Adhikarana madAtyayAdinidAnAdhyAyaH (2) · Śloka 2
তস্মান্মদাত্যযনিদানমুচ্যত ইত্যাহ - - - - অথাতো মদাত্যযাদিনিদানং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ| গদ্যসূত্রে||২||
तस्मान्मदात्ययनिदानमुच्यत इत्याह - - - - अथातो मदात्ययादिनिदानं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| गद्यसूत्रे||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyasya guNAH (1) · Śloka 1
তীক্ষ্ণোষ্ণরূক্ষসূক্ষ্মাম্লং ব্যবায্যাশুকরং লঘু| বিকাষি বিশদং মদ্যমোজসোঽস্মাদ্বিপর্যযঃ||১||
तीक्ष्णोष्णरूक्षसूक्ष्माम्लं व्यवाय्याशुकरं लघु| विकाषि विशदं मद्यमोजसोऽस्माद्विपर्ययः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyaguNa evotkarShato viShe~api (2) · Śloka 2
তীক্ষ্ণাদযো বিষেঽপ্যুক্তাশ্চিত্তোপপ্লাবিনো গুণাঃ| জীবিতান্তায জাযন্তে বিষে তূত্কর্ষবৃত্তিতঃ||২||
तीक्ष्णादयो विषेऽप्युक्ताश्चित्तोपप्लाविनो गुणाः| जीवितान्ताय जायन्ते विषे तूत्कर्षवृत्तितः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prathamamadasya lakShaNam (3-4) · Śloka 4
কথং কৃত্বা মদ্যং চেতো বিকারং নযতি ? ইত্যাহ - - - - তীক্ষ্ণাদিভির্গুণৈর্মদ্যং মন্দাদীনোজসো গুণান্| দশভির্দশ সঙ্ক্ষোভ্য চেতো নযতি বিক্রিযাম্||৩|| আদ্যে মদে| |৪|
कथं कृत्वा मद्यं चेतो विकारं नयति ? इत्याह - - - - तीक्ष्णादिभिर्गुणैर्मद्यं मन्दादीनोजसो गुणान्| दशभिर्दश सङ्क्षोभ्य चेतो नयति विक्रियाम्||३|| आद्ये मदे| |४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvitIyamadasya lakShaNam (4) · Śloka 4
দ্বিতীযে তু প্রমাদাযতনে স্থিতঃ| দুর্বিকল্পহতো মূঢঃ সুখমিত্যধিমুচ্যতে||৪||
द्वितीये तु प्रमादायतने स्थितः| दुर्विकल्पहतो मूढः सुखमित्यधिमुच्यते||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvitIyatRutIyasandhisthitasya lakShaNam (5) · Śloka 5
মধ্যমোত্তমযোঃ সন্ধিং প্রাপ্য রাজসতামসঃ| নিরঙ্কুশ ইব ব্যালো ন কিঞ্চিন্নাচরেজ্জডঃ||৫||
मध्यमोत्तमयोः सन्धिं प्राप्य राजसतामसः| निरङ्कुश इव व्यालो न किञ्चिन्नाचरेज्जडः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRutIyamadasya lakShaNam (6-7) · Śloka 7
অত এবাহ - - - - ইযং ভূমিরবদ্যানাং দৌঃশীল্যস্যেদমাস্পদম্| একোঽযং বহুমার্গাযা দুর্গতের্দেশিকঃ পরম্||৬|| নিশ্চেষ্টঃ শববচ্ছেতে তৃতীযে তু মদে স্থিতঃ| মরণাদপি পাপাত্মা গতঃ পাপতরাং দশাম্||৭||
