாநிலாந்மூர்த்நஸ்த்ரிகஸ்ய கபபித்ததஃ| ஸபஷ்டஸ்யாநிலகபாத்ஸ சைகாஹாந்தரஃ ஸ்மதஃ||௭௧||
| मेदोनाडीस्तृतीयके||७०|| ग्राही पित्तानिलान्मूर्ध्नस्त्रिकस्य कफपित्ततः| सपृष्ठस्यानिलकफात्स चैकाहान्तरः स्मृतः||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caturthakalakShaNam (72-73) · Śloka 73
சதுர்தகோ மலே மேதோமஜ்ஜாஸ்த்யந்யதமஸ்திதே| மஜ்ஜஸ்த ஏவேத்யபரே ப்ரபாவஂ ஸ து தர்ஶயேத்||௭௨|| த்விதா கபேந ஜஂகாப்யாஂ ஸ பூர்வஂ ஶிரஸோऽநிலாத்| |௭௩|
चतुर्थको मले मेदोमज्जास्थ्यन्यतमस्थिते| मज्जस्थ एवेत्यपरे प्रभावं स तु दर्शयेत्||७२|| द्विधा कफेन जंघाभ्यां स पूर्वं शिरसोऽनिलात्| |७३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caturthakaviparyayalakShaNam (73-74) · Śloka 74
| அஸ்திமஜ்ஜோபயகதே சதுர்தகவிபர்யயஃ||௭௩|| த்ரிதா, ஹ்யஹஂ ஜ்வரயதி திநமேகஂ து முஞ்சதி| |௭௪|
| अस्थिमज्जोभयगते चतुर्थकविपर्ययः||७३|| त्रिधा, ह्यहं ज्वरयति दिनमेकं तु मुञ्चति| |७४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana anuktajvaraBeda sa~ggrahaH (74-76) · Śloka 76
இதாநீமேஷாஂ விஷமஜ்வராணாமிமஂ ஶேஷபூதஂ க்ரந்தமாஹ - - - - | பலாபலேந தோஷாணாமந்நசேஷ்டாதிஜந்மநா||௭௪|| ஜ்வரஃ ஸ்யாந்மநஸஸ்தத்வத்கர்மணஶ்ச ததா ததா| தோஷதூஷ்யர்த்வஹோராத்ரப்ரபதீநாஂ பலாஜ்ஜ்வரஃ||௭௫|| மநஸோ விஷயாணாஂ ச காலஂ தஂ தஂ ப்ரபத்யதே| |௭௬|
इदानीमेषां विषमज्वराणामिमं शेषभूतं ग्रन्थमाह - - - - | बलाबलेन दोषाणामन्नचेष्टादिजन्मना||७४|| ज्वरः स्यान्मनसस्तद्वत्कर्मणश्च तदा तदा| दोषदूष्यर्त्वहोरात्रप्रभृतीनां बलाज्ज्वरः||७५|| मनसो विषयाणां च कालं तं तं प्रपद्यते| |७६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvaramokShalakShaNam (76-78) · Śloka 78
| தாதூந் ப்ரக்ஷோபயந் தோஷோ மோக்ஷகாலே விலீயதே||௭௬|| ததோ நரஃ ஶ்வஸந் ஸ்வித்யந் கூஜந் வமதி சேஷ்டதே| வேபதே ப்ரலபத்யுஷ்ணைஃ ஶீதைஶ்சாங்கைர்ஹதப்ரபஃ||௭௭|| விஸஂஜ்ஞோ ஜ்வரவேகார்தஃ ஸக்ரோத இவ வீக்ஷதே| ஸதோஷஶப்தஂ ச ஶகத்த்ரவஂ ஸஜதி வேகவத்||௭௮||
| धातून् प्रक्षोभयन् दोषो मोक्षकाले विलीयते||७६|| ततो नरः श्वसन् स्विद्यन् कूजन् वमति चेष्टते| वेपते प्रलपत्युष्णैः शीतैश्चाङ्गैर्हतप्रभः||७७|| विसंज्ञो ज्वरवेगार्तः सक्रोध इव वीक्षते| सदोषशब्दं च शकृद्द्रवं सृजति वेगवत्||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvaramuktalakShaNam (2) · Śloka 2
இதி ஜ்வரமோக்ஷகாலலக்ஷணமுக்த்வா விகதஜ்வரலக்ஷணமபிதித்ஸுராஹ - - தேஹோ லகுர்வ்யபகதக்லமமோஹதாபஃ பாகோ முகே கரணஸௌஷ்டவமவ்யதத்வம்| ஸ்வேதஃ க்ஷவஃ ப்ரகதியோகி மநோऽந்நலிப்ஸா கண்டூஶ்ச மூர்த்நி விகதஜ்வரலக்ஷணாநி||௭௯|| இதி ஶ்ரீவைத்யபதிஸிஂஹகுப்தஸூநுஶ்ரீமத்வாக்படவிரசிதாயாமஷ்டாங்கஹதயஸஂஹிதாயாஂ ததீயே நிதாநஸ்தாநே ஜ்வரநிதாநஂ நாம த்விதீயோऽத்யாயஃ||௨||
इति ज्वरमोक्षकाललक्षणमुक्त्वा विगतज्वरलक्षणमभिधित्सुराह - - देहो लघुर्व्यपगतक्लममोहतापः पाको मुखे करणसौष्ठवमव्यथत्वम्| स्वेदः क्षवः प्रकृतियोगि मनोऽन्नलिप्सा कण्डूश्च मूर्ध्नि विगतज्वरलक्षणानि||७९|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां तृतीये निदानस्थाने ज्वरनिदानं नाम द्वितीयोऽध्यायः||२||
🔊 Audio coming soon