Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

6. madātyayādinidanādhyāyaḥ

Adhikarana madAtyayAdinidAnAdhyAyaH (2) · Śloka 2

તસ્માન્મદાત્યયનિદાનમુચ્યત ઇત્યાહ - - - - અથાતો મદાત્યયાદિનિદાનં વ્યાખ્યાસ્યામઃ| ઇતિ હ સ્માહુરાત્રેયાદયો મહર્ષયઃ| ગદ્યસૂત્રે||૨||

View original

तस्मान्मदात्ययनिदानमुच्यत इत्याह - - - - अथातो मदात्ययादिनिदानं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः| गद्यसूत्रे||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana madyasya guNAH (1) · Śloka 1

તીક્ષ્ણોષ્ણરૂક્ષસૂક્ષ્મામ્લં વ્યવાય્યાશુકરં લઘુ| વિકાષિ વિશદં મદ્યમોજસોઽસ્માદ્વિપર્યયઃ||૧||

View original

तीक्ष्णोष्णरूक्षसूक्ष्माम्लं व्यवाय्याशुकरं लघु| विकाषि विशदं मद्यमोजसोऽस्माद्विपर्ययः||१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana madyaguNa evotkarShato viShe~api (2) · Śloka 2

તીક્ષ્ણાદયો વિષેઽપ્યુક્તાશ્ચિત્તોપપ્લાવિનો ગુણાઃ| જીવિતાન્તાય જાયન્તે વિષે તૂત્કર્ષવૃત્તિતઃ||૨||

View original

तीक्ष्णादयो विषेऽप्युक्ताश्चित्तोपप्लाविनो गुणाः| जीवितान्ताय जायन्ते विषे तूत्कर्षवृत्तितः||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana prathamamadasya lakShaNam (3-4) · Śloka 4

કથં કૃત્વા મદ્યં ચેતો વિકારં નયતિ ? ઇત્યાહ - - - - તીક્ષ્ણાદિભિર્ગુણૈર્મદ્યં મન્દાદીનોજસો ગુણાન્| દશભિર્દશ સઙ્ક્ષોભ્ય ચેતો નયતિ વિક્રિયામ્||૩|| આદ્યે મદે| |૪|

View original

कथं कृत्वा मद्यं चेतो विकारं नयति ? इत्याह - - - - तीक्ष्णादिभिर्गुणैर्मद्यं मन्दादीनोजसो गुणान्| दशभिर्दश सङ्क्षोभ्य चेतो नयति विक्रियाम्||३|| आद्ये मदे| |४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana dvitIyamadasya lakShaNam (4) · Śloka 4

દ્વિતીયે તુ પ્રમાદાયતને સ્થિતઃ| દુર્વિકલ્પહતો મૂઢઃ સુખમિત્યધિમુચ્યતે||૪||

View original

द्वितीये तु प्रमादायतने स्थितः| दुर्विकल्पहतो मूढः सुखमित्यधिमुच्यते||४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana dvitIyatRutIyasandhisthitasya lakShaNam (5) · Śloka 5

મધ્યમોત્તમયોઃ સન્ધિં પ્રાપ્ય રાજસતામસઃ| નિરઙ્કુશ ઇવ વ્યાલો ન કિઞ્ચિન્નાચરેજ્જડઃ||૫||

View original

मध्यमोत्तमयोः सन्धिं प्राप्य राजसतामसः| निरङ्कुश इव व्यालो न किञ्चिन्नाचरेज्जडः||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana tRutIyamadasya lakShaNam (6-7) · Śloka 7

અત એવાહ - - - - ઇયં ભૂમિરવદ્યાનાં દૌઃશીલ્યસ્યેદમાસ્પદમ્| એકોઽયં બહુમાર્ગાયા દુર્ગતેર્દેશિકઃ પરમ્||૬|| નિશ્ચેષ્ટઃ શવવચ્છેતે તૃતીયે તુ મદે સ્થિતઃ| મરણાદપિ પાપાત્મા ગતઃ પાપતરાં દશામ્||૭||

View original

अत एवाह - - - - इयं भूमिरवद्यानां दौःशील्यस्येदमास्पदम्| एकोऽयं बहुमार्गाया दुर्गतेर्देशिकः परम्||६|| निश्चेष्टः शववच्छेते तृतीये तु मदे स्थितः| मरणादपि पापात्मा गतः पापतरां दशाम्||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana madyashIlananiShedhaH (8) · Śloka 8