अत एवाह - - - - इयं भूमिरवद्यानां दौःशील्यस्येदमास्पदम्| एकोऽयं बहुमार्गाया दुर्गतेर्देशिकः परम्||६|| निश्चेष्टः शववच्छेते तृतीये तु मदे स्थितः| मरणादपि पापात्मा गतः पापतरां दशाम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyashIlananiShedhaH (8) · Śloka 8
ধর্মাধর্মং সুখং দুঃখমর্থানর্থং হিতাহিতম্| যদাসক্তো ন জানাতি কথং তচ্ছীলযেদ্বুধঃ||৮||
धर्माधर्मं सुखं दुःखमर्थानर्थं हिताहितम्| यदासक्तो न जानाति कथं तच्छीलयेद्बुधः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madye~atipIte mohAdayaH (9-10) · Śloka 10
মদ্যে মোহো ভযং শোকঃ ক্রোধো মৃত্যুশ্চ সংশ্রিতাঃ| সোন্মাদমদমূর্চ্ছাযাঃ সাপস্মারাপতানকাঃ||৯|| যত্রৈকঃ স্মৃতিবিভ্রংশস্তত্র সর্বমসাধু যত্| |১০|
मद्ये मोहो भयं शोकः क्रोधो मृत्युश्च संश्रिताः| सोन्मादमदमूर्च्छायाः सापस्मारापतानकाः||९|| यत्रैकः स्मृतिविभ्रंशस्तत्र सर्वमसाधु यत्| |१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ayuktiyuktamadyasya trivargAdinAshakatvam (10-11) · Śloka 11
| অযুক্তিযুক্তমন্নং হি ব্যাধযে মরণায বা||১০|| মদ্যং ত্রিবর্গধীধৈর্যলজ্জাদেরপি নাশনম্| |১১|
| अयुक्तियुक्तमन्नं हि व्याधये मरणाय वा||१०|| मद्यं त्रिवर्गधीधैर्यलज्जादेरपि नाशनम्| |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyapAnasya viShayaH (11-12) · Śloka 12
তামেব যুক্তিং বক্ষ্যমাণেন গ্রন্থেন প্রতিপাদযন্নাহ - - - - | নাতিমাদ্যন্তি বলিনঃ কৃতাহারা মহাশনাঃ||১১|| স্নিগ্ধাঃ সত্ত্ববযোযুক্তা মদ্যনিত্যাস্তদন্বযাঃ| মেদঃকফাধিকা মন্দবাতপিত্তা দৃঢাগ্নযঃ||১২||
तामेव युक्तिं वक्ष्यमाणेन ग्रन्थेन प्रतिपादयन्नाह - - - - | नातिमाद्यन्ति बलिनः कृताहारा महाशनाः||११|| स्निग्धाः सत्त्ववयोयुक्ता मद्यनित्यास्तदन्वयाः| मेदःकफाधिका मन्दवातपित्ता दृढाग्नयः||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyapAnasyAviShayaH (13-17) · Śloka 17
বিপর্যযেঽতিমাদ্যন্তি বিশ্রব্ধাঃ কুপিতাশ্চ যে| মদ্যেন চাম্লরূক্ষেণ সাজীর্ণে বহুনাঽতি চ||১৩|| বাতাত্পিত্তাত্কফাত্সর্বৈশ্চত্বারঃ স্যুর্মদাত্যযাঃ| সর্বেঽপি সর্বৈর্জাযন্তে ব্যপদেশস্তু ভূযসা||১৪|| সামান্যং লক্ষণং তেষাং প্রমোহো হৃদযব্যথা| বিড্ভেদঃ প্রততং তৃষ্ণা সৌম্যাগ্নেযো জ্বরোঽরুচিঃ||১৫|| শিরঃপার্শ্বাস্থিরুক্কম্পো মর্মভেদস্ত্রিকগ্রহঃ| উরোবিবন্ধস্তিমিরং কাসঃ শ্বাসঃ প্রজাগরঃ||১৬|| স্বেদোঽতিমাত্রং বিষ্টম্ভঃ শ্বযথুশ্চিত্তবিভ্রমঃ| প্রলাপশ্চর্দিরুত্ক্লেশো ভ্রমো দুঃস্বপ্নদর্শনম্||১৭||