ધર્માધર્મં સુખં દુઃખમર્થાનર્થં હિતાહિતમ્| યદાસક્તો ન જાનાતિ કથં તચ્છીલયેદ્બુધઃ||૮||

View original

धर्माधर्मं सुखं दुःखमर्थानर्थं हिताहितम्| यदासक्तो न जानाति कथं तच्छीलयेद्बुधः||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana madye~atipIte mohAdayaH (9-10) · Śloka 10

મદ્યે મોહો ભયં શોકઃ ક્રોધો મૃત્યુશ્ચ સંશ્રિતાઃ| સોન્માદમદમૂર્ચ્છાયાઃ સાપસ્મારાપતાનકાઃ||૯|| યત્રૈકઃ સ્મૃતિવિભ્રંશસ્તત્ર સર્વમસાધુ યત્| |૧૦|

View original

मद्ये मोहो भयं शोकः क्रोधो मृत्युश्च संश्रिताः| सोन्मादमदमूर्च्छायाः सापस्मारापतानकाः||९|| यत्रैकः स्मृतिविभ्रंशस्तत्र सर्वमसाधु यत्| |१०|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana ayuktiyuktamadyasya trivargAdinAshakatvam (10-11) · Śloka 11

| અયુક્તિયુક્તમન્નં હિ વ્યાધયે મરણાય વા||૧૦|| મદ્યં ત્રિવર્ગધીધૈર્યલજ્જાદેરપિ નાશનમ્| |૧૧|

View original

| अयुक्तियुक्तमन्नं हि व्याधये मरणाय वा||१०|| मद्यं त्रिवर्गधीधैर्यलज्जादेरपि नाशनम्| |११|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana madyapAnasya viShayaH (11-12) · Śloka 12

તામેવ યુક્તિં વક્ષ્યમાણેન ગ્રન્થેન પ્રતિપાદયન્નાહ - - - - | નાતિમાદ્યન્તિ બલિનઃ કૃતાહારા મહાશનાઃ||૧૧|| સ્નિગ્ધાઃ સત્ત્વવયોયુક્તા મદ્યનિત્યાસ્તદન્વયાઃ| મેદઃકફાધિકા મન્દવાતપિત્તા દૃઢાગ્નયઃ||૧૨||

View original

तामेव युक्तिं वक्ष्यमाणेन ग्रन्थेन प्रतिपादयन्नाह - - - - | नातिमाद्यन्ति बलिनः कृताहारा महाशनाः||११|| स्निग्धाः सत्त्ववयोयुक्ता मद्यनित्यास्तदन्वयाः| मेदःकफाधिका मन्दवातपित्ता दृढाग्नयः||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana madyapAnasyAviShayaH (13-17) · Śloka 17

વિપર્યયેઽતિમાદ્યન્તિ વિશ્રબ્ધાઃ કુપિતાશ્ચ યે| મદ્યેન ચામ્લરૂક્ષેણ સાજીર્ણે બહુનાઽતિ ચ||૧૩|| વાતાત્પિત્તાત્કફાત્સર્વૈશ્ચત્વારઃ સ્યુર્મદાત્યયાઃ| સર્વેઽપિ સર્વૈર્જાયન્તે વ્યપદેશસ્તુ ભૂયસા||૧૪|| સામાન્યં લક્ષણં તેષાં પ્રમોહો હૃદયવ્યથા| વિડ્ભેદઃ પ્રતતં તૃષ્ણા સૌમ્યાગ્નેયો જ્વરોઽરુચિઃ||૧૫|| શિરઃપાર્શ્વાસ્થિરુક્કમ્પો મર્મભેદસ્ત્રિકગ્રહઃ| ઉરોવિબન્ધસ્તિમિરં કાસઃ શ્વાસઃ પ્રજાગરઃ||૧૬|| સ્વેદોઽતિમાત્રં વિષ્ટમ્ભઃ શ્વયથુશ્ચિત્તવિભ્રમઃ| પ્રલાપશ્ચર્દિરુત્ક્લેશો ભ્રમો દુઃસ્વપ્નદર્શનમ્||૧૭||

View original

विपर्ययेऽतिमाद्यन्ति विश्रब्धाः कुपिताश्च ये| मद्येन चाम्लरूक्षेण साजीर्णे बहुनाऽति च||१३|| वातात्पित्तात्कफात्सर्वैश्चत्वारः स्युर्मदात्ययाः| सर्वेऽपि सर्वैर्जायन्ते व्यपदेशस्तु भूयसा||१४|| सामान्यं लक्षणं तेषां प्रमोहो हृदयव्यथा| विड्भेदः प्रततं तृष्णा सौम्याग्नेयो ज्वरोऽरुचिः||१५|| शिरःपार्श्वास्थिरुक्कम्पो मर्मभेदस्त्रिकग्रहः| उरोविबन्धस्तिमिरं कासः श्वासः प्रजागरः||१६|| स्वेदोऽतिमात्रं विष्टम्भः श्वयथुश्चित्तविभ्रमः| प्रलापश्चर्दिरुत्क्लेशो भ्रमो दुःस्वप्नदर्शनम्||१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtajasya lakShaNam (18) · Śloka 18

વિશેષાજ્જાગરશ્વાસકમ્પમૂર્ધરુજોઽનિલાત્| સ્વપ્ને ભ્રમત્યુત્પતતિ પ્રેતૈશ્ચ સહ ભાષતે||૧૮||

View original

विशेषाज्जागरश्वासकम्पमूर्धरुजोऽनिलात्| स्वप्ने भ्रमत्युत्पतति प्रेतैश्च सह भाषते||१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pittajasya lakShaNam (19) · Śloka 19

પિત્તાદ્દાહજ્વરસ્વેદમોહાતીસારતૃડ્ભ્રમાઃ| દેહો હરિતહારિદ્રો રક્તનેત્રકપોલતા||૧૯||

View original

पित्ताद्दाहज्वरस्वेदमोहातीसारतृड्भ्रमाः| देहो हरितहारिद्रो रक्तनेत्रकपोलता||१९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kaphajasya lakShaNam (20) · Śloka 20

શ્લેષ્મણા છર્દિહૃલ્લાસનિદ્રોદર્દાઙ્ગગૌરવમ્| ||૨૦||

View original

श्लेष्मणा छर्दिहृल्लासनिद्रोदर्दाङ्गगौरवम्| ||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana tridoShajasya lakShaNam (1) · Śloka 1

| સર્વજે સર્વલિઙ્ગત્વમ્||૧||

View original

| सर्वजे सर्वलिङ्गत्वम्||१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana dhvaMsakavikShayayornidAnam (20-21) · Śloka 21

સમ્પ્રતિ ધ્વંસકવિક્ષયૌ લક્ષયતિ - - - - | મુક્ત્વા મદ્યં પિબેત્તુ યઃ||૨૦|| સહસાઽનુચિતં વાઽન્યત્તસ્ય ધ્વંસકવિક્ષયૌ| ભવેતાં મારુતાત્કષ્ટૌ દુર્બલસ્ય વિશેષતઃ||૨૧||

View original

सम्प्रति ध्वंसकविक्षयौ लक्षयति - - - - | मुक्त्वा मद्यं पिबेत्तु यः||२०|| सहसाऽनुचितं वाऽन्यत्तस्य ध्वंसकविक्षयौ| भवेतां मारुतात्कष्टौ दुर्बलस्य विशेषतः||२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana dhvaMsakasya lakShaNam (22) · Śloka 22

ધ્વંસકે શ્લેષ્મનિષ્ઠીવઃ કણ્ઠશોષોઽતિનિદ્રતા| શબ્દાસહત્વં તન્દ્રા ચ|૨૨|

View original

ध्वंसके श्लेष्मनिष्ठीवः कण्ठशोषोऽतिनिद्रता| शब्दासहत्वं तन्द्रा च|२२|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vikShayasya lakShaNam (22-23) · Śloka 23

| વિક્ષયેઽઙ્ગશિરોતિરુક્||૨૨|| હૃત્કણ્ઠરોગઃ સમ્મોહઃ કાસસ્તૃષ્ણા વમિર્જ્વરઃ| |૨૩|

View original

| विक्षयेऽङ्गशिरोतिरुक्||२२|| हृत्कण्ठरोगः सम्मोहः कासस्तृष्णा वमिर्ज्वरः| |२३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana nivRuttamadyasya phalam (23-1) · Śloka 1

| નિવૃત્તો યસ્તુ મદ્યેભ્યો જિતાત્મા બુદ્ધિપૂર્વકૃત્||૨૩|| વિકારૈઃ સ્પૃશ્યતે જાતુ ન સ શારીરમાનસૈઃ| |૨૪| ઇતિ મદાત્યયનિદાનમ્||૧||