विपर्ययेऽतिमाद्यन्ति विश्रब्धाः कुपिताश्च ये| मद्येन चाम्लरूक्षेण साजीर्णे बहुनाऽति च||१३|| वातात्पित्तात्कफात्सर्वैश्चत्वारः स्युर्मदात्ययाः| सर्वेऽपि सर्वैर्जायन्ते व्यपदेशस्तु भूयसा||१४|| सामान्यं लक्षणं तेषां प्रमोहो हृदयव्यथा| विड्भेदः प्रततं तृष्णा सौम्याग्नेयो ज्वरोऽरुचिः||१५|| शिरःपार्श्वास्थिरुक्कम्पो मर्मभेदस्त्रिकग्रहः| उरोविबन्धस्तिमिरं कासः श्वासः प्रजागरः||१६|| स्वेदोऽतिमात्रं विष्टम्भः श्वयथुश्चित्तविभ्रमः| प्रलापश्चर्दिरुत्क्लेशो भ्रमो दुःस्वप्नदर्शनम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajasya lakShaNam (18) · Śloka 18
বিশেষাজ্জাগরশ্বাসকম্পমূর্ধরুজোঽনিলাত্| স্বপ্নে ভ্রমত্যুত্পততি প্রেতৈশ্চ সহ ভাষতে||১৮||
विशेषाज्जागरश्वासकम्पमूर्धरुजोऽनिलात्| स्वप्ने भ्रमत्युत्पतति प्रेतैश्च सह भाषते||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajasya lakShaNam (19) · Śloka 19
পিত্তাদ্দাহজ্বরস্বেদমোহাতীসারতৃড্ভ্রমাঃ| দেহো হরিতহারিদ্রো রক্তনেত্রকপোলতা||১৯||
पित्ताद्दाहज्वरस्वेदमोहातीसारतृड्भ्रमाः| देहो हरितहारिद्रो रक्तनेत्रकपोलता||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajasya lakShaNam (20) · Śloka 20
শ্লেষ্মণা ছর্দিহৃল্লাসনিদ্রোদর্দাঙ্গগৌরবম্| ||২০||
श्लेष्मणा छर्दिहृल्लासनिद्रोदर्दाङ्गगौरवम्| ||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tridoShajasya lakShaNam (1) · Śloka 1
| সর্বজে সর্বলিঙ্গত্বম্||১||
| सर्वजे सर्वलिङ्गत्वम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhvaMsakavikShayayornidAnam (20-21) · Śloka 21
সম্প্রতি ধ্বংসকবিক্ষযৌ লক্ষযতি - - - - | মুক্ত্বা মদ্যং পিবেত্তু যঃ||২০|| সহসাঽনুচিতং বাঽন্যত্তস্য ধ্বংসকবিক্ষযৌ| ভবেতাং মারুতাত্কষ্টৌ দুর্বলস্য বিশেষতঃ||২১||
सम्प्रति ध्वंसकविक्षयौ लक्षयति - - - - | मुक्त्वा मद्यं पिबेत्तु यः||२०|| सहसाऽनुचितं वाऽन्यत्तस्य ध्वंसकविक्षयौ| भवेतां मारुतात्कष्टौ दुर्बलस्य विशेषतः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhvaMsakasya lakShaNam (22) · Śloka 22
ধ্বংসকে শ্লেষ্মনিষ্ঠীবঃ কণ্ঠশোষোঽতিনিদ্রতা| শব্দাসহত্বং তন্দ্রা চ|২২|
ध्वंसके श्लेष्मनिष्ठीवः कण्ठशोषोऽतिनिद्रता| शब्दासहत्वं तन्द्रा च|२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vikShayasya lakShaNam (22-23) · Śloka 23
| বিক্ষযেঽঙ্গশিরোতিরুক্||২২|| হৃত্কণ্ঠরোগঃ সম্মোহঃ কাসস্তৃষ্ণা বমির্জ্বরঃ| |২৩|
| विक्षयेऽङ्गशिरोतिरुक्||२२|| हृत्कण्ठरोगः सम्मोहः कासस्तृष्णा वमिर्ज्वरः| |२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nivRuttamadyasya phalam (23-1) · Śloka 1
| নিবৃত্তো যস্তু মদ্যেভ্যো জিতাত্মা বুদ্ধিপূর্বকৃত্||২৩|| বিকারৈঃ স্পৃশ্যতে জাতু ন স শারীরমানসৈঃ| |২৪| ইতি মদাত্যযনিদানম্||১||
| निवृत्तो यस्तु मद्येभ्यो जितात्मा बुद्धिपूर्वकृत्||२३|| विकारैः स्पृश्यते जातु न स शारीरमानसैः| |२४| इति मदात्ययनिदानम्||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madamUrcchAyasannyAsAnAM hetutrayamadhiShTAnatrayaM balottaratvaM ca (24-25) · Śloka 25
অথ মদ্যবচ্চেতোবিহতিকারণসামান্যান্মদাদীন্ লক্ষযতি - - - - | রজোমোহাহিতাহারপরস্য স্যুস্ত্রযো গদাঃ||২৪|| রসাসৃক্ঽঽচেতনাবাহিস্রোতোরোধসমুদ্ভবাঃ| মদমূর্চ্ছাযসন্ন্যাসা যথোত্তরবলোত্তরাঃ||২৫||
अथ मद्यवच्चेतोविहतिकारणसामान्यान्मदादीन् लक्षयति - - - - | रजोमोहाहिताहारपरस्य स्युस्त्रयो गदाः||२४|| रसासृक्ऽऽचेतनावाहिस्रोतोरोधसमुद्भवाः| मदमूर्च्छायसन्न्यासा यथोत्तरबलोत्तराः||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madaH saptavidhaH (26) · Śloka 26
অথ মদং লক্ষযতি - - - - অথ মদনিদানম্| মদোঽত্র দোষৈঃ সর্বৈশ্চ রক্তমদ্যবিষৈরপি| |২৬|
अथ मदं लक्षयति - - - - अथ मदनिदानम्| मदोऽत्र दोषैः सर्वैश्च रक्तमद्यविषैरपि| |२६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajasya lakShaNam (26-27) · Śloka 27
| সক্তানল্পদ্রুতাভাষশ্চলঃ স্খলিতচেষ্টিতঃ||২৬|| রূক্ষশ্যাবারুণতনুর্মদে বাতোদ্ভবে ভবেত্| |২৭|
| सक्तानल्पद्रुताभाषश्चलः स्खलितचेष्टितः||२६|| रूक्षश्यावारुणतनुर्मदे वातोद्भवे भवेत्| |२७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajasya lakShaNam (27) · Śloka 27
| পিত্তেন ক্রোধনো রক্তপীতাভঃ কলহপ্রিযঃ||২৭||
| पित्तेन क्रोधनो रक्तपीताभः कलहप्रियः||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajasya lakShaNam (29) · Śloka 29
স্বল্পসম্বদ্ধবাক্পাণ্ডুঃ কফাদ্ধ্যানপরোঽলসঃ| ||২৯||
स्वल्पसम्बद्धवाक्पाण्डुः कफाद्ध्यानपरोऽलसः| ||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtajasya lakShaNam (28) · Śloka 28
| সর্বাত্মা সন্নিপাতেন|২৮|
| सर्वात्मा सन्निपातेन|२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktajasya lakShaNam (28-29) · Śloka 29
| রক্তাত্স্তব্ধাঙ্গদৃষ্টিতা||২৮|| পিত্তলিঙ্গং চ| |২৯|
| रक्तात्स्तब्धाङ्गदृष्टिता||२८|| पित्तलिङ्गं च| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madyajasya lakShaNam (29) · Śloka 29
মদ্যেন বিকৃতেহাস্বরাঙ্গতা| |২৯|
मद्येन विकृतेहास्वराङ्गता| |२९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShajasya lakShaNam (29) · Śloka 29
| বিষে কম্পোঽতিনিদ্রা চ সর্বেভ্যোঽভ্যধিকস্তু সঃ||২৯||
| विषे कम्पोऽतिनिद्रा च सर्वेभ्योऽभ्यधिकस्तु सः||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktajAdiShu doShAnubandhaH (30-2) · Śloka 2
লক্ষযেল্লক্ষণোত্কর্ষাদ্বাতাদীন্ শোণিতাদিষু| |৩০| ইতি মদনিদানম্||২||
लक्षयेल्लक्षणोत्कर्षाद्वातादीन् शोणितादिषु| |३०| इति मदनिदानम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrchAyashcaturvidhaH, vAtajasya lakShaNam (30-31) · Śloka 31
অথ মূর্চ্ছাযং লক্ষযতি - - - - অথ মূর্চ্ছাযনিদানম্| | অরুণং কৃষ্ণনীলং বা খং পশ্যন্প্রবিশেত্তমঃ||৩০|| শীঘ্রং চ প্রতিবুধ্যেত হৃত্পীডা বেপথুর্ভ্রমঃ| কার্শ্যং শ্যাবারুণা ছাযা মূর্ছাযে মারুতাত্মকে||৩১||
अथ मूर्च्छायं लक्षयति - - - - अथ मूर्च्छायनिदानम्| | अरुणं कृष्णनीलं वा खं पश्यन्प्रविशेत्तमः||३०|| शीघ्रं च प्रतिबुध्येत हृत्पीडा वेपथुर्भ्रमः| कार्श्यं श्यावारुणा छाया मूर्छाये मारुतात्मके||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajasya lakShaNam (32-33) · Śloka 33
পিত্তেন রক্তং পীতং বা নভঃ পশ্যন্ বিশেত্তমঃ| বিবুধ্যেত চ সস্বেদো দাহতৃট্তাপপীডিতঃ||৩২|| ভিন্নবিণ্নীলপীতাভো রক্তপীতাকুলেক্ষণঃ| |৩৩|
पित्तेन रक्तं पीतं वा नभः पश्यन् विशेत्तमः| विबुध्येत च सस्वेदो दाहतृट्तापपीडितः||३२|| भिन्नविण्नीलपीताभो रक्तपीताकुलेक्षणः| |३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajasya lakShaNam (33-34) · Śloka 34
| কফেন মেঘসংকাশং পশ্যন্নাকাশমাবিশেত্||৩৩|| তমশ্চিরাচ্চ বুধ্যেত সহৃল্লাসঃ প্রসেকবান্| গুরুভিঃ স্তিমিতৈরঙ্গৈরার্দ্রচর্মাবনদ্ধবত্||৩৪||
| कफेन मेग़संकाशं पश्यन्नाकाशमाविशेत्||३३|| तमश्चिराच्च बुध्येत सहृल्लासः प्रसेकवान्| गुरुभिः स्तिमितैरङ्गैरार्द्रचर्मावनद्धवत्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tridoShajasya lakShaNam (35-36) · Śloka 36
সর্বাকৃতিস্ত্রিভির্দোষৈরপস্মার ইবাপরঃ| পাতযত্যাশু নিশ্চেষ্টং বিনা বীভত্সচেষ্টিতৈঃ||৩৫|| ইতি মূর্চ্ছাযনিদানম্|৩৬|
सर्वाकृतिस्त्रिभिर्दोषैरपस्मार इवापरः| पातयत्याशु निश्चेष्टं विना बीभत्सचेष्टितैः||३५|| इति मूर्च्छायनिदानम्|३६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana madamUrchAyayorauShadhaM vinA nivRuttiH,sanyAsasyauShadhaikanivartyatvam (36) · Śloka 36
ইদানীং সন্ন্যাসং লক্ষযিতুমাহ - - - - অথ সন্ন্যাসনিদানম্| দোষেষু মদমূর্চ্ছাযাঃ কৃতবেগেষু দেহিনাম্| স্বযমেবোপশাম্যন্তি, সন্ন্যাসো নৌষধৈর্বিনা||৩৬||
इदानीं सन्न्यासं लक्षयितुमाह - - - - अथ सन्न्यासनिदानम्| दोषेषु मदमूर्च्छायाः कृतवेगेषु देहिनाम्| स्वयमेवोपशाम्यन्ति, सन्न्यासो नौषधैर्विना||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMnyAsasya saMprAptiH saMnyAsasya lakShaNam (37-38) · Śloka 38
বাগ্দেহমনসাং চেষ্টামাক্ষিপ্যাতিবলা মলাঃ| সন্ন্যাসং সন্নিপতিতাঃ প্রাণাযতনসংশ্রযাঃ||৩৭|| কুর্বন্তি, তেন পুরুষঃ কাষ্ঠীভূতো মৃতোপমঃ| ম্রিযেত শীঘ্রং শীঘ্রং চেচ্চিকিত্সা ন প্রযুজ্যতে||৩৮||
वाग्देहमनसां चेष्टामाक्षिप्यातिबला मलाः| सन्न्यासं सन्निपतिताः प्राणायतनसंश्रयाः||३७|| कुर्वन्ति, तेन पुरुषः काष्ठीभूतो मृतोपमः| म्रियेत शीघ्रं शीघ्रं चेच्चिकित्सा न प्रयुज्यते||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMnyAsastvarayA cikitsyaH (39-3) · Śloka 3
শীঘ্রং চিকিত্সনাজ্জীবেত্, ইত্যত্রৈবোদাহরণার্থমাহ - - - - অগাধে গ্রাহবহুলে সলিলৌঘ ইবাতটে| সন্ন্যাসে বিনিমজ্জন্তং নরমাশু নিবর্তযেত্||৩৯|| ইতি সন্ন্যাসনিদানম্||৩||
शीघ्रं चिकित्सनाज्जीवेत्, इत्यत्रैवोदाहरणार्थमाह - - - - अगाधे ग्राहबहुले सलिलौघ इवातटे| सन्न्यासे विनिमज्जन्तं नरमाशु निवर्तयेत्||३९|| इति सन्न्यासनिदानम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yuktiviyuktasya madyapAnasya phalam (40) · Śloka 40
ইদানীং মদাত্যযনিদানত্বান্মদ্যস্য মদ্যেনৈবোপসংহারং কুর্বন্নাহ - - - - মদমানরোষতোষপ্রভৃতিভিররিভির্নিজৈঃ পরিষ্বঙ্গঃ| যুক্তাযুক্তং চ সমং যুক্তিবিযুক্তেন মদ্যেন||৪০||
इदानीं मदात्ययनिदानत्वान्मद्यस्य मद्येनैवोपसंहारं कुर्वन्नाह - - - - मदमानरोषतोषप्रभृतिभिररिभिर्निजैः परिष्वङ्गः| युक्तायुक्तं च समं युक्तिवियुक्तेन मद्येन||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yuktiyuktasya madyapAnasya Palam (6) · Śloka 6
পুনরপি যুক্তিং প্রদর্শযন্নাহ - - - - বলকালদেশসাত্ম্যপ্রকৃতিসহাযামযবযাংসি| প্রবিভজ্য তদনুরূপং যদি পিবতি ততঃ পিবত্যমৃতম্||৪১|| ইতি শ্রীবৈদ্যপতিসিংহগুপ্তসূনুশ্রীমদ্বাগ্ভটবিরচিতাযামষ্টাঙ্গহৃদযসংহিতাযাং তৃতীযে নিদানস্থানে মদাত্যযাদিনিদানং নাম ষষ্ঠোঽধ্যাযঃ||৬||
पुनरपि युक्तिं प्रदर्शयन्नाह - - - - बलकालदेशसात्म्यप्रकृतिसहायामयवयांसि| प्रविभज्य तदनुरूपं यदि पिबति ततः पिबत्यमृतम्||४१|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां तृतीये निदानस्थाने मदात्ययादिनिदानं नाम षष्ठोऽध्यायः||६||
🔊 Audio coming soon