View original

| निवृत्तो यस्तु मद्येभ्यो जितात्मा बुद्धिपूर्वकृत्||२३|| विकारैः स्पृश्यते जातु न स शारीरमानसैः| |२४| इति मदात्ययनिदानम्||१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana madamUrcchAyasannyAsAnAM hetutrayamadhiShTAnatrayaM balottaratvaM ca (24-25) · Śloka 25

અથ મદ્યવચ્ચેતોવિહતિકારણસામાન્યાન્મદાદીન્ લક્ષયતિ - - - - | રજોમોહાહિતાહારપરસ્ય સ્યુસ્ત્રયો ગદાઃ||૨૪|| રસાસૃક્ઽઽચેતનાવાહિસ્રોતોરોધસમુદ્ભવાઃ| મદમૂર્ચ્છાયસન્ન્યાસા યથોત્તરબલોત્તરાઃ||૨૫||

View original

अथ मद्यवच्चेतोविहतिकारणसामान्यान्मदादीन् लक्षयति - - - - | रजोमोहाहिताहारपरस्य स्युस्त्रयो गदाः||२४|| रसासृक्ऽऽचेतनावाहिस्रोतोरोधसमुद्भवाः| मदमूर्च्छायसन्न्यासा यथोत्तरबलोत्तराः||२५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana madaH saptavidhaH (26) · Śloka 26

અથ મદં લક્ષયતિ - - - - અથ મદનિદાનમ્| મદોઽત્ર દોષૈઃ સર્વૈશ્ચ રક્તમદ્યવિષૈરપિ| |૨૬|

View original

अथ मदं लक्षयति - - - - अथ मदनिदानम्| मदोऽत्र दोषैः सर्वैश्च रक्तमद्यविषैरपि| |२६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana vAtajasya lakShaNam (26-27) · Śloka 27

| સક્તાનલ્પદ્રુતાભાષશ્ચલઃ સ્ખલિતચેષ્ટિતઃ||૨૬|| રૂક્ષશ્યાવારુણતનુર્મદે વાતોદ્ભવે ભવેત્| |૨૭|

View original

| सक्तानल्पद्रुताभाषश्चलः स्खलितचेष्टितः||२६|| रूक्षश्यावारुणतनुर्मदे वातोद्भवे भवेत्| |२७|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pittajasya lakShaNam (27) · Śloka 27

| પિત્તેન ક્રોધનો રક્તપીતાભઃ કલહપ્રિયઃ||૨૭||

View original

| पित्तेन क्रोधनो रक्तपीताभः कलहप्रियः||२७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kaphajasya lakShaNam (29) · Śloka 29

સ્વલ્પસમ્બદ્ધવાક્પાણ્ડુઃ કફાદ્ધ્યાનપરોઽલસઃ| ||૨૯||

View original

स्वल्पसम्बद्धवाक्पाण्डुः कफाद्ध्यानपरोऽलसः| ||२९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana sannipAtajasya lakShaNam (28) · Śloka 28

| સર્વાત્મા સન્નિપાતેન|૨૮|

View original

| सर्वात्मा सन्निपातेन|२८|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana raktajasya lakShaNam (28-29) · Śloka 29

| રક્તાત્સ્તબ્ધાઙ્ગદૃષ્ટિતા||૨૮|| પિત્તલિઙ્ગં ચ| |૨૯|

View original

| रक्तात्स्तब्धाङ्गदृष्टिता||२८|| पित्तलिङ्गं च| |२९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana madyajasya lakShaNam (29) · Śloka 29

મદ્યેન વિકૃતેહાસ્વરાઙ્ગતા| |૨૯|

View original

मद्येन विकृतेहास्वराङ्गता| |२९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana viShajasya lakShaNam (29) · Śloka 29

| વિષે કમ્પોઽતિનિદ્રા ચ સર્વેભ્યોઽભ્યધિકસ્તુ સઃ||૨૯||

View original

| विषे कम्पोऽतिनिद्रा च सर्वेभ्योऽभ्यधिकस्तु सः||२९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana raktajAdiShu doShAnubandhaH (30-2) · Śloka 2

લક્ષયેલ્લક્ષણોત્કર્ષાદ્વાતાદીન્ શોણિતાદિષુ| |૩૦| ઇતિ મદનિદાનમ્||૨||

View original

लक्षयेल्लक्षणोत्कर्षाद्वातादीन् शोणितादिषु| |३०| इति मदनिदानम्||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana mUrchAyashcaturvidhaH, vAtajasya lakShaNam (30-31) · Śloka 31

અથ મૂર્ચ્છાયં લક્ષયતિ - - - - અથ મૂર્ચ્છાયનિદાનમ્| | અરુણં કૃષ્ણનીલં વા ખં પશ્યન્પ્રવિશેત્તમઃ||૩૦|| શીઘ્રં ચ પ્રતિબુધ્યેત હૃત્પીડા વેપથુર્ભ્રમઃ| કાર્શ્યં શ્યાવારુણા છાયા મૂર્છાયે મારુતાત્મકે||૩૧||

View original

अथ मूर्च्छायं लक्षयति - - - - अथ मूर्च्छायनिदानम्| | अरुणं कृष्णनीलं वा खं पश्यन्प्रविशेत्तमः||३०|| शीघ्रं च प्रतिबुध्येत हृत्पीडा वेपथुर्भ्रमः| कार्श्यं श्यावारुणा छाया मूर्छाये मारुतात्मके||३१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana pittajasya lakShaNam (32-33) · Śloka 33

પિત્તેન રક્તં પીતં વા નભઃ પશ્યન્ વિશેત્તમઃ| વિબુધ્યેત ચ સસ્વેદો દાહતૃટ્તાપપીડિતઃ||૩૨|| ભિન્નવિણ્નીલપીતાભો રક્તપીતાકુલેક્ષણઃ| |૩૩|

View original

पित्तेन रक्तं पीतं वा नभः पश्यन् विशेत्तमः| विबुध्येत च सस्वेदो दाहतृट्तापपीडितः||३२|| भिन्नविण्नीलपीताभो रक्तपीताकुलेक्षणः| |३३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana kaphajasya lakShaNam (33-34) · Śloka 34

| કફેન મેઘસંકાશં પશ્યન્નાકાશમાવિશેત્||૩૩|| તમશ્ચિરાચ્ચ બુધ્યેત સહૃલ્લાસઃ પ્રસેકવાન્| ગુરુભિઃ સ્તિમિતૈરઙ્ગૈરાર્દ્રચર્માવનદ્ધવત્||૩૪||

View original

| कफेन मेग़संकाशं पश्यन्नाकाशमाविशेत्||३३|| तमश्चिराच्च बुध्येत सहृल्लासः प्रसेकवान्| गुरुभिः स्तिमितैरङ्गैरार्द्रचर्मावनद्धवत्||३४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana tridoShajasya lakShaNam (35-36) · Śloka 36

સર્વાકૃતિસ્ત્રિભિર્દોષૈરપસ્માર ઇવાપરઃ| પાતયત્યાશુ નિશ્ચેષ્ટં વિના બીભત્સચેષ્ટિતૈઃ||૩૫|| ઇતિ મૂર્ચ્છાયનિદાનમ્|૩૬|

View original

सर्वाकृतिस्त्रिभिर्दोषैरपस्मार इवापरः| पातयत्याशु निश्चेष्टं विना बीभत्सचेष्टितैः||३५|| इति मूर्च्छायनिदानम्|३६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana madamUrchAyayorauShadhaM vinA nivRuttiH,sanyAsasyauShadhaikanivartyatvam (36) · Śloka 36

ઇદાનીં સન્ન્યાસં લક્ષયિતુમાહ - - - - અથ સન્ન્યાસનિદાનમ્| દોષેષુ મદમૂર્ચ્છાયાઃ કૃતવેગેષુ દેહિનામ્| સ્વયમેવોપશામ્યન્તિ, સન્ન્યાસો નૌષધૈર્વિના||૩૬||

View original

इदानीं सन्न्यासं लक्षयितुमाह - - - - अथ सन्न्यासनिदानम्| दोषेषु मदमूर्च्छायाः कृतवेगेषु देहिनाम्| स्वयमेवोपशाम्यन्ति, सन्न्यासो नौषधैर्विना||३६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana saMnyAsasya saMprAptiH saMnyAsasya lakShaNam (37-38) · Śloka 38

વાગ્દેહમનસાં ચેષ્ટામાક્ષિપ્યાતિબલા મલાઃ| સન્ન્યાસં સન્નિપતિતાઃ પ્રાણાયતનસંશ્રયાઃ||૩૭|| કુર્વન્તિ, તેન પુરુષઃ કાષ્ઠીભૂતો મૃતોપમઃ| મ્રિયેત શીઘ્રં શીઘ્રં ચેચ્ચિકિત્સા ન પ્રયુજ્યતે||૩૮||

View original

वाग्देहमनसां चेष्टामाक्षिप्यातिबला मलाः| सन्न्यासं सन्निपतिताः प्राणायतनसंश्रयाः||३७|| कुर्वन्ति, तेन पुरुषः काष्ठीभूतो मृतोपमः| म्रियेत शीघ्रं शीघ्रं चेच्चिकित्सा न प्रयुज्यते||३८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana saMnyAsastvarayA cikitsyaH (39-3) · Śloka 3

શીઘ્રં ચિકિત્સનાજ્જીવેત્, ઇત્યત્રૈવોદાહરણાર્થમાહ - - - - અગાધે ગ્રાહબહુલે સલિલૌઘ ઇવાતટે| સન્ન્યાસે વિનિમજ્જન્તં નરમાશુ નિવર્તયેત્||૩૯|| ઇતિ સન્ન્યાસનિદાનમ્||૩||

View original

शीघ्रं चिकित्सनाज्जीवेत्, इत्यत्रैवोदाहरणार्थमाह - - - - अगाधे ग्राहबहुले सलिलौघ इवातटे| सन्न्यासे विनिमज्जन्तं नरमाशु निवर्तयेत्||३९|| इति सन्न्यासनिदानम्||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana yuktiviyuktasya madyapAnasya phalam (40) · Śloka 40

ઇદાનીં મદાત્યયનિદાનત્વાન્મદ્યસ્ય મદ્યેનૈવોપસંહારં કુર્વન્નાહ - - - - મદમાનરોષતોષપ્રભૃતિભિરરિભિર્નિજૈઃ પરિષ્વઙ્ગઃ| યુક્તાયુક્તં ચ સમં યુક્તિવિયુક્તેન મદ્યેન||૪૦||

View original

इदानीं मदात्ययनिदानत्वान्मद्यस्य मद्येनैवोपसंहारं कुर्वन्नाह - - - - मदमानरोषतोषप्रभृतिभिररिभिर्निजैः परिष्वङ्गः| युक्तायुक्तं च समं युक्तिवियुक्तेन मद्येन||४०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana yuktiyuktasya madyapAnasya Palam (6) · Śloka 6

પુનરપિ યુક્તિં પ્રદર્શયન્નાહ - - - - બલકાલદેશસાત્મ્યપ્રકૃતિસહાયામયવયાંસિ| પ્રવિભજ્ય તદનુરૂપં યદિ પિબતિ તતઃ પિબત્યમૃતમ્||૪૧|| ઇતિ શ્રીવૈદ્યપતિસિંહગુપ્તસૂનુશ્રીમદ્વાગ્ભટવિરચિતાયામષ્ટાઙ્ગહૃદયસંહિતાયાં તૃતીયે નિદાનસ્થાને મદાત્યયાદિનિદાનં નામ ષષ્ઠોઽધ્યાયઃ||૬||

View original

पुनरपि युक्तिं प्रदर्शयन्नाह - - - - बलकालदेशसात्म्यप्रकृतिसहायामयवयांसि| प्रविभज्य तदनुरूपं यदि पिबति ततः पिबत्यमृतम्||४१|| इति श्रीवैद्यपतिसिंहगुप्तसूनुश्रीमद्वाग्भटविरचितायामष्टाङ्गहृदयसंहितायां तृतीये निदानस्थाने मदात्ययादिनिदानं नाम षष्ठोऽध्यायः||६||

🔊 Audio coming soon

6. madātyayādinidanādhyāyaḥ — Ashtanga Hrudayam | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi